BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 23: LẮP ĐẶT MÁY BƠM NGHỀ CẤP THOÁT NƯỚC TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày…….năm 2021 của Trường cao đẳng Cơ giới Ninh Bình Ninh Bình, năm 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Đất nước đang tỏng quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Những công trinh, nhà máy mới được xây dụng với những trang thiết bị hiện đại đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ công nhân có trình độ chuyên môn cao.
Vì vậy chúng tôi viết giáo trình này nhằm trang bị cho học sinh nghề cấp thoát nước những kiến thức cơ bản nhất cập nhật từ thực tiễn. Nội dung bài giảng còn đưa ra nhiều bài học thực hành cơ bản bổ ích và hiệu quả cho học viên. Chúng tôi hy vọng cuốn bài giảng này sẽ được sử dụng hữu ích trong việc phát triển khả năng nghề của học viên tại môi trường làm việc công nghiệp đích thực. Trong quá trình biên soạn, chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, nhóm biên soạn chúng tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của các bạn đồng nghiệp và độc giả! Tam điệp, ngày….năm 2021 Tham gia biên soạn 1.
Chủ biên: Nguyễn Thế Sơn 2. Nguyễn Thị Mây 3. Định Văn Mười 3 MỤC LỤC GIÁO TRÌNH 1 MÔ ĐUN 23: LẮP ĐẶT MÁY BƠM 1 NGHỀ CẤP THOÁT NƯỚC 1 TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP 1 Bài 1: Lắp đặt máy bơm ly tâm trục ngang công suất nhỏ 6 1. Nghiên cứu bản vẽ 6 2.
Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 9 3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư 29 4. Công tác kiểm tra 29 5. Bảo dưỡng, bảo trì máy bơm 33 10.
Nghiệm thu kết thúc công việc 35 Bài 2: Lắp đặt máy bơm ly tâm trục ngang công suất lớn 38 1. Nghiên cứu bản vẽ 38 2. Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 39 3. Công tác chuẩn bị 55 4.
Công tác kiểm tra trước khi lắp đặt 58 5. Lắp đặt ống hút 61 8. Lắp đặt ống đẩy 62 9. Chạy thử và hiệu chỉnh máy bơm: 65 11.
Bảo dưỡng, bảo trì máy bơm 72 12. Nghiệm thu, bàn giao kết thúc công việc 85 Bài 3: Lắp đặt máy bơm chìm 86 1. Nghiên cứu bản vẽ 86 2. Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 86 3.
Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư 90 4 4. Công tác kiểm tra trước khi lắp đặt 92 5. Lắp đặt bơm 93 Bài 4: Lắp đặt máy bơm nước trục đứng 96 1. Nghiên cứu bản vẽ 96 2.
Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 97 3. Chuẩn bị dụng cụ, thiết bị, vật tư 98 4. Lắp đặt bơm 100 Bài 5: Lắp đặt máy bơm chìm nước thải 103 1. Nghiên cứu bản vẽ 103 2.
Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 103 3. Công tác chuẩn bị 104 4. Lắp đặt bơm 106 Bài 6: Lắp đặt máy bơm chữa cháy Diezel 109 1. Nghiên cứu bản vẽ 109 2.
Nghiên cứu hồ sơ máy bơm 113 3. Công tác chuẩn bị 114 4. Lắp đặt máy bơm 116 5 Bài 1: Lắp đặt máy bơm ly tâm trục ngang công suất nhỏ I. Mục tiêu Sau khi học xong, người học có khả năng: - Trình bày cấu tạo và nguyên lý làm việc của máy bơm ly tam trục ngang công suất nhỏ - Lắp đặt máy bơm ly tâm trục ngang công suất nhỏ dùng cấp nước trong nhà theo bản vẽ thiết kế, đạt yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo an toàn cho người và thiết bị.
Nghiên cứu bản vẽ A. Lý thuyết liên quan Các ký hiệu quy ước về hệ thống cấp nước trong nhà èng n-íc ®i næi èng n-íc ®i ngÇm Vßi cho c¸c chËu röa, chËu giÆt Kh«ng gian Van ®ãng n-íc mÆt b»ng Kh«ng gian Van mét chiÒu mÆt b»ng §ång hå ®o n-íc Van x¶ n-íc 6 Vßi n-íc ©u tiÓu Bé kÐt röa hè xÝ Bé Vßi t¾m hoa sen Vßi ch÷a ch¸y Kh«ng gian Van mét chiÒu MÆt b»ng Hình 1.1: Kí hiệu của hệ thống cấp nước B. Trình tự thực hiện: - Nghiên cứu bản vẽ lắp đặt hệ thống cấp thoát nước để xác định vị trí đặt máy bơm (hình 1. - Nghiên cứu bản vẽ chi tiết để xác định loại máy bơm, vật liệu ống, đường kính ống, cốt đặt máy bơm, cốt mặt đất hiện trạng.
- Lập bảng kê vật tư, thiết bị theo yêu cầu bản vẽ để lắp đặt máy bơm.2: Bản vẽ sơ đồ lắp đặt hệ thống cấp nước 8 * Một số sai phạm thường gặp - Nghiên cứu không đầy đủ các bản vẽ máy về máy bơm. - Lập bảng kê vật tư, thiết bị thiếu so với yêu cầu. Nghiên cứu hồ sơ máy bơm A. Lý thuyết liên quan 2.
Sơ đồ cấu tạo và nguyên lý làm việc của bơm ly tâm Sơ đồ cấu tạo của bơm ly tâm trục ngang, kiểu conson loại một cấp (hình 1. Bộ phận chính và quan trọng nhất của bơm ly tâm là bánh xe công tác 1, lắp cố định trên trục 2. Bánh xe công tác gồm đĩa trước 3, đĩa sau 4. Giữa hai đĩa là các cánh 5, có chiều cong ngược với chiều quay của bánh xe.
Bánh xe được đặt trong buồng xoắn 6. Chất lỏng được dẫn vào bánh xe công tác qua ống hút 7 và dẫn ra khỏi bơm qua ống đẩy 8. Giữa trục bơm và vỏ đặt vòng bít (còn gọi là cụm nắp bít) để ngăn không cho chất lỏng chảy ra ngoài hoặc khí từ ngoài xâm nhập vào than bơm. Trước khi cho bơm làm việc, ống hút và thân bơm phải được chứa đầy nước.
Công việc này gọi là mồi bơm. Khi bánh xe công tác quay, dưới tác dụng của lực ly tâm, chất lỏng chứa đầy trong kênh giữa các cánh chuyển động từ tâm ra chu vi và ra khỏi bánh xe công tác với vận tốc khá lớn, vào buồng xoắn. Tại đây sự chuyển động của chất lỏng điều hòa hơn và theo dòng chảy, tiết diện buồng xoắn tăng dần, vận tốc chuyển động của chất lỏng giảm dần để biến một phần áp lực động của dòng chảy sau bánh xe thành áp lực tĩnh. Sauk hi ra khỏi buồng xoắn, chất long vào ống đẩy để dẫn đi xa hoặc lên cao.
Đồng thời với quá trình trên, tại cửa vào bánh xe công tác áp suất giảm xuống nhỏ hơn áp suất không khí rất nhiều. Trên mặt thoáng của nước trong bể hút lại chịu tác dụng của áp suất không khí. Do chênh lệch áp suất, nước từ bể hút liên tục chảy qua ống hút vào máy bơm. Trong bơm ly tâm, quá trình hút và đẩy diễn ra liên tục , đồng thời.
Vì vậy sự cấp chất lỏng của bơm cũng liên tục và đều đặn.3 1-Bánh xe công tác; 2-Trục; 3- Đĩa trước; 4-Đĩa sau; 5-Cánh bánh xe công tác; 6-Buồng xoắn; 7-Ống hút; 8-Ống đẩy 10 2. Lưu lượng Lưu lượng là thể tích khối nước được máy bơm đưa lên trong một đơn vị thời gian. Lưu lượng kí hiệu là Q, đơn vị hợp pháp là m3/s, ngoài ra, còn có nhiều đơn vị dẫn xuất khác là l/s, m3/h. Cột nước Cột nước của máy bơm có thể chia thành hai loại: cột nước yêu cầu và cột nước công tác.
*) Cột nước yêu cầu Hyc Cột nước yêu cầu của máy bơm là tổng độ chênh cao mực nước giữa bể tháo và bể hút của máy bơm và cột nước tổn thất khi chất lỏng chuyển động dọc theo đường ống qua máy bơm (Hình 1. Cột nước yêu cầu biểu thị yêu cầu thực tế mà máy bơm phải làm việc. Hyc = hđh + hw Trong đó: - Hyc: Cột nước yêu cầu của máy bơm (m). - hđh: Cột nước địa hình hay cột nước hình học (m) chính là độ chênh cao giữa mực nước bể hút và bể xả.
11 - hw: Cột nước tổn thất của dòng chảy khi bắt đầu vào ống hút đến khi ra ống đẩy của máy bơm.5: Cột nước yêu cầu của máy bơm *) Cột nước công tác Hct - Cột nước công tác của máy bơm là năng lượng mà bánh xe công tác truyền cho một đơn vị khối lượng chất lỏng lên một độ cao địa hình nào đó ( hoặc truyền cho một đơn vị khối lượng chất lỏng một áp suất nào đó) và khắc phục tổn thất thuỷ lực của dòng chảy qua đường ống của máy bơm. - Cột nước công tác biểu thị khả năng làm việc của máy bơm. Từ hai định nghĩa trên ta thấy rằng máy bơm chỉ làm việc được khi cột nước công tác phải lớn hơn cột nước yêu cầu. Xác định cột nước yêu cầu của máy bơm Hyc *) Tính toán cột nước địa hình hđh.
Cột nước địa hình là chênh cao giữa mực nước bể tháo và bể hút. hđh = T - H Trong đó: - T: Cao trình mực nước bể tháo, thường tính cho ba trường hợp. + Miệng ống đẩy nằm dưới mực nước bể tháo thì T lấy bằng cao trình mặt nước bể tháo (hình 1.6 + Miệng ống đẩy đặt cao hơn mực nước bể tháo thì T lấy bằng tâm của miệng ống (Hình 1.7 13 + Miệng ống đặt ngập trong nước bể tháo nhưng ống đẩy có phần cao hơn mực nước bể tháo thì T lấy ở tâm phần cao nhất của ống Hình 1.8 Hai trường hợp Hình 1.7 coi mực nước bể tháo là không đổi, chỉ lắp đặt cho máy bơm nhỏ,lưu động vì trong trường hợp đó có sự lãng phí cột nước. Từ hình vẽ trên ta thấy cột nước địa hình gồm hai thành phần: cột nước hút địa hình hh và cột nước đẩy địa hình hđ.
Vậy cột nước địa hình của máy bơm bằng tổng cột nước hút địa hình và cột nước đẩy địa hình. hđh = hh + hđ Cột nước hút địa hình là độ chênh cao giữa cao trình tâm bánh xe công tác (cao trình đặt máy) của máy bơm và cao trình mực nước bể hút. hh = o - H Trong đó o là cao trình tâm bánh xe công tác, H là cao trình mực nước bể hút. Trong trường hợp tâm bánh xe công tác đặt cao hơn mặt nước bể hút thì hh> 0 ( Hình 1.8), ngược lại máy bơm đặt dưới mặt nước bể hút thì h h<0 ( hình 1.
hh còn được gọi là chiều cao đặt máy bơm. Cột nước đẩy địa hình hoặc chiều cao đẩy nước địa hình là độ chênh cao giữa cao trình mặt nước bể tháo và cao trình tâm bánh xe công tác .