Dành cho giáo viên tiểu học Dành cho giáo viên tiểu học NHÀ XUẤT BẢN Chịu trách nhiệm nội dung Ông nguyễn đức hữu Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học - Giám đốc Dự án Chuyên gia tư vấn GS. Anne Kirsten Fugl - Đại học Sealand, vương quốc Đan Mạch HS.NGUYỄN HỮU HẠNH - Tư vấn Dự án Đồng tác giả ThS. Nguyễn Thị Nhung ( Chủ biên) ThS. Nguyễn Tuấn Cường ThS.
Hoàng Đức Dũng ThS. Nguyễn Thị Đông ThS. Trần Thị Vân GV. Lê Thúy Quỳnh Nhóm biên tập ThS.
Nguyễn Khắc Tú CN. Nguyễn huyền trang Tư liệu minh họa GV. Nguyễn Quỳnh Nga Hà Nội GV. Lê Thúy Quỳnh Hà Nội GV.
Nguyễn Thị Thúy Hường Hà Nội GV. Ong Quý Nhâm Bắc Giang GV. Nguyễn Thị Hậu Bắc Giang GV. Phạm Thị Thủy Thanh Hóa DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT SAEPS Dự án Hỗ trợ Giáo dục Mĩ thuật Tiểu học GV Giáo viên GVMT Giáo viên mĩ thuật HS Học sinh PH Phụ huynh GDMT Giáo dục mĩ thuật PPDH Phương pháp dạy học HĐMT Hoạt động mĩ thuật QTdhMT Quy trình dạy - học mĩ thuật SGK Sách giáo khoa mục lục trang PHẦN I 01 DẠY HỌC Mĩ thuật TRONG GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI Giới thiệu 01 Mục tiêu 02 1.
Những năng lực được hình thành và phát triển thông qua giáo dục mĩ thuật 03 1. Năng lực và phương thức học tập 03 1. Những năng lực được hình thành và phát triển thông qua quá trình 05 học mĩ thuật 08 2. Xây dựng kế hoạch và tổ chức các quy trình dạy - học mĩ thuật 08 2.
Tính tương tác giữa các hình thức học tập 09 2. Quy trình dạy - học mĩ thuật tích hợp 10 2. Vai trò của giáo viên 11 2. Dạy học dựa trên kết quả học của học sinh và đánh giá liên tục 11 2.
Lập kế hoạch quy trình dạy - học mĩ thuật 13 PHẦN II Các Quy trình dạy - học Mĩ thuật 13 GIỚI THIỆU 14 MỤC TIÊU 15 Quy trình 1. Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện 27 Quy trình 2. “Vẽ biểu cảm” 34 Quy trình 3. Trang trí và vẽ tranh qua Âm nhạc 44 Quy trình 4.
Xây dựng cốt truyện 54 Quy trình 5. Tạo hình 3D – tiếp cận theo chủ đề (Tạo hình từ vật tìm được) 65 Quy trình 6. Điêu khắc - Nghệ thuật tạo hình không gian (Nghệ thuật sắp đặt/ hoạt cảnh/ biểu diễn và sắm vai) 78 Quy trình 7. Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn 85 PHẦN III TÍCH HỢP THEO CHỦ ĐỀ dựa trên nội dung các bài học trong chương trình môn mĩ thuật hiện hành 85 Giới thiệu 86 Mục tiêu 99 PHẦN IV ĐÁNH GIÁ 99 GIỚI THIỆU 99 MỤC ĐÍCH 101 I.
Nguyên tắc, nội dung đánh giá HS trong HĐGD Mĩ thuật 103 II. Tổng hợp đánh giá 104 LỜI KẾT 107 Tài liệu tham khảo 1 tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học Phần I DẠY HỌC Mĩ thuật TRONG gIÁO DỤC HIỆN ĐẠI Giới thiệu Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu CNH- HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo được sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch, đã triển khai Dự án Hỗ trợ giáo dục Mĩ thuật cấp tiểu học (SAEPS). Sau thời gian thử nghiệm tại các trường tiểu học ở một số tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng miền trên cả nước, Dự án đã chứng tỏ tính ưu việt và sự phù hợp với nhu cầu đổi mới về phương pháp dạy - học Mĩ thuật cấp tiểu học ở Việt Nam. Năm học 2014 - 2015 Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai phương pháp dạy - học Mĩ thuật mới sử dụng những quy trình dạy - học Mĩ thuật của SAEPS ở tất cả trường tiểu học trên toàn quốc.
Tài liệu Dạy học Mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học là sự đúc kết những kinh nghiệm quý báu từ Vương quốc Đan Mạch và các nền Giáo dục nghệ thuật tiên tiến trên thế giới. Tài liệu được biên soạn với sự giúp đỡ tận tình, tâm huyết của Giáo sư Anne Kirsten Fugl - Trường Đại học Sealand, vương quốc Đan Mạch, và sự tham gia nhiệt tình của các giảng viên mĩ thuật Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung Ương và một số Giáo viên ở các trường Tiểu học tham gia thí điểm. Tài liệu này sẽ giúp cho các giáo viên Mĩ thuật cấp Tiểu học có thể vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học mới vào thực tiễn một cách hiệu quả. Những quy trình dạy - học mĩ thuật theo phương pháp mới của SAEPS trong tài liệu này đều hướng tới mục tiêu: • Lấy học sinh làm trung tâm; • Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức giúp học sinh có được các khả năng: + Biểu đạt và giao tiếp thông qua hình ảnh; + Khám phá và hiểu được văn hóa thông qua nghệ thuật thị giác; + Hình thành các kỹ năng sống trong lĩnh vực Mĩ thuật; + Yêu thích cái đẹp và biết vận dụng vào cuộc sống sinh hoạt, học tập hàng ngày; 2 Mục tiêu DẠY HỌC MỸ THUẬT TRONG GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI Tài liệu này sẽ giúp các giáo viên Mĩ thuật ở trường tiểu học: - Biết cách lập kế hoạch và tổ chức thực hiện những quy trình dạy - học hiệu quả và tích cực tại những môi trường học tập được bố trí hợp lý và tạo cảm hứng học tập tích cực cho học sinh, bao gồm cả trong và ngoài lớp học.
- Có thể tổ chức và dạy mĩ thuật một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với đối tượng học sinh và thực tế văn hóa, cơ sở vật chất tại địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung. - Thực hiện và hỗ trợ hoạt động mĩ thuật theo chủ đề và có sự tích hợp dựa trên các nội dung của chương trình hiện hành. - Biết cách tổ chức và đánh giá liên tục quá trình học mĩ thuật để phát triển các năng lực học tập, khả năng sáng tạo và kĩ năng sống cho mỗi học sinh. - Phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm với các đồng nghiệp khi xây dựng kế hoạch giảng dạy và thực hiện bằng cách kết hợp nhuần nhuyễn các quy trình, cũng như kết hợp các yếu tố liên quan từ việc tích hợp với các môn học khác.
- Chia sẻ và giúp cha mẹ học sinh, cộng đồng xã hội nhận thấy được tầm quan trọng của mĩ thuật và hoạt động giáo dục mĩ thuật trong nhà trường, trong cuộc sống hiện tại và tương lai. Những năng lực được hình thành tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học và phát triển thông qua giáo dục mĩ thuật 1.1 Giáo dục Mĩ thuật dựa vào các thiên hướng trí tuệ Con người có nhiều cách tiếp cận khác nhau khi giao tiếp với môi trường xung quanh và cố gắng hiểu được những sự vật, hiện tượng trong môi trường đó. Nhà tâm lý học Howard Gardner đã định nghĩa: Trí tuệ là tập hợp cốt lõi của các hoạt động xử lý thông tin. Trí tuệ là sức mạnh và khả năng giải quyết các vấn đề hay sáng tạo ra sản phẩm có giá trị trong một hay nhiều môi trường văn hóa.
Howard Gardner năm 1985 đã chỉ ra các thiên hướng trí tuệ như sau: 1. Trí tuệ ngôn ngữ: là khả năng 2. Trí tuệ Âm nhạc: là khả năng 3. Trí tuệ logic - toán học: là khả sử dụng ngôn ngữ, lời nói là thế nhận biết các giai điệu và âm năng sử dụng các con số và nhận biết mạnh.
thanh, nhạy cảm với âm nhạc và các mô hình trừu tượng. Trí tuệ thị giác - 5. Trí tuệ vận động: là 6. Trí tuệ liên kết các 7.
Trí tuệ nội tâm: là những không gian: là khả năng sự nhanh nhạy của cơ cá nhân: là khả năng trạng thái nội tâm, tinh thần, hình dung các đồ vật, thể và khả năng điều giao tiếp và quan hệ giữa tự suy nghĩ và nhận thức. các chiều không gian. khiển các vận động. người này với người khác.
(Người học thích các (Người học thích nhảy (Người học thích nghĩ về các (Người học dễ kết bạn, hoạt động mĩ thuật, thủ múa, thể thao, gửi các cảm xúc, suy nghĩ của bản thích các trò chơi hợp công và thích vẽ, tạo thông điệp bằng cơ thân; thích hiểu rõ về cách sử hình.) tác, thích làm việc theo trí và giải quyết các vấn đề) nhóm). Gardner cũng chỉ ra các lĩnh vực khác như: Tự nhiên, DẠY HỌC MỸ THUẬT TRONG GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI văn hóa, và Trí tuệ toàn cầu. Trí tuệ được phát triển thông qua rất nhiều phương pháp học tập khác nhau. Thông qua tiếp xúc, nghiên cứu với nhiều học sinh, nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng: có những học sinh học tốt nhất thông qua đọc và ghi chép, những em khác thích hoạt động thông qua hình ảnh, có em lại thích các hoạt động hình thể hoặc hoạt động âm nhạc, có những học sinh thích giải quyết vấn đề một mình trong khi nhiều em khác lại thích thảo luận với các bạn khác.
Vấn đề ở đây là, giáo viên phải đảm bảo học sinh được học tập phù hợp với lứa tuổi, hình thức học tập mà các em ưa thích cũng như các loại trí tuệ ưu thế của mỗi học sinh. Nghe rồi sẽ quên Nhìn rồi sẽ nhớ Chỉ có tự làm mới hiểu (Ngạn ngữ Trung Hoa) 5 1. Những năng lực được hình thành và tài liệu dạy học mĩ thuật dành cho giáo viên tiểu học phát triển thông qua quá trình học Mĩ thuật Giáo viên có trách nhiệm đặc biệt là tổ chức các quy trình dạy - học mĩ thuật nhằm phát triển Trí tuệ thị giác – không gian và ngôn ngữ thẩm mỹ. Giáo dục mĩ thuật khuyến khích học sinh phát triển các năng lực: • Trải nghiệm và trình bày kinh nghiệm của mình thông qua tác phẩm mĩ thuật • Tạo ra những sản phẩm mĩ thuật, hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm trên kênh thông tin đã được lựa chọn • Biểu đạt ý kiến, ấn tượng và cảm giác của các em • Phân tích và diễn giải sự lựa chọn của mình trong suốt quy trình • Giao tiếp và đánh giá quy trình, kết quả, tác phẩm mĩ thuật đạt được từ nghệ thuật thị giác.
Các bức tranh thể hiện quy trình dạy - học mĩ thuật từ đầu đến cuối 6 1.
