Lời mở đầu Đã hơn 35 năm trôi qua kể từ khi tôi bắt đầu viết bản thảo lần 1 Bước đi ngẫu nhiên trên Phố Wall. Thông điệp ban đầu của cuốn sách thật đơn giản: Khi mua và nắm giữ một quỹ đầu tư chỉ số, các nhà đầu tư sẽ kiếm lời nhiều hơn so với việc cố gắng mua và bán từng loại chứng khoán riêng lẻ hoặc các quỹ tương hỗ được quản lý tích cực. Tôi đã khẳng định chắc chắn rằng việc mua và nắm giữ tất cả các cổ phiếu theo chỉ số bình quân thị trường chứng khoán có thể sẽ hiệu quả hơn các quỹ được quản lý chuyên nghiệp có chi phí và giá giao dịch cao, vì thế ngốn mất một phần đáng kể lợi nhuận đầu tư. Giờ đây, sau hơn 35 năm, thậm chí tôi càng tin tưởng mạnh mẽ vào thông điệp đó, khi những khoản lãi khổng lồ đã chứng minh tính đúng đắn của nó.
Tôi có thể minh chứng điều này hết sức đơn giản. Một nhà đầu tư rót 10 nghìn đô-la ở thời điểm đầu năm 1969 vào quỹ chỉ số S&P 500 có thể có một danh mục đầu tư trị giá 422 nghìn đô-la vào năm 2006, với giả thiết rằng tất cả cổ tức đều được tái đầu tư. Ngược lại, một nhà đầu tư khác mua cổ phần của quỹ đầu tư được quản lý tích cực ở mức trung bình sẽ thấy khoản đầu tư của mình tăng lên 284 nghìn đô-la. Sự khác biệt là rất lớn.
Đến ngày 31/3/2006, nhà đầu tư quỹ chỉ số sẽ thu về nhiều hơn 138 nghìn đô-la, gần bằng 50% khoản tiền góp vốn cuối cùng của nhà đầu tư quỹ được quản lý tích cực ở mức trung bình trên. Vậy thì, vì cớ gì tôi lại sửa đổi bổ sung cho lần tái bản thứ chín này của cuốn sách? Nếu thông điệp ban đầu vẫn không thay đổi, vậy thì có cái gì đổi khác, mới lạ? Câu trả lời chính là các công cụ tài chính với những thay đổi to lớn. Chính vì lẽ đó, cuốn sách sẽ cung cấp bản hướng dẫn đầu tư toàn diện cho các nhà đầu tư cá nhân – những người cần phải được cập nhật để có thể bao quát toàn bộ sản phẩm đầu tư hiện có. Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng thu được lợi ích từ những phân tích quan trọng về nguồn thông tin mới vô cùng phong phú do các nhà nghiên cứu thuộc giới học thuật và chuyên gia thị trường cung cấp, với cách diễn đạt dễ hiểu đến mức bất kỳ người nào hứng thú với lĩnh vực đầu tư đều có thể đọc.
Hiện nay có quá nhiều nhận xét về thị trường chứng khoán dễ gây hoang mang, do vậy cần phải có một cuốn sách đính chính mọi hiểu lầm. Trong hơn 35 năm qua, chúng ta đã dần quen với những thay đổi công nghệ diễn ra nhanh chóng trong lĩnh vực môi trường tự nhiên. Những phát minh sáng tạo như máy điện thoại, truyền hình cáp, đĩa CD, DVD, lò vi sóng, máy tính xách tay, Internet, giao thức thoại qua Internet (VOIP), email và rất nhiều bước tiến mới trong lĩnh vực y tế, từ cấy ghép bộ phận, phẫu thuật bằng tia laze cho đến các phương pháp điều trị bệnh sỏi thận không cần phẫu thuật – Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 8 tất Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 9 cả đã tác động mạnh mẽ đến cuộc sống của chúng ta. Trong cùng khoảng thời gian đó, các sáng kiến tài chính cũng xuất hiện với tốc độ nhanh không kém.
Năm 1973 – thời điểm ấn bản đầu tiên của cuốn sách này ra đời – chúng ta chưa có quỹ thị trường tiền tệ, tài khoản NOW (tài khoản vãng lai có trả lãi), ATM, quỹ tương hỗ chỉ số, quỹ ETF, quỹ miễn thuế, quỹ đầu tư thị trường mới nổi, quỹ đầu tư theo vòng đời, trái phiếu có lãi suất thả nổi, chứng khoán được bảo vệ khỏi lạm phát, quỹ đầu tư tín thác bất động sản (REIT), quỹ hưu trí cá nhân Roth IRA, quỹ 529 (quỹ tiết kiệm dành cho sinh viên), trái phiếu không trả lãi định kỳ, giao dịch hàng hóa kỳ hạn, và cũng chưa xuất hiện các phương pháp giao dịch mới như “bảo hiểm danh mục đầu tư” và “giao dịch lập trình”. Đó chỉ là một vài thay đổi diễn ra trong môi trường tài chính. Cuốn sách này sẽ cung cấp thêm nhiều nguồn tư liệu mới để lý giải về các sáng kiến tài chính, đồng thời chỉ cho bạn thấy với tư cách khách hàng, bạn sẽ được lợi gì từ các công cụ tài chính đó. Trong lần tái bản thứ chín này, cuốn sách cũng mô tả rõ ràng và dễ hiểu về những tiến bộ trong lý thuyết và thực hành đầu tư.
Cuốn sách bổ sung một chương mới (Chương 10) nhằm phác họa một lĩnh vực mới là tài chính hành vi, đồng thời nhấn mạnh những bài học quan trọng được đúc rút từ vốn hiểu biết sâu rộng của các nhà hành vi học mà nhà đầu tư nên học hỏi. Ngoài ra, cuốn sách còn thêm một phần mới trình bày về các chiến lược đầu tư thiết thực dành cho nhà đầu tư đã hoặc sắp nghỉ hưu. Ấn bản này sẽ nghiên cứu chi tiết về chủ đề chính mà những ấn bản trước của Bước đi ngẫu nhiên trên Phố Wall đã đề cập – tức là thị trường định giá cổ phiếu hiệu quả đến mức mà ngay cả một con tinh tinh bị bịt mắt ném phi tiêu vào tờ Wall Street Journal cũng có thể lựa chọn một danh mục đầu tư hiệu quả giống như danh mục được các chuyên gia quản lý. Sau 35 năm, luận điểm đó vẫn không hề thay đổi.
Có đến hơn ⅔ các nhà quản lý danh mục đầu tư chuyên nghiệp đã bị chỉ số S&P 500 “vượt mặt”. Tuy nhiên, vẫn có khá nhiều chuyên gia trong giới học thuật và nhà đầu tư nghi ngờ về tính đúng đắn của lý thuyết này. Hai vụ sụp đổ thị trường chứng khoán vào tháng 10/1987 và tháng 7/2002 đã đặt ra thêm nhiều câu hỏi về tính hiệu quả của thị trường. Ấn bản này sẽ giải thích chủ đề gây tranh cãi gần đây và xem xét lại ý kiến cho rằng có thể “đánh bại thị trường”.
Ở Chương 11, tôi đã kết luận rằng các báo cáo về sự tàn lụi của lý thuyết thị trường hiệu quả đã quá ư phóng đại, cường điệu. Tuy nhiên, tôi sẽ xem xét lại bằng chứng về một loạt phương pháp lựa chọn cổ phiếu được tin là nghiêng về lợi thế thành công của nhà đầu tư cá nhân. Về cơ bản, cuốn sách vẫn đưa ra hướng dẫn đầu tư thú vị dành cho các nhà đầu tư cá nhân. Khi tham khảo ý kiến của nhiều người về chiến lược tài chính, tôi càng nhận thấy rõ rằng khả năng chịu đựng rủi ro của một người chủ yếu phụ thuộc vào độ tuổi và khả năng thu nhập Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 10 từ các nguồn phi đầu tư.
Đồng thời, yếu tố rủi ro trong hầu hết các vụ đầu tư đều giảm dần theo Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 11 khoảng thời gian nắm giữ khoản đầu tư. Vì lẽ đó, các chiến lược đầu tư tối ưu phải liên quan đến yếu tố tuổi tác. Chương 14 với tựa đề “Hướng dẫn đầu tư theo vòng đời” sẽ rất hữu ích đối với tất cả mọi người thuộc nhiều độ tuổi khác nhau. Chỉ riêng chương này cũng có giá trị bằng cả một buổi hẹn gặp nhà tư vấn tài chính với mức phí cao.
Tháng 6 năm 2006 BURTON G. MALKIEL, ĐẠI HỌC PRINCETON [TV1] Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 12 PHẦN I: Cổ phiếu và Giá trị của cổ phiếu 1. Nền tảng vững chắc và lâu đài trên cát Thế nào là một người hay hoài nghi? Đó là người biết rừ giỏ cả của mọi thứ, nhưng lại chẳng biết giỏ trị của thứ gỡ. ―Oscar Wilde Trong cuốn sách này, tôi sẽ giúp bạn thực hiện bước đi ngẫu nhiên trên Phố Wall, cung cấp chỉ dẫn về một cuộc hành trình vào thế giới tài chính đầy phức tạp cũng như lời khuyên thiết thực về các cơ hội và chiến lược đầu tư.
Nhiều người cho rằng nhà đầu tư cá nhân hiếm khi có cơ hội đánh bại các chuyên gia Phố Wall. Họ chỉ ra các chiến lược đầu tư chuyên nghiệp sử dụng các công cụ phái sinh phức tạp, họ đọc bản tin về các vụ lừa đảo tài chính, âm mưu của các tập đoàn, các vụ chuyển nhượng đình đám và các hoạt động của quỹ đầu cơ. Những vấn đề phức tạp này đã chứng tỏ không còn chỗ đứng dành cho nhà đầu tư cá nhân trong các thị trường được thể chế hóa như ngày nay. Đó có thể là chân lý.
Thế nhưng, bạn có thể làm tốt như các chuyên gia – thậm chí còn hơn. Khi thị trường chứng khoán bị nhấn chìm vào tháng 10/1987, chính các nhà đầu tư kiên định từng can đảm tiến lên phía trước đã được chứng kiến giá trị số cổ phiếu mà họ đang nắm giữ dần phục hồi và tiếp tục mang về những khoản lợi nhuận hấp dẫn. Trong khi đó, rất nhiều tay chuyên nghiệp đã mất sạch cơ nghiệp trong thập niên 1990 khi áp dụng các chiến lược phái sinh mà họ không hiểu rõ, cũng như vào đầu thập niên 2000 khi danh mục đầu tư của họ chất đầy các cổ phiếu công nghệ có giá quá cao. Cuốn sách này là cẩm nang hướng dẫn ngắn gọn, súc tích dành cho nhà đầu tư cá nhân.
Nó bao quát tất cả mọi vấn đề, từ bảo hiểm cho tới thuế thu nhập, đồng thời chỉ ra cách thức mua bảo hiểm nhân thọ cũng như tránh bị các ngân hàng và người môi giới lột sạch. Thậm chí, cuốn sách này còn chỉ cho bạn cách đầu tư đúng đắn vào vàng và kim cương. Tuy nhiên, về cơ bản, đây là cuốn sách viết về cổ phiếu thường – một môi trường đầu tư không chỉ mang lại lợi nhuận khổng lồ dài hạn trong quá khứ mà còn tạo ra nhiều cơ hội tuyệt vời trong tương lai. Lý thuyết đầu tư vòng đời được trình bày trong Phần IV sẽ đưa ra những gợi ý, đề xuất cụ thể cho từng nhóm độ tuổi về một danh mục đầu tư có thể đáp ứng các mục tiêu tài chính của họ, bao gồm cả lời khuyên về đầu tư hưu trí.
Thế nào là bước đi ngẫu nhiên? Học CHỨNG KHOÁN tại: www.com ] Hoặc: www.com/Ngo500dong 13 Bước đi ngẫu nhiên là một quá trình trong đó người ta không thể dựa vào các hoạt động xảy ra trong quá khứ để phỏng đoán những bước đi hoặc phương hướng trong tương lai. \p dụng trong thị trường chứng khoán, thuật ngữ này ám chỉ những thay đổi nhanh chóng và bất thường của giá cổ phiếu.