đặt vấn đề xây dựng mô hình hợp tác giữa trường đại học và các doanh nghiệp ở Acmenia, trong đó đi sâu xây dựng mô hình hợp tác trong nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Tóm lại, qua tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài về hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực cho thấy: Các công trình đã chỉ ra những lợi ích, rào cản cho các bên khi tham gia hợp tác, đưa ra một số giải pháp tổng thể, mô hình để xây dựng và phát triển mối quan hệ hợp tác. Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu nghiên cứu về mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp trong hoạt động nghiên cứu và phát triển. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH TRONG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1.
Các công trình nghiên cứu về lợi ích và những yếu tố ảnh hưởng đến hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực Trịnh Thị Hoa Mai, Liên kết đào tạo giữa trường đại học với doanh nghiệp ở Việt Nam [71]. Trong bài viết, tác giả đã chỉ ra liên kết đào tạo giữa trường đại học và doanh nghiệp là nhu cầu khách quan xuất phát từ lợi ích của cả hai phía. Trong mối quan hệ này, các doanh nghiệp sẽ đóng vai trò là luan an 17 những nhà cung cấp thông tin để các cơ sở đào tạo nắm được nhu cầu của thị trường lao động. Vì lợi ích của chính mình, các trường đại học luôn có nhu cầu phải được gắn kết với doanh nghiệp.
Mặt khác, nếu cơ sở đào tạo đảm bảo cung cấp những lao động đáp ứng đúng nhu cầu của doanh nghiệp thì đối với doanh nghiệp đó là điều lý tưởng nhất. Được hợp tác với cơ sở đào tạo đại học cũng là nhu cầu thiết thực của chính doanh nghiệp. Do đó, mối liên kết này vừa mang tính tất yếu, vừa mang tính khả thi cao trong việc đáp ứng lao động cho doanh nghiệp. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quan điểm của doanh nghiệp về hợp tác với các trường đại học ở Việt Nam [5].
Qua kết quả báo cáo, nhóm nghiên cứu cho rằng quan hệ hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp mới chỉ đang trong giai đoạn đầu với những hình thức mang tính truyền thống. Hai đối tác quan trọng và chủ yếu trong hợp tác là doanh nghiệp và trường đại học đang có một khoảng trống. Khoảng trống này không có ý nghĩa về mặt địa lý mà chính là các rào cản về tính chủ động trong hợp tác, thiếu thông tin lẫn nhau. Để lấp đầy khoảng trống đó, các bên tham gia trực tiếp cần tích cực thể hiện rõ vai trò của mình.
Theo nhóm nghiên cứu, xét về chức năng, nhiệm vụ, trường đại học có sứ mệnh “trồng người”, phải gắn chất lượng đầu ra của sinh viên với yêu cầu và nhu cầu của xã hội nói chung, doanh nghiệp nói riêng. Trong hoàn cảnh này, bên có lợi nhất là trường đại học nên trường đại học phải là đối tác khởi xướng việc hợp tác. Tuy nhiên thực tế hiện nay cho thấy: Các trường chưa thể hiện được vai trò của mình về vấn đề này. Về phía doanh nghiệp, sứ mệnh của họ là sản xuất - kinh doanh.
Việc hợp tác với các trường đại học không phải là điều tất yếu và bắt buộc phải làm. Do vậy, doanh nghiệp cần được tạo niềm tin vào sự hợp tác qua những lợi ích mà họ đạt được sau hợp tác. Nguyễn Thu Hằng, Đỗ Thụy Thùy Dung, Mối liên kết giữa doanh nghiệp và trường đại học: So sánh nghiên cứu tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh luan an 18 Lâm Đồng [47]. Tác giả đã phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ liên kết giữa doanh nghiệp và trường đại học.
Qua so sánh kết quả nghiên cứu tại Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Lâm Đồng, dựa trên quan điểm của các nhà doanh nghiệp, tác giả bài báo cho rằng có 4 nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng mối quan hệ hợp tác, trong đó có hai nhóm nhân tố tác động tích cực là hoàn cảnh và tổ chức; hai nhóm còn lại là những khác biệt trong đặc điểm hoạt động và nhận thức của doanh nghiệp về nhà trường gây cản trở, kìm hãm sự hợp tác. Kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở định hướng cho các doanh nghiệp ở Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Lâm Đồng trong việc xây dựng kế hoạch, chiến lược liên kết với nhà trường. Nguyễn Đức Trọng, Các yếu tố ảnh hưởng tới liên kết giữa trường đại học khối kỹ thuật với doanh nghiệp tại Việt Nam [109]. Ở công trình này, tác giả đã khái quát các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về liên kết trường đại học và doanh nghiệp; trình bày cơ sở lý luận về liên kết trường đại học và doanh nghiệp; giới thiệu quy trình, các bước thực hiện quy trình, kết hợp với phương pháp định tính, định lượng cho sự phát triển mô hình liên kết trong bối cảnh mới; đồng thời chỉ ra những yếu tố động cơ thúc đẩy và những yếu tố rào cản trong quá trình liên kết.
Đây sẽ là căn cứ, tín hiệu để tác giả thiết kế, nghiên cứu, thiết lập mô hình đánh giá ảnh hưởng của những nhân tố động cơ và rào cản đến mức độ thực hiện các hoạt động liên kết đại học - doanh nghiệp. Từ những căn cứ đó, tác giả đã tiến hành thực nghiệm tại các trường đại học kỹ thuật và đưa ra những đề xuất, kiến nghị nhằm thúc đẩy hoạt động liên kết giữa các trường đại học khối kỹ thuật và doanh nghiệp. Các công trình nghiên cứu về giải pháp hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp trong đào tạo nguồn nhân lực Trần Khắc Hoàn, Kết hợp đào tạo tại trường và doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay [50]. Công luan an 19 trình đã khái quát những cơ sở lý luận và thực tiễn của việc kết hợp đào tạo tại trường và doanh nghiệp sản xuất.
Trên cơ sở đó, tác giả luận án đã nêu ra một số định hướng nhằm phát triển đào tạo nghề trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi và hội nhập; đề xuất phương thức tổng quát về kết hợp đào tạo tại trường và doanh nghiệp sản xuất; Xây dựng các giải pháp quản lý cụ thể để thực hiện kết hợp đào tạo tại trường và doanh nghiệp sản xuất nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp [3]. Báo cáo hội thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đánh giá một cách toàn diện những ưu điểm, tồn tại, định hướng hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp, người sử dụng nguồn nhân lực. Trong số 27 báo cáo của hội thảo, có nhiều báo cáo đi sâu về liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.
Có thể nói: đây là một trong những kết quả đánh giá, nghiên cứu, đề xuất có tính hệ thống, đồng bộ của các nhà quản lý cơ sở đào tạo và quản lý doanh nghiệp nhằm xây dựng quan hệ liên kết giữa nhà trường và nhà sản xuất. Trần Anh Tài, Gắn đào tạo với sử dụng, nhà trường với doanh nghiệp [88]. Bài viết làm rõ thực trạng mối quan hệ giữa nhà trường và xã hội, nhà đào tạo và nhà sử dụng trong đào tạo đại học ở nước ta hiện nay. Trên cơ sở làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan của những hạn chế, tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm làm cho sản phẩm đào tạo của các trường đại học đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu.
Bài viết cũng nhấn mạnh rằng nguyên nhân của việc nhà đào tạo chưa gắn kết được với nhà sử dụng không phải chỉ ở mỗi nhà trường mà thậm chí còn ở góc nhìn từ phía các nhà doanh nghiệp và xã hội. luan an 20 Trần Anh Tài, Trần Văn Tùng, Liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp trong hoạt động đào tạo và nghiên cứu [89]. Trong cuốn sách này, các tác giả đã đề cập đến quan điểm, chính sách về mối liên kết giữa các trường đại học và doanh nghiệp; chính sách quốc gia của châu Âu trong việc tạo lập mối liên kết giữa trường đại học với doanh nghiệp; vai trò của các trường đại học, các viện nghiên cứu nhà nước đối với tăng trưởng tại Đông Á; việc liên kết, hợp tác trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ giữa các trường đại học của Mỹ với các ngành công nghiệp như: liên kết Đại học California với các doanh nghiệp tại thung lũng Silicon; các tác giả đã tìm hiểu mối quan hệ giữa nhà trường và doanh nghiệp ở các nước Châu Á như: Nhật Bản (liên kết giữa đại học Kyoto với tập đoàn Canon, tập đoàn Fujitsu), Trung Quốc, Singapore (với việc xây dựng doanh nghiệp trong trường đại học để thực hiện sử dụng nhân lực và hiện thực hóa kết quả nghiên cứu của trường đại học thành sản phẩm tiêu dùng đáp ứng nhu cầu xã hội). Việc nêu kinh nghiệm của các nước được coi như giải pháp mang tính định hướng cho việc xây dựng mô hình liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp ở Việt Nam, trong đó tác giả đưa ra một số lưu ý cho các trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam khi áp dụng những mô hình này.
Đỗ Diên, Nghiên cứu, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo qua kết quả khảo sát sinh viên cuối khóa, cựu sinh viên và nhà tuyển dụng [17]. Trong bài viết này, tác giả đã phân tích mối quan hệ giữa sự đánh giá và yêu cầu của nhà tuyển dụng về chất lượng sinh viên tốt nghiệp; ý kiến của sinh viên cuối khóa và cựu sinh viên về chất lượng chương trình đào tạo. Trên cơ sở đó, đề tài đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, trong đó tác giả nhấn mạnh đến giải pháp về tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường và nhà tuyển dụng trong quá trình đào tạo, coi đây là một luan an 21 trong những giải pháp cơ bản nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn hiện nay. Nguyễn Phan Hòa, Quản lý liên kết đào tạo giữa cơ sở dạy nghề với doanh nghiệp tại thành phố Hồ Chí Minh [49].