BỘ TƯ PHÁP TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOI HOP DONG BOT TRONG PHÁP LUẬT MỘT SO QUOC GIA VA NHUNG KINH NGHIEM CHO VIET NAM Ha Noi, Ngay 26 thang 10 nam 2021 MỤC LỤC STT Tên báo cáo Tác gia Trang Luật dau tư theo phương thức đôi tác công Luật sư Nguyễn Tiến Lập tư và hợp đồng BOT từ quy định đến thực Văn phòng luật sư NHQuang & tiễn thực hiện Cộng sự Thực trạng pháp luật về hợp đông BOT Ông Dinh Việt Hung trong lĩnh vực đầu tư công trình đường bộ CTCP đâu tư BOT Hà Nội — Bắc ở Việt Nam -Nhìn từ thực tiễn áp dụng tại Giang dự án đường cao tốc Hà Nội - Bắc Giang Quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng Luật sư Hà Huy Phong về cơ chế tài chính trong dự án BOT thuộc Công ty Luật Inteco 20 lĩnh vực công trình giao thông ở Việt Nam Pháp luật vê hợp đông BOT trong lĩnh vực ThS. Phan Thị Minh Loan đầu tư công trình điện ở Việt Nam và Tập đoàn Điện lực Việt Nam 39 những vấn đề đặt ra trong thực tiễn Pháp luật về hợp đông BOT trong lĩnh vực PGS. Nguyễn Hiền Phương y tế, giáo dục ở Việt Nam và những vấn đề Trường Đại học Luật Hà Nội 53 đặt ra trong thực tiễn Pháp luật về giải quyết tranh chấp hợp ThS. Đặng Thị Hồng Tuyến đồng BOT ở Việt Nam — Thực tiễn và một ThS.
Vũ Thi Hoà Như 71 sô kiên nghị Trường Đại học Luật Hà Nội Hợp đồng BOT trong pháp luật một số GS. Lê Hồng Hạnh quốc gia trên thé giới Tạp chí Pháp luật và Phát triển 86 Phap luat vé dau tu xây dung co so ha TS. Nguyễn Như Chính tang giao thông đường bộ theo hợp đồng SV. Bùi Quang Tuấn BOT - Kinh nghiệm quốc tế và bài học SV.
Hoang Khánh Linh 102 cho Việt Nam SV. Dao Phuong Mai Truong Đại học Luật Ha Nội Pháp luật và thực tiễn áp dụng hợp ThS. Lê Hoàng đồng BOT trong lĩnh vực đầu tư công Bộ Giao thông ván tải trình đường sắt ở một số quốc gia và 119 kinh nghiệm cho Việt Nam Pháp luật về hợp đông BOT trong lĩnh vực ThS. Nguyễn Thị Hằng 10.
đầu tư công trình nước sạch ở một số quốc ThS. Hà Thị Út 139 gia và kinh nghiệm cho Việt Nam Trường Đại học Luật Hà Nội Pháp luật về hợp đông BOT trong lĩnh vực ThS. Phạm Minh Trang II. y tế của một số quốc gia và kinh nghiệm Trường Đại học Luật Hà Nội 150 cho Việt Nam Khung pháp lý vê hợp đông BOT trong ThS.
Nguyễn Thị Hoài 12. lĩnh vực giáo dục tại An Độ và gợi mở cho Khoa Luật, Trường Đại học 169 Việt Nam Công đoàn Giải quyết tranh châp hợp đông BOT TS. Nguyễn Thị Thu Hiền 13. trong hệ thống pháp luật một số quốc gia Khoa Luật, Truong Đại học 180 và kinh nghiệm cho Việt Nam Kinh tế TP HCM Vai trò của nhà nước trong quản lý, thực Bà Trần Phương Ngọc 14.
hiện hợp đồng BOT ở một số quốc gia trên Khoa Luật, Trường Đại học 195 thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam Ngoại Thương Mỗi liên hệ giữa cơ quan chuyên trách Ông Nguyễn Đức Tài quốc gia về hợp tác công — tư với hợp ThS. đồng BOT tại một số quốc gia Trung ThS. Lê Xuân Tùng 205 Đông, Đông Á và bài học tham khảo cho Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư Việt Nam Pháp LUẬT ĐÀU TƯ THEO PHƯƠNG THỨC ĐÓI TÁC CÔNG TƯ VÀ HỢP DONG BOT TỪ QUY ĐỊNH DEN THỰC TIEN THỰC HIỆN LS. Nguyễn Tiến Lập" Tóm tắt: Luật Dau tư theo phương thức doi tác công tư năm 2020 ra đời có nhiều quy định mới liên quan đến các khía cạnh như Nhà đẩu tư, doanh nghiệp dự án, hợp đồng dự án, tài chính dự án, quy trình thực hiện dự án hay các vấn dé liên quan đến giám sát thực hiện dự án.
Bài viết đưa ra cái nhìn đa chiều về những quy định liên quan đến các khía cạnh đó của Luật PPP 2020, từ do, tác giả có những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về hợp đồng PPP nói chung và hợp đồng BOT nỏi riêng. Từ khoá: dự án PPP, hop đông BOT, nhà dau tư, doanh nghiệp dự án, quy trình thực hiện dự an. Đặt van đề Về cơ bản, Luật Dau tư theo phương thức đối tác công tư (“Luật PPP”)! là một dao luật về chính sách và quy trình, thủ tục hành chính, hơn là chứa đựng các nội dung mới về chế định pháp luật. Boi chang hạn, nhiều van đề pháp lý liên quan đã được điều chỉnh bằng các luật hiện hành như Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp, Bộ Luật dân sự, Luật Đất đai, Luật Xây dung.
Nhu vay, nếu chỉ là sự tiếp nối sự thực thi các chính sách về PPP từ nhiều năm qua của Chính phủ hay tăng cường theo hướng xiết chặt về quy trình và thủ tục bằng giải pháp nâng cấp các Nghị định hiện hành trước đó lên thành Luật thì có lẽ không cần phải bàn thảo nhiều. Tuy nhiên, vừa qua, ít nhất cho tới thời điểm ban hành Luật PPP, từ khâu thực hiện chính sách này, đặc biệt thông qua các dự án BOT được triển khai 6 ạt trong lĩnh vực giao thông đường bộ và các dự án BT cũng nở rộ trong xây dựng công viên, trụ sở, công trình văn hoá, trường hoc., đã từng có nhiều van đề và bat cập đặt ra. Tựu trung, xin đơn cử như sau: - Mot là, các dự án PPP mới chỉ xoay quanh lợi ích của Nhà nước, chu đầu tư và ngân hàng cho vay mà không chú ý đến lợi ích của cộng đồng với tư cách là người dân và người tiêu dùng. Điều này đã dẫn đến, thậm chí làm bùng né sự bức xúc và phản đối trong dư luận và xã hội.
- Hai là, nhiều vẫn đề quan trọng và nhạy cảm về tài chính của dự án như lựa chọn chủ đầu tư, xác định vốn đầu tư va phân bổ nguồn vốn, chi phí và giá thành, mức thu phi, thời gian hoàn vốn, kiểm soát tiền phí thu được không được làm minh bạch, tiềm ấn nhiều tiêu cực, thậm chí tham nhũng. - Ba là, mặc dù thời gian triển khai dự án nhanh, chi phí lớn nhưng chất lượng sản phẩm, công trình không cao, cái gọi là ưu thé của khu vực tư nhân về quan ly dự án và công nghệ để bảo đảm chất lượng không đạt được. * Thành viên Văn phòng luật NHQuang & Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam — VIAC ! Luật số 64/2020/QH14 ngày 18 tháng 06 năm 2020 1 - Bon là, đầu tư phát triển hạ tầng thông qua PPP là chủ trương lớn nhưng không thu hút được đầu tư nước ngoài (mặc dù có sự quan tâm cũng như các lợi thé so với trong nước); tuyệt đại đa số các dự án do nhà đầu tư trong nước thực hiện. - Năm là, lĩnh vực được lựa chọn đầu tư PPP khá hẹp và phiến diện, trong số 336 dự án PPP, đa số là dự án về giao thông đường bộ (66%) và xây trụ sở cơ quan nhà nước, và đặc biệt là hình thức BT (57%), vốn là những lĩnh vực dễ làm, vừa dễ vừa nhanh thu hồi vốn, trong khi còn nhiều mảng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội khác lại không được quan tâm và đầu tư.
- Sáu là, vẫn có sự đánh giá và quan điểm coi đầu tư PPP là đơn giản và có lợi, chỉ chú ý đến khâu hình thành, phê duyệt dự án, huy động vốn đầu tư và xây dựng công trình mà không quan tâm đúng mức đến khâu vận hành trong thời gian dài sau đó, dẫn đến không lường trước các rủi ro và khi có tranh chấp thì thiếu các biện pháp và cách thức giải quyết phù hợp, gây hiểu sai, thất vọng và mất niềm tin trong xã hội nói chung và giới đầu tư nói riêng về chủ trương, chính sách này. - Bay là, đó là ở tầm vĩ mô, trong bối cảnh mức đầu tư xã hội nói chung vao lĩnh vực cơ sở hạ tầng ở Việt Nam khá cao so với khu vực, việc cho triển khai quá nhiều và quá dễ các dự án BOT va BT trong một thời gian ngắn đã gây quá tải cho nền kinh tế, làm tăng gánh nặng chi phí và giá thành các sản phẩm, dich vụ có liên quan, dẫn tới làm giảm năng lực cạnh tranh quốc gia. - Tám và cuối cùng, PPP là một chính sách lớn và hệ trọng, theo đó việc triển khai nó không chỉ thu hút một khối lượng lớn nguồn lực vật chất của đất nước mà còn tạo ra các tác động, hệ luy về kinh tế - xã hội sâu rộng mà trong hàng chục năm qua, chưa nói đến các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng, mà Quốc hội dường như không can dự trực tiếp cho tới khi có các phản ứng và bức xúc từ người dân và cộng đồng doanh nghiệp được phản ánh qua truyền thông. Từ nhận định ở trên, câu hỏi đặt ra là liệu rằng khi các Nghị định được nâng cấp lên thành Luật PPP rồi thi các vẫn đề bat cập về chính sách và thực hiện dự án nói trên có được giải quyết hay không ? Ý kiến của tôi cho rằng mặc dù Luật PPP có nhiều quy định mới, đặc biệt ở khía cạnh chính sách rất đáng chú ý và hoan nghênh, đó là đầu tư theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng — chuyền giao) đối với các trụ sở cơ quan, đơn vị nhà nước đã bị loại bỏ, tuy nhiên rất tiếc nhiều vấn đề quan trọng vẫn chưa được xử lý một cách rõ ràng và thoả đáng.
Bình luận một số vấn đề cụ thể 2. Nhà dau tư PPP là ai và vị thé Doanh nghiệp Dự án Điều 3.18 của Luật có định nghĩa về Nha đầu tư PPP '/à 6 chức có tu cách pháp nhân được thành lập theo quy định của pháp luật, tham gia dau tư theo phương thức PPP”. Tinh thần xuyên suốt của Luật cũng thé hiện sự nhẫn mạnh vai trò, trách nhiệm của Nhà đầu tư đối với Dự án PPP. Tuy nhiên, về bản chat và trên thực tế, cái gọi là "Nha đầu tư 2 PPP” chi là người phát triển dự án (developer) và họ chỉ bỏ ra khoản vốn ban dau tối thiểu ở mức 10 đến 20% của tổng vôn đầu tư.
Đối với nhiều dự án thực hiện dài hạn, Nhà đầu tư thậm chí sẽ rút lui ngay sau khi công trình hoàn thành bằng cách chuyển nhượng vốn cho bên khác, hay chí ít cũng không tham gia gì vào vận hành Dự án.