Nghiên cứu về hôn nhân Công giáo của người Việt tại làng Vạn Chài, Nam Định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hôn nhân của người Việt tại làng Vạn Chài, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định theo góc nhìn Công giáo.

Trường đại học

Đại học Quốc gia Hà Nội

Chuyên ngành

Nhân học

Người đăng

Ẩn danh

Thể loại

Luận văn thạc sĩ

2016

133

Phí lưu trữ

35 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU

0.1. Lý do chọn đề tài

0.2. Mục đích nghiên cứu của đề tài

0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

0.4. Câu hỏi nghiên cứu

0.5. Phương pháp nghiên cứu

0.6. Bố cục luận văn

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHÁI QUÁT ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.1.1. Nghiên cứu về hôn nhân người Việt nói chung

1.1.2. Nghiên cứu về hôn nhân Công giáo

1.1.3. Khái quát chung về xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định

1.1.3.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên xã Yên Nhân

1.1.3.2. Lịch sử hình thành vùng đất Yên Nhân. Vài nét về kinh tế - xã hội - văn hóa xã Yên Nhân

1.1.3.3. Lịch sử hình thành và phát triển Công giáo ở xã Yên Nhân

1.1.4. Tiểu kết Chương 1

2. CHƯƠNG 2: HÔN NHÂN TRUYỀN THỐNG

2.1. Quan niệm hôn nhân truyền thống

2.1.1. Quan niệm, nguyên tắc hôn nhân truyền thống của người Việt nói chung

2.1.2. Quan niệm, nguyên tắc hôn nhân của người Việt theo Công giáo

2.1.3. Phong tục, nghi lễ hôn nhân truyền thống

2.1.3.1. Giai đoạn trước đám cưới

2.1.3.2. Giai đoạn trong đám cưới

2.1.3.3. Giai đoạn sau đám cưới

2.1.4. Một số trường hợp hôn nhân đặc biệt

2.1.4.1. Hôn nhân khác đạo

2.1.4.2. Hôn nhân của người có thai trước khi cưới

2.1.4.3. Hôn nhân của người góa vợ/chồng

2.1.4.4. Cưới chạy tang

2.1.5. Tiểu kết Chương 2

3. CHƯƠNG 3: NHỮNG BIẾN ĐỔI TRONG HÔN NHÂN

3.1. Biến đổi về quan niệm, nguyên tắc hôn nhân

3.1.1. Tính tự quyết trong hôn nhân

3.1.2. Tiêu chuẩn lựa chọn người kết hôn

3.1.3. Biến đổi nguyên tắc hôn nhân

3.1.4. Biến đổi về phong tục, nghi lễ hôn nhân

3.1.4.1. Giai đoạn trước đám cưới

3.1.4.2. Giai đoạn trong đám cưới

3.1.4.3. Giai đoạn sau đám cưới

3.1.5. Các trường hợp hôn nhân đặc biệt

3.1.6. Tiểu kết Chương 3

4. CHƯƠNG 4: NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỔI VÀ GIÁ TRỊ CỦA HÔN NHÂN

4.1. Những yếu tố tác động đến biến đổi của hôn nhân

4.1.1. Tác động của điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội

4.1.2. Tác động từ các chính sách của Đảng và Nhà nước

4.1.3. Tác động của Luật hôn nhân và gia đình

4.2. Giá trị của hôn nhân Công giáo

4.2.1. Giá trị tâm linh

4.2.2. Giá trị cộng đồng

4.3. Tiểu kết Chương 4

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC 1: Một số hình ảnh về xã Yên Nhân

PHỤ LỤC 2: Một số hình ảnh về Lễ cưới trong nhà thờ

Tóm tắt

I. Tổng quan về hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài Nam Định

Hôn nhân Công giáo tại làng Vạn Chài, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của cộng đồng nơi đây. Hôn nhân không chỉ là sự kết hợp giữa hai cá nhân mà còn là sự giao thoa giữa các giá trị văn hóa truyền thống và giáo lý Công giáo. Qua nhiều thế kỷ, hôn nhân Công giáo đã phát triển và biến đổi, phản ánh sự thay đổi trong xã hội và văn hóa. Đặc biệt, làng Vạn Chài với đặc điểm cư trú ven sông đã tạo ra những phong tục tập quán hôn nhân độc đáo, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương.

1.1. Đặc điểm văn hóa và tôn giáo của làng Vạn Chài

Làng Vạn Chài là một cộng đồng ven sông với nghề nghiệp chủ yếu là đánh bắt cá. Tôn giáo Công giáo đã có mặt tại đây từ lâu, tạo nên một nền tảng vững chắc cho các phong tục tập quán hôn nhân. Người dân nơi đây thường tổ chức các lễ cưới theo nghi thức Công giáo, kết hợp với các phong tục truyền thống của người Việt, tạo nên sự đa dạng và phong phú trong các nghi lễ.

1.2. Vai trò của hôn nhân trong đời sống cộng đồng

Hôn nhân không chỉ là sự kết nối giữa hai cá nhân mà còn là sự gắn kết giữa các gia đình và cộng đồng. Trong làng Vạn Chài, hôn nhân được coi là một trong ba việc lớn trong đời người, thể hiện trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi cá nhân đối với gia đình và xã hội. Các lễ cưới thường thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, tạo nên không khí vui tươi và gắn kết cộng đồng.

II. Những thách thức trong hôn nhân Công giáo ở Vạn Chài

Hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh xã hội hiện đại. Sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân, sự gia tăng của các yếu tố văn hóa mới và sự tác động của kinh tế thị trường đã làm thay đổi cách nhìn nhận và thực hành hôn nhân trong cộng đồng. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến các nghi lễ hôn nhân mà còn đến các giá trị gia đình và cộng đồng.

2.1. Biến đổi trong quan niệm về hôn nhân

Ngày nay, nhiều người trẻ tại làng Vạn Chài có xu hướng tiếp cận hôn nhân theo cách hiện đại hơn, với sự tự do trong việc lựa chọn bạn đời. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong các tiêu chuẩn lựa chọn người kết hôn, từ đó làm giảm đi sự tuân thủ các phong tục truyền thống.

2.2. Tác động của kinh tế và xã hội đến hôn nhân

Sự phát triển kinh tế và xã hội đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho người dân, nhưng cũng đồng thời tạo ra áp lực trong việc duy trì các giá trị truyền thống. Nhiều gia đình trẻ phải đối mặt với khó khăn trong việc cân bằng giữa việc thực hiện các nghi lễ hôn nhân truyền thống và nhu cầu sống hiện đại.

III. Phương pháp tổ chức hôn nhân Công giáo tại Vạn Chài

Hôn nhân Công giáo tại làng Vạn Chài được tổ chức theo một quy trình nghiêm ngặt, bao gồm nhiều bước từ dạm ngõ đến lễ cưới. Mỗi bước đều mang ý nghĩa sâu sắc và thể hiện sự tôn trọng đối với truyền thống và giáo lý. Các nghi lễ thường được tổ chức tại nhà thờ, với sự tham gia của linh mục và cộng đồng.

3.1. Quy trình tổ chức lễ cưới theo giáo lý Công giáo

Lễ cưới theo giáo lý Công giáo bao gồm nhiều bước như dạm ngõ, lễ ăn hỏi và lễ cưới chính thức. Mỗi bước đều có những nghi thức riêng, thể hiện sự tôn trọng đối với Thiên Chúa và gia đình hai bên. Các nghi lễ này không chỉ mang tính tôn giáo mà còn thể hiện sự kết nối giữa các gia đình.

3.2. Sự kết hợp giữa phong tục truyền thống và nghi lễ Công giáo

Tại làng Vạn Chài, các nghi lễ hôn nhân thường kết hợp giữa phong tục truyền thống và nghi lễ Công giáo. Điều này tạo ra sự phong phú và đa dạng trong các lễ cưới, đồng thời giúp duy trì bản sắc văn hóa địa phương. Các gia đình thường tổ chức tiệc cưới lớn, mời gọi bạn bè và người thân tham gia, tạo nên không khí vui tươi và ấm cúng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về hôn nhân Công giáo

Nghiên cứu về hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài không chỉ giúp hiểu rõ hơn về các phong tục tập quán mà còn chỉ ra những biến đổi trong hôn nhân theo thời gian. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự thay đổi trong quan niệm và thực hành hôn nhân, đồng thời phản ánh sự tác động của các yếu tố xã hội và kinh tế đến đời sống hôn nhân của người Công giáo.

4.1. Kết quả nghiên cứu về biến đổi trong hôn nhân

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài đang dần thay đổi, với sự gia tăng của các yếu tố hiện đại. Nhiều người trẻ có xu hướng lựa chọn bạn đời dựa trên tình yêu và sự đồng điệu, thay vì chỉ dựa vào các tiêu chuẩn truyền thống.

4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong việc xây dựng các chương trình giáo dục về hôn nhân và gia đình, nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về giá trị của hôn nhân Công giáo và cách duy trì các phong tục tập quán trong bối cảnh hiện đại.

V. Kết luận và tương lai của hôn nhân Công giáo ở Vạn Chài

Hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài Nam Định đang đứng trước nhiều thách thức và cơ hội trong bối cảnh xã hội hiện đại. Việc duy trì các giá trị truyền thống trong khi tiếp thu các yếu tố mới là một nhiệm vụ quan trọng. Tương lai của hôn nhân Công giáo sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng của cộng đồng với những thay đổi trong xã hội.

5.1. Tương lai của hôn nhân Công giáo trong bối cảnh hiện đại

Trong tương lai, hôn nhân Công giáo ở làng Vạn Chài có thể sẽ tiếp tục biến đổi, với sự gia tăng của các yếu tố hiện đại. Tuy nhiên, việc giữ gìn các giá trị truyền thống vẫn là một yếu tố quan trọng để duy trì bản sắc văn hóa của cộng đồng.

5.2. Khuyến nghị cho việc duy trì giá trị hôn nhân Công giáo

Cần có các chương trình giáo dục và tuyên truyền về giá trị của hôn nhân Công giáo, nhằm giúp người dân nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của hôn nhân trong đời sống gia đình và cộng đồng. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong việc tổ chức các lễ cưới, nhằm duy trì các phong tục tập quán truyền thống.

19/08/2025

Bạn đang xem trước tài liệu:

Luận văn thạc sĩ hôn nhân của người việt ở làng vạn chài theo công giáo xã yên nhân huyện ý yên tỉnh nam định

Tải đầy đủ

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hôn nhân là một thể chế xã hội quan trọng, phản ánh sâu sắc văn hóa và đời sống tinh thần của mỗi dân tộc. Tại Việt Nam, với khoảng 6,2 triệu người theo Công giáo (năm 2012), cộng đồng này đã hòa nhập và tạo nên sự đa dạng văn hóa đặc sắc. Làng vạn chài Phong Doanh, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định là một địa bàn đặc thù với cư dân chủ yếu sống bằng nghề thủy cư, nghề đánh bắt cá và vận tải đường thủy. Nghiên cứu tập trung vào hôn nhân của người Công giáo tại đây nhằm làm rõ đặc điểm truyền thống, sự biến đổi và các yếu tố tác động trong bối cảnh xã hội hiện đại.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: (1) tìm hiểu đặc điểm hôn nhân truyền thống và biến đổi của người Công giáo tại làng chài Phong Doanh; (2) phân tích nguyên nhân dẫn đến những biến đổi này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quan niệm, nghi lễ hôn nhân, các trường hợp hôn nhân đặc biệt và biến đổi hôn nhân từ trước năm 1986 đến nay. Thời gian khảo sát thực địa kéo dài 3 tháng (tháng 9 đến tháng 11 năm 2015), đúng vào mùa cưới, giúp thu thập dữ liệu thực tiễn phong phú. Ý nghĩa nghiên cứu góp phần làm rõ sự dung hòa giữa văn hóa truyền thống Việt Nam và giáo luật Công giáo trong đời sống hôn nhân, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển văn hóa và xã hội tại vùng ven sông đặc thù.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai lý thuyết chính: (1) Chủ nghĩa Mác - Lênin về lịch sử hôn nhân và gia đình, trong đó F. Ăngghen đã phân tích sự biến đổi hôn nhân qua các giai đoạn lịch sử, từ chế độ quần hôn đến hôn nhân một vợ một chồng hiện đại; (2) Thuyết tiếp biến văn hóa (Acculturation), giải thích quá trình thay đổi văn hóa do tiếp xúc giữa hai hệ thống văn hóa độc lập, trong trường hợp này là văn hóa truyền thống Việt Nam và giáo luật Công giáo. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: hôn nhân, nguyên tắc ngoại hôn dòng tộc, hôn nhân một vợ một chồng, nghi lễ hôn nhân, biến đổi văn hóa, và vùng văn hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp dân tộc học/nhân học chủ đạo, kết hợp các kỹ thuật sau:

Điền dã dân tộc học: Quan sát tham dự trực tiếp các nghi lễ cưới hỏi trong 3 tháng mùa cưới (9-11/2015) tại làng chài Phong Doanh, thu thập dữ liệu thực tiễn về phong tục tập quán hôn nhân.
Phỏng vấn sâu: Thực hiện 20 cuộc phỏng vấn với các đối tượng đa dạng, đặc biệt là người cao tuổi, cán bộ địa phương, trưởng thôn để thu thập thông tin lịch sử và quan niệm về hôn nhân.
Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về tình hình kinh tế - xã hội, các trường hợp hôn nhân lương - giáo và hôn nhân đặc biệt tại địa phương.
Phân tích tài liệu: Tổng hợp, phân tích các nguồn tài liệu thứ cấp liên quan đến hôn nhân truyền thống, giáo luật Công giáo và các nghiên cứu trước đó để đối chiếu và kiểm chứng thông tin.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 92 hộ dân xóm Phong Doanh, trong đó 90 hộ là giáo dân với 340 nhân khẩu. Phương pháp chọn mẫu chủ yếu là chọn mẫu thuận tiện và mẫu mục tiêu nhằm tiếp cận các đối tượng có kiến thức sâu về văn hóa và hôn nhân tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Đặc điểm hôn nhân truyền thống: Người Công giáo tại làng chài Phong Doanh tuân thủ nguyên tắc ngoại hôn dòng tộc nghiêm ngặt, không kết hôn trong phạm vi huyết thống gần. Hôn nhân một vợ một chồng là hình thức phổ biến, phù hợp với giáo luật Công giáo và truyền thống Việt Nam. Tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời dựa trên sự tương xứng về gia đình, đạo đức, và đặc biệt là đồng đạo. Khoảng 90% các cặp vợ chồng đều là người Công giáo đã được rửa tội.
Biến đổi trong hôn nhân: Từ sau năm 1986, hôn nhân của người Công giáo Phong Doanh có sự thay đổi rõ nét về quan niệm và nghi lễ. Tỷ lệ hôn nhân khác đạo tăng lên khoảng 10-15%, phản ánh sự mở rộng trong lựa chọn bạn đời. Nghi lễ cưới hỏi có sự giản lược, kết hợp giữa nghi thức truyền thống và nghi thức Công giáo, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện đại.
Ảnh hưởng của điều kiện cư trú thủy cư: Do đặc thù sinh sống trên thuyền, cư dân làng chài gặp khó khăn trong việc tổ chức nghi lễ cưới hỏi truyền thống đầy đủ. Khoảng 2/3 hộ dân vẫn sinh sống trên thuyền, điều này ảnh hưởng đến phong tục và cách thức tổ chức hôn nhân, tạo nên sự linh hoạt trong thực hành nghi lễ.
Tác động của yếu tố kinh tế - xã hội và chính sách: Sự phát triển kinh tế, giao lưu văn hóa và chính sách của Nhà nước về hôn nhân và gia đình đã thúc đẩy sự biến đổi trong quan niệm và thực hành hôn nhân. Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 với các quy định về tự do kết hôn, bình đẳng giới đã góp phần làm thay đổi các chuẩn mực truyền thống.

Thảo luận kết quả

Sự biến đổi trong hôn nhân của người Công giáo Phong Doanh là kết quả của quá trình tiếp biến văn hóa giữa giáo luật Công giáo và văn hóa truyền thống Việt Nam. Việc giữ nguyên nguyên tắc ngoại hôn dòng tộc và hôn nhân một vợ một chồng thể hiện sự bảo lưu các giá trị cốt lõi, trong khi sự mở rộng trong lựa chọn bạn đời và giản lược nghi lễ phản ánh sự thích nghi với điều kiện xã hội hiện đại.

So sánh với các nghiên cứu về hôn nhân Công giáo ở các địa phương khác như giáo họ Nỗ Lực (Phú Thọ) hay làng Yên Mỹ (Vĩnh Phúc), Phong Doanh có nét đặc thù do hình thức cư trú thủy cư, tạo nên những biến đổi riêng biệt trong nghi lễ và quan niệm hôn nhân. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hôn nhân đồng đạo và khác đạo qua các giai đoạn, bảng thống kê các nghi lễ cưới hỏi truyền thống và hiện đại, giúp minh họa rõ nét sự biến đổi.

Đề xuất và khuyến nghị

Tăng cường tuyên truyền giáo dục về hôn nhân đồng đạo và ngoại tộc nhằm duy trì các nguyên tắc cơ bản của hôn nhân Công giáo, bảo vệ giá trị văn hóa truyền thống, thực hiện trong vòng 1-2 năm, do các giáo xứ phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện.
Hỗ trợ tổ chức nghi lễ cưới hỏi phù hợp với điều kiện thủy cư bằng cách xây dựng các điểm tổ chức nghi lễ trên bờ hoặc trên thuyền có trang thiết bị phù hợp, nhằm giữ gìn nghi lễ truyền thống và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, thực hiện trong 3 năm tới, do chính quyền xã và giáo xứ phối hợp.
Phát triển các chương trình đào tạo kỹ năng sống và giáo dục gia đình cho thanh niên Công giáo, giúp họ hiểu rõ về quyền và nghĩa vụ trong hôn nhân, nâng cao chất lượng đời sống gia đình, thực hiện liên tục, do các tổ chức tôn giáo và xã hội đảm nhiệm.
Khuyến khích nghiên cứu và bảo tồn các phong tục tập quán hôn nhân đặc trưng của làng vạn chài nhằm bảo vệ bản sắc văn hóa độc đáo, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, thực hiện trong 5 năm, do các viện nghiên cứu văn hóa và chính quyền địa phương phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Các nhà nghiên cứu nhân học và văn hóa dân gian: Luận văn cung cấp dữ liệu thực địa phong phú về hôn nhân Công giáo trong môi trường thủy cư, giúp mở rộng hiểu biết về sự tiếp biến văn hóa và biến đổi xã hội.
Cán bộ quản lý văn hóa và xã hội địa phương: Thông tin về đặc điểm và biến đổi hôn nhân giúp xây dựng chính sách phù hợp, bảo tồn giá trị truyền thống đồng thời thúc đẩy phát triển cộng đồng.
Giáo viên, sinh viên ngành nhân học, xã hội học, tôn giáo học: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dân tộc học, lý thuyết tiếp biến văn hóa và thực tiễn hôn nhân Công giáo tại Việt Nam.
Cộng đồng người Công giáo và các tổ chức tôn giáo: Hiểu rõ hơn về quan niệm, nghi lễ và biến đổi hôn nhân giúp củng cố đời sống đạo, nâng cao nhận thức và thực hành phù hợp với bối cảnh hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Hôn nhân của người Công giáo ở làng chài Phong Doanh có gì đặc biệt so với nơi khác?
Hôn nhân tại đây chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của hình thức cư trú thủy cư, dẫn đến sự linh hoạt trong tổ chức nghi lễ và lựa chọn bạn đời, đồng thời giữ nguyên các nguyên tắc giáo luật Công giáo và truyền thống Việt Nam.
Nguyên tắc ngoại hôn dòng tộc được thực hiện như thế nào?
Người Công giáo không kết hôn trong phạm vi huyết thống gần, cụ thể là không kết hôn trong trực hệ và bàng hệ đến cấp thứ tư theo giáo luật, nhằm tránh hôn nhân cận huyết và bảo vệ dòng giống.
Tại sao có sự gia tăng hôn nhân khác đạo trong cộng đồng?
Sự biến đổi xã hội, giao lưu văn hóa và sự mở rộng quan niệm về hôn nhân đã làm tăng tỷ lệ kết hôn với người không theo Công giáo, phản ánh xu hướng thích nghi với xã hội hiện đại.
Nghi lễ cưới hỏi có thay đổi gì sau năm 1986?
Nghi lễ được giản lược, kết hợp giữa nghi thức truyền thống và nghi thức Công giáo, phù hợp với điều kiện kinh tế và lối sống hiện đại, đồng thời vẫn giữ được các yếu tố cốt lõi của hôn nhân Công giáo.
Làm thế nào để bảo tồn giá trị hôn nhân truyền thống trong bối cảnh hiện đại?
Cần tăng cường giáo dục, tuyên truyền, hỗ trợ tổ chức nghi lễ phù hợp và phát triển các chương trình đào tạo kỹ năng sống, đồng thời nghiên cứu và bảo tồn phong tục tập quán đặc trưng của cộng đồng.

Kết luận

Hôn nhân của người Công giáo tại làng vạn chài Phong Doanh là sự kết hợp hài hòa giữa giáo luật Công giáo và văn hóa truyền thống Việt Nam, thể hiện qua nguyên tắc ngoại hôn dòng tộc và hôn nhân một vợ một chồng.
Từ sau năm 1986, hôn nhân có sự biến đổi rõ rệt về quan niệm và nghi lễ, phản ánh sự thích nghi với điều kiện kinh tế - xã hội hiện đại và sự tiếp biến văn hóa.
Đặc thù cư trú thủy cư ảnh hưởng đến cách thức tổ chức nghi lễ và lựa chọn bạn đời, tạo nên nét riêng biệt trong đời sống hôn nhân của cộng đồng.
Các yếu tố kinh tế, xã hội, chính sách và giáo luật Công giáo cùng tác động đến sự biến đổi và bảo tồn giá trị hôn nhân.
Đề xuất các giải pháp nhằm duy trì và phát huy giá trị truyền thống, đồng thời thích ứng với sự phát triển xã hội, góp phần xây dựng cộng đồng bền vững.

Khuyến khích các tổ chức tôn giáo và chính quyền địa phương phối hợp triển khai các chương trình giáo dục và bảo tồn văn hóa, đồng thời mở rộng nghiên cứu sâu hơn về các vùng văn hóa đặc thù khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐÀO PHƢƠNG ANH HÔN NHÂN CỦA NGƢỜI VIỆT Ở LÀNG VẠN CHÀI THEO CÔNG GIÁO XÃ YÊN NHÂN, HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ NHÂN HỌC Hà Nội - 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ĐÀO PHƢƠNG ANH HÔN NHÂN CỦA NGƢỜI VIỆT Ở LÀNG VẠN CHÀI THEO CÔNG GIÁO XÃ YÊN NHÂN, HUYỆN Ý YÊN, TỈNH NAM ĐỊNH Chuyên ngành: Nhân học Mã số : 60 31 03 02 LUẬN VĂN THẠC SỸ NHÂN HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN NGỌC THANH Hà Nội - 2016 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố. Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 27 tháng 6 năm 2016 Tác giả Đào Phƣơng Anh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tập thể cũng như những cá nhân đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian thực hiện: Trước hết, tác giả luận văn xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy hướng dẫn khoa học là PGS. Nguyễn Ngọc Thanh - người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn chương trình cao học của mình. Xin gửi cảm ơn tới các thầy, cô giáo thuộc khoa Nhân học, trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội đã truyền đạt và trang bị những kiến thức chuyên ngành cũng như tạo điệu kiện thuận lợi nhất cho học viên trong suốt quá trình học tập tại trường. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể nhân dân tại làng chài Phong Doanh và cán bộ xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định đã tận tình giúp đỡ tác giả luận văn trong thời gian điền dã để thu thập tư liệu. Cuối cùng, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn luôn động viên, giúp đỡ học viên vượt qua khó khăn trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tác giả Đào Phƣơng Anh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC MỞ ĐẦU . Lý do chọn đề tài. Mục đích nghiên cứu của đề tài . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Bố cục luận văn . 5 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHÁI QUÁT ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu . Nghiên cứu về hôn nhân người Việt nói chung . Nghiên cứu về hôn nhân Công giáo . Khái quát chung về xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định . Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên xã Yên Nhân . Lịch sử hình thành vùng đất Yên Nhân.Vài nét về kinh tế - xã hội - văn hóa xã Yên Nhân. Lịch sử hình thành và phát triển Công giáo ở xã Yên Nhân . 26 Tiểu kết Chƣơng 1 . 31 HÔN NHÂN TRUYỀN THỐNG . Quan niệm hôn nhân truyền thống. 31 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Quan niệm, nguyên tắc hôn nhân truyền thống của người Việt nói chung . Quan niệm, nguyên tắc hôn nhân của người Việt theo Công giáo . Phong tục, nghi lễ hôn nhân truyền thống . Giai đoạn trước đám cưới . Giai đoạn trong đám cưới . Giai đoạn sau đám cưới. Một số trường hợp hôn nhân đặc biệt . Hôn nhân khác đạo . Hôn nhân của người có thai trước khi cưới . Hôn nhân của người góa vợ/chồng . Cưới chạy tang . 64 Tiểu kết chƣơng 2 . 66 NHỮNG BIẾN ĐỔI TRONG HÔN NHÂN . Biến đổi về quan niệm, nguyên tắc hôn nhân . Tính tự quyết trong hôn nhân . Tiêu chuẩn lựa chọn người kết hôn . Biến đổi nguyên tắc hôn nhân . Biến đổi về phong tục, nghi lễ hôn nhân . Giai đoạn trước đám cưới . Giai đoạn trong đám cưới . Giai đoạn sau đám cưới. Các trường hợp hôn nhân đặc biệt . 86 Tiểu kết chƣơng 3 . 93 NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN BIẾN ĐỔI . 93 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com VÀ GIÁ TRỊ CỦA HÔN NHÂN . Những yếu tố tác động đến biến đổi của hôn nhân. Tác động của điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội . Tác động từ các chính sách của Đảng và Nhà nước . Tác động của Luật hôn nhân và gia đình . Giá trị của hôn nhân Công giáo . Giá trị tâm linh . Giá trị cộng đồng . 106 Tiểu kết chƣơng 4 . 109 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 115 Phụ lục 1: Một số hình ảnh về xã Yên Nhân . 116 Phụ lục 2: Một số hình ảnh về Lễ cưới trong nhà thờ . 119 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU STT Tên bảng biểu Trang Bảng 3.1 Tiêu chuẩn lựa chọn người kết hôn 68 Danh sách các cặp hôn nhân giữa người Bảng 3.2 Công giáo làng chài Phong Doanh với 70 người cư trú trên bờ Thống kê các cặp hôn nhân giữa dân làng Bảng 3.3 chài Phong Doanh và dân sống trên bờ 73 theo độ tuổi Trường hợp hôn nhân khác đạo ở làng 77 Bảng 3.4 chài Công giáo Phong Doanh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Công giáo xuất hiện ở Việt Nam từ cuối thế kỷ XVI, nhưng phải đến cuối thế kỷ XVII, Công giáo Việt Nam mới bắt đầu được hình thành. Trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử Việt Nam, vấp phải sự bài trừ mạnh mẽ của chính quyền phong kiến, Công giáo vẫn vươn lên phát triển mạnh mẽ và trở thành một trong những tôn giáo lớn ở Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam có khoảng 6,2 triệu người Công giáo (năm 2012), đây là cộng đồng không thể tách rời của dân tộc Việt Nam, người Công giáo hòa nhập vào đời sống văn hóa đa dạng phong phú của người Việt nói chung, tạo nên một bức tranh văn hóa đa sắc màu, đậm đà bản sắc dân tộc. Người Công giáo ở Việt Nam sống và thực hành theo lời Thiên Chúa; chịu sự ràng buộc của Giáo hội và Giáo luật. Tuy nhiên, Việt Nam là một đất nước có nền văn hóa truyền thống lâu đời, khi Công giáo đến Việt Nam đã gặp phải sự va chạm văn hóa mạnh mẽ đặc biệt là trong việc thực hành các phong tục tập quán. Điều này đòi hỏi Công giáo phải biến đổi linh hoạt để phù hợp và dung hòa với văn hóa truyền thống của người Việt. Đây là một quá trình tiếp nhận, biến đổi lâu dài. Đến nay, người Công giáo Việt Nam có đời sống đạo vô cùng phong phú, việc thực hành các phong tục tập quán trong đó có hôn nhân là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa văn hóa truyền thống và Giáo luật Công giáo. Hôn nhân là một thể chế xã hội phổ biến, là bộ phận cấu thành nên xã hội loài người và đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển xã hội. Xuyên suốt quá trình lịch sử của loài người, trải qua các hình thái kinh tế - xã hội, hôn nhân đã có những bước phát triển và biến đổi để phù hợp với từng giai đoạn lịch sử. Đồng thời, hôn nhân còn là biểu hiện của văn hóa, 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thể hiện thế giới quan, đời sống tinh thần của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Đối với người Việt Nam nói chung, hôn nhân là một trong ba việc lớn của đời người “Tậu trâu, cưới vợ, làm nhà” và hôn nhân nhằm mục đích “duy trì gia thống”; “truyền giống về sau vĩnh truyền tông tộc” [1, tr. Đối với người Việt theo Công giáo, hôn nhân là sự tạo dựng và sắp đặt của Thiên Chúa, thực hành hôn nhân là thể hiện tình yêu với Thiên Chúa. Hòa chung vào với quan niệm hôn nhân truyền thống của người Việt Nam nói chung, hôn nhân của người Việt theo Công giáo là biểu hiện rõ nét nhất của sự đa dạng văn hóa Việt, đồng thời thể hiện tính chất mềm dẻo, linh hoạt của thiết chế hôn nhân. Ngày nay, trong xã hội hiện đại, đời sống kinh tế - xã hội biến đổi mạnh mẽ, nhiều yếu tố văn hóa mới được hình thành, những phong tục tập quán cũ bị phai nhạt và biến mất. Trong bối cảnh đó, hôn nhân của người Việt cũng đang biến đổi mạnh mẽ để vừa gìn giữ các yếu tố truyền thống đồng thời bắt kịp với lối sống hiện đại mới mẻ. Trong nhiều chiều cạnh khác nhau, hôn nhân của người Việt nói chung và hôn nhân của người Việt theo Công giáo nói riêng đang dần thay đổi. Thực hiện đề tài nghiên cứu Hôn nhân của người Việt ở làng vạn chài theo Công giáo xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, tôi mong muốn đi sâu, tìm hiểu đời sống phong tục tập quán, hôn nhân của người Công giáo ở xóm vạn chài. Môi trường sống là một yếu tố tác động không nhỏ đến việc hình thành quan niệm và lối sống của cư dân mỗi vùng miền. Thêm vào đó là yếu tố tôn giáo, sẽ hình thành nên đời sống văn hóa tinh thần, trong đó có hôn nhân vô cùng phong phú và đặc trưng. Bên cạnh đó, nghiên cứu Hôn nhân của người Việt ở làng vạn chài theo Công giáo xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định là sự kế thừa và phát huy nghiên cứu của tôi trước đó Quan hệ hôn nhân lương - giáo của người Việt tại giáo xứ Phong Lộc, xã Nam Phong, thành phố Nam Định, tỉnh Nam 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Với nghiên cứu trước đó, tôi mới chỉ dừng lại ở việc khảo sát hình thức hôn nhân khác tôn giáo, cụ thể là hôn nhân của người Công giáo với người khác đạo. Để phát triển hơn nữa hướng nghiên cứu của mình, tôi lựa chọn nghiên cứu tổng quát hơn về hôn nhân của người Công giáo tại địa bàn nghiên cứu là làng chài Phong Doanh, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định với mong muốn khái quát đặc điểm nhân hôn nhân của người Công giáo và các trường hợp hôn nhân đặc biệt do yếu tố tôn giáo. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Tìm hiểu đặc điểm hôn nhân truyền thống và biến đổi của người Công giáo ở làng chài Phong Doanh, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên. - Chỉ ra những nguyên nhân biến đổi trong hôn nhân của người Công giáo ở làng chài Phong Doanh, xã Yên Nhân, huyện Ý Yên .

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ