Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô ở Việt Trì

Khám phá luận văn thạc sĩ về tổ chức chính quyền xã ven đô tại thành phố Việt Trì, phân tích thực tiễn và giải pháp cải cách hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Trọng Hách
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật
• Đề tài: Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô ở Việt Trì
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Việt Trì

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN XÃ VEN ĐÔ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của chính quyền xã ven đô
• 1.2. Khái niệm chính quyền xã ven đô
• 1.3. Đặc điểm của chính quyền xã
• 1.4. Vị trí của chính quyền xã ven đô
• 1.5. Vai trò của chính quyền xã
• 1.6. Tổ chức chính quyền xã qua bốn bản hiến pháp
• 1.6.1. Tổ chức chính quyền xã theo Hiến pháp 1946
• 1.6.2. Tổ chức chính quyền xã theo Hiến pháp 1959 và Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban hành chính các cấp năm 1962
• 1.6.3. Tổ chức chính quyền xã theo Hiến pháp 1980 và Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân năm 1983 và năm 1989 (sửa đổi)
• 1.6.4. Tổ chức chính quyền xã theo Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001), Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 1994 và năm 2003 hiện hành
• 1.7. Yêu cầu hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay
• 1.7.1. Yêu cầu hoàn thiện tổ chức chính quyền xã
• 1.7.2. Chủ trương, chính sách hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ở nước ta trong gian đoạn hiện nay
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN XÃ VEN ĐÔ Ở THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên
• 2.2. Vị trí địa lý. Các yếu tố đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì
• 2.3. Thực trạng tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì thời gian từ năm 2009-2013
• 2.3.1. Thực trạng tổ chức Hội đồng nhân dân xã
• 2.3.2. Thực trạng tổ chức Ủy ban nhân dân xã
• 2.4. Đánh giá thực trạng của tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ HOÀN THIỆN TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN XÃ
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ở thành phố Việt Trì
• 3.1.1. Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ở thành phố Việt Trì là nhiệm vụ trọng tâm trong hoàn thiện bộ máy nhà nước ở địa phương theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính
• 3.1.2. Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì phải quán triệt nguyên tắc quyền lực nhà nước thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến cơ sở cùng với nguyên tắc tự quản ở cơ sở
• 3.1.3. Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì là quá trình đòi hỏi sự quyết tâm chính trị và ủng hộ cao của nhân dân
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô
• 3.2.1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý
• 3.2.2. Hoàn thiện tổ chức chính quyền xã ven đô
• 3.2.3. Kiện toàn tổ chức chính quyền xã
• 3.2.4. Tăng cường đội ngũ cán bộ, công chức, nhân lực có trách nhiệm
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Quyền Xã Ven Đô Việt Trì Khái Niệm

Trong hệ thống hành chính Việt Nam, chính quyền xã ven đô đóng vai trò là cấp cơ sở, nền tảng của chế độ chính trị và đời sống xã hội. Đây là nơi trực tiếp thực hiện quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực chính trị, an ninh quốc phòng, kinh tế, văn hóa xã hội. Chính quyền xã ven đô đảm bảo chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước được thực thi, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao đời sống của người dân, và là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Sự vững mạnh và hiệu quả của chính quyền xã ven đô có vai trò quan trọng trong cải cách bộ máy hành chính, nâng cao hiệu lực hoạt động, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, ổn định đời sống nhân dân và củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Ngược lại, tổ chức thiếu khoa học sẽ dẫn đến hoạt động kém hiệu quả, kinh tế chậm phát triển, đời sống khó khăn, tệ nạn xã hội gia tăng, làm giảm lòng tin của nhân dân.

1.1. Định Nghĩa Chính Quyền Xã Ven Đô và Vai Trò

Chính quyền xã ven đô là cấp chính quyền cơ sở, có vai trò quan trọng trong bộ máy nhà nước. Khác với chế độ tự quản địa phương của một số nước, chính quyền địa phương của Việt Nam là một bộ phận hợp thành của chính quyền nhà nước thống nhất. Chính quyền địa phương bao gồm các cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và các cơ quan, tổ chức khác được thành lập trên cơ sở các cơ quan quyền lực nhà nước theo quy định của pháp luật nhằm quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ và kết hợp hài hòa giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước. Khái niệm chính quyền địa phương là khái niệm phát sinh từ khái niệm hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương.

1.2. Đặc Điểm Khu Vực Xã Ven Đô và Ảnh Hưởng

Xã ven đô được hiểu là khu vực đan xen giữa các hoạt động vùng đô thị và nông thôn, những nét đặc trưng của khu vực thay đổi nhanh chóng do tác động của con người, đang trong quá trình đô thị hóa, do đó ngày càng tiếp nhận nhiều đặc điểm của khu vực đô thị. Sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng ở các xã ven đô tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho công tác quản lý nhà nước của chính quyền địa phương. Việc quy hoạch, quản lý đất đai, xây dựng, môi trường, an ninh trật tự trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi chính quyền xã phải có năng lực và trách nhiệm cao hơn.

II. Thách Thức Với Tổ Chức Chính Quyền Xã Ven Đô Hiện Nay

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc củng cố và hoàn thiện, tổ chức chính quyền xã ven đô hiện nay vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực hiện tốt vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp xã còn nhiều bất cập. Trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã còn hạn chế. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của chính quyền xã ven đô.

2.1. Bất Cập Trong Hoạt Động Của HĐND và UBND Xã

Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp xã còn mang tính hình thức, tính thực quyền chưa cao, chưa thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ với vị trí, vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước ở cơ sở của Uỷ ban nhân dân cấp xã còn những bất cập. Trình độ, năng lực, phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp xã còn hạn chế.

2.2. Hạn Chế Về Năng Lực Cán Bộ và Công Chức Xã

Thực hiện chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền và cải cách hành chính, từ nhiều năm nay, các cơ quan trong bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương đều có những đổi thay theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Trong bối cảnh chung đó, tổ chức chính quyền xã ven đô ở thành phố Việt Trì nhìn chung cũng đã được đổi mới một bước, ngày càng khoa học, có hiệu lực, hiệu quả hơn song chưa thực sự đáp ứng được những đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng phát triển bền vững nền kinh tế xã hội trên địa bàn, góp phần vào sự đổi mới đất nước nói chung hiện nay.

III. Cách Nâng Cao Hiệu Quả Chính Quyền Xã Ven Đô Việt Trì

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền xã ven đô, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Trước hết, cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo hành lang pháp lý rõ ràng và minh bạch cho hoạt động của chính quyền xã. Thứ hai, cần kiện toàn tổ chức chính quyền xã, đảm bảo bộ máy tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương. Thứ ba, cần tăng cường đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực và trách nhiệm để đáp ứng yêu cầu công việc. Cuối cùng, cần đẩy mạnh phân cấp quản lý, trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm cho chính quyền xã.

3.1. Hoàn Thiện Cơ Sở Pháp Lý Cho Hoạt Động

Cần hoàn thiện cơ sở pháp lý, tạo hành lang pháp lý rõ ràng và minh bạch cho hoạt động của chính quyền xã. Điều này bao gồm việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến tổ chức và hoạt động của chính quyền xã, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và khả thi. Đồng thời, cần tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật để nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức và người dân.

3.2. Kiện Toàn Tổ Chức Chính Quyền Xã Ven Đô

Cần kiện toàn tổ chức chính quyền xã, đảm bảo bộ máy tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương. Điều này bao gồm việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong chính quyền xã. Đồng thời, cần rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, đảm bảo đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý.

3.3. Tăng Cường Đội Ngũ Cán Bộ Công Chức

Cần tăng cường đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực và trách nhiệm để đáp ứng yêu cầu công việc. Điều này bao gồm việc tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá cán bộ, công chức một cách khách quan, công bằng và minh bạch. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân những người có năng lực.

IV. Đổi Mới Tổ Chức Chính Quyền Xã Kinh Nghiệm Thực Tiễn

Việc đổi mới tổ chức chính quyền xã cần dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các mô hình tổ chức chính quyền xã đã được triển khai trên cả nước, rút ra những bài học kinh nghiệm thành công và thất bại. Đồng thời, cần lắng nghe ý kiến của người dân, cán bộ, công chức và các chuyên gia để có những giải pháp phù hợp và hiệu quả. Việc đổi mới tổ chức chính quyền xã cần được thực hiện một cách thận trọng, từng bước, có lộ trình rõ ràng và đảm bảo sự đồng thuận của xã hội.

4.1. Nghiên Cứu Các Mô Hình Chính Quyền Xã Tiên Tiến

Cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các mô hình tổ chức chính quyền xã đã được triển khai trên cả nước, rút ra những bài học kinh nghiệm thành công và thất bại. Điều này bao gồm việc phân tích ưu điểm, nhược điểm của từng mô hình, điều kiện áp dụng và hiệu quả thực tế. Đồng thời, cần tham khảo kinh nghiệm của các nước trên thế giới trong việc tổ chức chính quyền địa phương.

4.2. Lắng Nghe Ý Kiến Từ Người Dân và Chuyên Gia

Cần lắng nghe ý kiến của người dân, cán bộ, công chức và các chuyên gia để có những giải pháp phù hợp và hiệu quả. Điều này bao gồm việc tổ chức các cuộc khảo sát, hội thảo, tọa đàm để thu thập ý kiến đóng góp. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách của chính quyền xã.

V. Chính Quyền Điện Tử Xã Ven Đô Xu Hướng Tất Yếu

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, việc xây dựng chính quyền điện tử xã ven đô là một xu hướng tất yếu. Chính quyền điện tử giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền xã, giảm thiểu chi phí, tăng cường tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ công. Để xây dựng chính quyền điện tử xã ven đô thành công, cần có sự đầu tư về hạ tầng công nghệ thông tin, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng các quy trình nghiệp vụ phù hợp.

5.1. Lợi Ích Của Chính Quyền Điện Tử Tại Xã

Chính quyền điện tử giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền xã, giảm thiểu chi phí, tăng cường tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận các dịch vụ công. Điều này bao gồm việc cung cấp các dịch vụ công trực tuyến, xây dựng hệ thống thông tin quản lý và điều hành, và ứng dụng các công nghệ mới vào hoạt động của chính quyền xã.

5.2. Giải Pháp Xây Dựng Chính Quyền Điện Tử Xã Ven Đô

Để xây dựng chính quyền điện tử xã ven đô thành công, cần có sự đầu tư về hạ tầng công nghệ thông tin, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng các quy trình nghiệp vụ phù hợp. Điều này bao gồm việc xây dựng mạng lưới internet tốc độ cao, trang bị máy tính và các thiết bị công nghệ thông tin cho cán bộ, công chức, và đào tạo kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho người dân.

VI. Quy Hoạch Xã Ven Đô Việt Trì Yếu Tố Then Chốt

Công tác quy hoạch xã ven đô đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Quy hoạch cần phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Đồng thời, quy hoạch cần phải đảm bảo tính khả thi, linh hoạt và có sự tham gia của cộng đồng. Việc thực hiện quy hoạch cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Quy Hoạch Trong Phát Triển

Công tác quy hoạch xã ven đô đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Quy hoạch giúp sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai, phát triển hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, và tạo ra môi trường sống tốt đẹp cho người dân.

6.2. Nguyên Tắc Quy Hoạch Xã Ven Đô Bền Vững

Quy hoạch cần phải dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Đồng thời, quy hoạch cần phải đảm bảo tính khả thi, linh hoạt và có sự tham gia của cộng đồng. Việc thực hiện quy hoạch cần được giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ TỔ CHỨC CHÍNH QUYỀN XÃ VEN ĐÔ 1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của chính quyền xã ven đô 1. Khái niệm chính quyền xã ven đô Bộ máy nhà nước là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương, được tổ chức và hoạt động theo những nguyên tắc chung, thống nhất nhằm thực hiện những nhiệm vụ và chức năng của nhà nước. Để đảm bảo thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của mình, các nhà nước đều tập trung xây dựng, tổ chức bộ máy nhà nước của mình theo xu hướng ngày càng hoàn thiện hơn.

Từ khi được thành lập đến nay, bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam không ngừng phát triển mạnh và được củng cố, hoàn thiện. Theo quy định của pháp luật hiện hành, bộ máy nhà nước ta được tổ chức và hoạt động trên cơ sở nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện ba quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp [37]. Để đảm bảo cho quản lý nhà nước, tổ chức bộ máy nhà nước Việt Nam được chia thành bốn cấp chính quyền: Trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Các cấp tỉnh, huyện và xã ở Việt Nam được gọi là chính quyền địa phương, trong đó cấp xã gồm: xã, phường, thị trấn được coi là cấp chính quyền cơ sở có vai trò quan trọng trong bộ máy nhà nước.

Khác với chế độ tự quản địa phương của một số nước, chính quyền địa phương của Việt Nam là một bộ phận hợp thành của chính quyền nhà nước thống nhất, bao gồm các cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương do nhân dân địa phương trực tiếp bầu ra và các cơ quan, tổ chức khác được thành lập trên cơ sở các cơ quan quyền lực nhà nước theo quy định của pháp luật nhằm quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở địa phương, trên cơ sở nguyên tắc 10 z tập trung dân chủ và kết hợp hài hòa giữa lợi ích nhân dân địa phương với lợi ích chung của cả nước [19]. Khái niệm chính quyền địa phương là khái niệm phát sinh từ khái niệm hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương. Khái niệm này được sử dụng khá phổ biến trong nhiều văn bản pháp luật của nhà nước. Là một khái niệm được sử dụng nhiều trong tổ chức và hoạt động của nhà nước vào đời sống thực tế xã hội.

Ven đô được hiểu là khu vực đan xen giữa các hoạt động vùng đô thị và nông thôn, những nét đặc trưng của khu vực thay đổi nhanh chóng do tác động của con người, đang trong quá trình đô thị hóa, do đó ngày càng tiếp nhận nhiều đặc điểm của khu vực đô thị [32]. Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là bộ phận quan trọng trong hệ thống chính trị Việt Nam. Điều 2 Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” [44]. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức và Điều 3 Hiến pháp năm 2013 đã xác định: Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện [44, Điều 3].

Chính quyền xã là một bộ phận quan trọng trong bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là chính quyền cấp thấp nhất trong hệ thống chính quyền bốn cấp hoàn chỉnh: Trung ương, tỉnh, huyện, xã; là cấp chính quyền gần dân nhất. Chính quyền xã bao gồm Hội đồng nhân dân và 11 z Ủy ban nhân dân. “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương, bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên” [44, Điều 113, Khoản 1]. Hội đồng nhân dân cấp xã được hình thành bởi các đại biểu Hội đồng nhân dân, đây là những đại biểu do nhân dân trong xã, phường, thị trấn bầu ra theo nguyên tắc phổ thông bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Hội đồng nhân dân xã, phường chỉ có duy nhất một bộ phận, đó là Thường trực Hội đồng nhân dân (khác với cơ cấu tổ chức của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện, là những cơ quan có các ban chuyên môn). Thường trực Hội đồng nhân dân xã là cơ quan thường trực của Hội đồng nhân dân cấp này giữa hai kỳ họp; do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra trong số đại biểu Hội đồng nhân dân tại kỳ họp đầu tiên của mỗi khóa, theo thể thức: bầu Chủ tịch Hội đồng nhân dân theo sự giới thiệu của chủ tọa kỳ họp, bầu Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân theo sự giới thiệu của Chủ tịch Hội đồng nhân dân. Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền ứng cử và đề cử người khác vào các chức vụ đó. Thành viên của Thường trực Hội đồng nhân dân không thể đồng thời là thành viên của Ủy ban nhân dân cùng cấp.

Kết quả bầu cử phải được Thường trực Hội đồng nhân dân cấp huyện trực tiếp phê chuẩn; trong khi chờ phê chuẩn, những người được bầu giữ chức vụ trên được thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn ngay sau khi bầu [39]. Nhiệm kỳ của Thường trực Hội đồng nhân dân xã, bao gồm cả nhiệm kỳ của Chủ tịch và Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân là năm năm theo nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân; Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã không được giữ chức vụ đó quá hai nhiệm kỳ liên tục. “Ủy ban nhân dân do Hội đồng nhân dân bầu là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính Nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân” [37, Điều 123]. 12 z Ủy ban nhân dân xã gồm có Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã phải là đại biểu Hội đồng nhân dân cùng cấp, các thành viên khác không nhất thiết phải là đại biểu Hội đồng nhân dân. Trong nhiệm kỳ, nếu khuyết Chủ tịch Ủy ban nhân dân thì người được giới thiệu để Hội đồng nhân dân xã bầu không nhất thiết phải là đại biểu Hội đồng nhân dân. Hội đồng nhân dân bầu Ủy ban nhân dân theo nguyên tắc bỏ phiếu kín, bầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân theo sự giới thiệu của Chủ tịch Hội đồng nhân dân; tiếp đó bầu Phó Chủ tịch và các Ủy viên Ủy ban nhân dân theo sự giới thiệu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Đại biểu Hội đồng nhân dân có quyền ứng cử và đề cử người khác vào các chức vụ trên.

Kết quả bầu cử phải được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện phê chuẩn. Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã không được giữ chức vụ đó quá hai nhiệm kỳ liên tục [41]. Theo pháp luật hiện hành, số thành viên Ủy ban nhân dân xã được quy định như sau: - Đối với xã miền núi, hải đảo có dân số dưới 5.000 người; xã đồng bằng, trung du có dân số dưới 8.000 người thì có số thành viên Ủy ban nhân dân là ba người gồm một Chủ tịch, một Phó Chủ tịch và một ủy viên. Trong nhiệm kỳ, Hội đồng nhân dân xã có thể ấn định thêm thành viên Ủy ban nhân dân nhưng tổng số không được quá năm người và phải được Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện phê chuẩn.

- Đối với xã miền núi, hải đảo có dân số từ 5.000 người trở lên; xã đồng bằng, trung du có dân số từ 8.000 người trở lên và xã biên giới thì có số thành viên Ủy ban nhân dân là năm người, gồm một Chủ tịch, hai Phó Chủ tịch và hai ủy viên. - Đối với phường, thị trấn thì có số thành viên Ủy ban nhân dân là năm người, gồm có một Chủ tịch, hai Phó Chủ tịch và hai ủy viên. Ủy ban nhân dân xã không có các cơ cấu trực thuộc mà chỉ có các chức 13 z danh chuyên trách để phụ trách các mảng công việc thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân xã, cụ thể bao gồm các mảng công việc: Công an, Quân sự, Văn phòng - Thống kê, Địa chính - Xây dựng, Tài chính - kế toán, Tư pháp - Hộ tịch, Văn hóa - Xã hội. Hội đồng nhân dân cấp xã Ủy ban nhân dân cấp xã Văn phòng Địa chính Công an Quân sự Thông kê Xây dựng Tài chính Tư pháp Văn hóa Kế toán Hộ tịch Xã hội Sơ đồ 1.1: Tổ chức chính quyền xã Nguồn: Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Như vậy có thể thấy xã, phường là những đơn vị hành chính độc lập, có cơ cấu tổ chức riêng để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ theo luật định.

Mọi hoạt động đều diễn ra trong địa giới hành chính của xã, phường. Hoạt động kinh tế của xã, phường là chủ yếu, tiếp đến mới là hoạt động quản lý hành chính - Tư liệu sản xuất và địa bàn sản xuất của nhân dân nằm trong địa giới hành chính của xã, phường, do chính quyền xã trực tiếp quản lý, điều hành. Mọi hoạt động quản lý của chính quyền xã liên quan trực tiếp đến người dân trong xã, phường; chính quyền xã vừa là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, vừa là cơ quan tự quản của xã, phường, thị trấn. Đặc điểm của chính quyền xã Thứ nhất, tổ chức chính quyền xã theo hình thức tự quản, phi tập trung 14 z Do là cấp gần với cộng đồng dân cư nên hình thức tự quản, phi tập trung được coi là hình thức phù hợp nhất đối với tổ chức của chính quyền xã, phường.

Địa bàn xã, phường là nơi vừa diễn ra hoạt động quản lý của Nhà nước bằng pháp luật, vừa diễn ra các hoạt động tự quản của dân, do dân tự tổ chức và tự thực hiện bằng những thỏa ước cộng đồng.