CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Công tác tuyển dụng nhân sự tại doanh nghiệp 1.1 Khái niệm tuyển dụng nhân sự Khái niệm tuyển dụng nhân sự được hiểu là một quá trình thu hút người lao động có nhu cầu, nguyện vọng ứng tuyển từ nhiều nguồn khác nhau và có năng lực phù hợp, cần thiết với yêu cầu công việc cho từng vị trí cần tuyển. Hay nói cách khác, tuyển dụng nhân sự là quá trình tuyển và sử dụng nhân lực. Tuyển dụng nhân sự cũng chính là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, là tiền đề cho các khâu tiếp theo. Tuyển dụng nhân sự được chia thành hai giai đoạn chính, bao gồm tuyển mộ và tuyển chọn nhân lực: - Tuyển mộ là quá trình thu hút người và chiêu mộ người lao động có nhu cầu tìm kiếm việc làm thông qua các nguồn nhân lực bên trong và bên ngoài.
• Mục đích đảm bảo số lượng các ứng viên cho công tác tuyển chọn nhân sự hay nói cách khác quá trình tuyển mộ có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tuyển chọn. • Quá trình tuyển mộ diễn ra thuận lợi góp phần tiết kiệm được chi phí tuyển chọn và vừa tìm được nhân sự phù hợp. • Ngược lại, nếu giai đoạn tuyển mộ hoàn thành không tốt, doanh nghiệp sẽ mất đi phần lớn cơ tuyển dụng được nhân tài, không đáp ứng được yêu cầu đặt ra, công tác tuyển dụng không hiệu quả. - Tuyển chọn là quá trình tiến hành lựa chọn những ứng viên phù hợp từ công tác tuyển mộ, đảm bảo: • Đáp ứng theo kế hoạch tuyển dụng được công ty ban hành • Các chuẩn mực về đạo đức, sức khỏe • Năng lực, kinh nghiệm và trình độ phù hợp với từng vị trí mà doanh nghiệp cần tuyển dụng.2 Mục đích tuyển dụng nhân sự Mục đích cuối cùng của công tác tuyển chọn nhân sự là tìm kiếm thêm nguồn nhân lực có đầy đủ các yếu tố cần thiết như sức khỏe và trình độ kỹ thuật phù hợp với các vị trí cần bổ sung trong doanh nghiệp.3 Vai trò công tác tuyển dụng nhân sự Tuyển dụng nhân sự được coi là công tác vô cùng quan trọng đối với đời sống các cá nhân người lao động, sự tồn vong, phát triển của doanh nghiệp và sự ổn định của xã hội.1 Cá nhân người lao động Tuyển dụng nhân sự tạo ra nhiều cơ hội nghề nghiệp cho các cá nhân người lao động có nhu cầu tìm kiếm việc làm.
Hiện nay, số lượng người lao động thất nghiệp ngày càng gia tăng, nguyên nhân chính là do không tìm được công việc hoặc không định hướng được mình muốn làm gì, làm ở đâu. Chính vì thế, thông tin tuyển dụng là cầu nối giữa người lao động và doanh nghiệp, có thể hiểu rõ hơn các yêu cầu, quy chế phúc lợi và triết lý kinh doanh của các doanh nghiệp, sẽ nắm bắt được các điều kiện cần đáp ứng cho vị trí tuyển dụng, từ đó có thể đưa ra cho mình quyết định đúng đắn, phù hợp với năng lực của bản thân. Thứ hai, tuyển dụng còn giúp các cá nhân người lao động trong và ngoài doanh nghiệp nâng cao tinh thần cạnh tranh. Qua đó, các cá nhân có thể học hỏi, tích góp thêm nhiều kinh nghiệp, góp phần phát triển tư duy, nâng cao trình độ của bản thân.2 Đối với doanh nghiệp Tuyển dụng nhân sự có vai trò vô cùng quan trọng đối và mang lại nhiều lợi ích với doanh nghiệp.
Thứ nhất, việc tuyển dụng hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp sở hữu nguồn nhân sự có có nhiều ưu điểm bao gồm đạo đức nghề nghiệp, kinh nghiệm, trình độ kỹ thuật 5 cao tại mỗi vị trí là một lợi thế thúc đẩy tiến độ hoạt động của các giai đoạn, là tiền đề hoàn thành mục tiêu kinh doanh đặt ra. Thứ hai, tiết kiệm được nhiều thời gian, chi phí sản xuất, thu được nhiều lợi nhuận, là nền tảng cho sự phát triển của doanh nghiệp trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa như ngày nay. Thứ ba, tuyển dụng tốt, sẽ giúp cho doanh nghiệp có lợi thế về nguồn nhân sự, tăng khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp, tổ chức cũng lĩnh vực. Tuy nhiên, nếu một doanh nghiệp không đưa ra các kế hoạch tuyển dụng hoặc ra chiến lược sử dụng nhân sự không hiệu quả, không đủ đáp ứng điểu kiện, yêu cầu của công việc sẽ xảy ra những mâu thuẫn trong các khâu quản lý và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Hơn thế, việc sử dụng nguồn nhân lực hiệu quả không chỉ mang lại lợi nhuận kinh tế cho doanh nghiệp mà còn là cơ hội nâng cao nguồn thu nhập cho người lao động.3 Đối với xã hội Thứ nhất, tuyển dụng nhân sự cũng góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội như giải quyết được các vấn đề việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, Qua đó, giảm bớt được tỷ lệ thất nghiệp và tệ nạn xã hội. Ngày nay, có thể thấy tỉ lệ thất nghiệp ngày càng cao, đa phần là do người lao động không tiếp cận được với thông tin tuyển dụng. Bên cạnh đó, tuyển dụng nhân sự còn giúp ích trong việc huy động nguồn lực của xã hội một cách có hiệu quả và giảm bớt được khoản cách giàu nghèo.2 Quy trình tuyển dụng nhân sự tại các doanh nghiệp Để công tác tuyển dụng được diễn ra một cách hiệu quả, trước hết cần phải chuẩn bị các kế hoạch và quy trình cụ thể: Lập kế hoạch tuyển dụng Tìm kiếm thu nhập ứng viên Tiếp nhận, sàng lọc hồ sơ Sơ tuyển Phỏng vấn Quyết định tuyển dụng Theo dõi, thử việc Tuyển dụng chính thức Hình 1.1 Quy trình tuyển dụng nhân sự 7 1.1 Lập kế hoạch tuyển dụng Để lập ra được kế hoạch tuyển dụng, trước hết doanh nghiệp cần phải tiến hành rà soát các vị trí cần tuyển dụng theo tình hình thực tế tại công ty, từ đó, đưa ra các chiến lược phù hợp bao gồm: - Các vị trí cần chỉ tiêu, số lượng nhân sư cần thiết trong năm như nhân viên kinh doanh, sale, telesale,. - Các vị trí thiếu nhân sự do nghỉ việc, điều động nhân viên ở các vị trí, công nhân viên chức nghỉ hưu, hoặc chưa phù hợp với nhân sự có sẵn.
- Theo chính sách của công ty, mở thêm các chi nhánh, văn phòng đại diện. Từ đó, tiến thành hành lập kế hoạch tuyển dụng bao gồm: thời gian, số lượng, vị trí tuyển dụng, mô tả công việc, yêu cầu từng vị trí tuyển dụng, phúc lợi bao gồm: lương, thưởng, cho các ứng viên,.2 Tìm kiếm, thu hút ứng viên Tuyển dụng thông qua các nguồn nhân lực bên trong và bên ngoài như sau: 1.1 Nguồn nhân lực bên trong Việt Nam được biết đến là một quốc gia có lợi thế dân số trẻ cao, nằm trong tuổi lao động tốt nhất khu vực. Chính vì thế, có thể tìm kiếm các nguồn lực lực tại chỗ như liên kết các trường Đại học, Cao đẳng, trung cấp nghề…. Bên cạnh đó, hiện nay một số doanh nghiệp liên kết với nhiều đơn vị chuyên cung ứng nhân lực do bên họ đào tạo sẵn có và sẵn sàng cung ứng khi doanh nghiệp cần.2 Nguồn nhân lực bên ngoài Thông báo tuyển dụng nhân sự trực tiếp tại công ty hoặc đăng tải qua các kênh mạng xã hội như: facebook, zalo, các trang công ty hay hội nhóm hay các trang website nền tảng tuyển nhân sự.
Thông qua giới thiệu của các đối tác, nhân sự trong công ty,… 8 1.3 Tiếp nhận, sàn lọc hồ sơ Đây là quá trình rà soát, xem xét các hồ sơ của ứng viên nộp về công ty. Bộ phận nhân sự có trách nhiệm kiểm tra kỹ các thông tin, trình độ năng lực, vị trí và yêu cầu mong muốn của ứng viên. Từ đó, tổng hợp và chọn ra những ứng viên phù hợp và tiến hành công tác sơ tuyển.4 Sơ tuyển Đây là buổi gặp mặt, phổ biến các yêu cầu của doanh nghiệp đến các ứng viên, đây là quá trình quan trọng giúp các cá nhân ứng viên có thể hiểu rõ hơn về vị trí mà mình mong muốn ứng tuyển, từ đó đưa ra quyết định cho mình. Thông qua buổi sơ tuyển, doanh nghiệp cũng sẽ quan sát kỹ hơn các ứng viên để nhằm xác định sự phù với từng công việc và đặc biệt là những vị trí yêu cầu ngoại hình như lễ tân, chăm sóc khách hàng,… 1.5 Phỏng vấn Đây là vòng phỏng vấn ứng viên để các HR có nên đưa ra quyết định tuyển dụng ứng viên đó hây không, trung bình mỗi cuộc phỏng vấn sẽ kéo dài từ 30 phút đến 1 tiếng đồng hồ, ứng viên sẽ được phỏng vấn thông qua các hình thức sau: - Phỏng vấn trực tiếp một với một giữa ứng viên và nhà tuyển dụng - Phỏng vấn online đối với ứng viên ở xa hoặc tạo điều kiện cho các ứng viên đang gặp những vấn đề cá nhân không thể đến phỏng vấn trực tiếp.
- Phỏng vấn theo nhóm đối với số lượng đông hay do đặc thù vị trí cần tuyển Mục đích phỏng vấn: - Nhằm đánh giá được kiến thức, trình độ hay là ngoại hình ( đối với một số vị trí đặc thù) của ứng viên để xem xét có phù hợp với vị trí ứng tuyển hay không hoặc để phù hợp với vị trí mà doanh nghiệp cần. - Xem xét được tư duy xử lý tính huống và các kỹ năng thực tế mà ứng viên có mà không thể hiện được qua hồ sơ. - Thông qua buổi phỏng vấn, HR đưa ra các quyết định tuyển hay không.6 Quyết định tuyển dụng Nhà tuyển dụng dụng sẽ tổng hợp lại các hồ sơ trong qua trình phỏng vấn và xem xét các điều kiện của ứng viên đã thể hiện. Chọn ra những ứng viên phù hợp và xuất sắc đối với vị trí công ty đang thiếu và quyết định tuyển dụng ứng viên phù hợp vào trí đó để thử việc.7 Theo dõi, thử việc Doanh nghiệp sẽ quy định thời gian thử việc cụ thể cũng như đào tạo đối với ứng viên để xem trong thời gian thử việc ứng viên có phù hợp thích nghi dược với công việc mới hay không và xem xét thái độ, cách ứng xử thể hiện của ứng viên thế nào để cân nhắc trở thành nhân viên chính thức.8 Tuyển dụng chính thức Sau thời gian thử việc, nếu các ứng viên đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp thì hai bên tiến hành ký kết hợp đồng lao đồng để trở thành nhân viên chính thức, có quyền lợi và nghĩa vụ theo sự đồng ý và thỏa thuận giữa doanh nghiệp và ứng viên.