Hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại công ty cổ phần định giá và dịch vụ tài chính việt nam luận văn thạc sỹ kinh tế

Nghiên cứu quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam, luận văn thạc sĩ kinh tế.

• Tác giả: Phạm Minh Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Tiến Đạt
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp trong cổ phần hóa tại VVFC
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do lựa chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài
• 1.3. Mục đích nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP
• 1.1. Doanh nghiệp và giá trị doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm xác định giá trị doanh nghiệp
• 1.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến cơ chế xác định giá trị doanh nghiệp
• 1.1.3. Các nguyên tắc xác định giá trị doanh nghiệp
• 1.2. Các phương pháp định giá doanh nghiệp
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP TRONG QUÁ TRÌNH CỔ PHẦN HÓA DNNN TẠI CÔNG TY ĐỊNH GIÁ VVFC
• 2.1. Tổng quan về công ty định giá VVFC
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Các loại hình dịch vụ thẩm định giá do công ty cung cấp
• 2.4. Thực trạng quy trình và phương pháp định giá DN VVFC
• 2.4.1. Quy trình định giá DN tại VVFC
• 2.4.2. Phương pháp định giá DN tại VVFC
• 2.4.3. Ví dụ vận dụng quy trình và phương pháp định giá DN tại VVFC với mục đích cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước
• 2.5. Đánh giá chung về quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp tại VVFC
• 2.5.1. Về quy trình
• 2.5.2. Về phương pháp
• 2.6. Nguyên nhân gây hạn chế trong quy trình và phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY VVFC
• 3.1. Định hướng hoạt động định giá doanh nghiệp tại VVFC
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp tại VVFC
• 3.2.1. Giải pháp về quy trình định giá doanh nghiệp
• 3.2.2. Giải pháp về phương pháp định giá doanh nghiệp
• 3.3. Một số kiến nghị với Nhà nước và các doanh nghiệp
• 3.3.1. Đối với Nhà nước và các cơ quan liên quan
• 3.3.2. Đối với doanh nghiệp được định giá
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Kết quả xác định giá trị doanh nghiệp qua ví dụ về áp dụng phương pháp tài sản thuần trong xác định giá trị doanh nghiệp
• PHỤ LỤC 2: Kết quả xác định giá trị doanh nghiệp qua ví dụ về áp dụng phương pháp so sánh trong xác định giá trị doanh nghiệp
• PHỤ LỤC 3: Kết quả xác định giá trị doanh nghiệp qua ví dụ về áp dụng phương pháp dòng tiền chiết khấu trong xác định giá trị doanh nghiệp
• PHỤ LỤC 4: Bảng kết quả xác định giá trị doanh nghiệp Vinafood 2

Tóm tắt

I. Tổng Quan Định Giá Doanh Nghiệp Cổ Phần Hóa Tại VVFC 50 60

Doanh nghiệp là một thực thể kinh tế hoạt động với mục tiêu sinh lợi, chịu sự tác động của nhiều yếu tố vĩ mô và vi mô. Giá trị doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của các khoản thu nhập mà doanh nghiệp mang lại. Xác định giá trị doanh nghiệp (ĐG DN) là khâu quan trọng trong quá trình đổi mới doanh nghiệp, đặc biệt trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (CPH DNNN). Mục tiêu là tính toán giá trị doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định, làm cơ sở cho các giao dịch kinh tế. Việc định giá chính xác đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả của quá trình cổ phần hóa, thu hút nhà đầu tư. VVFC là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực thẩm định giá tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm và Bản Chất của Giá Trị Doanh Nghiệp

Giá trị doanh nghiệp không đơn thuần là giá bán trên thị trường. Nó phản ánh khả năng tạo ra thu nhập trong tương lai. Giá trị được xác định dựa trên các yếu tố như tài sản ròng, quan hệ cung cầu và tiềm năng phát triển. Xác định giá trị cần sự tham gia của các chuyên gia thẩm định giá độc lập để đảm bảo tính khách quan, tránh bị ảnh hưởng bởi yếu tố thị trường. Giá trị doanh nghiệp giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt khi đánh giá tiềm năng và đưa ra mức giá hợp lý.

1.2. Vai Trò Của Định Giá Doanh Nghiệp Trong Cổ Phần Hóa

Định giá doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong quá trình cổ phần hóa. Nó là cơ sở để xác định giá khởi điểm của cổ phần, thu hút nhà đầu tư chiến lược, đảm bảo lợi ích của nhà nước và người lao động. Việc định giá không chính xác có thể dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước, làm chậm tiến độ cổ phần hóa và gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của doanh nghiệp sau IPO (Initial Public Offering).

1.3. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Giá Trị Doanh Nghiệp

Giá trị doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm môi trường vĩ mô (kinh tế, chính trị, xã hội), môi trường ngành (quan hệ với khách hàng, nhà cung cấp, đối thủ cạnh tranh) và yếu tố nội bộ doanh nghiệp (tài sản, vị trí, uy tín, chất lượng lao động). Phân tích kỹ lưỡng các yếu tố này là cần thiết để đưa ra báo cáo định giá chính xác, đáng tin cậy. Rủi ro định giá cần được xác định và quản lý hiệu quả.

II. Thách Thức Trong Quy Trình Định Giá Tại VVFC Hiện Nay 50 60

Mặc dù có nhiều kinh nghiệm, quy trình định giá tại VVFC vẫn còn đối mặt với một số thách thức. Các thách thức này bao gồm: thiếu dữ liệu thị trường đáng tin cậy, khó khăn trong việc dự báo dòng tiền tương lai, áp lực về thời gian, sự phức tạp của các mô hình định giá. Việc giải quyết các thách thức này là cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ định giá doanh nghiệp của VVFC, đặc biệt trong bối cảnh cổ phần hóa ngày càng phức tạp.

2.1. Hạn Chế Về Dữ Liệu Và Thông Tin Trong Định Giá

Việc thiếu hụt dữ liệu thị trường, đặc biệt là thông tin về các giao dịch tương tự, gây khó khăn cho việc áp dụng phương pháp so sánh. Thông tin tài chính không đầy đủ hoặc không đáng tin cậy cũng ảnh hưởng đến độ chính xác của phân tích tài chính và dự báo dòng tiền. Cần có giải pháp để cải thiện khả năng tiếp cận và chất lượng dữ liệu định giá.

2.2. Khó Khăn Trong Dự Báo Dòng Tiền Tương Lai

Dự báo dòng tiền là yếu tố quan trọng trong phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF). Tuy nhiên, việc dự báo này gặp nhiều khó khăn do sự biến động của môi trường kinh tế, sự thay đổi trong chính sách và yếu tố chủ quan của doanh nghiệp. Các giả định cần được xây dựng một cách thận trọng và có căn cứ để đảm bảo tính hợp lý của báo cáo định giá.

2.3. Áp Lực Về Thời Gian Và Nguồn Lực Định Giá

Quá trình cổ phần hóa thường đòi hỏi thời gian định giá ngắn, gây áp lực lên đội ngũ thẩm định viên. Nguồn lực hạn chế cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng công việc định giá. Cần có kế hoạch phân bổ nguồn lực hợp lý và quy trình làm việc hiệu quả để đảm bảo định giá đúng tiến độ và chất lượng.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quy Trình Định Giá Tại VVFC 50 60

Để hoàn thiện quy trình định giá tại VVFC, cần có các giải pháp đồng bộ trên nhiều mặt. Các giải pháp này bao gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu định giá đáng tin cậy, tăng cường năng lực phân tích và dự báo, áp dụng các mô hình định giá tiên tiến, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ thẩm định viên, và cải thiện quy trình kiểm soát chất lượng. Quan trọng là phải tuân thủ khung pháp lý định giá.

3.1. Xây Dựng Cơ Sở Dữ Liệu Định Giá Chuyên Nghiệp

Cần xây dựng cơ sở dữ liệu định giá đầy đủ, chính xác và cập nhật thường xuyên. Cơ sở dữ liệu này nên bao gồm thông tin về các giao dịch tương tự, chỉ số ngành, dữ liệu tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô. Việc sử dụng phần mềm định giá chuyên dụng có thể giúp quản lý và khai thác dữ liệu hiệu quả hơn.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Phân Tích Và Dự Báo

Tăng cường đào tạo về phân tích tài chính, phân tích ngành và dự báo kinh tế cho đội ngũ thẩm định viên. Áp dụng các công cụ và phương pháp dự báo tiên tiến, như phân tích hồi quy, mô hình kinh tế lượng. Tham khảo ý kiến của các chuyên gia kinh tế và ngành để có được dự báo chính xác hơn.

3.3. Cải Tiến Quy Trình Kiểm Soát Chất Lượng Định Giá

Xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng chặt chẽ, bao gồm kiểm tra độc lập, đánh giá rủi ro và tuân thủ chuẩn mực định giá. Đảm bảo tính minh bạch và khách quan trong toàn bộ quá trình định giá. Thường xuyên đánh giá và cải tiến quy trình để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

IV. Tối Ưu Phương Pháp Định Giá Trong Cổ Phần Hóa VVFC 50 60

Việc lựa chọn phương pháp định giá phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác của báo cáo định giá. VVFC cần linh hoạt áp dụng các phương pháp khác nhau, như phương pháp tài sản, phương pháp chiết khấu dòng tiền, phương pháp so sánh, tùy thuộc vào đặc điểm của từng doanh nghiệp. Kết hợp nhiều phương pháp có thể giúp đưa ra kết quả định giá khách quan và đáng tin cậy hơn. Thẩm định giá trị doanh nghiệp phải dựa trên giá trị thị trường, giá trị sổ sách và giá trị tài sản.

4.1. Ưu Nhược Điểm Của Các Phương Pháp Định Giá

Mỗi phương pháp định giá có những ưu và nhược điểm riêng. Phương pháp tài sản phù hợp với các doanh nghiệp có giá trị tài sản lớn. Phương pháp chiết khấu dòng tiền phản ánh tiềm năng tăng trưởng trong tương lai. Phương pháp so sánh dựa trên thông tin thị trường, nhưng có thể bị ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt dữ liệu. Việc hiểu rõ ưu nhược điểm của từng phương pháp giúp lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.

4.2. Kết Hợp Các Phương Pháp Định Giá Để Tăng Độ Tin Cậy

Để tăng độ tin cậy của báo cáo định giá, nên kết hợp nhiều phương pháp khác nhau. Ví dụ, có thể sử dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền để xác định giá trị cơ bản, sau đó điều chỉnh bằng phương pháp so sánh để phản ánh yếu tố thị trường. Kết quả từ các phương pháp khác nhau nên được so sánh và phân tích để đưa ra kết luận hợp lý.

4.3. Áp Dụng Mô Hình Định Giá Tiên Tiến Phù Hợp

Cập nhật và áp dụng các mô hình định giá tiên tiến, như mô hình định giá quyền chọn, mô hình định giá dựa trên giá trị kinh tế (EVA). Các mô hình này có thể giúp đánh giá các yếu tố phức tạp, như rủi ro và tiềm năng tăng trưởng, một cách chính xác hơn. Phân tích rủi ro là yếu tố quan trọng khi lựa chọn mô hình.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Định Giá Vinafood 2 Tại VVFC 50 60

Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá vào thực tế, ví dụ như trường hợp định giá Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2) tại VVFC, sẽ minh chứng cho hiệu quả của các giải pháp này. Cần phân tích chi tiết quy trình định giá Vinafood 2, từ khâu thu thập dữ liệu, lựa chọn phương pháp định giá, đến khâu lập báo cáo định giá. Rút ra bài học kinh nghiệm để áp dụng cho các trường hợp định giá khác.

5.1. Phân Tích Quy Trình Định Giá Vinafood 2 Tại VVFC

Xem xét các bước trong quy trình định giá Vinafood 2, bao gồm thu thập thông tin, phân tích tài chính, dự báo dòng tiền, lựa chọn phương pháp định giá và lập báo cáo định giá. Đánh giá tính hiệu quả và phù hợp của từng bước trong quy trình. Chỉ ra những điểm mạnh và điểm yếu cần cải thiện.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Định Giá Và Tính Khả Thi

Đánh giá kết quả định giá Vinafood 2 và so sánh với các đánh giá khác (nếu có). Phân tích tính khả thi của kết quả định giá trong bối cảnh thị trường. Đánh giá tác động của kết quả định giá đến quá trình cổ phần hóa của Vinafood 2.

5.3. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Định Giá Vinafood 2

Rút ra bài học kinh nghiệm từ trường hợp định giá Vinafood 2. Xác định những yếu tố thành công và những yếu tố cần cải thiện trong quy trình định giá. Áp dụng những bài học này vào các trường hợp định giá khác để nâng cao chất lượng dịch vụ định giá của VVFC.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Định Giá Doanh Nghiệp VVFC 50 60

Việc hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của VVFC trong bối cảnh hội nhập. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp định giá tiên tiến, xây dựng đội ngũ thẩm định viên chuyên nghiệp, và tăng cường hợp tác với các tổ chức định giá uy tín trên thế giới. Chính sách cổ phần hóa của nhà nước cũng ảnh hưởng đến hiệu quả cổ phần hóa.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Hoàn Thiện Định Giá

Nhấn mạnh lại các giải pháp chính để hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá, bao gồm xây dựng cơ sở dữ liệu, nâng cao năng lực phân tích, áp dụng các mô hình định giá tiên tiến, cải tiến quy trình kiểm soát chất lượng và tăng cường đào tạo cho đội ngũ thẩm định viên.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Của VVFC Trong Tương Lai

Đánh giá triển vọng phát triển của VVFC trong bối cảnh thị trường định giá ngày càng cạnh tranh. Phân tích cơ hội và thách thức đối với VVFC trong tương lai. Đề xuất các chiến lược để VVFC duy trì vị thế dẫn đầu trên thị trường.

6.3. Kiến Nghị Với Nhà Nước Về Luật Cổ Phần Hóa

Đưa ra kiến nghị với nhà nước về việc hoàn thiện khung pháp lý định giá, đặc biệt là các quy định liên quan đến cổ phần hóa. Đề xuất các biện pháp để tăng cường tính minh bạch và hiệu quả của quá trình cổ phần hóa. Cần có thông tư hướng dẫn định giá chi tiết và rõ ràng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam sau hơn 20 năm đổi mới kinh tế theo cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, hoạt động cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế. Giai đoạn 2011-2015, cả nước đã cổ phần hóa được 508 doanh nghiệp, đạt hơn 90% kế hoạch đề ra, tuy nhiên quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn, trong đó việc xác định giá trị doanh nghiệp (GTDN) một cách hợp lý là thách thức lớn nhất. Theo ước tính, từ năm 2016 đến 2020, có khoảng 137 DNNN lớn như Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2) phải thực hiện cổ phần hóa. Công ty Cổ phần Định giá và Dịch vụ Tài chính Việt Nam (VVFC) là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực định giá doanh nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá phục vụ cổ phần hóa.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp trong quá trình cổ phần hóa DNNN tại VVFC, nhằm nâng cao tính chính xác, minh bạch và hiệu quả của công tác định giá. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động định giá doanh nghiệp tại VVFC trong giai đoạn 2014-2017, với các ví dụ thực tiễn tại Tổng công ty Lương thực miền Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ quá trình cổ phần hóa, góp phần thúc đẩy đổi mới quản lý doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế thị trường tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về giá trị doanh nghiệp và phương pháp định giá doanh nghiệp, bao gồm:

• Khái niệm giá trị doanh nghiệp (GTDN): GTDN được hiểu là giá trị biểu hiện bằng tiền của các khoản thu nhập mà doanh nghiệp có thể tạo ra trong tương lai, chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố môi trường vĩ mô, ngành nghề và nội bộ doanh nghiệp.

• Nguyên tắc định giá doanh nghiệp: Bao gồm nguyên tắc sử dụng tốt nhất tài sản, nguyên tắc cung cầu, nguyên tắc thay thế, nguyên tắc dự tính lợi ích tương lai, nguyên tắc cạnh tranh, v.v., nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác trong xác định giá trị.

• Các phương pháp định giá doanh nghiệp: Luận văn phân tích ba nhóm phương pháp chính gồm phương pháp giá trị tài sản thuần, phương pháp chiết khấu dòng tiền (bao gồm chiết khấu dòng cổ tức và dòng tiền thuần), và phương pháp so sánh dựa trên các hệ số tài chính như P/E, P/B.

• Quy trình định giá doanh nghiệp: Bao gồm bốn bước cơ bản: chuẩn bị, lập kế hoạch, thực hiện và kết thúc định giá, với các công việc cụ thể như thu thập thông tin, khảo sát, phân tích tài liệu, ước tính giá trị và lập báo cáo.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn áp dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

• Phương pháp tiếp cận mục tiêu: Tập trung vào hoàn thiện quy trình và phương pháp định giá doanh nghiệp phục vụ cổ phần hóa.

• Phương pháp hệ thống và tổng hợp: Phân tích toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến định giá doanh nghiệp, từ lý thuyết đến thực tiễn tại VVFC.

• Phương pháp so sánh và phân tích đối chiếu: So sánh các phương pháp định giá, quy trình thực hiện tại VVFC với các tiêu chuẩn và thực tiễn quốc tế.

• Phương pháp khảo sát thực tế: Thu thập dữ liệu từ hồ sơ, báo cáo tài chính, hợp đồng định giá và phỏng vấn cán bộ tại VVFC.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo của Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, cùng dữ liệu thực tế do VVFC cung cấp.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng các công thức toán học, mô hình định giá và phân tích tài chính để đánh giá và hoàn thiện quy trình định giá.

Thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2014 đến 2017, tại Công ty Cổ phần Định giá và Dịch vụ Tài chính Việt Nam và các doanh nghiệp được định giá như Tổng công ty Lương thực miền Nam (Vinafood 2).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy trình định giá doanh nghiệp tại VVFC được xây dựng bài bản, gồm 10 bước từ tìm hiểu doanh nghiệp đến kết thúc định giá. Trong đó, bước thu thập thông tin và khảo sát thực tế chiếm tỷ trọng lớn về thời gian và nhân lực, đảm bảo tính chính xác của dữ liệu đầu vào. Ví dụ, trong hợp đồng định giá với Tổng công ty Lương thực miền Nam, quy trình này được thực hiện nghiêm ngặt với các bước kiểm tra, đối chiếu công nợ, tài sản và hồ sơ pháp lý.

2. Phương pháp định giá chủ yếu được VVFC sử dụng là phương pháp giá trị tài sản thuần, chiếm khoảng 70% các hợp đồng trong 3 năm gần đây. Phương pháp này phù hợp với đặc thù các doanh nghiệp nhà nước có tài sản cố định lớn và giá trị tài sản vô hình chưa được đánh giá đầy đủ. Ví dụ, trong định giá Công ty TNHH MTV Cơ khí – Xây dựng Khatoco, giá trị doanh nghiệp được xác định dựa trên giá trị thực tế vốn chủ sở hữu trừ các khoản nợ, với tỷ lệ tài sản còn lại tối thiểu 20-30% so với tài sản mới.

3. Phương pháp so sánh và chiết khấu dòng tiền được áp dụng bổ sung trong các trường hợp doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định và có dữ liệu tài chính minh bạch. Ví dụ, Công ty Cổ phần Vissai Hà Nam được định giá theo hệ số P/B và P/E dựa trên số liệu báo cáo tài chính năm 2015 đã kiểm toán, với EPS đạt 467 đồng/cổ phần và vốn chủ sở hữu 1.121 tỷ đồng.

4. Các hạn chế trong quy trình và phương pháp định giá tại VVFC bao gồm việc thiếu đồng bộ trong xử lý tài liệu, khó khăn trong ước lượng dòng tiền tương lai và sự phụ thuộc vào dữ liệu kế toán chưa được kiểm toán đầy đủ. So với các nghiên cứu quốc tế, VVFC cần nâng cao năng lực phân tích tài chính và áp dụng các mô hình định giá hiện đại hơn để phản ánh chính xác giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường biến động.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù doanh nghiệp nhà nước có cơ cấu tài sản phức tạp, dữ liệu tài chính chưa đồng bộ và môi trường pháp lý còn nhiều thay đổi. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả nghiên cứu tại VVFC cho thấy sự tiến bộ trong việc áp dụng quy trình chuẩn và đa dạng hóa phương pháp định giá, tuy nhiên vẫn cần hoàn thiện hơn để đáp ứng yêu cầu cổ phần hóa ngày càng cao.

Việc sử dụng phương pháp giá trị tài sản thuần chiếm ưu thế phản ánh thực trạng các doanh nghiệp nhà nước có tài sản cố định lớn, tuy nhiên phương pháp này chưa phản ánh đầy đủ giá trị vô hình và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Do đó, việc kết hợp phương pháp chiết khấu dòng tiền và so sánh giúp tăng tính khách quan và chính xác trong định giá.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bổ tỷ lệ sử dụng các phương pháp định giá tại VVFC, bảng so sánh kết quả định giá theo từng phương pháp và biểu đồ quy trình định giá chi tiết từng bước nhằm minh họa rõ ràng hơn về thực trạng và hiệu quả quy trình.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình thu thập và xử lý dữ liệu định giá: Áp dụng hệ thống quản lý dữ liệu điện tử, chuẩn hóa biểu mẫu thu thập thông tin nhằm nâng cao tính chính xác và đồng bộ của dữ liệu. Mục tiêu giảm thời gian xử lý dữ liệu xuống 20% trong vòng 12 tháng, do phòng nghiệp vụ VVFC thực hiện.

2. Đa dạng hóa và nâng cao phương pháp định giá: Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp giá trị tài sản thuần, chiết khấu dòng tiền và phương pháp so sánh để phản ánh đầy đủ giá trị hữu hình và vô hình của doanh nghiệp. Triển khai đào tạo chuyên sâu về mô hình định giá dòng tiền trong 6 tháng tới cho đội ngũ thẩm định viên.

3. Tăng cường năng lực phân tích tài chính và dự báo: Xây dựng bộ công cụ phân tích tài chính hiện đại, áp dụng các phần mềm hỗ trợ dự báo dòng tiền và rủi ro tài chính nhằm nâng cao độ tin cậy của kết quả định giá. Thực hiện trong vòng 18 tháng với sự phối hợp của ban chuyên môn và phòng tài chính kế toán.

4. Kiến nghị với Nhà nước về hoàn thiện khung pháp lý: Đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tiêu chuẩn định giá doanh nghiệp, đặc biệt là quy định về xử lý tài sản vô hình và tài sản đặc thù trong doanh nghiệp nhà nước. Tham gia đóng góp ý kiến trong các hội nghị chuyên ngành và gửi văn bản kiến nghị trong 24 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các tổ chức định giá và thẩm định viên: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quy trình, phương pháp định giá doanh nghiệp, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng yêu cầu cổ phần hóa.

2. Doanh nghiệp nhà nước và các đơn vị cổ phần hóa: Tham khảo để hiểu rõ quy trình định giá, chuẩn bị hồ sơ và phối hợp với tổ chức định giá nhằm đảm bảo kết quả định giá chính xác, minh bạch.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về doanh nghiệp và tài chính: Sử dụng làm tài liệu tham khảo trong việc xây dựng chính sách, hoàn thiện khung pháp lý và giám sát hoạt động cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về định giá doanh nghiệp, phương pháp nghiên cứu và phân tích thực tiễn tại Việt Nam, hỗ trợ nghiên cứu và học tập.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc xác định giá trị doanh nghiệp trong cổ phần hóa lại quan trọng?
   Xác định giá trị doanh nghiệp là cơ sở để phân bổ cổ phần, huy động vốn và đảm bảo quyền lợi các bên liên quan. Ví dụ, giá trị định giá không chính xác có thể dẫn đến thất thoát vốn nhà nước hoặc tranh chấp cổ đông.

2. Phương pháp định giá nào được sử dụng phổ biến nhất tại VVFC?
   Phương pháp giá trị tài sản thuần được sử dụng chủ yếu do phù hợp với đặc thù doanh nghiệp nhà nước có tài sản cố định lớn và dữ liệu tài chính chưa đầy đủ.

3. Làm thế nào để lựa chọn phương pháp định giá phù hợp cho từng doanh nghiệp?
   Căn cứ vào mục đích định giá, đặc điểm tài sản, tình hình tài chính và dữ liệu sẵn có. Ví dụ, doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định và dữ liệu tài chính minh bạch nên áp dụng phương pháp chiết khấu dòng tiền.

4. Quy trình định giá doanh nghiệp tại VVFC gồm những bước nào?
   Quy trình gồm 10 bước từ tìm hiểu doanh nghiệp, lập kế hoạch, thu thập thông tin, lựa chọn phương pháp, tính toán, trình duyệt đến phát hành hồ sơ và giải trình kết quả.

5. Làm thế nào để nâng cao độ chính xác của kết quả định giá?
   Cần hoàn thiện quy trình thu thập dữ liệu, đa dạng hóa phương pháp định giá, tăng cường năng lực phân tích tài chính và áp dụng công nghệ hỗ trợ phân tích.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và hoàn thiện quy trình, phương pháp định giá doanh nghiệp phục vụ cổ phần hóa tại Công ty Cổ phần Định giá và Dịch vụ Tài chính Việt Nam (VVFC) trong giai đoạn 2014-2017.
• Quy trình định giá gồm 10 bước chi tiết, đảm bảo tính hệ thống và minh bạch trong hoạt động định giá.
• Phương pháp giá trị tài sản thuần là phương pháp chủ đạo, kết hợp với phương pháp chiết khấu dòng tiền và so sánh để nâng cao độ chính xác.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình thu thập dữ liệu, đa dạng hóa phương pháp và nâng cao năng lực phân tích tài chính nhằm đáp ứng yêu cầu cổ phần hóa trong bối cảnh kinh tế thị trường.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý nhà nước hoàn thiện khung pháp lý và hỗ trợ các tổ chức định giá nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời mở rộng nghiên cứu áp dụng cho các doanh nghiệp nhà nước khác nhằm góp phần thúc đẩy quá trình cổ phần hóa hiệu quả và bền vững. Đề nghị các tổ chức định giá, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả công tác định giá doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận cơ bản về xác định giá trị doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng về quy trình và phương pháp xác định giá trị doanh nghiệp trong quá trình cổ phần hóa DNNN tại công ty định giá VVFC Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động định giá doanh nghiệp tại Công ty Cổ phần Định giá và Dịch vụ Tài chính Việt Nam - VVFC. 5 Chƣơng 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 1. DOANH NGHIỆP VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 1. Doanh nghiệp Doanh nghiệp là một thuật ngữ trong kinh doanh dùng để chỉ các tổ chức kinh tế, cá nhân nhằm phân biệt nó với các hình thức kinh doanh có quy mô quá nhỏ.

Doanh nghiệp là chủ thể kinh tế độc lập, hoạt động kinh doanh trên thị trƣờng nhằm mục tiêu sinh lợi. Ở Việt Nam, theo Điều 4 Chƣơng I Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc Hội: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, đƣợc đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh”. [16] Doanh nghiệp là một thực thể kinh tế có những đặc trƣng sau: - Doanh nghiệp là một loại hàng hóa đặc biệt. - Doanh nghiệp là một tổ chức, một thực thể hoạt động chứ không phải là các tài sản rời rạc đƣợc tập hợp vào với nhau.

- Việc thành lập hay mua bán lại doanh nghiệp thực chất là nhằm tìm kiếm thu nhập từ quyền sở hữu đối với doanh nghiệp đó. - Doanh nghiệp là một tế bào của nền kinh tế 1. Giá trị doanh nghiệp Giá trị (value) là một khái niệm kinh tế có liên quan đến giá cả, chủ yếu do ngƣời mua và ngƣời bán xác định. Giá trị là mức giá dự tính sẽ phải trả đối với hàng hoá hoặc dịch vụ tại một thời điểm nhất định.

Giá trị của doanh nghiệp là sự biểu hiện bằng tiền của các khoản thu nhập mà doanh nghiệp mang lại cho các nhà đẩu tƣ trong suốt quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.31] Giá trị doanh nghiệp có những đặc điểm sau - Giá trị của một doanh nghiệp đƣợc xác định tại một thời điểm cụ thể. - Giá trị của một doanh nghiệp đƣợc xác định trên cơ sở thị trƣờng và lợi 6 nhuận trong tƣơng lai đã đƣợc dự tính của doanh nghiệp đó. - Giá trị tài sản ròng chi phối giá trị của doanh nghiệp. - Quan hệ cung cầu chi phối giá trị thị trƣờng của doanh nghiệp.

Có 3 nhóm nhân tố chính tác động đến giá trị doanh nghiệp: - Nhóm nhân tố thuộc về môi trƣờng vĩ mô bao gồm các nhân tố: môi trƣờng kinh tế, môi trƣờng chính trị, môi trƣờng văn hóa – xã hội, môi trƣờng tự nhiên và môi trƣờng công nghệ. - Nhóm các nhân tố thuộc về môi trƣờng ngành bao gồm: quan hệ giữa doanh nghiệp với khách hàng; quan hệ giữa doanh nghiệp với nhà cung cấp; các hãng cạnh tranh, các cơ quan nhà nƣớc. - Nhóm các nhân tố liên quan đến môi trƣờng nội bộ doanh nghiệp gồm có: hiện trạng về tài sản trong doanh nghiệp, vị trí kinh doanh, uy tín kinh doanh, chất lƣợng lao động, năng lực quản trị kinh doanh. XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP 1.

Khái niệm xác định giá trị doanh nghiệp Xác định giá trị doanh nghiệp (hay định giá doanh nghiệp) là một khâu rất quan trọng trong quá trình đổi mới DN, thƣờng đƣợc áp dụng khi các DN tổ chức sắp xếp, cơ cấu lại dây chuyền sản xuất hoặc các bộ phận sản xuất kinh doanh. Quá trình này nhằm mục tiêu tính toán, xác định giá trị của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định. GTDN cơ bản khác với giá bán DN trên TT. GTDN đƣợc đo bằng độ lớn của các khoản thu nhập mà DN có thể đem lại cho nhà đầu tƣ.

Giá bán thực tế của DN là mức giá đƣợc hình thành trên thị trƣờng, có thể có khoảng cách khá xa so với đánh giá của các TCĐG. Giá mua bán DN còn phụ thuộc vào cung cầu “hàng hóa DN”, cung cầu về chứng khoán và cung cầu về tiền tệ thị trƣờng. GTDN vẫn tồn tại ngay cả khi không có việc mua bán và chuyển nhƣợng. GTDN đơn giản là một khái niệm đƣợc các TCĐG sử dụng trong việc đánh giá tổng thể các khoản thu nhập mà DN có thể đƣa lại.

Để XĐGTDN thƣởng phải đòi hỏi có các chuyên gia, các TCĐG chuyên nghiệp độc lập thực hiện nhằm đảm bảo tính 7 trung thực, khách quan, hạn chế sự chi phối của yếu tố TT làm xuyên tạc GTDN. Ngoài ra, XĐGTDN không đơn giản chỉ để mua bán, sáp nhập, hợp nhất hoặc chia nhỏ DN mà còn nhằm phục vụ cho nhiều hoạt động giao dịch kinh tế khác nhƣ: xác định vị thế tín dụng, cung cấp thông tin cho hoạt động quản lý kinh tế vĩ mô, cho hoạch định chiến lƣợc trong DN.5] Do vậy, có thể đƣa ra khái niệm định giá doanh nghiệp nhƣ sau: “XĐGTDN hay còn gọi là định giá doanh nghiệp là việc ước tính bằng tiền với độ tin cậy cao nhất về các khoản thu nhập mà DN có thể tạo ra trong quá trình sản xuất kinh doanh, làm cơ sở cho các hoạt động giao dịch thông thường”. Các nhân tố ảnh hƣởng đến cơ chế xác định giá trị doanh nghiệp Các nhân tố ảnh hƣởng đến cơ chế xác định giá trị doanh nghiệp đƣợc chia làm hai nhóm nhân tố chính: - Nhóm nhân tố chủ quan bao gồm: nguồn nhân lực thực hiện xác định giá trị doanh nghiệp, hệ thống cơ sở dữ liệu và năng lực tài chính của tổ chức định giá. - Nhóm nhân tố khách quan bao gồm: môi trƣờng kinh tế, môi trƣờng pháp lý, sự phát triển của hiệp hội nghề nghiệp, mục đích xác định giá trị doanh nghiệp và sự cạnh tranh giữa các tổ chức định giá.

Các nguyên tắc XĐGTDN Nguyên tắc sử dụng tốt nhất và có hiệu quả nhất: Sử dụng tốt nhất và có hiệu quả nhất tài sản là đạt đƣợc mức hữu dụng tối đa có thể cho phép về mặt pháp lý, về kỹ thuật, về tài chính trong những hoàn cảnh kinh tế - xã hội thực tế phù hợp và đem lại giá trị cao nhất cho TS. Nguyên tắc cung - cầu: Giá trị của một TS đƣợc xác định bởi mối quan hệ cung và cầu về TS đó trên TT. Đồng thời, giá trị của TS đó cũng tác động đến cung và cầu về TS. Giá trị của TS thay đổi tỷ lệ thuận với cầu và tỷ lệ nghịch với cung về TS.

Nguyên tắc thay đổi: Giá trị của TS thay đổi theo sự thay đổi của những yếu tố hình thành và tác động đến giá trị của tài sản nó phản ánh hàng loạt các mối quan hệ nhân quả giữa các yếu tố ảnh hƣởng đến giá trị. Nguyên tắc thay thế: Trong trƣờng hợp hai hay nhiều TS có thể thay thế lẫn nhau 8 trong quá trình sử dụng, thì giá trị của những TS đó đƣợc xác định bởi sự tác động lẫn nhau của TS này đến TS khác. Tài sản nào chào bán ở mức giá thấp nhất thì TS đó sẽ bán đƣợc trƣớc. Một ngƣời mua thận trọng sẽ không trả giá cao hơn chi phí mua một TS thay thế trong cùng một thị trƣờng và một thời điểm.

Nguyên tắc cân bằng: Khi đạt đƣợc sự cân bằng các yếu tố cấu thành của tài sản thì TS đạt đƣợc khả năng sinh lời tối đa hay mức hữu dụng cao nhất. Nguyên tắc thu nhập tăng hoặc giảm: Tổng thu nhập trên khoản đầu tƣ tăng lên sẽ tăng liên tục tới một điểm nhất định, sau đó mặc dù đầu tƣ tiếp tục tăng nhƣng mức thu nhập tăng thêm đó sẽ giảm dần. Nguyên tắc phân phối thu nhập: Tổng thu nhập sinh ra từ sự kết hợp các yếu tố của quá trình sản xuất (đất đai, vốn, lao động, quản lý) và có thể đƣợc phân phối cho từng yếu tố này. Nếu việc phân phối đƣợc thực hiện theo nguyên tắc tƣơng ứng thì phần tổng thu nhập còn lại sau khi đã phân phối cho vốn, lao động và quản lý sẽ thể hiện giá trị của đất đai.

Nguyên tắc đóng góp: Mức độ mà mỗi bộ phận của TS đóng góp vào tổng thu nhập từ toàn bộ TS có tác động đến tổng giá trị của TS đó. Khi xem xét giá trị của TS bộ phận, thẩm định viên cần phải xem xét nó trong mối quan hệ với tài sản tổng thể. Nguyên tắc phù hợp: TS cần phải phù hợp với môi trƣờng của nó nhằm đạt đƣợc mức sinh lời tối đa hoặc mức hữu dụng cao nhất. Do đó, thẩm định viên phải phân tích xem liệu tài sản đó có phù hợp với môi trƣờng hay không khi thẩm định viên xác định mức sử dụng TS tốt nhất và có hiệu quả nhất.

Nguyên tắc cạnh tranh: Đối với tài sản, mối quan hệ cạnh tranh đƣợc quan sát giữa TS này với TS khác. Khi tiến hành thẩm định giá, thẩm định viên cần xem xét, đánh giá tác động của yếu tố cạnh tranh đến thu nhập của TS, đặc biệt khi sử dụng cách tiếp cận từ thu nhập để xác định giá trị của TS. Nguyên tắc dự tính lợi ích tương lai: Giá trị của tài sản có thể đƣợc xác định bằng việc dự tính khả năng sinh lợi trong tƣơng lai. Giá trị của tài sản cũng chịu ảnh hƣởng bởi việc dự kiến thị phần của những ngƣời tham gia thị trƣờng và những thay 9 đổi có thể dự tính trƣớc trong yếu tố này cũng ảnh hƣởng đến giá trị.

XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP VỚI MỤC TIÊU CỔ PHẦN HÓA DOANH NGHIỆP NHÀ NƢỚC 1. Khái quát về doanh nghiệp nhà nƣớc Điều 4 Chƣơng I Luật Doanh nghiệp số 68/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc Hội quy định: “Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ”. [16] Tại Việt Nam, doanh nghiệp nhà nƣớc đƣợc hình thành từ năm 1954 ở miền Bắc và từ năm 1975 ở miền Nam. Nhìn chung, quy mô của các doanh nghiệp nhà nƣớc phần lớn là nhỏ bé, cơ cấu phân tán đƣợc biểu hiện qua số lƣợng lao động và mức độ tích lũy vốn, các doanh nghiệp nhà nƣớc phần lớn là sử dụng các công nghệ lạc hậu.

Hoạt động của các doanh nghiệp nhà nƣớc đƣợc đánh giá là còn nhiều bất cập. Sự đóng góp cua DNNN cho ngân sách chƣa tƣơng xứng với phần đầu tƣ của Nhà nƣớc và chƣa xứng với tiềm lực của DNNN; tình trạng mất mát và thất thoát vốn diễn ra nhiều, việc quản lý các DNNN còn yếu kém [18]. Cùng với sự phát triển của kinh tế thị trƣờng, các doanh nghiệp nhà nƣớc đƣợc sắp xếp lại.