MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Văn kiện đại hội lần thứ XI của Đảng tiếp tục khẳng định “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Trong đó thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hƣớng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa, hội nhập quốc tế và thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục”. Nhƣ vậy, chủ trƣơng đổi mới nền giáo dục Việt Nam trong đó có đổi mới quản lý và nâng cao chất lƣợng giáo dục cao đẳng, đại học là một yêu cầu cấp thiết để đảm bảo nguồn nhân lực chất lƣợng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc.
Thực hiện đổi mới cơ chế tài chính giáo dục, việc nhà nƣớc trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp có thu hoạt độ động trong lĩnh vực giáo dục đào tạo đặc biệt là giáo dục cao đẳng đại học đã giúp các trƣờng chủ động hơn trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao, phát huy mọi khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ đào tạo với chất lƣợng cao cho xã hội, tăng nguồn thu nhằm từng bƣớc nâng cao thu nhập cho cán bộ viên chức. Mặc khác qua trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực giáo dục nhằm thực hiện chủ trƣơng xã hội hóa giáo dục, huy động sự đóng góp của cộng đồng để phát triển sự nghiệp giáo dục, từng bƣớc giảm dần bao cấp từ ngân sách nhà nƣớc. Mặt khác, một trong những nhiệm vụ chủ yếu tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần XI đã đề ra một trong các nhiệm vụ phát triển đất nƣớc trong 5 năm 2011 - 2015 là: “Tiếp tục xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại”. Xây dựng một nền văn hóa hiện đại đậm đà bản sắc dân tộc là một nhiệm vụ rất nhiều khó khăn.
Xây dựng đội ngũ nghệ sỹ, những ngƣời làm công tác biểu diễn, sáng tác là công việc của toàn xã hội, trong đó vai trò các trƣờng đại học, các cơ sở đào tạo về các ngành nghề này là rất lớn. Không nằm ngoài mong muốn đào tạo đƣợc những học sinh, sinh viên viên ƣu tú đƣợc trang bị đầy đủ kiến thức về đức, trí, thể, mỹ cho xã hội. Trƣờng cao đẳng văn hóa nghệ thuật Việt Bắc là đơn vị sự nghiệp có thu trực thuộc Bộ văn Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 2 hóa, Thể thao và Du lịch đóng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Đƣợc Bộ giao quyền tƣ chủ, tự chịu trách nhiệm theo Nghị định 43 của Chính phủ từ năm 2006.
Từ đó đến nay trƣờng không ngừng đổi mới, tích cực cải cách công tác quản lý nói chung, đổi mới công tác quản lý tài chính riêng, chủ động khai thác tối đa các nguồn thu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng đào tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao đồng thời nâng cao đời sống cho cán bộ giảng viên. Trong thời gian qua nhà trƣờng đã không ngừng phát triển và xây dựng trƣờng theo mô hình một trƣờng Cao đẳng đặc thù, thực hiện mục tiêu nâng cấp nên Đại học giai đoạn 2016-2020. Vì vậy nhu cầu về đổi mới trong công tác tài chính là rất cần thiết để thực hiện các mục tiêu trên. Việc nghiên cứu và làm rõ nguyên tắc cũng nhƣ qui trình quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp nói chung và đối với trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật nói riêng, phân tích thực trạng công tác quản lý tài chính để từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, từ đó đa dạng hoá nguồn thu, chủ động, tự chủ cao trong việc sử dụng tài chính là nhu cầu cần thiết đối với sự nghiệp giáo dục đào tạo của nhà trƣờng trong giai đoạn hiện nay.
Xuất phát từ lý luận và thực tiễn trên đây, em đã nghiên cứu và lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc” với mong muốn tìm hiểu thực trạng quản lý tài chính tại trƣờng và đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại đơn vị này, đồng thời hƣớng tới mục tiêu tự chủ tài chính phù hợp với xu hƣớng phát triển của đất nƣớc. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung Thông qua nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng công tác quản lý tài chính của trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc trên hình thức là đơn vị sự nghiệp có thu, làm cơ sở xác định nhằm đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính trong đơn vị này. Mục tiêu cụ thể Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về các vấn đề liên quan đến quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp có thu để từ đó tìm ra các nhân tố ảnh hƣởng đến việc quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp có thu.
Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 3 Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc để thấy đƣợc những mặt tích cực, hạn chế và nguyên nhân trong việc quản lý tài chính. Đề xuất một số giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc nói riêng và đơn vị sự nghiệp có thu nói chung hoạt động trong lĩnh vực giáo dục. Đối tƣợng, phạm vi và phƣơng pháp nghiên cứu - Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu về công tác quản lý tài chính tại trƣờng trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc - Thời gian nghiên cứu: từ năm 2011 đến năm 2014 - Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng biện pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp với những nguyên lý cơ bản của khoa học kinh tế nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến công tác quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Đồng thời vận dụng các phƣơng pháp quan sát, phân tích, tổng kết kinh nghiệm, tổng hợp và so sánh để phân tích thực tiễn công tác thực hiện công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thật Việt Bắc.
Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu Đề tài góp phần hoàn thiện việc thực hiện công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hoá Nghệ thuật Việt Bắc nhằm hƣớng tới mục tiêu tự chủ tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và chất lƣợng đào tạo. Kết cấu của luận văn Để giải quyết nội dung của chuyên đề, kết cấu luận văn ngoài phần giới thiệu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm có 4 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận chung về công tác quản lý tài chính tại đơn vị sự nghiệp có thu. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Phân tích thực trạng công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc.
Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại trƣờng Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Việt Bắc. Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp có thu 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại của đơn vị sự nghiệp công lập 1.
Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập Đơn vị sự nghiệp công lập (SNCL) là những đơn vị do Nhà nƣớc thành lập hoạt động công lập thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thƣờng của các ngành kinh tế quốc dân. Các đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực: y tế, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ và môi trƣờng, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc làm… Đơn vị SNCL đƣợc xác định dựa vào các tiêu chuẩn sau: - Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm quyền ở Trung ƣơng hoặc địa phƣơng. - Đƣợc Nhà nƣớc cung cấp kinh phí và tài sản để hoạt động thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và đƣợc phép thực hiện một số khoản thu theo chế độ Nhà nƣớc quy định. - Có tổ chức bộ máy, biên chế và bộ máy quản lý tài chính kế toán theo chế độ Nhà nƣớc quy định.
- Có mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nƣớc hoặc ngân hàng để ký gửi các khoản thu, chi tài chính. Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập Thứ nhất, đơn vị SNCL là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc phục vụ xã hội, không vì mục đích kiếm lời. Trong nền kinh tế thị trƣờng, các sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra đều có thể trở thành hàng hóa cung ứng cho mọi thành phần trong xã hội. Việc cung ứng các hàng hóa này cho thị trƣờng chủ yếu không vì mục đích lợi nhuận nhƣ hoạt động sản xuất kinh doanh.
Nhà nƣớc tổ chức, duy trì và tài trợ cho các hoạt động sự nghiệp để cung cấp những sản phẩm, dịch vụ cho thị trƣờng trƣớc hết nhằm thực hiện vai trò của Nhà nƣớc trong việc phân phối lại thu nhập và thực Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 5 hiện các chính sách phúc lợi công cộng khi can thiệp vào thị trƣờng. Nhờ đó sẽ hỗ trợ cho các ngành, các lĩnh vực kinh tế hoạt động bình thƣờng, nâng cao dân trí, bồi dƣỡng nhân tài, đảm bảo nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và ngày càng đạt hiệu quả cao hơn, đảm bảo và không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hóa, tinh thần của nhân dân. Thứ hai, sản phẩm của các đơn vị SNCL là sản phẩm mang lai lợi ích chung có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần. Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp tạo ra chủ yếu là những giá trị về tri thức, văn hóa, phát minh, sức khỏe, đạo đức, các giá trị về xã hội… Đây là những sản phẩm vô hình và có thể dùng chung cho nhiều ngƣời, cho nhiều đối tƣợng trên phạm vi rộng.