CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Tài chính Doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về tài chính Doanh nghiệp Tài chính là các quan hệ liên quan đến việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ để hình thành, khai thác và sử dụng nguồn vốn phục vụ cho nhu cầu phát triển của tổ chức. ( GT Tài chính doanh nghiệp_ PGS.TS Lưu Thị Hương) 1.2 Nội dung của quan hệ tài chính công ty. Quan hệ kinh tế giữa Doanh nghiệp với Ngân sách nhà nước: Mối quan hệ kinh tế này được thể hiện: Trong quá trình hoạt động kinh doanh các doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế cho nhà nước theo luật định và ngược lại nhà nước cũng có sự tài trợ về mặt tài chính cho các doanh nghiệp để thực hiện chính sách kinh tế vĩ mô của mình. Quan hệ kinh tế giữa Doanh nghiệp và Thị trường tài chính: Bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động kinh doanh đều có quan hệ với thị trường tài chính.
Đây là mối quan hệ cơ bản và quan trọng của doanh nghiệp, quan hệ này được thể hiện thông qua việc doanh nghiệp tìm kiếm các nguồn viện trợ. Nguồn vốn kinh doanh là yếu tố rất quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Thông qua thị trường tài chính mà doanh nghiệp có thể vay vốn ngắn hạn để đáp ứng các nhu cầu về vốn ngắn hạn, mặt khác doanh nghiệp có thể phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu để đáp ứng các nhu cầu về vốn dài hạn. Thị trường tài chính còn thực hiện chức năng cất giữ tiền tệ, đồng thời còn thực hiện chức năng thanh toán thay doanh nghiệp trong các giao dịch doanh nghiệp với các chủ thể khác.
Quan hệ giữa doanh nghiệp với các thị trường khác: Trong nền kinh tế quốc dân doanh nghiệp có quan hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp khác trên thị trường hàng hóa, dịch vụ, thị trường lao động. Thông qua các Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: TS Lê Thanh Tâm thị trường này doanh nghiệp có thể mua sắm, máy móc, thiết bị, tuyển dụng lao động cũng như thỏa mãn các nhu cầu dịch vụ khác…Vấn đề đặt ra là doanh nghiệp cân đối nguồn lực của mình để đầu tư một cách hiệu quả nhất. Mặt khác mối quan hệ tài chính ở đây còn thể hiện thông qua việc doanh nghiệp cung cấp các hàng hóa và dịch vụ của mình cho các doanh nghiệp khác. Các dòng hàng hóa và dịch vụ vào ra là cơ sở cho dòng tiền ra và vào tương ứng.
Quan hệ trong nội bộ Doanh nghiệp gồm: - Quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp với các phòng ban, phân xưởng, tổ sản xuất trong việc tạm ứng, thanh toán. - Quan hệ giữa cổ đông và quản lý, giữa cổ đông và chủ nợ, giữa quyền sử dụng vốn và quyền sở hữu vốn. Việc cân đối hợp lý dòng tiền trong nôi bộ doanh nghiệp đảm bảo cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đạt hiệu quả cao nhất. Các mối quan hệ này thể hiện thông qua rất nhiều chính sách của doanh nghiệp như: Chính sách phân phối thu nhập, chính sách về cơ cấu vốn, về chi phí, chính sách đầu tư… - Quan hệ kinh tế giữa doanh nghiệp và cán bộ công nhân viên trong quá trình phân phối thu nhập cho người lao động dưới hình thức tiền lương, tiền thưởng, tiền phạt… Quan hệ thanh toán, cấp phát và điều hòa vốn giữa các đơn vị trực thuộc trong nội bộ doanh nghiệp với Tổng công ty.3 Cơ sở hình thành và sự phát triển ngày một đa dạng quan hệ tài chính trong doanh nghiệp: Trong nền kinh tế quốc dân có rất nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau, trong mỗi doanh nghiệp như vậy thì quá trình hoạt động cũng có sự khác biệt.
Điều đó tùy thuộc vào quy trình công nghệ và tính chất hoạt động của doanh nghiệp. Cho dù có sự khác biệt như vậy tuy nhiên có thể khái quát những nét chung nhất của doanh nghiệp bằng quá trình chuyển đổi hàng hóa và dịch vụ đầu vào và hàng hóa dịch vụ đầu ra. Để có quá trình đó doanh nghiệp phải có một lượng tài sản nhất định, và lượng tài sản đó sẽ được chu chuyển thông qua quá trình nêu trên. Các hàng hóa và dịch vụ đầu vào ( yếu tố sản xuất) là các hàng hóa và dịch vụ mà doanh nghiệp mua sắm để sử dụng trong quá trình sản xuất – kinh doanh.
Các Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: TS Lê Thanh Tâm hàng hóa dịch vụ đầu vào sẽ được kết hợp với nhau để hình thành nên sản phẩm đầu ra, đây có thể là thành phẩm hoặc có thể là bán thành phẩm và được cung cấp trên thị trường. Trong số các tài sản mà doanh nghiệp nắm giữ có một loại tài sản đặc biệt: đó là tiền, tài sản này là trung gian cho mọi hoạt động trao đổi của doanh nghiệp. Sự dịch chuyển giữa các hàng hóa và dịch vụ tương ứng sẽ là sự dịch chuyển tiền giữa các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế. Như vậy tương ứng với các dòng vật chất đi vào ( hàng hóa dịch vụ đầu vào) sẽ là dòng tiền đi ra, ngược lại tương ứng với các dòng vật chất đi ra ( hàng hóa và dịch vụ đầu ra) sẽ là dòng tiền đi vào.
Đây chính là cơ sở của các quan hệ tài chính. Doanh nghiệp thực hiện hoạt động trao đổi hoặc với thị trường cung cấp hàng hóa dịch vụ đầu vào, hoặc với thị trường phân phối tiêu thụ các hàng hóa dịch vụ đầu ra và tùy thuộc vào tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các quan hệ tài chính của doanh nghiệp được phát sinh từ chính quá trình trao đổi đó. Quá trình này quyết định sự vận hành của sản xuất và làm thay đổi cơ cấu vốn của doanh nghiệp.2 Công tác quản lý tài chính của Doanh nghiệp 1.1 Khái niệm về quản lý tài chính Doanh nghiệp Một cách hiểu đơn thuần quản lý tài chính là sự tác động của nhà quản lý tới các hoạt động tài chính của doanh nghiệp.
Cũng có một cách hiểu khác quản lý tài chính là quá trình tạo lập và kiểm soát các nguồn lực để tối đa hóa lợi ích kinh tế và tài chính của tổ chức. Cụ thể hơn trong doanh nghiệp quản lý tài chính là việc sử dụng các thông tin phản ánh chính xác tình trạng tài chính của một doanh nghiệp để phân tích điểm mạnh, điểm yếu của nó và lập kế hoạch kinh doanh, kế hoạch sử dụng nguồn tài chính, tài sản cố định và nhu cầu nhân công trong tương lai nhằm tăng lãi cổ tức của cổ đông. Theo kinh tế học tài chính là một nghành khoa học có mục tiêu hiểu biết về thế giới tài chính, và sự hiểu biết đó có thể phục vụ mục tiêu tiếp theo là cải thiện vận hành của nền kinh tế tài chính. Kinh tế học tài chính có khía cạnh quan trọng nhất, giống như các nhánh khác của kinh tế học, là nghiên cứu hành vi con người trong nền kinh tế thị trường, vận Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: TS Lê Thanh Tâm dụng tính phức hợp và khái quát các vấn dề hắc búa trong phương pháp luận mà nhiều nghành khoa học chính xác truyền thống khác chưa từng phải xử lý.
Dưới đây là tổng quát về hướng phát triển phương pháp luận trong kinh tế tài chính. ( Theo giáo trình Tài chính doanh nghiệp_ PGS.TS Lưu Thị Hương) Lý thuyết chuẩn tắc: Là lý thuyết phát triển một thủ tục hay một tập hợp quy tắc để hoàn thành một mục tiêu đặt ra. Nó mang tính chất giải thích “ sự vật nên cần phải vận động theo hướng này”. Ví dụ: nếu mục tiêu của bạn là đầu tư vào tài sản tài chính trên thị trường chứng khoán, lý thuyết chuẩn tắc sẽ phải được ứng dụng để cung cấp một chuỗi quy tắc đưa đến trạng thái bạn có thể tối đa hóa tài sản.
( Theo giáo trình quản trị tài chính _ ThS Vũ quy Kết) Kiểm định thống kê: Trong nghiên cứu tài chính luôn cần hoàn thành hai nhiệm vụ căn bản: Xây dựng các lý thuyết và kiểm định tính hiệu dụng của lý thuyết. Nhiệm vụ thứ hai thuộc phạm vi của kiểm định thống kê. Để kiểm định thống kê, lý thuyết giúp phần xây dựng hai hoặc nhiều hơn giả thiết thống kê. Sau đó, dựa trên quy tắc thống kê toán cổ điển, nhà nghiên cứu lựa chọn hoặc bác bỏ các phương án, với mức xác suất tin cậy phổ dụng.
( Theo giáo trình quản trị tài chính _ ThS Vũ quy Kết) Một quá trình kiểm định liên quan nhiều tới các phân phối xác suất cơ bản, và xác lập quy tắc công nhận hay không công nhận một giả thiết. Hầu như không bao giờ có thể chứng minh một lý thuyết hoàn toàn đúng tuyệt đối. Kiểm định chỉ nhằm mục tiêu “ chứng minh sự thất bại của nỗ lực bác bỏ một giả thiết” ( Tức là có thể công nhận một cách cơ sở và khá an toàn) 1.2 Sự cần thiết của việc hoàn thiện công tác tài chính của công ty Vai trò huy động, khai thác nguồn tài chính nhằm đảm bảo yêu cầu kinh doanh của doanh nghiệp và tổ chức sử dụng vốn có hiệu quả cao nhất: Để có đủ vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, tài chính doanh nghiệp phải thanh toán nhu cầu vốn, lựa chọn nguồn vốn, bên cạnh đó phải tổ chức huy động và sử dụng đúng đắn nhằm duy trì và thúc đẩy sự phát triển có hiệu quả quá trình sản xuất kinh doanh ở doanh nghiệp – đây là vấn đề có tính quyết định đến sự sống còn của doanh nghiệp trong quá trình cạnh tranh “khắc nghiệt” theo cơ chế thị trường. Vai trò đòn bẩy kích thích và điều tiết hoạt động kinh doanh: Thu nhập bằng tiền của doanh nghiệp được tài chính doanh nghiệp phân phối.
Thu nhập bằng Chuyên đề tốt nghiệp GVHD: TS Lê Thanh Tâm tiền mà doanh nghiệp đạt được do thu nhập bán hàng trước tiên phải bù đắp các chi phí bỏ ra trong quá trình sản xuất như: bù đắp hao mòn máy móc thiết bị, trả lương cho người lao động và để mua nguyên nhiên liệu để tiếp tục chu kỳ sản xuất mới, thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Phần còn lại doanh nghiệp dựng hình thành các quỹ của doanh nghiệp, thực hiện bảo toàn vốn. Chức năng phân phối của tài chính doanh nghiệp là quá trình phân phối thu nhập bằng tiền của doanh nghiệp và quá trình phân phối đó luôn gắn liền với những đặc điểm vốn có của hoạt động sản xuất kinh doanh và hình thức sở hữu doanh nghiệp.