phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, và các phụ lục liên quan, luận văn đƣợc trình bày trong 03 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kế toán thu, chi ngân sách xã Chƣơng 2: Thực trạng về kế toán thu, chi ngân sách tại UBND xã Liên Bạt huyện Ứng Hòa – TP Hà Nội Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kế toán thu, chi ngân sách tại UBND xã Liên Bạt huyện Ứng Hòa – TP Hà Nội 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN THU, CHI NGÂN SÁCH XÃ 1.Tổng quan về ngân sách xã 1. Khái niệm và phân loại ngân sách xã : [ 1 ],[11] 1.1 Khái niệm: Ngân sách Nhà nƣớc là dự toán hàng năm về toàn bộ các nguồn tài chính đƣợc huy động cho Nhà nƣớc và sử dụng các nguồn tài chính đó, nhằm bảo đảm thực hiện chức năng của Nhà nƣớc do hiến pháp quy định. Đó là nguồn tài chính tập trung quan trọng nhất trong hệ thống tài chính quốc gia. Ngân sách Nhà nƣớc là tiềm lực tài chính, là sức mạnh về mặt tài chính của Nhà nƣớc.
Quản lý và điều hành ngân sách Nhà nƣớc có tác động chi phối trực tiếp đến các hoạt động khác trong nền kinh tế. Căn cứ theo Luật số: 83/2015/QH13 ngày 25 tháng 06 năm 2015 quy định về Luật Ngân sách nhà nƣớc thì “ Ngân sách Nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc trong dự toán đã đƣợc cơ quan Nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm, để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Ngân sách nhà nƣớc gồm có: Ngân sách trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng. Trong đó: Ngân sách trung ƣơng là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác của trung ƣơng.
Ngân sách địa phƣơng bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có HĐND, UBND mà trong đó ngân sách xã là một bộ phận của ngân sách địa phƣơng. Cấp cuối cùng trong phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc là ngân sách xã. Ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu chi trong dự toán đã đƣợc HĐND xã quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm tài chính nhằm đảm đảo nguồn tài chính cho chính quyền cấp xã trong quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về quản lý kinh tế xã hội trên địa bàn của chính quyền cấp xã. Phân loại các đơn vị xã: [ 2] Theo quy định tại điều 2 Luật số: 77/2015/QH ngày 19/06/2015 về Luật 8 tổ chức Chính quyền địa phƣơng thì đơn vị hành chính của nƣớc cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam gồm có: Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng ( gọi chung là cấp tỉnh).
Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ƣơng ( gọi chung là cấp huyện); Xã, phƣờng, thị trấn ( gọi chung là cấp xã); Đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt. Khi phân loại đơn vị hành chính phải dự trên các tiêu chí về quy mô dân số, diện tích tự nhiên, số đơn vị hành chính trực thuộc, trình độ phát triển KT- XH và các yếu tố đặc thù của từng loại đơn vị hành chính ở nông thôn, đô thị cũng nhƣ hải đảo. Căn cứ vào nhƣng tiêu chí đó thì đơn vị hành chính cấp thành phố, cấp huyện cũng nhƣ cấp xã cũng đƣợc phân thành 3 loại xã: Loại I, loại II, loại III.Đặc điểm hoạt động và đặc điểm quản lý tài chính của ngân sách xã:[6] Trong hệ thống ngân sách nhà nƣớc thì ngân sách xã là một cấp ngân sách nó cũng mang đầy đủ những đặc điểm chung của ngân sách Nhà nƣớc đó là: - Hoạt động của ngân sách xã luôn gắn chặt với hoạt động của chính quyền cấp xã. - Quản lý ngân sách xã nhất thiết phải tuân theo chu trình chặt chẽ và phù hợp với Luật Ngân sách Nhà nƣớc quy định.
- Các khoản thu chi ngân sách xã đƣợc thực hiện theo phƣơng thức điều tiết lại và không hoàn trả một cách trực tiếp. Ngoài những đặc điểm chung đã nêu trên thì ngân sách xã có những đặc điểm riêng tạo nên sự khác biệt căn bản với các cấp ngân sách khác nhƣ là: - Ngân sách xã là một quỹ tiền tệ của cơ quan chính quyền nhà nƣớc cấp cơ sở, hoạt động của quỹ đƣợc thực hiện trên hai phƣơng diện + Huy động nguồn thu và gọi đó là nguồn thu ngân sách xã. + Phân phối và sử dụng quỹ gọi là chi ngân sách xã. - Các chỉ tiêu thu chi ngân sách xã luôn mang tính chất pháp lý cao, vì các 9 chỉ tiêu này đều đƣợc quy định bằng văn bản pháp luật và đƣợc pháp luật đảm bảo thực hiện.
- Đằng sau quan hệ thu chi ngân sách xã là quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình thu chi ngân sách xã giữa hai chủ thể là một bên lợi ích chung của cộng đồng cấp cơ sở mà đại diện là chính quyền cấp xã, còn một bên là chủ thể kinh tế xã hội. - Ngân sách xã là một cấp ngân sách vừa là một đơn vị dự toán riêng. Chính vì đặc thù này đã ảnh hƣớng đến việc chi phối đến quán trình tổ chức, lập chấp hành và quyết toán ngân sách xã. Ngân sách xã mang tính chất “ lƣỡng tính’’, vừa là một cấp tự cân đối thu chi, vừa là đơn vị trực tiếp chi tiêu, hay nối cách khác NSX vừa là một cấp ngân sách, vừa là đơn vị dự toán, nó không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, nó vừa tạo nguồn thu vừa phân bổ nhiệm vụ chi.Nội dung và kết quả các khoản thu, chi ngân sách xã: [ 12] 1.
Nội dung và kết quả các khoản thu ngân sách xã. Thu ngân sách xã là toàn bộ các khoản thu trong dự toán đã đƣợc HĐND xã phê duyệt và đƣợc thực hiện trong một năm tài chính để thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã. * Nội dung các khoản thu ngân sách xã: - Các khoản thu ngân sách xã hƣởng 100% - Các khoản thu ngân sách xã phân chia theo tỷ lệ% - Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên Trong đó: a. Các khoản thu ngân sách xã hƣởng 100% bao gồm: - Các khoản phí, lệ phí giao cho xã tổ chức thu theo quy định.
- Thu từ các hoạt động sự nghiệp của xã, phần nộp vào ngân sách nhà nƣớc theo quy định của pháp luật. - Thu từ quỹ đất công ích và hoa lơi cộng sản khác do xã quản lý theo quy định của pháp luật. 10 - Thu tiền xử phạt vi phạm hành chính, phạt, tịch thu khác theo quy định của pháp luật do cấp xã thực hiện. - Thu từ tài sản đƣợc xác lập quyền sở hữu của nhà nƣớc do các cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc xã xử lý theo quy định của pháp luật, sau khi trừ đi các khoản chi phí theo quy định của pháp luật.
- Các khoản huy động đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân gồm: các khoản huy động đóng góp theo quy định của pháp luật, các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện để đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng do HĐND xã quyết định đƣa vào ngân sách xã quản lý. - Các khoản thu viện trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế, các tổ chức khác, các cá nhân ở nƣớc ngoài trực tiếp cho ngân sách xã. - Thu chuyển nguồn ngân sách cấp xã năm trƣớc chuyển sang năm sau. - Các khoản thu khác của ngân sách xã theo quy định của pháp luật.
Các khoan thu phân chia theo tỷ lệ % - Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp - Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình. - Lệ phí môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh. - Lệ Phí trƣớc bạ nhà đất c. Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên.
- Thu bổ sung cân đối ngân sách là mức chênh lệch giữa dự toán chi cân đối theo phân cấp và dự toán thu từ các nguồn thu đƣợc phân cấp cho ngân sách xã đƣợc xác định trong năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách.Các năm trong thời kỳ ổn định ngân sách địa phƣơng, căn cứ khả năng cân đối của ngân sách cấp huyện, ủy ban nhân dân cấp huyện trình HĐND cấp huyện quyết định tăng thêm số bổ sung cân đối ngân sách cấp huyện cho ngân sách cấp xã so với năm đầu thời kỳ ổn định. - Thu bổ sung có mục tiêu là các khoản thu để thực hiện các chƣơng trình mục tiêu quốc gia chƣơng trình mục tiêu của trung ƣơng, chƣơng trình nhiệm vụ của địa phƣơng hoặc là chế độ chính sách mới do cấp trên ban hành nhƣng có 11 giao nhiệm vụ cho xã tổ chức thực hiện và dự toán năm đầu thời kỳ ổn định ngân sách chƣa đƣợc bố trí. Kết quả thực hiện thu Ngân sách xã là; Việc so sánh giữa việc thực hiện nguồn thu của xã với việc dự toán HĐND (Hội đồng nhân dân ) giao đầu năm xem việc thực hiện nguồn thu của xã đạt đƣợc bao nhiêu phần trăm so với dự toán đầu năm từ đó để lên kế hoạch thu cho các năm sau.Nội dung các khoản chi ngân sách xã: [12] * Chi đầu tƣ phát triển. - Chi đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từ nguồn vốn đầu tƣ trong cân đối ngân sách xã theo phân cấp của cấp tỉnh.
- Chi đầu tƣ xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của xã từ nguồn huy động đóng góp từ các cơ quan , tổ chức, cá nhân theo quy định của pháp luật và luật đầu tƣ công cho từng dự án nhất định, do hội đồng nhân dân xã quyết định đƣa vào ngân sách xã quản lý theo các lĩnh vực đƣợc chi. * Các khoản chi thƣờng xuyên - Chi quốc phòng: chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lƣợng dân quân tự về và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xã theo quy định của Luật dân quân tự vệ ví dự: chi thực hiện việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, chi huấn luyện dân quân, ….và các khoản chi khác theo đều thực hiện theo luật dân quân. - Chi an ninh và trật tự an toàn xã hội: Chi tuyên truyền, vận đồng và tổ chức phòng trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. - Chi sự nghiệp giáo dục: hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo trên địa bàn xã.