CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Sự cần thiết của việc tổ chức công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại.1 Khái niệm, ý nghĩa, vai trò, đặc điểm của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Khái niệm: Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại và dịch vụ. Nó là quá trình chuyển giao quyền sở hữu về hàng hoá từ tay người bán sang người mua để nhận quyền sở hữu về tiền hoặc quyền được đòi tiền.
Thông qua bán hàng giá trị và giá trị sử dụng của hàng hoá được thực hiện: vốn của doanh nghiệp thương mại và dịch vụ được chuyển từ hình thái hiện vật là hàng hoá sang hình thái giá trị (tiền tệ), doanh nghiệp thu hồi được vốn bán ra bù đắp được chi phí và có nguồn vốn tích luỹ để mở rộng kinh doanh… b. Đặc điểm của quá trình bán hàng. Đặc điểm chủ yếu của quá trình bán hàng có thể được khái quát như sau: - Về mặt hành vi: Có sự thoả thuận trao đổi diễn ra giữa người mua người bán. Người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, người bán xuất giao hàng hoá cho người mua, người mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền.
- Về bản chất kinh tế : Bán hàng là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hoá. Sau khi bán hàng quyền sở hữu hàng hoá chuyển cho người mua, người bán không còn quyền sở hữu về số hàng đã bán. Thực hiện quá trình bán hàng, đơn vị bán xuất giao cho khách hàng một khối lượng hàng hoá nhất định theo thoả thuận hoặc hợp đồng đã ký kết và sẽ nhận lại từ khách hàng một khoản tiền tương ứng với giá bán số hàng hoá đó. Doanh thu bán hàng được hình thành đó chính là nguồn bù đắp chi phí và hình thành Hà Thị Hiện Lớp KT06 – K1 Báo cáo thực tập tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại học Công nghiệp Hà Nội 4 Khoa Kinh tế kết quả hoạt động kinh doanh Doanh nghiệp.
- Về nguyên tắc chỉ khi nào chuyển quyền sở hữu hàng hoá từ đơn vị bán sang khách hàng và khách hàng thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng mới được coi là bán, lúc đó mới phản ánh doanh thu. Do đó tại thời điểm xác nhận là bán hàng và ghi nhận doanh thu có thể Doanh nghiệp thu được tiền hàng hoặc cũng có thể chưa thu được vì người mua mới chấp nhận trả. Ý nghĩa của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng. - Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn và nó là cơ sở để xác định kết quả bán hàng.
- Với các Doanh nghiệp, bán được hàng thì mới có thu nhập để bù đắp chi phí đó bỏ ra và có lãi. Xác định chính xác doanh thu bán hàng là cơ sở để đánh giá chỉ tiêu Kinh tế - Tài chính, trình độ hoạt động của đơn vị và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nước. - Đối với người tiêu dùng công tác bán hàng đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hoá mới được thực hiện và được xác định về mặt số lượng, chất lượng, chủng loại, thời gian, sự phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng mới được xác định rõ.
Như vậy có thể nói bán hàng là điều kiện để tái sản xuất xã hội. - Quá trình bán hàng còn ảnh hưởng đến quan hệ cân đối giữa các ngành, giữa các Doanh nghiệp với nhau, tác động đến quan hệ cung cầu trên thị trường. Công tác bán hàng của Doanh nghiệp mà tổ chức tốt, thông suốt sẽ tác động đến hoạt động mua hàng, sản xuất, dự trữ, tạo điều kiện thúc đẩy quá trình kinh doanh tiến hành một cách nhanh chóng, đồng vốn được luân chuyển nhanh. Kinh doanh có lãi thì Doanh nghiệp mới có điều kiện mở rộng thị trường, nâng cao nghiệp vụ, trình độ quản lý và đời sống của cán bộ công nhân viên trong Doanh nghiệp, tạo nguồn tích luỹ quan trọng trong nền kinh tế quốc dân.
Một Doanh nghiệp được coi là kinh doanh có hiệu quả nếu có tích luỹ và toàn bộ chi phí bỏ ra trong quá trình kinh doanh đều được bù đắp lại bằng thu nhập về bán hàng. Hà Thị Hiện Lớp KT06 – K1 Báo cáo thực tập tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại học Công nghiệp Hà Nội 5 Khoa Kinh tế - Bán hàng là điều kiện vô cùng quan trọng để Doanh nghiệp đứng vững trên thị trường. Do đó công tác bán hàng cần phải được nắm bắt, theo dõi chặt chẽ thường xuyên quá trình bán hàng từ khâu mua hàng, dự trữ, bán hàng, thanh toán thu nộp kịp thời đảm bảo xác định kết quả kinh doanh đúng tránh hiện tượng lãi giả, lỗ thật. Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng Trong công tác quản lý của mỗi doanh nghiệp hoạt động kế toán bán hàng và xác định kết quả ở doanh nghiệp có vai trò hết sức quan trọng.
Các thông tin mà kế toán đưa ra không chỉ phục vụ công tác quản lý của bản thân doanh nghiệp mà còn phục vụ cho công tác quản lý của các bộ phận liên quan khác như( cơ quan thuế, bên tài chính …). Chính vì thế việc hạch toán quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng là sự cần thiết ở mỗi một doanh nghiệp thương mại. Đối với công tác quản lý doanh nghiệp, việc hạch toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng sẽ cung cấp số liệu, thông tin phục vụ cho quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh. Đối với công tác kế toán trong doanh nghiệp thương mại, việc hạch toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có ý nghĩa quan trọng, nó cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, quyền chủ động kinh doanh của doanh nghiệp( tiền vốn, tài sản …) Nếu doanh nghiệp tổ chức tốt được công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng không những tiết kiệm được chi phí hạch toán mà còn giúp doanh nghiệp có những phương pháp kinh doanh của doanh nghiệp trong thời tới.
Xác định kết quả bán hàng: là khoảng chênh lệch giữa doanh thu thuần với trị giá vốn của hàng bán ra (bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp) * Kết quả bán hàng của Doanh nghiệp có thể lãi hoặc lỗ: - Nếu chênh lệch thu nhập > chi phí thì kết quả bán hàng có lãi. - Nếu chênh lệch thu nhập < chi phí thì kết quả bán hàng lỗ. - Trường hợp thu nhập bằng chi phí thì kết quả bán hàng hoà vốn. Hà Thị Hiện Lớp KT06 – K1 Báo cáo thực tập tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại học Công nghiệp Hà Nội 6 Khoa Kinh tế * Việc xác định kết quả bán hàng được xác định vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối năm, cuối quí tuỳ thuộc vào đặc điểm và yêu cầu quản lý của mỗi doanh nghiệp.2 Yêu cầu, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Trong các doanh nghiệp thương mại hiện nay, kế toán nói chung và kế toán bán hàng nói riêng đã giúp cho doanh nghiệp và cơ quan Nhà nước đánh giá mức độ hoàn thành kế hoạch về giá vốn hàng hoá, chi phí và lợi nhuận, từ đó khắc phục được những thiếu sót và hạn chế trong công tác quản lý.
Việc tổ chức, sắp xếp hợp lý giữa các khâu trong quá trình bán hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng, đồng thời tạo nên sự thống nhất trong hệ thống kế toán chung của doanh nghiệp. Nhằm phát huy vai trò của kế toán trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, kế toán bán hàng cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau: - Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ cả về giá trị và số lượng hàng bán ra trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng, từng phương thức bán hàng. - Tính toán chính xác và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra bao gồm cả doanh thu bán hàng, các khoản giảm trừ doanh thu,thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hoá đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc( theo cửa hàng, quầy hàng… ) - Xác định giá mua thực tế của hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng. - Kiểm tra đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách hàng nợ, theo dõi chi tiết từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách hàng nợ, thời hạn và tình hình trả nợ … - Tập hợp đầy đủ, chính xác, kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển( hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ để xác định kết quả bán hàng.
Hà Thị Hiện Lớp KT06 – K1 Báo cáo thực tập tốt nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại học Công nghiệp Hà Nội 7 Khoa Kinh tế - Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát thực hiện nghĩa vụ với nhà nước - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng và xác định kết quả bán hàng. - Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng, phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp để thúc đẩy quá trình bán hàng. Như vậy, Kế toán bán hàng thực hiện tốt những nhiệm vụ của mình sẽ đem lại hiệu quả thiết thực cho hoạt động của doanh nghiệp, giúp cho người sử dụng thông tin kế toán nắm được toàn diện hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho nhà quản lý chỉ đạo kinh doanh kịp thời, phù hợp với tình hình biến động thực tế của thị trường và việc lập kế hoạch kinh doanh trong tương lai của doanh nghiệp.2 Những lý luận cơ bản về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại.1 Các phương thức bán hàng 1.