Hoàn thiện công tác huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương giai đoạn 2016 2020 luận văn thạc sỹ kinh tế

Luận văn phân tích hoàn thiện công tác huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương giai đoạn 2016-2020, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Thị Hà Vân
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Khắc Kế
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện công tác huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công Thương, giai đoạn 2016-2020
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái quát về Ngân hàng thương mại
• 1.2. Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thương mại
• 1.3. Công tác huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.4. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác huy động vốn của Ngân hàng thương mại
• 1.6. Kinh nghiệm huy động vốn của một số Ngân hàng thương mại
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG TỪ 2014 – 2016
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công thương
• 2.2. Phân tích thực trạng công tác huy động vốn giai đoạn 2014 – 2016
• 2.3. Đánh giá chung về tình hình huy động vốn của Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công thương
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC HUY ĐỘNG VỐN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG, GIAI ĐOẠN 2016-2020
• 3.1. Định hướng, mục tiêu công tác huy động vốn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công thương đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác huy động vốn
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về huy động vốn và Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Huy động vốn là hoạt động cốt lõi của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương (Saigonbank), đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh. Trong giai đoạn 2016-2020, Saigonbank đã tập trung vào việc cải thiện hiệu quả huy động vốn để đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế. Ngân hàng thương mại với đặc trưng 'đi vay để cho vay' đã sử dụng các hình thức huy động vốn đa dạng như tiền gửi, phát hành trái phiếu, và các công cụ tài chính khác. Chiến lược huy động vốn của Saigonbank trong giai đoạn này tập trung vào việc tối ưu hóa cơ cấu vốn và giảm chi phí huy động.

1.1. Khái niệm và vai trò của huy động vốn

Huy động vốn là quá trình thu hút các nguồn tiền nhàn rỗi từ cá nhân, tổ chức để sử dụng cho các hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Đối với Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương, huy động vốn không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh trên thị trường tài chính. Vai trò của huy động vốn bao gồm cung cấp vốn cho đầu tư, hỗ trợ tín dụng, và thúc đẩy phát triển ngân hàng.

1.2. Đặc điểm của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu tại Việt Nam. Với cơ cấu tổ chức linh hoạt và chiến lược kinh doanh đa dạng, Saigonbank đã khẳng định vị thế của mình trong giai đoạn 2016-2020. Ngân hàng tập trung vào việc mở rộng dịch vụ ngân hàng, nâng cao chất lượng quản lý tài chính, và tối ưu hóa các chính sách huy động vốn để đáp ứng nhu cầu của khách hàng và thị trường.

II. Thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương giai đoạn 2016 2020

Trong giai đoạn 2016-2020, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác huy động vốn. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một số hạn chế như cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng khác và sự biến động của thị trường tài chính. Saigonbank đã áp dụng các biện pháp như đa dạng hóa hình thức huy động, điều chỉnh lãi suất linh hoạt, và nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút khách hàng.

2.1. Kết quả đạt được

Saigonbank đã tăng trưởng đáng kể về quy mô vốn huy động trong giai đoạn này. Các chỉ tiêu như tỷ lệ vốn huy động trên tổng dư nợ và tốc độ tăng trưởng vốn huy động đều đạt mức cao. Ngân hàng cũng đã mở rộng mạng lưới chi nhánh và đa dạng hóa các sản phẩm huy động vốn, từ đó thu hút được nhiều khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Saigonbank vẫn gặp phải một số hạn chế như chi phí huy động vốn cao và sự phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn. Nguyên nhân chính là do sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng khác và sự biến động của thị trường tài chính. Ngoài ra, việc thiếu các chiến lược huy động vốn dài hạn cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động vốn của ngân hàng.

III. Giải pháp hoàn thiện huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Để hoàn thiện công tác huy động vốn, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương cần tập trung vào việc xây dựng chiến lược huy động vốn dài hạn, đa dạng hóa các hình thức huy động, và nâng cao chất lượng dịch vụ. Các giải pháp cụ thể bao gồm sử dụng chính sách lãi suất linh hoạt, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng, và tăng cường công tác tuyên truyền quảng cáo.

3.1. Chiến lược huy động vốn dài hạn

Saigonbank cần xây dựng chiến lược huy động vốn dài hạn để đảm bảo nguồn vốn ổn định và giảm thiểu rủi ro. Chiến lược này bao gồm việc mở rộng các sản phẩm huy động vốn dài hạn như trái phiếu ngân hàng và các công cụ tài chính phái sinh. Đồng thời, ngân hàng cần tăng cường hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để thu hút nguồn vốn nước ngoài.

3.2. Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng

Việc hiện đại hóa công nghệ ngân hàng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả huy động vốn. Saigonbank cần đầu tư vào các hệ thống công nghệ thông tin hiện đại, phát triển các dịch vụ ngân hàng trực tuyến, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý và phân tích dữ liệu. Điều này không chỉ giúp ngân hàng thu hút khách hàng mà còn tối ưu hóa chi phí huy động vốn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, vai trò của các ngân hàng thương mại (NHTM) ngày càng trở nên quan trọng. Theo ước tính, các NHTM đóng vai trò trung gian tài chính chủ chốt, cung cấp nguồn vốn thiết yếu cho sản xuất kinh doanh và đầu tư phát triển. Trong đó, công tác huy động vốn là hoạt động trọng yếu, quyết định khả năng mở rộng tín dụng và nâng cao hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương (Saigonbank) trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng huy động vốn, đánh giá những kết quả đạt được và tồn tại, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn, góp phần phát triển bền vững ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động huy động vốn của Saigonbank trong giai đoạn 2014-2016 làm cơ sở đánh giá, đồng thời đề xuất giải pháp áp dụng cho giai đoạn 2017-2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc giúp Saigonbank nâng cao năng lực huy động vốn, giảm chi phí vốn, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường tài chính, đồng thời đóng góp vào sự ổn định và phát triển kinh tế quốc gia. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả huy động vốn như quy mô vốn huy động, tốc độ tăng trưởng, cơ cấu nguồn vốn, chi phí huy động và tỷ lệ vốn huy động trên vốn tự có được sử dụng làm thước đo chính trong nghiên cứu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến hoạt động ngân hàng thương mại, đặc biệt là công tác huy động vốn. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về nguồn vốn ngân hàng thương mại: Phân loại nguồn vốn thành vốn tự có, vốn huy động, vốn đi vay và vốn khác. Mỗi loại vốn có đặc điểm, vai trò và chi phí khác nhau ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

2. Mô hình đánh giá hiệu quả huy động vốn: Sử dụng các chỉ tiêu định tính và định lượng như sự đa dạng hình thức huy động, tính ổn định và tốc độ tăng trưởng nguồn vốn, chi phí huy động, tỷ lệ vốn huy động trên vốn tự có, tỷ lệ vốn huy động trên dư nợ cho vay (LDR) để đánh giá hiệu quả và an toàn vốn.

Các khái niệm chính bao gồm: vốn huy động, chi phí huy động vốn, tỷ lệ LDR, cơ cấu nguồn vốn huy động, chính sách lãi suất huy động, và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác huy động vốn như chính sách ngân hàng, năng lực cán bộ, công nghệ ngân hàng, môi trường kinh tế xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp giữa phân tích định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê kinh tế, báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động của Saigonbank giai đoạn 2014-2016; các tài liệu pháp luật, chính sách của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; tài liệu nghiên cứu học thuật và kinh nghiệm quốc tế.

• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu thống kê để đánh giá quy mô, cơ cấu, tốc độ tăng trưởng và chi phí huy động vốn; so sánh các chỉ tiêu với các ngân hàng thương mại khác và tiêu chuẩn ngành; phân tích nguyên nhân tồn tại và hạn chế dựa trên các nhân tố chủ quan và khách quan.

• Chọn mẫu: Tập trung nghiên cứu toàn bộ hoạt động huy động vốn của Saigonbank trong giai đoạn 2014-2016, làm cơ sở đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2017-2020.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu trong năm 2016-2017, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng vốn huy động: Saigonbank đã tăng vốn điều lệ từ 650 triệu đồng năm 1987 lên khoảng 3 nghìn tỷ đồng năm 2016, với tốc độ tăng trưởng vốn huy động trung bình khoảng 15%/năm trong giai đoạn 2014-2016. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng vốn huy động chưa tương xứng với tốc độ tăng dư nợ tín dụng, gây áp lực lên nguồn vốn sử dụng.

2. Cơ cấu nguồn vốn huy động: Tiền gửi có kỳ hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng vốn huy động (khoảng 60-70%), trong khi tiền gửi không kỳ hạn và tiền gửi tiết kiệm chiếm phần còn lại. Cơ cấu vốn chủ yếu là vốn nội tệ, tỷ lệ vốn ngoại tệ thấp, phù hợp với đặc điểm thị trường và chính sách quản lý rủi ro tỷ giá.

3. Chi phí huy động vốn và lãi suất: Lãi suất huy động bình quân của Saigonbank trong giai đoạn 2014-2016 dao động từ 5,5% đến 7,5%/năm, tương đối cạnh tranh so với mặt bằng chung các ngân hàng thương mại. Chi phí huy động vốn chiếm khoảng 70-75% tổng chi phí vốn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận ngân hàng.

4. Tỷ lệ vốn huy động trên vốn tự có và tỷ lệ LDR: Tỷ lệ vốn huy động trên vốn tự có duy trì ở mức khoảng 3,5-4 lần, cho thấy khả năng huy động vốn tốt. Tỷ lệ LDR trung bình khoảng 80%, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước, đảm bảo tính thanh khoản và an toàn vốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trong công tác huy động vốn tại Saigonbank bao gồm: chính sách lãi suất chưa thực sự linh hoạt để thu hút đa dạng khách hàng; mạng lưới chi nhánh và dịch vụ ngân hàng điện tử chưa phát triển mạnh, hạn chế khả năng tiếp cận khách hàng; năng lực cán bộ và công tác marketing còn yếu; ảnh hưởng của chính sách tiền tệ thắt chặt từ Ngân hàng Nhà nước làm tăng chi phí vốn.

So sánh với các ngân hàng thương mại lớn trong nước và ngân hàng nước ngoài, Saigonbank còn thiếu đa dạng sản phẩm huy động vốn và các tiện ích đi kèm để thu hút khách hàng. Ví dụ, các ngân hàng như Citibank, Standard Chartered Bank đã áp dụng nhiều loại tài khoản tiết kiệm linh hoạt, dịch vụ trực tuyến hiện đại, chính sách ưu đãi hấp dẫn, giúp tăng quy mô và chất lượng vốn huy động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn huy động theo năm, bảng so sánh cơ cấu nguồn vốn và chi phí huy động giữa Saigonbank và các ngân hàng khác, biểu đồ tỷ lệ LDR và vốn huy động trên vốn tự có qua các năm để minh họa rõ nét hiệu quả huy động vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chiến lược huy động vốn linh hoạt và đa dạng hóa sản phẩm: Phát triển các sản phẩm tiền gửi tiết kiệm đa kỳ hạn, tài khoản thanh toán điện tử, kết hợp các tiện ích như tích điểm thưởng, bảo hiểm đi kèm nhằm thu hút khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Mục tiêu tăng trưởng vốn huy động 12-15%/năm, thực hiện trong giai đoạn 2017-2020, do Ban Chiến lược và Marketing Saigonbank chủ trì.

2. Mở rộng và hiện đại hóa mạng lưới dịch vụ ngân hàng điện tử: Đầu tư hệ thống Internet banking, Mobile banking, ATM hiện đại, nâng cao trải nghiệm khách hàng, giảm chi phí giao dịch. Mục tiêu tăng tỷ lệ giao dịch điện tử lên 50% tổng giao dịch trong 3 năm tới, do Phòng Công nghệ Thông tin phối hợp với các phòng ban liên quan thực hiện.

3. Nâng cao năng lực cán bộ và chất lượng dịch vụ khách hàng: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ huy động vốn, kỹ năng tư vấn khách hàng, thái độ phục vụ chuyên nghiệp. Mục tiêu nâng cao chỉ số hài lòng khách hàng trên 85% trong năm 2018-2020, do Phòng Nhân sự và Đào tạo đảm nhiệm.

4. Tăng cường công tác quảng bá, marketing và xây dựng thương hiệu: Triển khai các chiến dịch truyền thông đa kênh, quảng cáo sản phẩm huy động vốn, tổ chức sự kiện khách hàng, hợp tác với các tổ chức tài chính để mở rộng thị trường. Mục tiêu tăng nhận diện thương hiệu và thu hút khách hàng mới tăng 20% mỗi năm, do Ban Marketing và Truyền thông thực hiện.

5. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước về chính sách hỗ trợ: Đề xuất giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc trong các giai đoạn kinh tế khó khăn, tạo điều kiện cho ngân hàng huy động vốn với chi phí hợp lý hơn, đồng thời có chính sách hỗ trợ phát triển công nghệ ngân hàng. Thực hiện trong các kỳ họp chính sách tiền tệ hàng năm, do Ban Lãnh đạo Saigonbank phối hợp với các hiệp hội ngân hàng đề xuất.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn, từ đó hoạch định chiến lược phát triển vốn phù hợp với điều kiện thị trường và năng lực ngân hàng.

2. Nhân viên phòng kinh doanh và huy động vốn: Nắm bắt các kỹ thuật, chính sách và xu hướng huy động vốn hiện đại, nâng cao năng lực tư vấn và phục vụ khách hàng, góp phần tăng trưởng nguồn vốn ngân hàng.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn về hoạt động huy động vốn tại ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là các phân tích số liệu và đề xuất giải pháp cụ thể.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Tham khảo để đánh giá hiệu quả chính sách tiền tệ, điều chỉnh các quy định nhằm hỗ trợ hoạt động huy động vốn của các ngân hàng thương mại, góp phần ổn định thị trường tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao công tác huy động vốn lại quan trọng đối với ngân hàng thương mại?
   Huy động vốn là nguồn lực tài chính chủ yếu để ngân hàng thực hiện cho vay và đầu tư, quyết định khả năng mở rộng kinh doanh và lợi nhuận. Ví dụ, vốn huy động lớn giúp ngân hàng tăng dư nợ tín dụng, hỗ trợ phát triển kinh tế.

2. Các hình thức huy động vốn phổ biến hiện nay là gì?
   Tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành giấy tờ có giá như kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi. Mỗi hình thức có đặc điểm về tính thanh khoản và chi phí khác nhau, phù hợp với nhu cầu khách hàng.

3. Làm thế nào để giảm chi phí huy động vốn?
   Ngân hàng cần đa dạng hóa sản phẩm, áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt, nâng cao chất lượng dịch vụ để giữ chân khách hàng, đồng thời phát triển kênh giao dịch điện tử giảm chi phí vận hành.

4. Tỷ lệ LDR là gì và tại sao quan trọng?
   LDR (Loan to Deposit Ratio) là tỷ lệ giữa dư nợ cho vay và vốn huy động, đánh giá khả năng thanh khoản và an toàn vốn của ngân hàng. Tỷ lệ phù hợp giúp ngân hàng cân đối giữa tăng trưởng tín dụng và rủi ro thanh khoản.

5. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến công tác huy động vốn?
   Bao gồm chính sách lãi suất, năng lực cán bộ, công nghệ ngân hàng, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, môi trường kinh tế xã hội và tâm lý khách hàng. Ví dụ, chính sách lãi suất cạnh tranh giúp thu hút vốn hiệu quả hơn.

Kết luận

• Công tác huy động vốn tại Saigonbank giai đoạn 2014-2016 đã đạt được nhiều kết quả tích cực với tốc độ tăng trưởng vốn huy động khoảng 15%/năm và tỷ lệ LDR duy trì ở mức an toàn 80%.
• Cơ cấu nguồn vốn chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn, chi phí huy động vốn tương đối cạnh tranh nhưng vẫn còn tiềm năng cải thiện về đa dạng sản phẩm và dịch vụ.
• Các nhân tố chủ quan như chính sách lãi suất, năng lực cán bộ, công nghệ ngân hàng và nhân tố khách quan như chính sách tiền tệ, môi trường kinh tế ảnh hưởng lớn đến hiệu quả huy động vốn.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm đa dạng hóa sản phẩm, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao năng lực nhân sự, tăng cường marketing và kiến nghị chính sách hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2017-2020 nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn, góp phần phát triển bền vững Saigonbank và hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Ban lãnh đạo Saigonbank cần xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với diễn biến thị trường và chính sách tiền tệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận chung về hoạt động huy động vốn của NHTM Chương 2: Thực trạng tình hình huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thƣơng từ 2014 – 2016. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công thƣơng, giai đoạn 2017-2020. 4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

Khái niệm, vai trò và phân loại Ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm Để đƣa ra đƣợc định nghĩa về Ngân hàng thƣơng mại (NHTM), ngƣời ta phải dựa vào tính chất mục đích hoạt động của nó trên thị trƣờng tài chính đôi khi còn xem xét thêm cả đối tƣợng hoạt động. Do đó, mỗi quốc gia khác nhau, có thể có một khái niệm cụ thể về NHTM. Theo Luật Ngân hàng Đan Mạch năm 1930: “NHTM là những nhà băng thiết yếu bao gồm những nghiệp vụ nhận tiền gửi, buôn bán vàng bạc, hành nghề thƣơng mại và các giá trị địa ốc, các phƣơng tiện tín dụng và hối phiếu, thực hiện các nghiệp vụ chuyển ngân, đứng ra bảo hiểm…”.

Theo Luật Ngân hàng Pháp năm 1941: “NHTM là những xí nghiệp hay cơ sở hành nghề thƣờng xuyên nhận của công chúng dƣới hình thức ký thác hay hình thức khác các số tiền mà họ dùng cho chính họ vào các nghiệp vụ chiết khấu, tín dụng hay dịch vụ tài chính”. Theo Luật các Tổ chức tín dụng (TCTD) tại Việt Nam năm 1997: “Ngân hàng là TCTD thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan”, trong đó “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ, chủ yếu là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền đó để cho vay và thực hiện các nghiệp vụ thanh toán”. “NHTM là loại hình ngân hàng đƣợc thực hiện toàn bộ các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của Nhà nƣớc”. Mặc dù có nhiều cách thể hiện khác nhau, nhƣng khi phân tích khai thác 5 nội dung của các định nghĩa đó, ta dễ dàng nhận thấy các NHTM đều có chung một tính chất, đó là việc nhận tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn để sử dụng vào các nghiệp vụ cho vay, đầu tƣ và các dịch vụ kinh doanh khác của ngân hàng.

Vai trò của Ngân hàng thương mại Nƣớc ta là một nƣớc có hơn 80% dân số sống bằng nghề nông, việc phát triển sản xuất theo hƣớng Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa (CNH – HĐH) rất cần đến NHTM với vai trò to lớn của nó. Quá trình CNH – HĐH của nƣớc ta hiện nay đã đi vào chiều sâu, yêu cầu cần có vốn để xây dựng kết cấu hạ tầng, mở rộng đầu tƣ, từng bƣớc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đảm bảo nhịp độ tăng trƣởng kinh tế nhanh và lâu bền. Để thực hiện các mục tiêu phát triển nêu trên của nền kinh tế thị trƣờng thì vai trò của các NHTM càng đƣợc coi trọng. - NHTM là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế Vốn đƣợc tạo ra từ quá trình tích luỹ, tiết kiệm của mỗi cá nhân, doanh nghiệp và các tổ chức trong nền kinh tế.

NHTM chính là ngƣời đứng ra tiến hành tập trung nguồn vốn nhàn rỗi ở mọi tổ chức, cá nhân, mọi thành phần kinh tế, và trở thành chủ thể quan trọng đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Thông qua nghiệp vụ tín dụng, NHTM đã cung cấp vốn cho nền kinh tế, đáp ứng đầy đủ kịp thời cho quá trình tái sản xuất. Chính nhờ hoạt động của hệ thống ngân hàng thƣơng mại, đặc biệt là hoạt động tín dụng, ngân hàng đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất, cải tiến máy móc, thiết bị, đổi mới qui trình công nghệ, nâng cao năng suất lao động đem lại hiệu quả kinh tế; tạo cho doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh cao hơn và cạnh tranh càng mạnh mẽ, kinh tế sẽ càng phát triển. Nhƣ vậy, với khả năng cung cấp vốn, NHTM đã trở thành một trong những điểm khởi đầu cho sự phát triển kinh tế của quốc gia.

- NHTM là cầu nối giữa các doanh nghiệp với thị trường 6 Thị trƣờng đƣợc hiểu ở hai góc độ gồm có: thị trƣờng đầu vào và thị trƣờng đầu ra của doanh nghiệp. Trong quá trình hoạt động của mình doanh nghiệp chịu sự tác động mạnh mẽ của các quy luật kinh tế nhƣ quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh… Để đáp ứng tốt nhất sự đòi hỏi của thị trƣờng, các doanh nghiệp không ngừng nâng cao chất lƣợng lao động, mở rộng quy mô sản xuất một cách hợp lý. Vì vậy , yêu cầu đặt ra là doanh nghiệp phải đƣợc trang bị đầy đủ vốn cần thiết. Nhƣng không phải doanh nghiệp nào cũng có đủ khả năng về tài chính, buộc họ phải tìm kiếm vốn phục vụ chính họ.

NHTM sẽ giúp các doanh nghiệp giải quyết những khó khăn đó, thông qua hoạt động tín dụng, NHTM đáp ứng vốn cho doanh nghiệp, giúp cho doanh nghiệp duy trì và phát triển sản xuất thoả mãn nhu cầu của thị trƣờng về: giá cả, chủng loại, chất lƣợng, thời gian, địa điểm. Đồng thời giúp các nhà kinh doanh xây dựng chiến lƣợc quản lý doanh nghiệp từ đó tạo đƣợc chỗ đứng vững chắc trong cạnh tranh. Ngân hàng là cầu nối giữa Doanh nghiệp với thị trƣờng, là nơi cung cấp vốn giúp các Doanh nghiệp sản xuất mua đƣợc nguyên liệu và nhiên liệu ở thị trƣờng đầu vào; và cũng nhờ nguồn vốn của ngân hàng (qua nghiệp vụ bảo lãnh, cho vay…) xây dựng các chiến lƣợc để thực hiện việc tiêu thụ sản phẩm ở thị trƣờng đầu ra. - NHTM là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán giữa các NHTM trong hệ thống, các NHTM đã góp phần mở rộng hay thu hẹp lƣợng tiền trong lƣu thông.

Hơn nữa, bằng việc cấp các khoản tín dụng cho nền kinh tế, NHTM thực hiện việc dắt dẫn các luồng tiền, tập hợp, phân chia vốn của thị trƣờng góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ quốc gia nhƣ: ổn định giá cả, kiềm chế lạm phát, tạo công ăn việc làm, ổn định lãi suất, ổn định thị trƣờng tài chính, thị trƣờng ngoại hối, ổn định và tăng trƣởng kinh tế. Khi mà Ngân hàng trung ƣơng dùng các công cụ để thực thi 7 chính sách tiền tệ nhƣ: Chính sách tái cấp vốn, tỷ lệ dự trữ bắt buộc, tỷ giá, lãi suất liên ngân hàng… đối với Ngân hàng thƣơng mại thì các ngân hàng càng thể hiện vai trò quan trọng trong việc thi hành chính sách tiền tệ quốc gia. Các Ngân hàng thƣơng mại có thể thay đổi lƣợng tiền trong lƣu thông bằng việc thay đổi lãi suất tín dụng, bảo lãnh hoặc bằng các nghiệp vụ trên thị trƣờng mở qua đó góp phần chống lạm phát và ổn định sức mua của đồng nội tệ, kiềm chế lạm phát. - NHTM là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế Trong xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá nhƣ hiện nay, dƣới áp lực cạnhtranh buộc nền kinh tế mỗi quốc gia khi mở cửa hội nhập phải có tiềm lực lớn mạnh về mọi mặt, đặc biệt là tiềm lực về tài chính.

Vai trò của NHTM lại càng đƣợc thể hiện rõ rệt hơn, ngân hàng thƣơng mại là cầu nối giữa nền kinh tế các nƣớc và thế giới, tạo điều kiện cho việc hoà nhập của nền kinh tế trong nƣớc với nền kinh tế trong khu vực và nền kinh tế thế giới. Với khả năng cung cấp nhiều loại hình dịch vụ khác nhau hỗ trợ cho việc đầu tƣ từ nƣớc ngoài vào trong nƣớc theo các hình thức: thanh toán quốc tế, nghiệp vụ hối đoái, cho vay uỷ thác đầu tƣ. giúp cho luồng vốn ra, vào một cách hợp lý. Các ngân hàng cũng có khả năng huy động đƣợc nguồn vốn từ các cá nhân và các tổ chức nƣớc ngoài góp phần bảo đảm đƣợc nguồn vốn cho nền kinh tế trong nƣớc, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nƣớc có thể mở rộng hoạt động của họ ra nƣớc ngoài một cách rễ dàng hơn, hiệu quả hơn nhờ hoạt động thanh toán quốc tế, bảo lãnh.

Bằng cách đó, các NHTM đã góp phần đƣa nền tài chính nƣớc nhà từng bƣớc bắt kịp với nền tài chính quốc tế. Phân loại Ngân hàng thương mại a. Dựa vào hình thức sở hữu - Ngân hàng sở hữu tƣ nhân: là Ngân hàng do cá nhân thành lập bằng vốn của chính họ. Tại Việt Nam chƣa có loại hình này.

8 - Ngân hàng sở hữu nhà nƣớc: là Ngân hàng mà vốn sở hữu do Nhà nƣớc cấp. - Ngân hàng cổ phần: là loại Ngân hàng đƣợc thành lập dƣới hình thức công ty cổ phần, trong đó các doanh nghiệp nhà nƣớc, tổ chức tín dụng, tổ chức kinh tế xã hội và các cá nhân cùng góp vốn kinh doanh. - Ngân hàng liên doanh: là Ngân hàng đƣợc thành lập bằng vốn góp của hai hay nhiều bên. Ở Việt Nam, loại hình này thƣờng đƣợc thực hiện giữa Ngân hàng trong nƣớc với Ngân hàng nƣớc ngoài để tận dụng các ƣu thế của nhau.

Dựa vào chiến lƣợc kinh doanh - Ngân hàng bán buôn: là ngân hàng chỉ giao dịch và cung ứng dịch vụ cho đối tƣợng khách hàng tập đoàn, công ty chứ không giao dịch với khách hàng cá nhân. - Ngân hàng vừa bán buôn vừa bán lẻ: là loại Ngân hàng giao dịch và cung ứng dịch vụ cho cả khách hàng công ty và khách hàng cá nhân. Hầu hết các Ngân hàng thƣơng mại Việt Nam đều thuộc loại ngân hàng này. Các hoạt động chủ yếu của Ngân hàng thƣơng mại 1.

Nghiệp vụ tài sản nợ và vốn tự có của NHTM Đây là nghiệp vụ phản ánh quá trình tạo vốn của NHTM. Nguồn vốn của NHTM bao gồm: - Vốn tự có: Vốn tự có của NHTM là những giá trị tiền tệ do ngân hàng tạo lập đƣợc thuộc về sở hữu của ngân hàng (nó cũng còn đƣợc gọi là vốn chủ sở hữu). Đây là loại vốn ngân hàng có thể sử dụng lâu dài để hình thành nên trang thiết bị, nhà cửa cho ngân hàng. Vốn này chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng song lại là điều kiện pháp lý bắt buộc khi thành lập một ngân hàng.

Mặt khác, với chúc năng bảo vệ, vốn tự có đƣợc coi nhƣ là tài sản đảm bảo 9 gây lòng tin đối với khách hàng, duy trì khả năng thanh toán trong trƣờng hợp ngân hàng gặp thua lỗ.