CHƯƠNG 1: PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về ngân hàng thương mại 1.1 Khái quát về ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền kí gửi từ khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Với những chức năng quan trong như: trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và trung gian trong việc thực hiện chính sách kinh tế quốc gia thì Ngân hàng thương mại trở thành một chủ thể không thể thiếu trong nền kinh tế của một quốc gia. Sự phát triển của hệ thống Ngân hàng thương mại đã có tác động rất lớn và quan trọng dến quá trình phát triển của nền kinh tế hàng hóa.2 Sự hình thành và phát triển của Ngân hàng thương mại Hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa ngày càng nhiều, nhu cầu Thanh toán quốc tế giữa nhà Xuất khẩu và Nhập khẩu ngày càng tăng.Trong nhiều trường hợp, các nhà Nhập khẩu không thể trả tiền trực tiếp cho nhà Xuất khẩu hoặc không kịp trả tiền đúng như thời gian quy định. Đồng thời, việc vân chuyển tiền từ nước Nhập khẩu sang nước Xuất khẩu có rủi ro cao.
Do đó, sẽ gây thiệt hại cho cả bên Nhập khẩu và Xuất khẩu, chi phí cao, lưu chuyển vốn gặp khó khăn. Các ngân hàng thương mại, các đại lý, chi nhánh của các ngân hàng thương mại trên toàn thế giới giúp nhà Nhập khẩu và Xuất khẩu giải quyết vấn đề này thông qua hoạt động Thanh toán quốc tế. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ban đầu, các ngân hàng thương mại chỉ có vai trò trung gian, chuyển tiền của người Nhập khẩu cho người Xuất khẩu. Nhưng khi các Ngân hàng hiểu rõ được lợi ích của mình thông qua hoạt động thanh toán thì các Ngân hàng đã phát triển và dần hoàn thiện các phương thức thanh toán.
Khi hệ thống Ngân hàng phát triển, các Ngân hàng không những đóng vai trò trung gian mà còn là một bên tham gia của Thanh toán quốc tế .Đồng thời, nhà xuất khâu cũng như NK nhận thức được những lợi ích mà họ có được khi có sự tham gia của Ngân hàng và họ tin tưởng vào Ngân hàng nhiều hơn.Chính điều này giúp hoạt động thanh toán của Ngân hàng phát triển. Từ những phương thức đơn giản (chuyển tiền, nhờ thu, …) đến những phương thức phức tạp hơn (thư tín dụng) đều đã trở thành những hoạt động Thanh toán quốc tế mà Ngân hàng thương mại đảm nhiệm. Đồng thời, nhờ có hoạt động Thanh toán quốc tế mà Ngân hàng thu được một nguồn ngoại tệ lớn, đẩy mạnh hoạt động tài trợ Xuất nhập khẩu, tăng lợi nhuận cho Ngân hàng. Vì vậy, các Ngân hàng phải hoàn thiện các phương thức thanh toán để tăng sự cạnh tranh, uy tín của mình trên toàn thế giới.3 Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là một tổ chức tài chính trung gian có vị trí quan trọng nhất trong nền kinh tế, nó không trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóa như các doanh nghiệp thông thường khác, nhưng nó lại tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình này được diễn ra một cách trôi chảy, liên tục, góp phần phát triển kinh tế xã hội.
Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại gắn với hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế. Thông qua các hoạt động của mình, Ngân hàng thương mại thực hiện điều tiết vi môđối với nền kinh tế bằng cách tiếp nhận hoặc cung ứng tiền mặt cho nền kinh tế khi có nhu cầu, đảm bảo cho nền kinh tế thường xuyên có một lượng tiền cung ứng hợp lý 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đồng thời làm tăng khả năng thanh toán không dùng tiền mặt, giảm chi phí lưu thông. + Hoạt động huy động vốn. Do kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ nên ngân hàng trước hết phải có vốn.
Khi mới thành lập, ngân hàng phải có một lượng vốn ban đầu tối thiểu bằng vốn pháp định. Lượng vốn chủ sở hữu này hàng năm được bổ sung bằng lợi nhuận giữ lại. Tuy nhiên trong tổng nguồn vốn của ngân hàng thì lượng vốn này ngày càng chiếm tỷ lệ rất nhỏ. Đểđáp ứng nhu cầu hoạt động của mình, ngân hàng phải huy động thêm từ các hoạt động như : Nhận tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá, vay vốn từ các tổ chức tín dụng, vay vốn của nhà nước,… + Hoạt động sử dụng vốn.
-Hoạt động ngân quỹ. Hoạt động ngân quỹ là hoạt động liên quan đến chi trả hàng ngày cho khách hàng. Ngân hàng luôn phải giữ lại một khoản tiền nhất định (gọi là tiền tại quỹ) để chi trả, và ngân hàng cũng có thể thanh toán với khách hàng bằng tiền gửi ở Ngân hàng Nhà nước là tiền dự trữ bắt buộc hay tiền gửi thanh toán. Các khoản này kém sinh lời nhất, thậm chí không sinh lời, chỉ nhằm đáp ứng tính thanh khoản mà thôi.
- Hoạt động tín dụng. Đây là một nghiệp vụ quan trọng của Ngân hàng thương mại. Hầu hết vốn của ngân hàng đều được sử dụng vào hoạt động tín dụng. Hoạt động tín dụng ngoài hình thức cho vay còn có các hình thức khác như bảo lãnh hay chiết khấu.
- Hoạt đồng đầu tư Trong trường hợp cho vay không hết, ngân hàng có thể chủđộng tìm nơi đầu tưđể thu lợi nhuận đồng thời giúp phân tán rủi ro. Ngân hàng có thểđầu tư 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trực tiếp vào kinh doanh như đầu tư xây dựng dựán hoặc công trình. Ngoài ra ngân hàng cũng có thể đầu tư gián tiếp thông qua thị trường chứng khoán bằng cách mua tín phiếu, trái phiếu hay cổ phiếu của các công ty. + Hoạt động trung gian thanh toán.
Đây là nghiệp vụ đặc trưng của Ngân hàng thương mại so với các trung gian tài chính khác. Các trung gian tài chính khác như công ty tài chính, công ty bảo hiểm… vẫn có thể cho vay, đầu tư hay nhận tiền gửi có kỳ hạn trên một năm (có giới hạn vềđối tượng) nhưng dịch vụ thanh toán thì chỉ có Ngân hàng thương mại mới được thực hiện. + Các hoạt động khác. Hầu hết các Ngân hàng thương mại hiện nay đều thực hiện nghiệp vụ liên quan tới chứng khoán như môi giới, tư vấn đầu tư, tự doanh, bảo lãnh cam kết phát hành chứng khoán, lưu trữ, thanh toán chứng khoán… Ngoài ra, theo Luật các tổ chức tín dụng, Ngân hàng thương mại còn được thực hiện một số hoạt động như góp vốn mua cổ phần, cho thuê tài chính, kinh doanh ngoại hối, vàng và các giấy tờ có giá, nhận ủy thác, làm đại lý trong các lĩnh vực liên quan đến hoạt động ngân hàng, cung cấp các dịch vụ bảo hiểm, tư vấn, bảo quản… 1.4 Hoạt động thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại.
(1) Khái niệm Thanh toán quốc tế là việc chi trả các nghĩa vụ và các quyền hưởng lợi về tiền tệ trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa chủ thể ở quốc gia này với các chủ thể của quốc gia khác hoặc các tổ chức quốc tế. Khác với thanh toán trong phạm vi một nước, thanh toán quốc tế thường gắn với việc trao đổi giữa đồng tiền của nước này sang đồng tiền của nước khác. Đồng tiền nội địa với chức năng là phương tiện lưu thông, phương tiện thanh toán trong phạm vi một quốc gia sẽ không vượt ra khỏi giới hạn của nó 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com được nếu như hai bên liên quan trong hợp đồng không có sự thoả thuận với nhau. Bởi vì khi ký kết hợp đồng thương mại, tín dụng.
các bên phải đàm phán thống nhất đồng tiền nào được sử dụng để thanh toán giao dịch, nó có thể là đồng tiền của nước người mua, tiền của nước người bán hoặc một đồng tiền của một nước nào đó được chọn để giao dịch thanh toán. (2) Vai trò của thanh toán quốc tế - Là công cụ thực hiện và thúc đẩy hoạt động kinh doanh và giao lưu quốc tế của các chủ thể ở các quốc gia Nhờ có hoạt động kinh tế quốc tế , các hoạt động kinh doanh quốc tế mới thực hiện mục đích đề ra, mới kết thúc quá trình chuyển Hàng- Tiền của chu kỳ sản xuất quốc tế. Hoạt động thanh toán quốc tế chính là khâu khởi đầu và đồng thời cũng là khâu kết thúc cho một chu trình sản xuất, kinh doanh quốc tế. Thông qua hoạt động này người mua mới nhận được hàng hóa, công nghệ,nguyên vật liệu,.
và người bán mới nhận được tiền, mới biến các kết quả kinh doanh, hàng hóa của mình thành tiền, bù đắp các chi phí bỏ ra và thu được lợi nhuận. Chính với ý nghĩa đó thanh toán quốc tế đã trở thành một yếu tố không thể thiếu trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ và hoạt động đầu tư trực tiếp và gián tiếp quốc tế, hoạt động về trao đổi vốn, lao động giữa các quốc gia. Hơn nữa hoạt động thanh toán quốc tế nhanh chóng, chính xác, an toàn còn là động lực thúc đẩy các hoạt động giao thương quốc tế phát triển mạnh mẽ, rộng khắp và toàn diện trên mọi lĩnh vực kinh tế xã hội. - Là công cụ thúc đẩy nền kinh tế quốc gia hội nhập vào nền kinh tế thế giới Trong điều kiện các nền kinh tế quốc gia hội nhập ngày càng sâu rộng và toàn diện vào nền kinh tế thế giới, không gian hoạt động thanh toán quốc tế ngày càng rộng lớn và thời gian hoạt động thanh toán quốc tế tương đối dài.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật phục vụ thanh toán quốc tế giữa các quốc gia ngày càng phát triển và kết nối phạm vi toàn thế giới. Điều đó đòi hỏi thanh toán quốc tế nói riêng và hoạt động giao thương quốc tế nói chung của mỗi quốc gia phải hội nhập vào những chuẩn mực của kinh tế quốc tế, đáp ứng và thực hiện các đòi hỏi và chuẩn mực của nền kinh tế.2 Các phương thức thanh toán quốc tế của Ngân hàng thương mại a.