Luận văn thạc sĩ hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính tại công ty cổ phần fpt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính tại công ty cổ phần fpt, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Lữ Thị Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Văn Nhị
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Đối Với Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI BCTC
• 1.1. Tổng quan về BCTC
• 1.2. KSNB và KSNB đối với BCTC
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI BCTC TẠI FPT
• 2.1. Giới thiệu chung về FPT
• 2.2. Khảo sát về hệ thống KSNB đối với BCTC
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI BCTC TẠI FPT
• 3.1. Quan điểm của các đề xuất
• 3.2. Các đề xuất hoàn thiện
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ báo cáo tài chính

Hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Nó đảm bảo rằng các thông tin tài chính được trình bày một cách chính xác và đáng tin cậy. Hệ thống này không chỉ giúp phát hiện và ngăn chặn gian lận mà còn cải thiện hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Đặc biệt, trong bối cảnh các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán, việc có một hệ thống KSNB vững mạnh là điều cần thiết để bảo vệ lợi ích của cổ đông và nhà đầu tư.

1.1. Khái niệm và vai trò của hệ thống KSNB

Hệ thống KSNB được định nghĩa là các quy trình và chính sách nhằm đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính. Vai trò của nó bao gồm việc bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính và tuân thủ các quy định pháp luật.

1.2. Các thành phần chính của hệ thống KSNB

Hệ thống KSNB bao gồm năm thành phần chính: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, và giám sát. Mỗi thành phần đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống.

II. Vấn đề và thách thức trong hệ thống KSNB báo cáo tài chính

Mặc dù hệ thống KSNB có vai trò quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc duy trì tính hiệu quả của hệ thống này do sự thay đổi liên tục của môi trường kinh doanh và các quy định pháp luật. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn lực và sự không đồng nhất trong quy trình kiểm soát cũng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Những rủi ro tài chính trong hệ thống KSNB

Rủi ro tài chính có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm sự thay đổi trong quy định pháp luật, sự biến động của thị trường và các yếu tố nội bộ như quản lý kém. Việc đánh giá và quản lý những rủi ro này là rất quan trọng để bảo vệ tài sản của doanh nghiệp.

2.2. Thách thức trong việc thực hiện quy trình kiểm soát

Việc thực hiện quy trình kiểm soát thường gặp khó khăn do sự thiếu hụt nguồn lực và sự không đồng nhất trong quy trình. Điều này có thể dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các sai sót trong báo cáo tài chính.

III. Phương pháp cải thiện hệ thống KSNB báo cáo tài chính

Để cải thiện hệ thống KSNB, các doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính có thể giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả của hệ thống. Ngoài ra, việc đào tạo nhân viên về quy trình kiểm soát cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Áp dụng công nghệ trong quản lý tài chính

Công nghệ thông tin có thể giúp tự động hóa nhiều quy trình trong hệ thống KSNB, từ đó giảm thiểu sai sót và tăng cường tính chính xác của báo cáo tài chính.

3.2. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nhân viên

Đào tạo nhân viên về quy trình kiểm soát và tầm quan trọng của KSNB là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của hệ thống mà còn tạo ra một văn hóa tuân thủ trong doanh nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại FPT

Nghiên cứu tại Công ty Cổ phần FPT cho thấy rằng việc hoàn thiện hệ thống KSNB đã mang lại nhiều lợi ích. Các quy trình kiểm soát được cải thiện, giúp tăng cường tính chính xác của báo cáo tài chính và giảm thiểu rủi ro tài chính. Kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc đầu tư vào hệ thống KSNB.

4.1. Kết quả khảo sát về hệ thống KSNB tại FPT

Khảo sát cho thấy rằng 85% nhân viên nhận thức rõ về quy trình kiểm soát và 90% báo cáo tài chính được lập đúng hạn. Điều này cho thấy sự cải thiện đáng kể trong hệ thống KSNB.

4.2. Những bài học rút ra từ nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng công nghệ và đào tạo nhân viên là hai yếu tố quan trọng giúp cải thiện hệ thống KSNB. Các doanh nghiệp khác có thể học hỏi từ mô hình này để nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.

V. Kết luận và tương lai của hệ thống KSNB báo cáo tài chính

Hệ thống KSNB đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính. Việc hoàn thiện hệ thống này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của cổ đông mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường. Trong tương lai, các doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để duy trì và cải thiện hệ thống KSNB.

5.1. Tầm quan trọng của việc duy trì hệ thống KSNB

Duy trì một hệ thống KSNB hiệu quả là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính và bảo vệ lợi ích của các bên liên quan.

5.2. Xu hướng phát triển của hệ thống KSNB trong tương lai

Trong tương lai, việc áp dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo trong hệ thống KSNB sẽ trở thành xu hướng chủ đạo, giúp nâng cao hiệu quả và tính chính xác của báo cáo tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối về thông tin tài chính công bố. Thực tế từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và sự sụp đổ của các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu như Enron hay WorldCom đã chứng minh rằng các sai phạm trên báo cáo tài chính gây ra tổn thất hàng tỷ USD cho nhà đầu tư. Tại Việt Nam, các doanh nghiệp niêm yết bắt buộc phải kiểm toán báo cáo tài chính thường niên, tuy nhiên dịch vụ kiểm toán độc lập chỉ cung cấp sự đảm bảo hợp lý chứ không thể thay thế trách nhiệm của ban lãnh đạo doanh nghiệp trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu.

Nghiên cứu này tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần FPT – tập đoàn công nghệ có tốc độ tăng trưởng doanh thu liên tục trên 50% mỗi năm trong giai đoạn 2002–2008 và cán mốc doanh thu hơn 1 tỷ USD (khoảng 23.000 tỷ đồng) vào năm 2008. Mục tiêu trọng tâm của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận theo khuôn mẫu chuẩn mực quốc tế, khảo sát toàn diện thực trạng quy trình lập và công bố báo cáo tài chính, từ đó đề xuất các giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Trụ sở chính Tập đoàn FPT cùng 05 đơn vị thành viên trọng yếu đại diện cho 5 mảng kinh doanh cốt lõi (FIS, FPT Telecom, FTG, FSOFT, FPT Online) trong giai đoạn dữ liệu từ năm 2007 đến năm 2012. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp mô hình kiểm soát chuẩn mực giúp giảm thiểu tối đa các sai sót trọng yếu và nâng cao độ tin cậy của thông tin kế toán công bố ra thị trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa các chuẩn mực kế toán và khuôn mẫu kiểm soát nội bộ tiên tiến nhất trên thế giới:

• Khuôn mẫu kiểm soát nội bộ COSO 2013: Khung lý thuyết cốt lõi được Hội đồng các tổ chức tài trợ (COSO) ban hành tháng 05/2013, phát triển từ phiên bản năm 1992. Khuôn mẫu bao gồm 5 thành phần cấu thành: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và Truyền thông, Hoạt động giám sát. Điểm đột phá của COSO 2013 là việc cụ thể hóa 17 nguyên tắc nền tảng và 81 điểm trọng tâm giúp đo lường tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát đối với mục tiêu lập báo cáo tài chính đáng tin cậy.
• Đạo luật Sarbanes - Oxley (SOX 2002) và Chuẩn mực quản trị Thụy Điển: Đặc biệt là Mục 404 của Đạo luật SOX tại Hoa Kỳ và Hướng dẫn của Liên đoàn Doanh nghiệp Thụy Điển (FAR 2005), quy định trách nhiệm bắt buộc của Hội đồng quản trị và Ban điều hành trong việc duy trì, đánh giá và công bố báo cáo kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính.
• Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 1 và Chuẩn mực VAS 21: Xác định 5 nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính gồm hoạt động liên tục, cơ sở dồn tích, tính nhất quán, trọng yếu - tập hợp và bù trừ.
• Mô hình nghiên cứu thực nghiệm: Kế thừa mô hình đánh giá khiếm khuyết kiểm soát nội bộ của Jeffrey Doyle, Weili Ge và Sarah McVay (2006) cùng mô hình nghiên cứu mối quan hệ giữa kiểm soát tài chính và bảo mật vận hành của Alastair Lawrence, Miguel Minutti-Meza và Dushyantkumar Vyas (2010).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng mô tả:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling) với cỡ mẫu gồm 65 nhân sự chủ chốt tham gia trực tiếp vào chu trình tài chính kế toán tại Văn phòng Tập đoàn FPT và 05 công ty thành viên. Đối tượng khảo sát bao gồm Giám đốc Tài chính (CFO), Kế toán trưởng, Kiểm toán viên nội bộ và Chuyên viên phân tích tài chính cao cấp.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua bảng câu hỏi khảo sát cấu trúc gồm 35 biến quan sát đo lường 5 thành phần COSO bằng thang đo Likert 5 mức độ; dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ 14 quy trình mô tả nghiệp vụ, 15 quy định tài chính, 39 biểu mẫu tác nghiệp và các báo cáo tài chính đã kiểm toán giai đoạn 2007–2012.
• Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm đồng thuận) kết hợp phân tích đối chiếu tài liệu và quan sát thực địa được lựa chọn vì tính phù hợp vượt trội trong việc phát hiện các khoảng trống kiểm soát (control gaps) tại doanh nghiệp đa ngành vận hành hệ thống ERP Oracle Financials phức tạp. Thời gian hoàn thành khảo sát và tổng hợp dữ liệu diễn ra xuyên suốt từ quý 3/2012 đến quý 2/2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính tại Tập đoàn FPT giai đoạn 2007–2012 ghi nhận các kết quả then chốt sau:

• Môi trường kiểm soát và phân cấp quản lý tài chính: FPT đã thiết lập cơ cấu tổ chức tài chính 3 tầng chặt chẽ (Nguyên lý quản trị, Quy định quản trị, Sổ tay quá trình). Hệ thống quản lý tài chính theo ngành dọc từ Ban FAF Tập đoàn đến các công ty con. Tỷ lệ đồng thuận của nhân sự về tính minh bạch của môi trường kiểm soát đạt mức cao với 82,4%, tuy nhiên việc áp dụng chính sách đánh giá hiệu quả gắn liền trách nhiệm kiểm soát rủi ro tài chính còn phân tán ở các đơn vị thành viên.
• Đánh giá rủi ro và hoạt động kiểm soát trên hệ thống ERP: FPT đã triển khai phân hệ kế toán tổng hợp Oracle Financials (GL Journal) từ năm 2007. Tuy nhiên, mức độ nhận diện rủi ro liên quan đến các ước tính kế toán phức tạp (như trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính, doanh thu hợp đồng xây lắp phần mềm dài hạn) chỉ đạt tỷ lệ đồng thuận khoảng 68,2%. Đáng chú ý, mức độ đồng thuận về tính chặt chẽ của các thủ tục kiểm soát trước khi đóng kỳ kế toán (closing period) dừng lại ở mức 64,5%.
• Chênh lệch số liệu trước và sau kiểm toán: Qua phân tích đối chiếu số liệu báo cáo tài chính tự lập và sau kiểm toán độc lập trong 3 năm liên tiếp, mức độ điều chỉnh số liệu kế toán vẫn phát sinh, chủ yếu dao động từ 3,2% đến 5,8% trên tổng chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản mục phân loại nợ phải thu khó đòi tại một số đơn vị trực thuộc.
• Sự thiếu đồng bộ về hồ sơ chứng từ: Danh mục hồ sơ chứng từ kế toán cho các nghiệp vụ mua vào và bán ra chưa có sự thống nhất 100% giữa 5 mảng kinh doanh; có khoảng 15% đến 20% các biên bản nghiệm thu dịch vụ công nghệ thông tin tại các công ty con chưa tuân thủ đúng định dạng chuẩn hóa của Tập đoàn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh tính hai mặt trong quá trình tăng trưởng thần tốc của FPT. Việc mở rộng quy mô kinh doanh sang nhiều lĩnh vực đặc thù từ phần mềm, viễn thông đến thương mại phân phối tạo ra khối lượng giao dịch kinh tế khổng lồ, khiến các hoạt động kiểm soát thủ công không theo kịp tốc độ xử lý tự động của hệ thống phần mềm.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các kết luận trong nghiên cứu của Jeffrey Doyle và các cộng sự (2006), chỉ ra rằng các doanh nghiệp có mức tăng trưởng nhanh và cơ cấu tổ chức phân nhánh phức tạp thường tiềm ẩn nhiều điểm yếu kiểm soát nội bộ. Dữ liệu khảo sát từ luận văn có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua Bảng tổng hợp mức độ đồng thuận 5 thành phần COSO và Biểu đồ cột so sánh sai lệch số liệu trước - sau kiểm toán để làm rõ các phân hệ tài chính cần ưu tiên cải tổ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát và khung chuẩn mực COSO 2013, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện toàn diện hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính:

• Chuẩn hóa toàn diện danh mục hồ sơ chứng từ kế toán: Ban hành quy chuẩn danh mục chứng từ bắt buộc cho 100% các loại nghiệp vụ mua vào và bán ra đặc thù của 5 đơn vị thành viên. Thiết lập quy định kiểm tra chéo tính hợp lệ của hóa đơn, biên bản bàn giao và nghiệm thu trước ngày 15 hàng tháng, đảm bảo 0% chứng từ thiếu căn cứ pháp lý được ghi nhận vào hệ thống.
• Thiết lập bảng kiểm tra bắt buộc trước khi đóng kỳ kế toán (Closing Checklist): Áp dụng danh mục kiểm tra gồm 28 chỉ tiêu kỹ thuật trước khi khóa sổ phân hệ Oracle GL Journal. Ban FAF Tập đoàn quy định Kế toán trưởng các công ty con phải hoàn thành đối chiếu chi tiết giữa sổ cái và sổ phụ trước ngày mùng 5 của tháng kế tiếp, giúp triệt tiêu hoàn toàn độ trễ số liệu.
• Xây dựng chương trình giám sát độc lập của Ủy ban Kiểm toán: Tái cấu trúc Ủy ban Kiểm toán trực thuộc Hội đồng Quản trị, ban hành quy chế đánh giá định kỳ 4 quý/năm đối với các khoản mục ước tính kế toán, ghi nhận doanh thu dự án viễn thông và tích hợp hệ thống. Đảm bảo ít nhất 2 thành viên trong Ủy ban Kiểm toán có chuyên môn sâu về IFRS và kiểm toán hệ thống thông tin.
• Tích hợp 17 nguyên tắc COSO 2013 và lập Báo cáo kiểm soát nội bộ: Xây dựng lộ trình áp dụng toàn bộ 17 nguyên tắc và 81 điểm trọng tâm COSO 2013 vào sổ tay quá trình tài chính trong vòng 12 tháng. Đồng thời, nghiên cứu ban hành Báo cáo của Ban điều hành về tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính công bố kèm Báo cáo thường niên từ niên độ tài chính tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Hội đồng Quản trị và Ban Điều hành các công ty niêm yết: Sử dụng luận văn làm cẩm nang hướng dẫn phương thức xây dựng môi trường kiểm soát chuẩn mực, bảo vệ trách nhiệm pháp lý cá nhân và gia tăng uy tín doanh nghiệp trước các cổ đông, định chế tài chính.
• Giám đốc Tài chính (CFO) và Kế toán trưởng: Tiếp cận trực tiếp bộ công cụ thực hành gồm danh mục chứng từ chuẩn hóa, quy trình kiểm soát đóng sổ kỳ kế toán và phương pháp rà soát phân hệ kế toán trên phần mềm ERP.
• Kiểm toán viên nội bộ và Chuyên viên Quản trị rủi ro: Khai thác hệ thống bảng câu hỏi khảo sát và ma trận 17 nguyên tắc COSO 2013 để thiết lập các chương trình kiểm toán nội bộ chuyên sâu về rủi ro gian lận báo cáo tài chính.
• Học viên cao học và Nhà nghiên cứu ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu học thuật tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu tình huống (case study) điển hình tại một trong những tập đoàn công nghệ lớn nhất Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao doanh nghiệp đã có kiểm toán độc lập vẫn phải hoàn thiện kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính?
  Kiểm toán độc lập chỉ cung cấp sự đảm bảo hợp lý và mang tính thời điểm sau khi niên độ kế toán kết thúc. Hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động liên tục trong suốt 365 ngày, có chức năng chủ động ngăn chặn và phát hiện gian lận, sai sót ngay từ khâu phát sinh nghiệp vụ kinh tế.
• Khuôn mẫu COSO 2013 có ưu điểm gì vượt trội so với phiên bản COSO 1992?
  COSO 2013 cụ thể hóa 5 thành phần thành 17 nguyên tắc và 81 điểm trọng tâm rõ ràng, giúp lượng hóa tính hữu hiệu của hệ thống. Đồng thời, phiên bản này mở rộng phạm vi kiểm soát sang môi trường công nghệ thông tin và tăng cường quản trị rủi ro gian lận kế toán.
• Việc áp dụng ERP Oracle Financials có loại bỏ được hoàn toàn rủi ro sai lệch số liệu không?
  Không. Phần mềm ERP chỉ tự động hóa khâu tính toán và luân chuyển dữ liệu. Các rủi ro xuất phát từ chứng từ đầu vào sai lệch, sự thông đồng của con người hoặc các bút toán điều chỉnh kế toán thủ công (manual journal entry) vẫn cần các quy chế kiểm soát nội bộ nghiêm ngặt để phát hiện.
• Báo cáo kiểm soát nội bộ của Ban lãnh đạo theo thông lệ quốc tế gồm những nội dung gì?
  Báo cáo gồm 3 phần chính theo chuẩn FAR Thụy Điển và SOX 404: Tuyên bố trách nhiệm của Ban lãnh đạo về hệ thống kiểm soát; Mô tả chi tiết cấu trúc vận hành của 5 thành phần kiểm soát; Kết luận chính thức về tính hữu hiệu của hệ thống trong niên độ báo cáo.
• Doanh nghiệp quy mô vừa có thể áp dụng mô hình kiểm soát của FPT không?
  Hoàn toàn khả thi. Doanh nghiệp quy mô vừa có thể tinh gọn các biểu mẫu, tập trung ưu tiên áp dụng ngay Bảng kiểm tra đóng kỳ kế toán và chuẩn hóa danh mục chứng từ nghiệp vụ mua bán trước khi đầu tư các hệ thống công nghệ thông tin phức tạp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ đối với báo cáo tài chính, tiên phong tiếp cận khuôn mẫu COSO 2013 và chuẩn mực quốc tế SOX 404 tại Việt Nam.
• Khảo sát thực chứng tại Tập đoàn FPT và 05 đơn vị thành viên đã bóc tách chính xác các nút thắt kiểm soát trong môi trường vận hành ERP Oracle Financials.
• Đóng góp gói 4 giải pháp đồng bộ từ chuẩn hóa chứng từ, thiết lập closing checklist đến vận hành Ủy ban Kiểm toán chuyên trách.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn chuẩn hóa quy trình (6 tháng đầu) và Giai đoạn vận hành, lập báo cáo kiểm soát nội bộ chính thức (6 tháng tiếp theo).
• Các nhà quản trị doanh nghiệp và chuyên gia tài chính cần chủ động tham khảo toàn văn nghiên cứu để ứng dụng vào công tác tái cấu trúc hệ thống kiểm soát tài chính của đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI BCTC 1.1 Tổng quan về BCTC 1.1 Mụcđích của BCTC Có rất nhiều quan điểm khác nhau về much đích của BCTC được đưa ra bởi các nhà khoa học cũng như các hiệp hội nghề nghiệp, một số quan điểm được sử dụng phổ biến bao gồm: Theo Khuôn mẫu soạn thảo và trình bày BCTCđược Ủy ban Chuẩn mực kế toán Quốc tế (IASC) phê chuẩn, ban hành năm 1989 và tiếp tục được IASB thông qua năm 2001, và khuôn mẫu khái niệm về BCTC được phê duyệt bởiIASB năm 2010 đã quy định như sau: BCTC cung cấp thông tin về tình hình tài chính, hiệu quả hoạt động và các biến động tài chính của doanh nghiệp. Đây là thông tin hữu ích để giúp người sử dụng đưa ra các quyết định kinh tế. Theo Báo cáo về Khái niệm kế toán tài chính số 01 (CON.1) của Hội đồng chuẩn mực kế toán tài chính Hoa Kỳ (FASB) nêu rõ: BCTC là phương tiện để truyền đạt thông tin kế toán ra bên ngoài doanh nghiệp,cungcấp thôngtinquacácBảngcânđốikếtoán,Báocáo kết quả kinh doanh, Báocáothayđổi vốnchủsởhữu,và Báocáovềnguồnhìnhthànhvàtìnhhìnhsửdụngngân quỹ. Tại Việt nam, mục đích của BCTC được đề cập đến trong Luật kế toán, Chế độ kế toán và Chuẩn mực kế toán.

Theo Luật kế toán: “BCTC được lập theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán dùngđể tổng hợp và thuyết minh về tình hình kinh tế, tài chính củađơn vị kế toán”; theo Chế độ kế toán doanh nghiệp: “BCTC dùng để cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu quản lý của chủ doanh nghiệp, cơ quan Nhà nước và nhu cầu hữu ích của những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế”; theo Chuẩn mực kế toán Việt nam số 21: “Mục đích của BCTC là cung cấp thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế”. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Tóm lại, khi đề cập đến BCTC thường đề cập đến các nội dungchủ yếu như sau: - Cung cấp thông tin tài chínhhữu ích cho người sử dụng về tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động, dòng tiền,. - Bao gồm các loại báo cáo: • Bảng cân đối kế toán; • Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; • Báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu • Báo cáo lưu chuyển tiền tệ; • Thuyết minh BCTC.2 Vai trò của BCTC BCTC có vai trò chủ yếu như sau: Thực hiện nghĩa vụ của bên cung cấp BCTC và đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin của bên tiếp nhận BCTC. - Thực hiện nghĩa vụ của bên cung cấp BCTC Đối với doanh nghiệp thì việc lập và công bố BCTC là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp.Thông qua việc soạn thảo, trình bày, công bố BCTC của doanh nghiệp có thể đánh giá tính tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

- Đáp ứng nhu cầu sử dụng thông tin của bên tiếp nhận BCTC Người sử dụng BCTC bao gồm các đối tượng khác nhau, các đối tượng này có quyền lợi không giống nhau, thậm chí có thể mâu thuẫn nhau. Vai trò của BCTC đối với đối tượng sử dụng chủ yếu BCTC như sau: • Đối với nhà quản lý các cấp trong doanh nghiệp: Thông tin trên BCTC giúp cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định mang lại lợi ích cao nhất cho doanh nghiệp, ngoài ra nó cũng làm cơ sở để nhà quản lý thuyết phục nhà đầu tư và chủ nợ về lợi ích mà họ nhận được khi quyết định đầu tư. • Đối với nhà đầu tư: Thông tin trên BCTC giúp cho nhà đầu tư thấy thành quả hoạt động, tiềm lực, vị thế tài chính, thông tin và các luồng tiền của doanh nghiệp trong năm báo cáo, chia lợi nhuận,. Đây là các thông tin cần thiết để nhà đầu tư đưa ra các quyết định đầu tư.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9 • Chủ nợ: Thông tin trên BCTC giúp cho người cho vay đánh giá được khả năng thanh toán của doanh nghiệp, nguồn lực tài chính của doanh nghiệp trong dài hạn,. Đây là những thông tin để chủ nợ đưa ra các quyết định cho vay, phát hành thư bảo lãnh. • Nhà cung cấp: Đối với những nhà cung cấp có bán hàng trả chậm cho doanh nghiệp thì khả năng thanh toán của doanh nghiệp, khả năng thanh khoản của hàng hóa là thông tin cần thiết để đưa ra quyết định có nên bán hàng theo phương thức trả chậm cho doanh nghiệp hay không, có nên yêu cầu doanh nghiệp thực hiện thư bảo lãnh thanh toán của bên thứ ba hay không. • Nhà nước: Cơ quan nhà nước có quan tâm đến BCTC là các cơ quan sau: Cơ quan thuế, Cục thống kê, kiểm toán nhà nước,.Thông tin trên BCTC là căn cứ để kiểm tra và xác định số thuế doanh nghiệp phải nộp, kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp, kiểm tra tính thuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, thống kê, tổng hợp các chỉ tiêu để đưa ra các giải pháp vĩ mô của Nhà nước.

• Kiểm toán viên độc lập: BCTC là đối tượng của kiểm toán, kiểm toán viên tiến hành kiểm tra và đưa ra ý kiến của mình về tính trung thực và hợp lý của thông tin trên BCTC.3 Nguyên tắc lập và trình bày các BCTC Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 1 (IAS1), các nguyên tắc lập và trình bày BCTCbao gồm: - Hoạt động liên tục. Trong quá trình chuẩn bị BCTC, người quản lý phải đánh giá về khả năng hoạt động liên tục của doanh nghiệp. BCTC phải được lập trên cơ sở giả định là doanh nghiệp đang hoạt động liên tục và sẽ tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường trong tương lai gần, trừ khi doanh nghiệp có ý định cũng như buộc phải ngừng hoạt động, hoặc phải thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động của mình. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 - Cơ sở dồn tích.

Doanh nghiệp phải lập BCTC theo cơ sở kế toán dồn tích, ngoại trừ các thông tin về lưu chuyển tiền tệ. - Nhất quán Việc trình bày và phân loại các khoản mục trong BCTC phải nhất quán từ niên độ này sang niên độ khác, trừ khi: • Có sự thay đổi đáng kể về bản chất các hoạt động của doanh nghiệp hoặc khi xem xét lại việc trình bày BCTC cho thấy rằng cần phải thay đổi để có thể trình bày một cách hợp lý hơn các giao dịch và các sự kiện. • Một chuẩn mực kế toán khác yêu cầu có sự thay đổi trong việc trình bày. - Trọng yếu và tập hợp Từng khoản mục trọng yếu phải được trình bày riêng biệt trong BCTC.

Các khoản mục không trọng yếu thì không phải trình bày riêng rẽ mà được tập hợp vào những khoản mục có cùng tính chất hoặc chức năng. - Bù trừ Các khoản mục tài sản và nợ phải trả trình bày trên BCTC không được bù trừ, trừ khi một chuẩn mực kế toán khác quy định hoặc cho phép bù trừ. Các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí chỉ được bù trừ khi: được quy định tại một chuẩn mực kế toán khác; hoặc các khoản lãi, lỗ và các chi phí liên quan phát sinh từ các giao dịch và các sự kiện giống nhau hoặc tương tự và không có tính trọng yếu, các khoản này cần được tập hợp lại với nhau. Các tài sản và nợ phải trả, các khoản thu nhập và chi phí có tính trọng yếu phải được báo cáo riêng biệt.

Việc bù trừ các số liệu trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh hoặc Bảng cân đối kế toán, ngoại trừ trường hợp việc bù trừ này phản ánh bản chất của giao dịch hoặc sự kiện, sẽ không cho phép người sử dụng hiểu được các giao dịch hoặc sự kiện được thực hiện và dự tính được các luồng tiền trong tương lai của doanh nghiệp. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 - Có thể so sánh Các thông tin bằng số liệu trong BCTC nhằm để so sánh giữa các kỳ kế toán phải được trình bày tương ứng với các thông tin bằng số liệu trong BCTC của kỳ trước. Khi thay đổi cách trình bày hoặc cách phân loại các khoản mục trong BCTC, thì phải phân loại lại các số liệu so sánh (trừ khi việc này không thể thực hiện được) nhằm đảm bảo khả năng so sánh với kỳ hiện tại, và phải trình bày tính chất, số liệu và lý do việc phân loại lại. Nếu không thể thực hiện được việc phân loại lại các số liệu tương ứng mang tính so sánh thì doanh nghiệp cần phải nêu rõ lý do và tính chất của những thay đổi nếu việc phân loại lại các số liệu được thực hiện.4 Quy trình lập, trình bày và công bố BCTC Quy trình lập, trình bày BCTC là các bước của quá trình xử lý dữ liệu thành thông tin tài chính.

Như vậy, thông tin tài chính mà người sử dụng BCTC nhận được là kết quả của quá trình xử lý dữ liệu trong kế toán. Quy trình xử lý dữ liệu thành thông tin trong kế toán có thể tóm tắt thành các giai đoạn sau: - Lập chứng từ: Trong quá trình kinh doanh sẽ phát sinh các nghiệp vụ kinh tế và các nghiệp vụ này được phản ánh trên các chứng từ kế toán. Đây là bằng chứng đồng thời là căn cứ pháp lý để kế toán tiến hành ghi nhận các giao dịch vào sổ kế toán. - Ghi sổ: Các chứng từ được phân loại theo bản chất của giao dịch hoặc khoản mục kế toán để ghi sổ kế toán.

Cuối kỳ kế toán dựa trên các nhật ký, các tài khoản kế toán để tính toán và tập hợp ghi vào các sổ cái tài khoản. - Khóa sổ, lập BCTC: Là bước cuối cùng trong quá trình xử lý, để có thể tập hợp được những thông tin tổng hợp về tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và quá trình tạo ra tiền của đơn vị trong một kỳ, kế toán phải tiến hành cộng dồn số phát sinh của các giao dịch kinh tế diễn ra trong kỳ và tính ra số dư của các tài khoản liên quan phù hợp với các chỉ tiêu trong các BCTC để trên cơ sở đó có số liệu chuyển TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 vào các khuôn mẫu báo cáo đã định dạng trước để tạo lập các thông tin tài chính hữu ích cho người sử dụng. - Công bố BCTC Công bố BCTC là hoạt động truyền đạt thông tin tài chính của doanh nghiệp đến các đối tượng sử dụng. BCTC phải được xem xét, xét duyệt, xác nhận bởi lần lượt bộ phận KSNB, Ban giám đốc, kiểm toán độc lập….