Chương 1: Tổng quan về kế toán trách nhiệm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chương 2: Thực trạng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty cổ phần Dược TW Medipharco – Tenamyd Chương 3: Các giải pháp để hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty cổ phần Dược TW Medipharco – Tenamyd Giới thiệu chung về những công trình nghiên cứu liên quan: Nhiều tác giả trong và ngoài nước đã xuất bản các giáo trình, tài liệu về kế toán trách nhiệm. Trong những công trình này, các tác giả đề cập sâu đến những nội dung như khái niệm kế toán trách nhiệm, ý nghĩa và vai trò của kế toán trách nhiệm, báo cáo trách nhiệm, giá chuyển nhượng nội bộ và đặc biệt là xây dựng các trung tâm trách nhiệm. Một số các công trình công bố mà tôi đã tham khảo được, có thể kể tên như: - Đào Văn Tài và cộng sự, 2003. Kế toán quản trị áp dụng cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Hồ Chí Minh: NXB Tài chính; - Huỳnh Lợi, 2010. Kế toán quản trị. Hồ Chí Minh: NXB Thống Kê; - Khoa Kế toán - Kiểm toán - Đại học Kinh Tế TP. Kế toán quản trị.
Hồ Chí Minh: NXB Thống Kê; - Phạm Văn Dược và cộng sự, 2010. Mô hình báo cáo đánh giá trách nhiệm quản trị trong công ty niêm yết. Hồ Chí Minh: NXB Phương Đông; - Phạm Văn Dược và Đặng Kim Cương, 2008. Kế toán quản trị.
Hồ Chí Minh: NXB Thống Kê; Trong các giáo trình trên thì kế toán trách nhiệm là một trong những nội dung của sách. Bài báo khoa học Bên cạnh các giáo trình, tài liệu; kế toán trách nhiệm còn được công bố ở các đề tài nghiên cứu, bài báo khoa học cũng như các luận văn, luận án. Bài báo khoa học: - Kế toán trách nhiệm – vũ khí của công ty lớn (Nguyễn Xuân Trường (2008) Từ những kết quả nghiên cứu của các công trình được tham khảo, tác giả đã tìm hiểu thực trạng kế toán trách nhiệm tại công ty và vận dụng để đưa ra giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại đơn vị nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM 1.1 Khái niệm và vai trò của kế toán trách nhiệm 1.1 Khái niệm về kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm là hệ thống thu thập, xử lý và truyền đạt thông tin có thể kiểm soát theo phạm vi trách nhiệm của từng nhà quản trị nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức.
Thông tin có thể kiểm soát của bộ phận là những thông tin về doanh thu, chi phí, vốn đầu tư…mà nhà quản trị của bộ phận đó có thể đưa ra các quyết định tác động lên nó. Thông tin có thể kiểm soát cụ thể đối với từng nhà quản trị phụ thuộc vào trách nhiệm quản lý của nhà quản trị đó. Mục tiêu của kế toán trách nhiệm là đánh giá trách nhiệm quản lý dựa vào kết quả hoạt động của từng bộ phận trong việc thực hiện mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp. Do đó, kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp liên quan đến các khái niệm và các công cụ để đo lường sự thực hiện của các cá nhân và các bộ phận trong doanh nghiệp nhằm hướng đến mục tiêu chung.
Tóm lại, kế toán trách nhiệm là một nội dung cơ bản của kế toán quản trị và là một quá trình tập hợp và báo cáo các thông tin, được dùng để kiểm tra các quá trình hoạt động và đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ ở từng bộ phận trong một tổ chức. Kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp là một hệ thống thông tin chính thức về mặt tài chính trong phạm vi hệ thống kiểm soát của Ban quản lý một đơn vị. Các hệ thống này sử dụng cả các thông tin tài chính và cả thông tin phi tài chính.2 Vai trò của kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm là một bộ phận của kế toán quản trị với chức năng cung cấp các thông tin nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng quản lý. Thông LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 qua hoạt động của mình, kế toán trách nhiệm thể hiện vai trò của nó trong việc thực hiện chức năng của nhà quản trị: Kế toán trách nhiệm giúp xác định sự đóng góp của từng đơn vị, bộ phận vào lợi ích của toàn bộ tổ chức, cung cấp cơ sở cho việc đánh giá chất lượng về kết quả hoạt động của những nhà quản lý bộ phận Sử dụng để đo lường kết quả hoạt động của các nhà quản lý và do đó, nó ảnh hưởng đến cách thức thực hiện hành vi của các nhà quản lý này.
Thúc đẩy các nhà quản lý bộ phận điều hành bộ phận của mình theo phương cách phù hợp với những mục tiêu cơ bản của toàn bộ tổ chức 1.1 Kế toán trách nhiệm cung cấp thông tin cho việc thực hiện chức năng tổ chức và điều hành của doanh nghiệp Tổ chức và điều hành là chức năng quan trọng của quản trị. Tổ chức là việc nhà quản lý quyết định cách tốt nhất để liên kết các nguồn lực của doanh nghiệp lại với nhau sao cho kế hoạch được thực hiện có hiệu quả nhất. Trong việc điều hành, các nhà quản lý giám sát hoạt động hàng ngày và giữ cho cả tổ chức hoạt động trôi chảy. Kế toán trách nhiệm xác định các trung tâm trách nhiệm, qua đó nhà quản lý có thể hệ thống hóa các công việc của từng trung tâm mà thiết lập các chỉ tiêu đánh giá.
Việc thiết kế các trung tâm trách nhiệm mang lại cho doanh nghiệp sự tiếp cận tốt hơn với thông tin, cung cấp thông tin cho việc thực hiện chức năng tổ chức và điều hành doanh nghiệp. Ngoài ra, sự phân chia thành nhiều trung tâm trách nhiệm cho phép doanh nghiệp xác định đóng góp của từng bộ phận vào lợi nhuận chung và đo lường kết quả hoạt động của các nhà quản lý bộ phận.2 Kế toán trách nhiệm cung cấp thông tin cho việc thực hiện chức năng kiếm soát doanh nghiệp Kiểm soát là việc xem xét, ngăn chặn những điều trái với quy định trong phạm vi quyền hành của người kiểm soát. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Thông qua các báo cáo thành quả hoạt động của các bộ phận, kế toán trách nhiệm cung cấp sự so sánh những số liệu về thực tế hoạt động với số liệu kế hoạch hoặc dự toán, phân tích về sự biến động cùng những đánh giá về tình hình thực hiện kế hoạch đề ra. Các báo cáo này như một hệ thống thông tin phản hồi để nhà quản trị nắm bắt được tình hình thực hiện so với kế hoạch như thế nào, đồng thời dựa vào những hạn chế và vấn đề khó khăn trong thực tế để đưa ra những điều chỉnh kịp thời, đảm bảo hoạt động doanh nghiệp vẫn đi đúng mục tiêu đã xác định 1.3 Kế toán trách nhiệm khuyến khích nhà quản lý hƣớng đến mục tiêu chung của tổ chức Dựa vào các tiêu chí đánh giá cùng báo cáo kết quả hoạt động bộ phận, các nhà quản trị cấp cao được cung cấp những thông tin thích hợp trong việc đo lường kết quả hoạt động của các trung tâm trách nhiệm và đồng thời đánh giá được năng lực của các nhà quản lý bộ phận cơ sở, do đó kịp thời khích lệ họ quản trị hoạt động của bộ phận mình phù hợp với mục tiêu của toàn công ty.
Mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp được gắn liền với các trung tâm trách nhiệm. Khi kế toán trách nhiệm có thể kiểm soát tài chính và quản lý thì nhà quản lý sẽ điều chỉnh hoạt động hướng đến các mục tiêu chung.2 Phân cấp quản lý Các nhà quản lý nhận thấy rằng hệ thống kế toán trách nhiệm chỉ phát huy tác dụng và hoạt động có hiệu quả nhất trong những tổ chức thực hiện sự phân cấp trong quản lý. Tổ chức được hiểu là một nhóm người liên kết với nhau để cùng thực hiện một mục tiêu hay nhiều mục tiêu chung nào đó. Phân quyền là việc phân chia một phần quyền lực ra quyết định cho cấp dưới.
Sự phân cấp quản lý xảy ra khi các nhà quản lý của các đơn vị và các bộ phận trong tổ chức được trao quyền tự do trong việc ra quyết định. Phân cấp quản lý Hầu hết các tổ chức có quy mô lớn đều thực hiện phân cấp quản lý. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Phân cấp quản lý là việc người quản lý giao nhiệm vụ và giao quyền ra quyết định cho cấp quản lý thấp hơn trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời xác định trách nhiệm đối với từng cấp được phân quyền. Cấp thấp hơn đó chỉ ra quyết định trong phạm vi trách nhiệm của họ.
Tùy theo từng doanh nghiệp, mức độ phân chia có thể khác nhau, gồm nhiều cấp độ hay chỉ một cấp và việc giao quyền quyết định có thể nhiều hay ít. Mỗi cấp độ sẽ có người quản lý riêng và có thể thuộc một trong các trung tâm từ thấp lên cao như: trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm lợi nhuận và trung tâm đầu tư. Người quản lý sẽ điều phối các nguồn lực và hoạt động trong trung tâm mình để thực hiện các chỉ tiêu do cấp trên giao. Khi tiến hành phân cấp quản lý, nếu doanh nghiệp chia ra quá nhiều cấp thì sẽ có thể dẫn đến bộ máy tổ chức cồng kềnh, hoặc nếu tập trung quá nhiều quyền quyết định một nơi sẽ làm giảm hiệu quả hoạt động.
Vì thế, nhà quản lý cần phải cân nhắc giữa ưu điểm và khuyết điểm khi thực hiện việc phân cấp đó.2 Ƣu điểm của phân cấp quản lý Ra quyết định tốt nhất là ở ngay cấp phát sinh vấn đề. Nhà quản lý các bộ phận và các bộ phận trong tổ chức là những chuyên gia trong lĩnh vực họ quản lý. Do vậy, họ sẽ quản lý bộ phận của họ hiệu quả hơn. Việc cho phép các nhà quản lý các bộ phận được ra quyết định giúp họ được tập luyện khi được nâng cấp quản lý trong tổ chức.
Do vậy, họ sẽ có sự chuẩn bị về khả năng ra quyết định khi họ được giao trách nhiệm lớn. Bằng việc trao một số quyền ra quyết định cho nhiều cấp quản lý, các nhà quản lý cấp cao đỡ phải giải quyết rất nhiều vấn đề xảy ra hằng ngày và do đó có thời gian tập trung lập các kế hoạch dài hạn. Giao trách nhiệm và quyền được ra quyết định thường làm tăng sự hài lòng với công việc và khuyến khích người quản lý nổ lực hết mình với công việc được giao.