LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Như chúng ta đã biết, hiện nay các hình thức đầu tư ngày càng đa dạng, người chủ sở hữu tách dần khỏi vai trò quản lý kinh doanh như các hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, liên doanh… Vì vậy, các chủ sở hữu, hội động quản trị luôn muốn nắm được tình hình kinh doanh của đơn vị, theo dõi các quyền và trách nhiệm của người điều hành quản lý. Muốn vậy, doanh nghiệp cần tổ chức hệ thống đo lường, báo cáo đánh giá các hoạt động từ cấp độ thấp nhất đến cấp độ cao nhất. Kế toán trách nhiệm ra đời nhằm mục tiêu đánh giá trách nhiệm, đưa ra các chỉ tiêu theo dõi và đánh giá kết quả công việc của mỗi con người, mỗi bộ phận trong tổ chức.
Kế toán trách nhiệm đánh giá trách nhiệm nhiều cấp bậc khác nhau như: các cá nhân trong bộ phận, trưởng các bộ phận, người điều hành kinh doanh, người sở hữu vốn. Nó giúp doanh nghiệp đảm bảo mọi sự việc, nghiệp vụ phát sinh đều phải có người gánh vác trách nhiệm, có được chế độ thưởng phạt phân minh để doanh nghiệp phát triển hơn. Qua thời gian làm việc và nghiên cứu tại Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội, Tôi nhận thấy công ty đã xây dựng cho mình hệ thống kế toán trách nhiệm, nhưng hệ thống này vẫn còn nhiều hạn chế. Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội, và đúc kết những kinh nghiệm vận dụng kế toán trách nhiệm vào tổ chức điều hành hoạt động tại các doanh nghiệp khác, chúng ta sẽ nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội”.
Mục đích nghiên cứu của đề tài: Đề tài hệ thống hóa các lý luận liên quan đến kế toán trách nhiệm. Đó là các vấn đề về khái niệm và vai trò kế toán trách nhiệm, các nội dung cơ bản của hệ thống này trong một doanh nghiệp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Phân tích thực trạng hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội. Đề tài trình bày các đặc điểm, quy trình và nội dụng công việc mà hệ thống kế toán trách nhiệm doanh nghiệp đang theo dõi, đánh giá hoạt động từng bộ phận, đơn vị.
Từ đó, vạch ra một số ưu và nhược điểm trong hệ thống. Từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm giúp Hoàn thiện hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội ngày càng hoạt động hiệu quả hơn. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài nghiên cứu hệ thống kế toán trách nhiệm tại Công ty Cổ phần chứng khoán Sài Gòn Hà Nội. Căn cứ vào thực trạng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty, luận văn sẽ đánh giá thực trạng hệ thống KTTN và đề ra một số giải pháp nhằm giúp cho hệ thống KTTN của công ty ngày càng hoàn thiện hơn, giúp công ty hoạt động hiệu quả hơn.
Phương pháp nghiên cứu Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng. Đồng thời, luận văn đã sử dụng các phương pháp cụ thể như: phương pháp so sánh, đối chiếu, phương pháp phân tích, phương pháp thống kê để làm sáng tỏ nội dung nghiên cứu về lý luận, tình hình thực trạng cũng như xác lập các giải pháp cụ thể. Kết cấu của luận văn: Luận văn gồm có ba chương: Chương một: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG DOANH NGHIỆP Chương hai: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI CÔNG TY CỔ PHẨN CHỨNG KHOÁN SÀI GÒN HÀ NỘI. Chương ba: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TẠI CÔNG TY CỔ PHẨN CHỨNG KHOÁN SÀI GÒN HÀ NỘI.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TRÁCH NHIỆM TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái quát về kế toán quản trị 1.1 Khái niệm kế toán quản trị Theo Luật Kế toán Việt Nam, KTQT “ là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. [2, trang 13] Theo định nghĩa của Viện kế toán viên quản trị Hoa Kỳ thì KTQT “là quá trình nhận diện, đo lường, phân tích, diễn giải và truyền đạt thông tin trong quá trình thực hiện các mục đích của tổ chức. Kế toán quản trị là một bộ phận thống nhất trong quá trình quản lý, và nhân viên kế toán quản trị là những đối tác chiến lược quan trọng trong đội ngũ quản lý của tổ chức”.
[2, trang 13] Theo định nghĩa của Hiệp hội kế toán quốc gia (Mỹ), “KTQT là quá trình cung cấp thông tin cho nhà quản lý doanh nghiệp trong việc lập và thực hiện kế hoạch, trong việc kiểm soát, điều hành các hoạt động của doanh nghiệp. Quy trình kế toán quản trị bao gồm các công việc xác định, cân, đo, đong, đếm, thu thập, tích lũy, phân tích, chuẩn bị thông tin, giải thích và cung cấp thông tin cho các nhà quản lý để các nhà quản lý xử lý các thông tin này theo hướng có lợi nhất cho doanh nghiệp”. [5, trang 26] Do đó, có rất nhiều quan điểm và định nghĩa về kế toán quản trị nhưng qua các quan điểm và định nghĩa trên chúng ta có thể tóm tắt Kế toán quản trị là một phần của kế toán phục vụ cho quá trình quản lý nội bộ của doanh nghiệp. Kế toán quản trị giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp trong quá trình hoạch định, kiểm soát và ra quyết định.2 Vai trò kế toán quản trị Vai trò của KTQT là cung cấp thông tin giúp nhà quản trị ra các quyết định LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com liên quan đến các chức năng quản trị cơ bản là hoạch định, tổ chức thực hiện, kiểm soát – kiểm tra, phân tích điều chỉnh và ra quyết định.
[4, trang 2] Ra quyết định. Đây là chức năng quan trọng, xuyên suốt các khâu quản trị doanh nghiệp, từ khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện cho đến kiểm tra, đánh giá. Nhà quản lý ở mọi cấp độ trong tổ chức đều phải ra quyết định. Tất cả các quyết định đều có nền tảng từ thông tin.
Vai trò của KTQT là cung cấp thông tin sao cho quản lý có thể đạt được thông tin có ý nghĩa. Như vậy, ngoài việc hiểu quá trình ra quyết định của nhà quản trị, KTQT còn phải nắm được loại quyết định mà từng cấp quản trị trong tổ chức phải thực hiện để có thể cung cấp loại thông tin thích hợp.2 Tổng quát về hệ thống kế toán trách nhiệm trong doanh nghiệp Để quản lý có hiệu quả các tổ chức kinh doanh với quy mô lớn, các nhà quản trị thường tiến hành việc phân quyền phù hợp với cấu trúc tổ chức của đơn vị mình. Kế toán quản trị vốn được xem là một công cụ kiểm soát của quá trình quản lý doanh nghiệp đã hình thành phương pháp tương ứng để phục vụ cho quá trình phân quyền – đó chính là hệ thống kế toán trách nhiệm.1 Bản chất của kế toán trách nhiệm Hệ thống kế toán trách nhiệm được thiết lập để có thể ghi nhận, đo lường kết quả hoạt động của từng bộ phận trong tổ chức, trên cơ sở đó lập các báo cáo thực hiện nhằm phục vụ cho các nhà quản lý kiểm soát được hoạt động và chi phí của họ. Nói cách khác, kế toán trách nhiệm là một phương pháp kế toán thu thập và báo cáo các thông tin dự toán và thực tế về các “đầu vào” và đầu ra” của các trung tâm trách nhiệm.
[5, trang 108] Kế toán trách nhiệm đo lường, đánh giá trách nhiệm quản lý và kết quả hoạt động của từng bộ phận trong việc thực hiện mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp. Việc đánh giá này thường được dựa trên hai tiêu chí đó là hiệu quả và hiệu năng. Hiệu quả: có được khi đạt được mục tiêu đặt ra mà chưa kể đến việc sử dụng tài nguyên như thế nào, nó được xác định bằng cách so sánh giữa kết quả đạt được và mục tiêu đặt ra cho trung tâm trách nhiệm đó. Nói cách khác, đó chính là mức độ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mà trung tâm trách nhiệm hoàn thành mục tiêu của mình.
[5, trang 108] Hiệu năng: là tỷ lệ giữa đầu ra so với đầu vào của trung tâm trách nhiệm hoặc đó là tỷ lệ giữa kết quả thực tế đạt được so với nguồn tài nguyên thực tế mà trung tâm trách nhiệm đã sử dụng để tạo ra kết quả đó. [5, trang 108] Như vậy, để có thể đánh giá được hiệu quả và hiệu năng của các trung tâm trách nhiệm, chúng ta phải lượng hóa được đầu vào và đầu ra của các trung tâm trách nhiệm. Trên cơ sở đó sẽ xác định được các chỉ tiêu cụ thể để đánh giá kết quả hoạt động của từng trung tâm cụ thể.2 Vai trò kế toán trách nhiệm Hệ thống kế toán trách nhiệm được thiết lập để ghi nhận, đo lường kết quả hoạt động của từng bộ phận trong một tổ chức, nhằm giúp các nhà quản lý kiểm soát được hoạt động và chi phí của họ, đồng thời qua đó đánh giá được trách nhiệm của nhà quản trị ở từng cấp quản lý khác nhau. Do vậy, KTTN được thực hiện trên nguyên tắc là nó tập hợp và báo cáo những thông tin kế toán thực tế và được dự toán về các đầu vào, đầu ra của các trung tâm trách nhiệm.3 Chức năng và đối tƣợng sử dụng thông tin kế toán trách nhiệm 1.1 Chức năng của kế toán trách nhiệm Kế toán trách nhiệm là một phương pháp phân chia cấu trúc của một tổ chức thành những trung tâm trách nhiệm khác nhau để đo lường biểu hiện của chúng.
Nói cách khác, kế toán trách nhiệm là một “công cụ” để đo lường kết quả hoạt động của một khu vực nào đó trong tổ chức, qua đó giúp nhà quản trị kiểm soát và đánh giá trách nhiệm quản trị ở từng cấp quản trị khác nhau. Chức năng của Kế toán trách nhiệm được thể hiện ở những khía cạnh sau đây: [4, trang 9] - Kế toán trách nhiệm giúp xác định sự đóng góp của từng đơn vị, bộ phận vào lợi ích của toàn bộ tổ chức. - Kế toán trách nhiệm cung cấp một cơ sở cho việc đánh giá chất lượng về kết quả hoạt động của những nhà quản lý bộ phận.