phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác xử lý nợ xấu của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng công tác xử lý nợ xấu tại NHNo&PTNT Việt Nam – Chi nhánh Quảng Ngãi. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác xử lý nợ xấu tại NHNo&PTNT Việt Nam - Chi nhánh Quảng Ngãi. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Để đảm bảo quá trình nghiên cứu đề tài đúng hƣớng, tôi đã tham khảo các công trình nghiên cứu trƣớc đây về xử lý nợ xấu nhƣ: 1.
Luận văn thạc sĩ “Giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam” do tác giả Lê Thị Hoài Diễm thực hiện năm 2012, tại trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng dƣới sự hƣớng dẫn của luan.ngai download by : skknchat@gmail. Lâm Chí Dũng. Luận văn trình bày đầy đủ về tổng quan nợ xấu, những giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu cơ bản. Tuy nhiên luận văn khác về đối tƣợng và thời gian đối với luận văn đang nghiên cứu.
Qua luận văn, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận, cách thức xử lý nợ xấu tại NHTM. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” do tác giả Mai Yến Nhi thực hiện năm 2013, dƣới sự hƣớng dẫn của TS.Trần Anh Tuấn. Trong luận văn này, tác giả đã đƣa ra đƣợc một số lý luận về nợ xấu, giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu. Tuy nhiên đối tƣợng nghiên cứu của luận văn trên là giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu tại NHNo&PTNT trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2009-2012, khác về đối tƣợng và thời gian đối với luận văn đang nghiên cứu.
Ngoài ra, vấn đề luận văn chƣa giải quyết đƣợc đó là chƣa rút ra đặc điểm nợ xấu để từ đó tìm ra giải pháp hiệu quả hơn. Qua luận văn trên, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận về xử lý nợ xấu và phƣơng pháp nghiên cứu. Luận văn thạc sĩ “Quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Phú Tài ” do tác giả Trần Văn Ba thực hiện năm 2013, tại trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng dƣới sự hƣớng dẫn của TS. Trong luận văn này, tác giả đã đƣa ra đƣợc một số lý luận về nợ xấu, quản lý nợ xấu.
Tuy nhiên đối tƣợng nghiên cứu của luận văn trên là quản lý nợ xấu tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam chi nhánh Phú Tài giai đoạn 2009-2011, khác về đối tƣợng và thời gian đối với luận văn đang nghiên cứu. Qua luận văn, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận về xử lý nợ xấu, cách thức quản lý nợ xấu làm cơ sở đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác xử lý nợ xấu tại Agribank chi nhánh Quảng Ngãi. Luận văn thạc sĩ “Các nhân tố tác động đến nợ xấu tại một số ngân hàng thương mại Việt Nam ” do tác giả Nguyễn Khắc Hải Minh thực hiện luan.ngai download by : skknchat@gmail.ngai 5 năm 2014, tại trƣờng Đại học Kinh tế Tp.Hồ Chí Minh dƣới sự hƣớng dẫn của PGS.Trầm Thị Xuân Hƣơng. Luận văn trình bày đầy đủ về tổng quan nhân tố tác động đến nợ xấu, giải pháp hạn chế nợ xấu tại ngân hàng thƣơng mại.
Qua luận văn, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Đà Nẵng” do tác giả Lê Vũ Hoài Nhi thực hiện năm 2014, tại Học viện Ngân hàng dƣới sự hƣớng dẫn của TS.Nguyễn Đình Dũng. Trong luận văn này, tác giả đã đƣa ra đƣợc một số lý luận về nợ xấu, giải pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu. Luận văn trên gần với hƣớng nghiên cứu của tác giả, tuy nhiên hai luận văn khác nhau về không gian và thời gian nghiên cứu.
Qua luận văn, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận về xử lý nợ xấu và phƣơng pháp nghiên cứu. Luận văn thạc sĩ “Giải pháp xử lý nợ xấu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Eatam – Đắk Lắk ” do tác giả Nguyễn Văn Minh thực hiện năm 2015, tại trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng dƣới sự hƣớng dẫn của PGS.Lâm Chí Dũng. Trong luận văn này, tác giả đã đƣa ra đƣợc một số lý luận về nợ xấu, giải pháp hạn chế và xử lý nợ xấu. Luận văn trên gần với hƣớng nghiên cứu của tác giả, tuy nhiên hai luận văn khác nhau về không gian và thời gian nghiên cứu.
Đồng thời, luận văn trên chƣa đi sâu phân tích những hoạt động cơ bản xử lý nợ xấu mà NHNo&PTNT Việt Nam đã thực hiện trong thời gian qua nhằm rút ra kinh nghiệm và đƣa ra các giải pháp khắc phục trong thời gian tới. Qua luận văn, tác giả đã kế thừa cơ sở lý luận về xử lý nợ xấu, quy trình xử lý nợ xấu làm cơ sở đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác xử lý nợ xấu tại Agribank chi nhánh Quảng Ngãi.ngai download by : skknchat@gmail.ngai 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XỬ LÝ NỢ XẤU CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI Rủi ro là biến cố không mong đợi khi xảy ra dẫn đến tổn thất về tài sản của ngân hàng, giảm sút lợi nhuận thực tế so với dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để có thể hoàn thành một nghiệp vụ tài chính nhất định. Thông thƣờng khi ngân hàng rơi vào trạng thái tài chính khó khăn, thì nguyên nhân chính thƣờng phát sinh từ hoạt động tín dụng của ngân hàng.
Việc ngân hàng không thu hồi đƣợc vốn, có thể là do ngân hàng đã buông lỏng quản lý, cấp tín dụng không minh bạch, áp dụng chính sách tín dụng không hiệu quả hay do khủng hoảng kinh tế. Vì vậy, rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có xu hƣớng tập trung chủ yếu vào danh mục đầu tƣ tín dụng. Khái niệm Rủi ro tín dụng là rủi ro do một khách hàng hay một nhóm khách hàng vay vốn không trả đƣợc nợ cho Ngân hàng. Trong kinh doanh Ngân hàng, rủi ro tín dụng là loại rủi ro lớn nhất, thƣờng xuyên xảy ra và gây hậu quả nặng nề, có khi dẫn đến phá sản Ngân hàng.
Có nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng: Theo Ủy ban Basel thì “Rủi ro tín dụng là khả năng mà khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện được các nghĩa vụ của mình theo những điều đã cam kết. Rủi ro thất thoát đối với một ngân hàng là sự vỡ nợ của người được giao ước trong hợp đồng, trong đó sự vỡ nợ được xác định là bất kỳ sự vi phạm nghiêm trọng nào đối với nghĩa vụ hợp đồng khi hoàn trả nợ và lãi”.ngai download by : skknchat@gmail.ngai 7 Theo Khoản 1 Điều 3 Thông tƣ số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của NHNN Việt Nam có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/6/2014 quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phƣơng pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài thì rủi ro tín dụng đƣợc hiểu nhƣ sau: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Rủi ro tín dụng không chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay, mà còn bao gồm nhiều hoạt động mang tính chất tín dụng khác của ngân hàng nhƣ bảo lãnh, cam kết, chấp nhận tài trợ thƣơng mại, cho vay ở thị trƣờng liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, đồng tài trợ… Do đó, rủi ro tín dụng có thể đƣợc hiểu là những thiệt hại, mất mát mà ngân hàng phải gánh chịu do ngƣời vay vốn hay ngƣời sử dụng vốn của ngân hàng không trả đúng hạn, không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng tín dụng với bất kỳ lý do nào. Đặc điểm của rủi ro tín dụng - Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: Trong quan hệ tín dụng, ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng vốn cho khách hàng.
Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng gặp những tổn thất và thất bại trong quá trình sử dụng vốn, hay nói cách khác những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của khách hàng là nguyên nhân chủ yếu gây nên rủi ro tín dụng của ngân hàng. - Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng, phức tạp: Đặc điểm này biểu hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân, hình thức, hậu quả của rủi ro tín dụng. Do đó, khi xử lý rủi ro tín dụng phải chú ý đến mọi dấu hiệu rủi ro, xuất luan.ngai download by : skknchat@gmail.ngai 8 phát từ nguyên nhân bản chất và hậu quả rủi ro tín dụng đem lại để có biện pháp xử lý phù hợp. - Rủi ro tín dụng có tính tất yếu, nó luôn gắn với hoạt động tín dụng của ngân hàng: Tình trạng thông tin bất cân xứng đã làm cho ngân hàng không thể nắm bắt đƣợc các dấu hiệu rủi ro một cách toàn diện và đầy đủ, điều này làm cho bất cứ khoản vay nào cũng tiềm ẩn rủi ro đối với ngân hàng thực chất là kinh doanh rủi ro ở mức phù hợp và đƣợc lợi nhuận tƣơng ứng.
Phân loại rủi ro tín dụng Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng, căn cứ vào các tiêu chí sau để phân loại rủi ro tín dụng: a. Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch bao gồm: + Rủi ro lựa chọn: rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, phƣơng án vay vốn để quyết định tài trợ của ngân hàng chƣa tốt, thiếu bao quát, có nhiều sơ hở dẫn đến rủi ro.