CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận chung về dự án đầu tư 1. Khái niệm về dự án đầu tư Theo PMBOK 7th 2021: Dự án là nỗ lực được thực hiện để tạo ra một sản phẩm, dịch vụ hay kết quả duy nhất trong phạm vi ngân sách và thời gian xác định. Đầu tư là việc sử dụng những nguồn lực sẵn có như tiền bạc, vật chất, nhân công, thời gian… nhằm mục đích thu lại lợi nhuận, lợi ích kinh tế trong tương lai.
Vậy dự án đầu tư là gì? Dự án đầu tư là một loại dự án mà mục tiêu chính là để đầu tư vốn và tài nguyên vào một hoặc nhiều công việc, dự án hoặc doanh nghiệp nhằm mục đích thu được lợi nhuận trong tương lai. Trong dự án đầu tư, các nhà đầu tư hoặc tổ chức đầu tư tiêu tốn một lượng tài nguyên nhất định, như vốn, lao động, và thời gian, với hy vọng rằng sẽ có lợi nhuận hoặc lợi ích tài chính trong tương lai. Dự án đầu tư có thể bao gồm nhiều loại, từ việc xây dựng một nhà máy mới, phát triển một dự án bất động sản, đầu tư vào một doanh nghiệp mới, phát triển các sản phẩm mới, đến việc mua sắm các cơ sở vật chất hoặc công nghệ mới cho một doanh nghiệp hiện có. Mục tiêu của các dự án đầu tư thường là tạo ra giá trị và lợi nhuận cho các nhà đầu tư trong dài hạn.
Để đảm bảo thành công của dự án đầu tư, các nhà đầu tư thường thực hiện các phân tích kỹ thuật, tài chính và thị trường cẩn thận trước khi quyết định đầu tư. Các yếu tố như tính khả thi tài chính, rủi ro, tiềm năng lợi nhuận, và yếu tố môi trường kinh doanh được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo rằng dự án đầu tư là lựa chọn đúng đắn và có thể mang lại lợi ích lâu dài. Như vậy, trên mỗi góc độ dự án đầu tư lại có nhiều cách hiểu khác nhau, tuy nhiên có thể thấy rằng đối với cách hiểu nào cũng đều hướng tới việc hoàn thành những mục tiêu cụ thể đưa ra trong bản kế hoạch ban đầu và trong một khoảng thời gian nhất định với những nguồn lực nhất định. 8 Dự án đầu tư là cơ sở để nhà nước cấp phép và tiến hành các thủ tục pháp lý đối với dự án.
Ngoài ra, các nhà đầu tư hay các tổ chức tín dụng, các quỹ đầu tư lấy dự án đầu tư làm căn cứ để tiến hành cấp vốn đầu tư cho dự án, giúp dự án được triển khai theo đúng kế hoạch và đem lại lợi nhuận cho cả đôi bên. Phân loại dự án đầu tư Dự án đầu tư có thể phân loại dựa trên nhiều nhiều tiêu chí khác nhau nhưng phổ biến nhất là phân loại dựa trên phạm vi và mục tiêu của dự án. Dưới đây là một số cách phân loại phổ biến: a, Theo quy mô và tính chất * Dự án trọng điểm quốc gia Đây là nhóm dự án được xác định là có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và xã hội của quốc gia. Các dự án này thường được chính phủ và các cơ quan liên quan đặc biệt quan tâm và hỗ trợ.
Ví dụ: Các dự án cải thiện hạ tầng giao thông, dự án nâng cao năng lực sản xuất, các dự án nâng cao chất lượng giáo dục và y tế trên phạm vi toàn quốc. * Dự án nhóm A: Nhóm A thường bao gồm các dự án lớn quan trọng và chiến lược có ảnh hưởng lớn đối với phát triển kinh tế và xã hội của quốc gia. Các dự án này thường đòi hỏi vốn lớn và có thể được thực hiện trên diện rộng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác nhau. Ví dụ: Xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng (như cảng biển lớn, đường cao tốc quốc gia), dự án điện lớn, dự án khu công nghiệp quy mô lớn.
* Dự án nhóm B: Nhóm B bao gồm các dự án có quy mô và ảnh hưởng vừa phải, không lớn như nhóm A nhưng vẫn đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế và xã hội của quốc gia. Các dự án này có thể ảnh hưởng đến một khu vực cụ thể hoặc một lĩnh vực kinh tế nhất định. Ví dụ: Xây dựng các dự án nhà ở xã hội, các dự án năng lượng tái tạo ở cấp độ vùng miền, dự án du lịch vùng. * Dự án nhóm C: Nhóm C thường là các dự án có quy mô nhỏ, ảnh hưởng địa phương hoặc hạn chế về quy mô và ảnh hưởng.
Các dự án này có thể là các dự án cơ sở hạ tầng địa phương, các dự 9 án phát triển nông thôn, hoặc các dự án nhỏ tại cộng đồng cơ sở. Ví dụ: Xây dựng trường học, cải thiện hệ thống nước sạch tại cấp địa phương, dự án phát triển nông nghiệp ở vùng nông thôn. b, Dựa trên nguồn vốn đầu tư * Dự án đầu tư công: Là những dự án có sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tư công. Trong đó, vốn đầu tư công bao gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật.
* Dự án đầu tư khác: Là tất cả những dự án có nguồn vốn xuất phát từ ngoài nhà nước. c, Dựa trên thời điểm thực hiện * Dự án đầu tư mới: Là những dự án được thực hiện lần đầu tiên và hoàn toàn độc lập với những dự án đang thực hiện * Dự án đầu tư đang hoạt động: Là những dự án đang được tiến hành thực hiện. d, Dựa trên lĩnh vực đầu tư * Dự án đầu tư trong ngành công nghiệp: Bao gồm các dự án liên quan đến sản xuất hàng hóa, chế biến, xây dựng cơ sở hạ tầng công nghiệp và các hoạt động liên quan khác. * Dự án đầu tư trong ngành năng lượng: Các dự án liên quan đến năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, thủy điện; cũng như các dự án liên quan đến khai thác và sử dụng nguồn năng lượng hóa thạch như dầu, than, khí đốt.
* Dự án đầu tư trong ngành tài chính: Bao gồm các dự án liên quan đến ngân hàng, bảo hiểm, quỹ đầu tư, và các dịch vụ tài chính khác. * Dự án đầu tư trong ngành bất động sản: Các dự án xây dựng và phát triển bất động sản như nhà ở, khu đô thị, khu công nghiệp, khu dân cư, trung tâm thương mại. * Dự án đầu tư trong ngành công nghệ thông tin và truyền thông: Bao gồm các dự án phát triển phần mềm, ứng dụng di động, dịch vụ internet, truyền thông số, và các công nghệ liên quan. 10 * Dự án đầu tư trong ngành y tế và dược phẩm: Các dự án liên quan đến xây dựng và vận hành bệnh viện, trung tâm y tế, sản xuất và phân phối thuốc, nghiên cứu y học, và các dịch vụ y tế khác.
* Dự án đầu tư trong ngành giáo dục: Bao gồm các dự án xây dựng và vận hành trường học, trung tâm đào tạo, đại học, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, và các dịch vụ giáo dục phụ khác. * Dự án đầu tư trong ngành du lịch và dịch vụ: Các dự án liên quan đến khách sạn, khu resort, điểm du lịch, dịch vụ lữ hành, và các hoạt động giải trí khác. * Dự án đầu tư trong ngành nông nghiệp và thủy sản: Bao gồm các dự án sản xuất nông sản, chăn nuôi, nông nghiệp công nghệ cao, và các hoạt động liên quan đến thủy sản. * Dự án đầu tư trong ngành môi trường: Các dự án liên quan đến xử lý nước thải, tái chế, bảo vệ môi trường, và sử dụng nguồn tài nguyên tái tạo.
g, Theo nội dung * Dự án đầu tư mở rộng là dự án đầu tư phát triển dự án đầu tư đang hoạt động bằng cách mở rộng quy mô, nâng cao công suất, đổi mới công nghệ, giảm ô nhiễm hoặc cải thiện môi trường. * Dự án đầu tư khởi nghiệp sáng tạo là dự án đầu tư thực hiện ý tưởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh. * Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư để thực hiện hoạt động kinh doanh. h, Theo tính chất loại trừ lẫn nhau * Các dự án độc lập: Việc chấp nhận, loại bỏ dự án đầu tư này sẽ không ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận hay loại bỏ dự án kia.
* Các dự án phụ thuộc lẫn nhau: Nếu dòng tiền của dự án này bị tác động bởi quyền quyết định chấp nhận hay loại bỏ dự án kia. 11 * Các dự án loại trừ lẫn nhau: Việc chấp nhận của dự án này sẽ loại trừ hoàn toàn khả năng chấp nhận của dự án kia. e, Theo thời gian. * Dự án đầu tư ngắn hạn: Đây là các dự án có thời gian hoàn vốn và lợi nhuận ngắn, thường trong vòng vài tháng đến một vài năm.
* Dự án đầu tư trung hạn: Các dự án này có thời gian hoàn vốn và lợi nhuận kéo dài từ một vài năm đến khoảng một thập kỷ. Đây thường là các dự án với quy mô vừa phải và mức độ rủi ro trung bình. * Dự án đầu tư dài hạn: Đây là các dự án có thời gian hoàn vốn và lợi nhuận kéo dài lâu dài, thường là hơn một thập kỷ. Các dự án dài hạn thường bao gồm các dự án cơ sở hạ tầng, bất động sản, và phát triển sản phẩm mới, với mức độ rủi ro và cam kết vốn cao.
f, Theo phạm vi. * Dự án trong nước: Đây là các dự án được triển khai và thực hiện trên lãnh thổ của một quốc gia cụ thể và thường liên quan đến các doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân địa phương. * Dự án quốc tế.: Đây là các dự án được triển khai và thực hiện trên lãnh thổ của một quốc gia khác, không phải quốc gia mà tổ chức hoặc cá nhân đó đặt trụ sở hoặc có quốc tịch. Vai trò và đặc điểm của dự án đầu tư 1.
Vai trò của dự án đầu tư Dự án đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia hay một khu vực nhất định.