phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm có 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp. 7 Chƣơng 2: Thực trạng công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty TNHH xây dựng Vĩ Nhân. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất tại Công ty TNHH xây dựng Vĩ Nhân. 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.1 TỔNG QUAN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ 1.1 Khái niệm về kế toán quản trị chi phí Khi nền kinh tế càng phát triển thì sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng trở nên gay gắt và khốc liệt hơn.
Một trong những yếu tố quyết định đến lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp là giá bán. Tuy nhiên, để có thể đƣa ra mức giá bán cạnh tranh thì doanh nghiệp phải kiểm soát tốt giá thành sản phẩm, tức là phải kiểm soát và điều chỉnh chi phí sản xuất một cách phù hợp với những biến động của môi trƣờng kinh doanh. Vì vậy, thông tin kế toán cung cấp đòi hỏi ngày càng phong phú, đa dạng hơn nhằm phục vụ cho công tác quản trị doanh nghiệp một cách kịp thời, có hiệu quả. Thông tin kế toán cung cấp không chỉ phản ánh những gì đã xảy ra mà cần cung cấp thông tin về kế hoạch, định hƣớng, chiến lƣợc phát triển trong tƣơng lai của doanh nghiệp.
Những thông tin đó do kế toán quản trị cung cấp [3]. Theo Luật Kế toán Việt Nam “Kế toán quản trị là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán (Luật Kế toán, khoản 3. Chi phí là một trong những yếu tố quan trọng của quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Chi phí ảnh hƣởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Do đó, vấn đề đƣợc đặt ra là làm sao có thể kiểm soát đƣợc tất cả các khoản chi phí. Để hoạt động của quản trị chi phí đạt hiệu quả thì các doanh nghiệp cần phải sử dụng công cụ hỗ trợ trong công tác quản trị chi phí, trong đó có kế toán quản trị chi phí. KTQT chi phí là công cụ hữu hiệu đáp ứng nhu cầu thông tin chi phí cho các nhà quản trị để đƣa ra các quyết định 9 kinh doanh, cơ sở cho việc kiểm soát, sử dụng chi phí của đơn vị một cách hiệu quả. Nhƣ vậy, KTQT chi phí là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp các thông tin về chi phí của doanh nghiệp nhằm giúp các nhà quản trị doanh nghiệp thực hiện tốt các chức năng quản trị chi phí trong quá trình kinh doanh.
Theo Ngô Thị Ngọc Điệp và Đặng Thị Liên (2013) thì “Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận của cấu thành của kế toán quản trị, đƣợc phát triển gắn với nhu cầu thông tin của những nhà quản trị trong doanh nghiệp sản xuất. Kế toán QTCP trong doanh nghiệp sản xuất có vai trò thu thập, xử lý số liệu trong quá khứ và dự đoán xu hƣớng trong tƣơng lai dƣới dạng thông tin phi tài chính phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trƣờng” [5.2 Bản chất của kế toán quản trị chi phí Các thông tin của kế toán tài chính chủ yếu phục vụ cho các đối tƣợng bên ngoài doanh nghiệp. Kế toán quản trị cung cấp thông tin ttheo yêu cầu của các nhà quản trị doanh nghiệp, đó là những ngƣời mà các quyết định và hành động của họ ảnh hƣởng trực tiếp đến sự thành bại của doanh nghiệp. Kế toán quản trị không những cung cấp thông tin cho các nhà quản trị cấp cao để ra quyết định kinh doanh, quyết định đầu tƣ và sử dụng các nguồn lực mà còn cung cấp cả các thông tin về các mặt kỹ thuật để các nhà quản lý thừa hành sử dụng thực thi trách nhiệm của mình.
Nhƣ vậy, kế toán quản trị là một khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về hoạt động sản xuất, kinh doanh một cách cụ thể, phục vụ cho các nhà quản lý trong việc lập kế hoạch, điều hành, tổ chức thực hiện kế hoạch và quản lý hoạt động kinh tế, tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. Từ đó cho thấy bản chất của kế toán quản trị là [3]: - Kế toán quản trị không chỉ thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin về nghiệp vụ kinh tế đã xảy ra mà còn xử lý và cung cấp thông tin phục vụ cho 10 việc ra quyết định quản trị. Các thông tin này phải phù hợp với yêu cầu của nhà quản trị, dễ hiểu và cụ thể phục vụ cho công tác quản trị doanh nghiệp. - Kế toán quản trị chỉ cung cấp thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm vi yêu cầu quản lý nội bộ của một doanh nghiệp, không có ý nghĩa đối với các đối tƣợng bên ngoài.
- Kế toán quản trị là một bộ phận của công tác kế toán nói chung và là công cụ quan trọng không thể thiếu đối với công tác quản lý nội bộ doanh nghiệp.3 Vai trò của kế toán quản trị chi phí trong quản trị doanh nghiệp Theo Hume-Schwarz (2007) thì vai trò của kế toán quản trị chi phí thể hiện trong chức năng quản lý, cụ thể là khả năng lập kế hoạch, kiểm soát quá trình kinh doanh, đánh giá các hoạt động, đƣa ra các quyết định quản lý từ đó dự báo xu hƣớng biến động của thị trƣờng có ảnh hƣởng đến mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp [19. Chức năng của kế toán quản trị chi phí bao gồm: - Chức năng lập kế hoạch: Để trợ giúp cho nhà quản trị thực hiện lập kế hoạch, kế toán quản trị chi phí sẽ thực hiện lập dự toán chi phí. Kế toán quản trị chi phí đã cụ thể hóa các kế hoạch hoạt động của doanh nghiệp thành các hoạt động thành các dự toán sản xuất kinh doanh, cung cấp thông tin về chi phí ƣớc tính cho các sản phẩm, dịch vụ hoặc đối tƣợng khác theo yêu cầu của quản lý nhằm giúp nhà quản trị đƣa ra các quyết định sản xuất kinh doanh phù hợp. - Chức năng tổ chức thực hiện: Tổ chức thực hiện là sự phối hợp các hoạt động và nguồn nhân lực để thực hiện các kế hoạch đặt ra một cách thông suốt.
Khi tổ chức thực hiện kế hoạch. nhà quản trị sẽ cần đến thông tin chi phí về các hoạt động thƣờng xuyên để có thể điều phối nguồn lực. Thông tin chi phí về hoạt động do kế toán quản trị chi phí cung cấp luôn là thông tin quan trọng giúp nhà quản trị xác định đƣợc hoạt động tạo ra và không tạo ra giá trị 11 gia tăng cho doanh nghiệp để từ đó nhà quản trị có thể điều chỉnh kịp thời các hoạt động và phân phối lại nguồn lực nhằm đạt hiệu quả cao nhất. - Chức năng kiểm tra, đánh giá hoạt động: Với nhiệm vụ cung cấp thông tin phản ánh thực trạng kinh doanh cho nhà quản trị, kế toán quản trị chi phí cũng cung cấp thông tin để nhà quản lý kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Việc cung cấp thông tin chi phí và phản hồi thông tin về các hoạt động là cốt lõi của quá trình kiểm soát. Dựa trên những so sánh số liệu cung cấp và số liệu dự toán của kế toán quản trị chi phí sẽ phản hồi thông tin cho nhà quản lý trong việc kiểm soát và hoàn thiện quá trình sản xuất. - Chức năng đánh giá thực hiện kế hoạch: Những thông tin mà kế toán quản trị chi phí cung cấp sẽ giúp các nhà quản trị doanh nghiệp kiểm soát. đánh giá kết quả thực hiện, những vấn đề còn tồn tại đồng thời khắc phục cho việc lập kế hoạch, dự toán kỳ tiếp theo.
- Chức năng ra quyết định: Sau khi nhà quản trị thực hiện lập kế hoạch. tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá hoạt động, đánh giá thực hiện kế hoạch sẽ đƣa ra quyết định lựa chọn phƣơng án tối ƣu nhất cho hƣớng phát triển của doanh nghiệp. Kế toán quản trị chi phí cung cấp thông tin, phân tích số liệu, lập báo cáo phân tích, đề cập đến thông tin thích hợp để đƣa ra cho nhà quản trị tham khảo quyết định tốt nhất. Nhƣ vậy, kế toán quản trị chi phí có vai trò nhƣ sau: - Kế toán quản trị chi phí có vai trò hỗ trợ quản lý điều điều hành doanh nghiệp: Để điều hành và quản lý hoạt động kinh doanh, các nhà quản lý doanh nghiệp cần phải lập kế hoạch và lập dự toán chi phí trên cơ sở đã đặt ra mục tiêu, tổ chức điều hành thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch.
Trong đó kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp đóng vai trò là công cụ giúp cho các nhà quản trị trong việc thực hiện cụ thể hóa các thông tin chỉ đạo điều hành của nhà quản trị. Thông tin do kế toán quản trị chi phí cung cấp đã chính thức hóa các 12 mục tiêu thành các chỉ tiêu kinh tế, lập dự toán chung và các dự toán chi tiết, cung cấp một cách đầy đủ, kịp thời các kết quả thực hiện kế hoạch. cung cấp các báo cáo thực hiện kế hoạch và phân tích nguyên nhân chênh lệch, phát hiện kịp thời các hoạt động không hiệu quả để tổ chức lại quá trình sản xuất cho phù hợp với yêu cầu của nhà quản trị. - Kế toán quản trị chi phí góp phần quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực: Những phân tích của kế toán quản trị chi phí giúp định hƣớng cho các nhà quản trị có thể tính toán, lựa chọn để đƣa ra quyết định tối ƣu nhất cho việc phân bổ các nguồn lực có sẵn một cách hiệu quả hơn.
Thông tin kế toán quản trị chi phí cung cấp về tình hình chi phí, thu nhập và kết quả lợi nhuận thu đƣợc của từng mảng hoạt động, từng dự án, đồng thời cho phép nhận diện rủi ro, hạn chế của doanh nghiệp trong từng dự án nhƣ: rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản… Từ đó, đƣa ra các thông tin đánh giá kết quả tài chính, phân tích nguyên nhân của từng dự án. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG XÂY LẮP ẢNH HƢỞNG ĐẾN CÔNG TÁC TỔ CHỨC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.