đặt vấn đề TN trong trong bối cảnh của việc học nghề và đào tạo nghề, diễn đàn “Văn hóa nghề - Thước đo nguồn nhân lực” [30], do Báo Ngƣời Lao Động khởi động từ tháng 7 năm 2008, với mục đích góp phần nâng cao văn hóa nghề, xây dựng hình mẫu ngƣời lao động trong giai đoạn mới đã thu hút hàng trăm ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý doanh nghiệp, cho thấy nâng cao văn hóa nghề cho ngƣời lao động đã và đang trở thành vấn đề có tầm quốc gia. Thành công của diễn đàn là đã trang bị cho thế hệ thanh niên - lực lƣợng lao động chính của đất nƣớc một cách nhìn tổng quan nhất về việc định hƣớng giá trị nghề nghiệp, sự cần thiết phải phát huy tính sáng tạo, thông minh, cần cù, chịu khó, nhanh nhẹn, thích nghi nhanh với môi trƣờng lao động công nghiệp. và khắc phục những yếu kém nhƣ thái độ tùy tiện, thiếu tác phong, kỷ cƣơng làm việc, khiếu nại, đình công, thậm chí vi phạm pháp luật, sẵn sàng bỏ việc, nghỉ việc mà không ý thức đƣợc hậu quả, thiệt hại cho nhà sản xuất. Bên cạnh đó, với mục đích góp phần vào việc định hƣớng lối sống trong thế hệ TN nói chung và sinh viên nói riêng, TW Hội Sinh viên Việt Nam cũng đã tổ chức phát động và tiến hành rất nhiều mô hình giải pháp trong công tác Đoàn, Hội và phong trào sinh viên từ 2003-2008.
Trong đó có thể kể đến các phong trào, mô hình điển hình nhƣ: Diễn đàn “Sinh viên Việt Nam - góc nhìn mở” thông qua công cụ blog trên mạng xã hội thế hệ trẻ Việt Nam - Cyworld Việt Nam, đã thu hút sự tham gia của đông đảo sinh viên và 5 (LUAN.tinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.tinh những ngƣời quan tâm tham gia đánh giá, chia sẻ về môi trƣờng sinh hoạt, học tập, nghiên cứu khoa học, làm việc của SV; vấn đề định hƣớng nghề nghiệp, các kĩ năng học tập, nghiên cứu và lập nghiệp; về kí túc xá và nhà trọ SV, sinh viên và công tác Đoàn Hội, vấn đề tình yêu, tình bạn, hoài bão,. của SV trong giai đoạn hiện nay. Diễn đàn còn khuyến khích những đề xuất, ý tƣởng nhằm hỗ trợ sv học tập, rèn luyện tốt, phấn đấu trở thành công dân toàn cầu, mang bản sắc văn hóa Việt Nam, vì mục tiêu dân giàu, nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Bên cạnh các mô hình giải pháp về công tác giáo dục, là các mô hình giải pháp về phong trào nhƣ mô hình “Talkshow - kĩ năng SV” hay “Tập huấn kĩ năng xã hội SV” [19].
Đƣợc tổ chức nhằm cải thiện và nâng cao kĩ năng xã hội nhƣ: kĩ năng quản lý thời gian, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng làm việc nhóm. cho SV ngay từ khi còn ngồi trên giảng đƣờng đại học, góp phần làm tăng vốn sống, sự tự tin, bản lĩnh cho SV, cung cấp thêm kiến thức về các vấn đề thời sự trong cuộc sống., giúp SV có cơ hội tiếp xúc với các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, tạo cơ hội việc làm cho SV, giúp những SV mới ra trƣờng dễ tìm kiếm việc làm hơn qua các kĩ năng phỏng vấn, làm hồ sơ xin việc, quản lí thời gian nâng cao hiệu quả học tập, nghiên cứu. đáp ứng đƣợc yêu cầu của các nhà tuyển dụng sau khi ra trƣờng. Số liệu điều tra xã hội học trên một số trƣờng đại học của Văn phòng hƣớng nghiệp VaLa (Hội Khoa học tâm lý giáo dục Việt Nam) vào năm 2009, đăng trên web: cand.com (7/12/2009)cho thấy 30% tỷ lệ sinh viên đƣợc điều tra cho biết, sẽ không theo nghề đang học; 40% SV hoài nghi về nghề nghiệp đang học; 80% SV sau khi ra trƣờng không có việc làm sau 3 tháng; 50% SV không có việc làm sau 6 tháng.
Những con số trên phản ánh áp lực của mỗi SV khi lựa chọn sai nghề. Áp lực của mỗi gia đình cũng nhƣ toàn xã hội khi lực lƣợng lao động trẻ không phát huy đƣợc năng lực của bản thân để 6 (LUAN.tinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.tinh làm giàu cho mình, cho đất nƣớc, mà ngƣợc lại, còn có thể tạo ra rất nhiều vấn đề xã hội khác. Có thể thấy rằng, vấn đề giải quyết việc làm cho thanh niên và nạn thất nghiệp ở mỗi quốc gia có liên quan mật thiết với nhau. Báo cáo phát triển thế giới của WB năm 2007[23], đã đƣa ra thống kê về tỷ lệ thất nghiệp chung ở các khu vực trên thế giới trong đó nêu lên một thực trạng đáng lo ngại khi giới trẻ chỉ chiếm khoảng 25% trong tổng số lao động của thế giới nhƣng chiếm tới 47% trong tổng số ngƣời thất nghiệp.
Ở các nƣớc đang phát triển tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên ở thành thị cao hơn nông thôn [23,tr. Theo đó, nhiều thanh niên vẫn gặp phải nhiều trở ngại lớn khi họ chuyển sang đi làm. Những trở ngại chủ yếu là bắt đầu đi làm quá sớm, không tham gia đƣợc vào thị trƣờng lao động, gặp khó khăn khi muốn chuyển việc và nâng cao tay nghề. Những điều này sẽ gây hậu quả lâu dài đối với việc trau dồi kỹ năng, kết quả làm việc sau này trên thị trƣờng lao động và đến phát triển kinh tế.
Báo cáo cũng khẳng định giới trẻ khó tìm đƣợc việc làm khi đƣa ra kết quả nghiên cứu điều tra từ 60 nƣớc đang phát triển: ―sau khi học xong, thanh niên mất trung bình khoảng 1,4 năm làm các công việc tạm thời hoặc ngắt quãng rồi.mới tìm đƣợc việc làm ổn định. thất bại ban đầu trong tìm việc làm có thể dẫn đến tinh trạng thất nghiệp lâu dài đối với thanh niên, đặc biệt ở những nền kinh tế non yếu‖. Báo cáo cũng phân tích ―tình trạng thất nghiệp kéo dài có thể làm thanh niên nhụt chí, không còn muốn ở trong lực lƣợng lao động nữa, dẫn đến tình trạng nhiều thanh niên không đi học, cũng chẳng đi làm‖ [23,tr.145], một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng thất nghiệp cao ở thanh niên là ―thiếu khả năng tiếp cận thông tin, dẫn đến khó có thể tìm việc một cách hiệu quả, và làm cho tình trạng không việc làm ở thanh niên kéo dài‖ [23, tr.tinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Những nghiên cứu về vấn đề Hỗ trợ tiếp cận việc làm Có thể thấy, để công tác Hỗ trợ tiếp cận việc làm cho SV thực sự có hiệu quả thì quá trình định hƣớng nghề nghiệp, trang bị kỹ năng lập nghiệp cho thanh niên và sinh viên là hết sức cần thiết và quan trọng trƣớc tình hình đất nƣớc tiến hành CNH-HĐH và hội nhập quốc tế nhƣ hiện nay.
Tuy nhiên, theo một thống kê không chính thức thì có khoảng 15-20% học sinh, sinh viên ra trƣờng thƣờng gặp phải những khó khăn trong quá trình tìm kiếm việc làm hay phải lựa chọn việc làm không phù hợp, Một thực trạng nữa đang diễn ra là sinh viên ngoại tỉnh sau khi học xong đại học và cao đẳng tại các thành phố lớn có xu hƣớng muốn trụ lại thành phố để tìm kiếm cơ hội việc làm và lập nghiệp, trong đó có thủ đô Hà Nội. Một thực tế là họ không phải không có đủ trình độ, năng lực làm việc mà thực chất họ đang gặp phải những khó khăn trong việc định hƣớng quá trình lập nghiệp tìm kiếm việc làm phù hợp với ngành học và nguyện vọng của bản thân. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nƣớc đã ban hành nhiều chính sách pháp luật hỗ trợ dạy nghề và tạo việc làm nói chung và việc làm choTN, SV nói riêng, tạo điều kiện cho họ từng bƣớc cải thiện thu nhập, ổn định cuộc sống. Tính chung từ năm 2006 đến nay, cả nƣớc đã tạo việc làm cho gần 5,6 triệu lao động (năm 2006 là 1,65 triệu lao động, năm 2007 là 1,68 triệu và năm 2008 là 1,61 triệu, năm 2009 ƣớc đạt 1,50 triệu lao động) trong đó lao động thanh niên chiếm khoảng 40% - số liệu từ Hội thảo chính sách việc làm cho thanh niên, tháng 12/2011 [ 24 ].
Hội thảo “chính sách việc làm cho thanh niên” diễn ra đầu tháng 12/ 2011 [ 24] tại Hà Nội, do Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội tổ chức cùng sự tham gia của Cục Việc làm, Ban Thanh niên Công nhân và Đô thị, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; đại diện Sở Lao động - Thƣơng binh và Xã hội và Tỉnh đoàn một số tỉnh. đã tổng kết đƣa ra những khái quát chung nhất về tình hình lao động - việc làm, đánh giá kết quả thực hiện chính sách, đồng thời 8 (LUAN.tinh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.tinh phân tích những khó khăn, vƣớng mắc, tìm ra giải pháp để đẩy mạnh công tác giải quyết việc làm cho thanh niên trong thời gian tới. Giải pháp đang đƣợc thực hiện là Bộ Lao động - Thƣơng binh và Xã hội phối họp với Trung ƣơng Đoàn TNCSHCM và các Bộ, ngành có liên quan triển khai các hoạt động: ―Nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực và chất lƣợng việc làm của thanh niên‖ và Đề án ―Hỗ trợ thanh niên học nghề và tạo việc làm giai đoạn 2008 - 2015” nhằm góp phần đƣa tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 50% vào năm 2010, trong đó có 32% lao động qua đào tạo nghề; Nâng cao nhận thức của thanh niên về dạy nghề, lập nghiệp; Xây dựng và hoàn thiện chính sách thu hút lao động, chú trọng các chính sách đối với thanh niên có trình độ cao, thanh niên làm việc trong các lĩnh vực mới phù hợp với xu hƣớng hội nhập, thanh niên nông thôn đến làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất. Hội thảo “định hướng nghề nghiệp, việc làm cho sinh viên”do ĐHQG TP.HCM tổ chức 23/12/2009 [ 25] với gần 50 chuyên gia, đại diện các trƣờng ĐH và các doanh nghiệp đã thảo luận và bàn bạc nhằm đƣa ra các giải pháp hƣớng nghiệp cho sinh viên.
Tại hội thảo nhiều doanh nghiệp đã phản ánh về năng lực sinh viên mới ra trƣờng không đáp ứng nhu cầu, gây lãng phí lớn. Theo đó, công tác đào tạo của các trƣờng không gắn với thực tiễn. Theo Ông Nguyễn Đức Nghĩa- phó giám đốc ĐHQG TP.HCM, việc định hƣớng nghề nghiệp giúp ngƣời học phát huy năng lực cao nhất. Tuy nhiên, hiện việc nhận thức về ngành nghề trong xã hội vẫn chƣa rõ ràng, khiến công tác này gặp nhiều khó khăn.
Bà Lê Thị Thanh Mai, phó ban ĐH và sau ĐH- ĐHQG TP.HCM, nhận định‖ thực tế thị trƣờng lao động luôn đòi hỏi kĩ năng mềm của sinh viên, đạo đức nghề nghiệp…nhƣng phần lớn sinh viên lại rất thiếu. Vì thế, cần đội ngũ hỗ trợ sinh viên gắn kết những kiến thức với đòi hỏi của thị trƣờng lao động.