Khóa luận: Hoạt động CTXH hỗ trợ người sau cai nghiện tại Hải Phòng

Khóa luận nghiên cứu hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp tái hòa nhập cộng đồng.

• Tác giả: Đặng Phạm Nhật Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện ma tuý tại xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện

Công tác xã hội là một hoạt động chuyên nghiệp nhằm giúp đỡ những cá nhân, gia đình và cộng đồng vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Đối với người sau cai nghiện ma túy, công tác xã hội đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Việc cung cấp dịch vụ công tác xã hội không chỉ giúp người sau cai nghiện ổn định tâm lý mà còn hỗ trợ họ phục hồi sức khỏe, tìm kiếm việc làm và xây dựng lại mối quan hệ gia đình. Theo các nghiên cứu khoa học, nhân viên công tác xã hội đóng vai trò kết nối giữa người cần hỗ trợ và các nguồn lực xã hội. Tầm quan trọng của công tác xã hội thể hiện ở việc giảm tỷ lệ tái sử dụng ma túy, nâng cao chất lượng sống và hỗ trợ quá trình tái bình thường hóa cuộc sống của người sau cai nghiện.

1.1. Khái niệm nhân viên công tác xã hội

Nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) là những chuyên viên được đào tạo chuyên môn, có kiến thức sâu về tâm lý học, xã hội học và các vấn đề xã hội. Họ sử dụng các phương pháp, kỹ thuật chuyên nghiệp để can thiệp, hỗ trợ và giáo dục người dân. Đối với người sau cai nghiện, nhân viên công tác xã hội cần có năng lực tâm lý, kỹ năng giao tiếp tốt và sự đồng cảm để xây dựng niềm tin và hỗ trợ hiệu quả trong quá trình tái hòa nhập.

1.2. Dịch vụ công tác xã hội cho người sau cai nghiện

Dịch vụ công tác xã hội bao gồm tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, hướng dẫn nghề, giới thiệu việc làm và kết nối với các nguồn lực cộng đồng. Các dịch vụ này được cung cấp để giúp người sau cai nghiện vượt qua những thách thức ban đầu, ổn định cuộc sống gia đình, và phát triển kỹ năng sống. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về vấn đề nghiện ma túy cũng là một phần quan trọng của dịch vụ này.

II. Các hoạt động chính của công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện

Hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện được thực hiện thông qua nhiều cách tiếp cận khác nhau. Hoạt động biện hộ giúp bảo vệ quyền lợi và lợi ích của người sau cai nghiện trước xã hội. Tham vấn tâm lý cung cấp hỗ trợ cảm xúc và tư vấn về cách đối phó với áp lực, cám dỗ quay trở lại sử dụng ma túy. Vận động, kết nối nguồn lực giúp người sau cai nghiện tiếp cận các dịch vụ khác như chăm sóc sức khỏe, đào tạo nghề và cơ hội việc làm. Truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm bớt kỳ thị xã hội. Các hoạt động này được thực hiện dựa trên các lý thuyết can thiệp khủng hoảng và lý thuyết nhu cầu, nhằm đáp ứng nhu cầu cụ thể của mỗi cá nhân.

2.1. Hoạt động biện hộ và tuyên truyền

Hoạt động biện hộ chính sách có mục đích bảo vệ quyền lợi của người sau cai nghiện tại cộng đồng. Điều này bao gồm hỗ trợ pháp lý, giúp họ hiểu rõ các quyền lợi và trách nhiệm của mình. Tuyên truyền giáo dục nhằm thay đổi nhận thức xã hội, giảm kỳ thị và xây dựng môi trường chào đón người sau cai nghiện quay trở lại cộng đồng.

2.2. Tư vấn tâm lý và hỗ trợ trực tiếp

Tư vấn tâm lý cá nhân giúp người sau cai nghiện xử lý các vấn đề cảm xúc, áp lực và động lực. Hỗ trợ trực tiếp bao gồm giúp đỡ trong các vấn đề hàng ngày, hỗ trợ gia đình tái hòa nhập và phục hồi. Nhân viên công tác xã hội là cầu nối quan trọng giữa người cần giúp và các dịch vụ hỗ trợ.

III. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác xã hội hỗ trợ người sau cai nghiện

Hiệu quả của công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Năng lực và trình độ của nhân viên công tác xã hội là yếu tố then chốt, bao gồm kiến thức chuyên môn, kỹ năng can thiệp, và khả năng xây dựng quan hệ. Đặc điểm của đối tượng can thiệp như tuổi tác, nền tảng gia đình, tình trạng sức khỏe cũng ảnh hưởng lớn. Hỗ trợ gia đình là yếu tố quan trọng vì gia đình có vai trò lớn trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng. Chính sách và kinh phí là những điều kiện cần thiết để hoạt động công tác xã hội được thực hiện hiệu quả. Tác động của cộng đồng và hệ thống chính trị cũng quyết định mức độ chào đón người sau cai nghiện quay trở lại cộng đồng.

3.1. Vai trò của gia đình và cộng đồng

Gia đình đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong tái hòa nhập cộng đồng của người sau cai nghiện. Sự hỗ trợ tâm lý, chăm sóc và tin tưởng từ gia đình giúp người sau cai nghiện có động lực duy trì quyết định bỏ ma túy. Cộng đồng cũng cần tạo môi trường chào đón, tránh kỳ thị để hỗ trợ quá trình này.

3.2. Hệ thống chính sách và cơ chế hỗ trợ

Chính sách pháp luật về công tác hỗ trợ người sau cai nghiện cần được hoàn thiện và triển khai đầy đủ. Kinh phí hoạt động và chế độ đãi ngộ cho nhân viên công tác xã hội là những điều kiện cần thiết. Chính sách đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cũng rất quan trọng để giúp người sau cai nghiện có kỹ năng sinh sống.

IV. Giải pháp và khuyến nghị nâng cao hiệu quả công tác xã hội

Để nâng cao hiệu quả công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện, cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ. Tuyên truyền giáo dục cộng đồng là bước đầu tiên để thay đổi nhận thức xã hội, giảm kỳ thị và xây dựng môi trường chào đón. Nâng cao vai trò của chính quyền địa phương giúp xây dựng chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn. Đào tạo nghề và tìm việc làm là những giải pháp thiết thực giúp người sau cai nghiện có đầu ra kinh tế. Tăng cường năng lực nhân viên công tác xã hội thông qua đào tạo liên tục là cần thiết. Liên kết giữa các tổ chức xã hội tạo mạng lưới hỗ trợ bao trùm. Những giải pháp này cần được triển khai một cách toàn diện để tạo ra hiệu quả lâu dài trong hỗ trợ người sau cai nghiện.

4.1. Tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng

Tuyên truyền giáo dục cần được thực hiện thường xuyên qua nhiều kênh truyền thông để nâng cao nhận thức cộng đồng về ma túy và người sau cai nghiện. Cần thay đổi định kiến xã hội và xây dựng môi trường chào đón. Giáo dục về các khó khăn mà người sau cai nghiện phải đối mặt giúp tăng sự đồng cảm và hỗ trợ từ cộng đồng.

4.2. Đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm

Đào tạo nghề giúp người sau cai nghiện có kỹ năng lao động, tạo cơ sở để tìm kiếm việc làm ổn định. Hỗ trợ việc làm bao gồm giới thiệu cơ hội, hỗ trợ trong quá trình phỏng vấn và ổn định công việc. Việc có việc làm ổn định giúp người sau cai nghiện có tự tin, thu nhập và ý nghĩa sống mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG KHOA CHÍNH TRỊ, TÂM LÝ VÀ GIÁO DỤC THỂ CHẤT ĐẶNG PHẠM NHẬT MINH HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ TẠI XÃ ĐẠI THẮNG, HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI Hải Phòng - 2025 TRƯỜNG ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG KHOA CHÍNH TRỊ, TÂM LÝ VÀ GIÁO DỤC THỂ CHẤT KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ TẠI XÃ ĐẠI THẮNG, HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG CHUYÊN NGÀNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI Sinh viên thực hiện: Đặng Phạm Nhật Minh Mã sinh viên: 213176101002 Lớp: Công tác xã hội Khoá: 22 Giảng viên hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Huệ Hải Phòng - 2025 i LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu “ Hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện ma tuý tại xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng” là do cá nhân em thực hiện. Các dữ liệu thông tin sử dụng trong khóa luận tốt nghiệp có nguồn gốc từ điều tra thực tế và được trích dẫn rõ ràng. Kết quả nghiên cứu này chưa từng được công bố dưới bất kỳ hình thức nào. Em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này. Hải Phòng, tháng 01 năm 2025 Xác nhận của GVHD Sinh viên Đặng Phạm Nhật Minh ii LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em muốn gửi lời cảm ơn trân trọng đến nhà trường cùng các Thầy, Cô trong bộ môn Công tác xã hội, Khoa Chính trị, Tâm lý - Giáo dục thể chất thuộc Trường Đại học Hải Phòng đã trang bị kiến thức, kỹ năng để giúp em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp. Trong đó, em xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Huệ đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn nghiên cứu, thực hành và đóng góp những ý kiến quý báu trong suốt quá trình hoàn thiện bài khóa luận tốt nghiệp này. Xin gửi lời cảm ơn đến các cô chú cán bộ, Lãnh đạo UBND xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng, các cá nhân người sau cai nghiện ma tuý trên địa bàn và gia đình của họ đã cung cấp thông tin, tài liệu, báo cáo và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp. Do điều kiện thời gian có hạn và còn hạn chế về khả năng nghiên cứu nên khóa luận tốt nghiệp không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quí Thầy, Cô. Trân trọng! Hải Phòng, tháng 01 năm 2025 Sinh viên Đặng Phạm Nhật Minh iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU . vii MỞ ĐẦU . 12 CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI HỖ TRỢ CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ . Một số khái niệm công cụ . Nhân viên công tác xã hội (NVCTXH) . Dịch vụ công tác xã hội . Dịch vụ công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy . Các khái niệm liên quan đến ma túy . Các lý thuyết vận dụng trong nghiên cứu . Lý thuyết nhận thức hành vi. Lý thuyết can thiệp khủng hoảng . Thuyết nhu cầu . Các hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy. Hoạt động biện hộ . Hoạt động truyền thông.Vận động, kết nối, giới thiệu nguồn lực dịch vụ trợ giúp trong xã hội . Hoạt động tham vấn tâm lý . Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội đối với người sau cai nghiện . Năng lực, trình độ của nhân viên công tác xã hội. Đặc điểm đối tượng can thiệp, hỗ trợ. Kinh phí hoạt động, cơ chế chính sách và chế độ đãi ngộ đối với nhân viên công tác xã hội.4 Hệ thống chính sách pháp luật về công tác hỗ trợ người sau cai nghiện.36 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. 39 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI HỖ TRỢ CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TUÝ TẠI XÃ ĐẠI THẮNG, HUYỆN TIÊN LÃNG THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Đặc điểm địa bàn và khách thể nghiên cứu . Đặc điểm địa bàn nghiên cứu/Khái quát về xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng . Đặc điểm khách thể nghiên cứu . Đánh giá một số hoạt động công tác xã hội hỗ trợ xã hội người sau cai nghiện tại xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng. Hoạt động biện hộ chính sách đối với việc đảm bảo quyền lợi cho người sau cai tại xã Tiên Lãng, huyện Tiên Lãng, thành phố hải Phòng. Tham vấn, tư vấn cho người sau cai nghiện ma túy . Vận động, kết nối, giới thiệu nguồn lực dịch vụ trợ giúp trong xãhội cho người sau cai nghiện. Truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức . Hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người sau cai nghiện . Yếu tố tác động của công tác xã hội với người sau cai nghiện ma túy tái hòa nhập cộng đồng. Tác động của gia đình đối với người sau cai nghiện tái hoà nhập cộng đồng. Tác động của cộng đồng . Tác động của hệ thống chính trị và quản lý xã hội . Nhu cầu hoạt động công tác xã hội trong trợ giúp người sau cai nghiện ma túy tái hoà nhập cộng đồng xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng . 60 v TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. 64 CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CTXH HỖ TRỢ NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN TẠI XÃ ĐẠI THẮNG, HUYỆN TIÊN LÃNG, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng . Nâng cao vai trò của chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội trong công tác hỗ trợ cho người sau cai nghiện ma túy. Đào tạo nghề, tìm việc làm thích hợp cho người sau cai nghiện .4 Hoàn thiện, bổ sung cơ chế chính sách, tổ chức hoạt động phù hợp.1 Đối với hoạt động phòng, chống tái nghiện . Đối với hoạt động học nghề, tạo việc làm . Nâng cao năng lực, trình độ cho nhân viên công tác xã hội . 72 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. 73 PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . Đối với bản thân người sau cai nghiện ma túy . Đối với gia đình người sau cai nghiện ma túy . Đối với chính quyền địa phương. Đối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất. 77 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 80 PHỤ LỤC II . 81 PHỤ LỤC III . 82 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 CLB : Câu lạc bộ 2 CTXH : Công tác xã hội 3 NVCTXH : Nhân viên công tác xã hội 4 HIV/AIDS : Hội chứng lây nhiễm suy giảm miễn dịch mắc phải ở người. 5 NSCN : Người sau cai nghiện 6 UBND : Ủy ban nhân dân 7 UNODC : Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc vii DANH MỤC BẢNG, BIỂU Số hiệu Tên bảng Trang bảng 2.1 Mức độ thực hiện các hoạt động biện hộ chínhsách đối với việc đảm bảo quyền lợi của người sau cai nghiện tái hòa 45 nhập cộng đồng 2.2 Đánh giá về lợi ích của hoạt động tư vấn, tham vấn (%) 47 2.3 Mức độ vận động, kết nối, giới thiệu nguồn lực dịch vụ trợ 48 giúp (%) 2.4 Mức độ truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức 51 2.5 Cuộc sống sau khi cai nghiện ma túy 53 2.6 Nhu cầu trợ giúp trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng 60 của người sau cai nghiện 2.7 Nhu cầu trợ giúp xã hội của người sau cai nghiện 62 1 MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Tại Việt Nam, theo báo cáo của Bộ Công an, năm 2018 cả nước có 222.582 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó: Trên 67,5% người đang sinh sống ngoài xã hội; 13,5% người trong cơ sở cai nghiện bắt buộc; 19% người trong trại tạm giam, tạm giữ, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng. Ở Việt Nam tệ nạn ma túy gây thiệt hại lớn về kinh tế cho đất nước, với trên 204.377 người nghiện ma túy và số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý đã tăng gần 4 lần trong 20 năm qua, kể từ năm 1994 (55.445 người) Sử dụng ma túy ảnh hưởng đến chính bản thân người nghiện ma túy, nó làm xói mòn đạo đức con người…nguy cơ gia tăng phạm tội trộm cướp, vắt kiệt nguồn nhân lực, tài chính, hủy hoại con người. Trước tình hình ngày càng phức tạp của tệ nạn ma túy hiện nay, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương và cùng những biện pháp quyết liệt nhằm chống lại vấn đề tội phạm ma túy, cùng với đó là có những biện pháp điều trị nghiện, giúp đỡ những người lâm vào con đường nghiện ngập có thể thoát khỏi được ma túy và phục hồi sức khỏe. Một trong những chủ trương hàng đầu hiện nay của Nhà nước là, hỗ trợ vay vốn, học nghề giới thiệu việc làm tạo cho họ có một sự tin tưởngvào cuộc sống, giảm bớt thời gian nhàn rỗi nhằm đưa họ trở lại với xã hội và đặc biệt hơn là nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tái nghiện để họ tái hòa nhập cộng đồng, Song, kết quả đạt được lại chưa thực sự khả quan. Tại thành phố Hải Phòng, Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội những năm qua được sự hỗ trợ về kinh phí và kỹ thuật của Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội cũng như các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ đã xây dựng mô hình thí điểm tái hòa nhập cộng đồng cho người sau cai nghiện ma tuý, được áp dụng tại Hải Phòng từ năm 2012. Trong những năm đầu tiên, mô hình đã phát huy hiệu quả rất tích cực trong việc giúp người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng. Tuy nhiên, dù được quan tâm đầu tư từ nhiều nguồn, kể cả nguồn từ các tổ chức quốc tế, tổ chức phi 2 chính phủ nhưng vài năm trở lại đây hoạt động của mô hình có chiều hướng đi xuống. Số buổi sinh hoạt, số hội viên tham gia sinh hoạt giảm. cán bộ phụ trách mô hình không vận động được người sau cai tham gia sinh hoạt, không tổ chức sinh hoạt theo mục tiêu đã đề ra. Từ những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài: “Hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ người sau cai nghiện ma tuý tại xã Đại Thắng, huyện Tiên Lãng, thành phố Hải Phòng” để làm khóa luận tốt nghiệp. Tổng quan nghiên cứu 2.