Nghiên cứu hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hoài Đức, Hà Nội

Tổng hợp kiến thức Hiệu quả hoạt động hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Hoài Đức, Hà Nội, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Vũ Thị Thúy Nhung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Chu Tiến Quang
• Trường học: Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Hiệu Quả Hoạt Động Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Huyện Hoài Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.1.1. Những kết quả đã đạt được trong các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HOÀI ĐỨC THỜI GIAN QUA
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN HOÀI ĐỨC ĐẾN NĂM 2025
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận thực tiễn về hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp

Nghiên cứu về hợp tác xã nông nghiệp (HTX NN) đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học và học viên trong những năm qua. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng HTX NN đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông thôn, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường. Theo tác giả Bùi Thống Nhất (2010), việc nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX NN không chỉ giúp tăng cường dịch vụ nông nghiệp mà còn tạo ra sự liên kết giữa các hộ nông dân, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế hộ. Đề tài của tác giả Hà Thị Thu Hà (2017) cũng nhấn mạnh rằng các yếu tố như vốn góp, trình độ lãnh đạo và hình thức hoạt động có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của HTX NN. Những nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc cải thiện năng lực quản lý và xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX NN.

1.1. Những kết quả đã đạt được trong các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu quả hoạt động hợp tác xã có thể được nâng cao thông qua việc cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường sự tham gia của thành viên. Tác giả Dương Ngọc Thành và các cộng sự (2016) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng tinh thần hợp tác và liên kết giữa các nông dân trong chuỗi sản phẩm. Họ cũng chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện cơ sở vật chất là yếu tố quyết định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của HTX NN. Đề tài của Nguyễn Hồng Hà (2017) đã khảo sát thực trạng hoạt động của HTX tại Trà Vinh và đề xuất các giải pháp nhằm phát triển bền vững. Những kết quả này cho thấy rằng việc nghiên cứu và áp dụng các mô hình HTX hiệu quả là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

II. Thực trạng hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp huyện Hoài Đức giai đoạn 2016 2018

Thực trạng hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Hoài Đức cho thấy nhiều điểm tích cực nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Theo số liệu từ UBND huyện, trong giai đoạn 2016-2018, số lượng HTX NN đã tăng lên, tuy nhiên chất lượng hoạt động vẫn chưa đạt yêu cầu. Các HTX thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn và thiếu sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất còn hạn chế, dẫn đến năng suất và chất lượng sản phẩm chưa cao. Các HTX cũng chưa thực sự phát huy được vai trò của mình trong việc hỗ trợ thành viên, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả nông nghiệp và phát triển nông thôn. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những hạn chế này, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX NN tại huyện Hoài Đức.

2.1. Đặc điểm tự nhiên kinh tế xã hội của huyện Hoài Đức

Huyện Hoài Đức có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, với đất đai màu mỡ và nguồn nước dồi dào. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội tại đây vẫn còn nhiều thách thức. Theo báo cáo, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, và nhiều hộ nông dân vẫn phụ thuộc vào sản xuất tự cung tự cấp. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển của các hợp tác xã nông nghiệp. Việc nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của HTX NN là rất cần thiết để thúc đẩy sự tham gia của họ vào các hoạt động sản xuất kinh doanh. Cần có các chương trình tuyên truyền và đào tạo để người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của việc tham gia HTX, từ đó tạo ra sự liên kết chặt chẽ hơn trong sản xuất.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hoài Đức đến năm 2025

Để nâng cao hiệu quả hoạt động hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Hoài Đức, cần thực hiện một số giải pháp đồng bộ. Trước hết, cần tăng cường công tác quản lý và điều hành của các HTX, đảm bảo rằng các thành viên đều có tiếng nói trong việc xây dựng kế hoạch sản xuất. Thứ hai, cần đẩy mạnh việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, việc xây dựng các chuỗi giá trị sản phẩm cũng rất quan trọng, giúp các HTX kết nối với thị trường và nâng cao khả năng cạnh tranh. Cuối cùng, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc cung cấp thông tin và tạo điều kiện cho các HTX tiếp cận nguồn vốn.

3.1. Đề nghị hỗ trợ các hợp tác xã

Chính quyền địa phương cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho các hợp tác xã nông nghiệp như cung cấp vốn vay ưu đãi, hỗ trợ đào tạo kỹ năng cho cán bộ quản lý và thành viên. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho các HTX tham gia vào các chương trình phát triển nông thôn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và đóng góp vào sự phát triển chung của huyện Hoài Đức. Việc xây dựng các mô hình HTX kiểu mới, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện và tự chủ cũng cần được khuyến khích, nhằm tạo ra sự phát triển bền vững cho nông nghiệp và nông thôn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, hợp tác xã nông nghiệp (HTX NN) giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các vùng nông thôn. Tại huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, với dân số khoảng 190.612 người và diện tích đất nông nghiệp hơn 8.900 ha, HTX NN là công cụ thúc đẩy liên kết sản xuất, nâng cao năng suất và cải thiện đời sống xã viên. Giai đoạn 2016-2018, huyện có 39 HTX NN hoạt động, phục vụ hơn 31.700 xã viên, đóng góp đáng kể vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, các HTX vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, cơ sở vật chất thiếu thốn, trình độ quản lý còn yếu, và hiệu quả kinh tế xã hội chưa cao.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động của các HTX NN trên địa bàn huyện Hoài Đức trong giai đoạn 2016-2018, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ của HTX NN trên địa bàn huyện, với dữ liệu thu thập từ 10 HTX tiêu biểu. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể, góp phần thực hiện đề án phát triển 15.000 HTX NN hiệu quả đến năm 2020 tại Hà Nội, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho chính quyền địa phương và các bên liên quan trong việc hoạch định chính sách và nâng cao năng lực quản lý HTX.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về quản trị kinh doanh, kinh tế tập thể và quản lý hợp tác xã, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Khái niệm hợp tác xã nông nghiệp: Theo Luật HTX năm 2012, HTX NN là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 7 thành viên tự nguyện thành lập, hoạt động trên nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý.
• Hiệu quả hoạt động của HTX NN: Được đánh giá qua hiệu quả kinh tế (doanh thu, lợi nhuận, vốn, quy mô) và hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, nâng cao đời sống xã viên, phát triển cộng đồng).
• Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động: Bao gồm yếu tố chủ quan như trình độ quản lý, đội ngũ lao động, cơ sở vật chất, vốn và quy mô hoạt động; yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, văn hóa truyền thống, khoa học kỹ thuật và chính sách nhà nước.
• Mô hình phân tích tác động: Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố ảnh hưởng và hiệu quả hoạt động của HTX NN nhằm xác định các nhân tố trọng yếu cần tập trung cải thiện.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp số liệu thứ cấp từ các báo cáo của UBND huyện Hoài Đức, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu nghiên cứu trước đó; số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 100 cán bộ, người lao động tại 10 HTX NN tiêu biểu trên địa bàn huyện.
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng công thức Slovin với xác suất chọn mẫu 10%, mẫu điều tra gồm cán bộ quản lý và lao động tại các HTX được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng thống kê mô tả để mô tả thực trạng hoạt động; phương pháp so sánh để đánh giá biến động các chỉ tiêu qua các năm; phân tích ảnh hưởng các yếu tố chủ quan và khách quan đến hiệu quả hoạt động; tổng hợp và xử lý thông tin bằng các bảng biểu, đồ thị nhằm minh họa kết quả nghiên cứu.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2016-2018, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động HTX NN đến năm 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và chất lượng HTX NN: Từ năm 2016 đến 2018, số lượng HTX NN trên địa bàn huyện tăng từ 36 lên 39, trong đó 38 HTX hoạt động theo Luật HTX 2012. Tỷ lệ HTX xếp loại khá và tốt chiếm khoảng 79,5% năm 2018, tuy có giảm nhẹ so với năm 2017 (85%), nhưng vẫn phản ánh sự ổn định và phát triển bền vững.
2. Quy mô và nguồn lực HTX: Tổng số xã viên đạt hơn 31.700 người, với 248 cán bộ quản lý và 370 lao động thường xuyên. Diện tích canh tác được HTX phục vụ tưới tiêu đạt 8.926 ha. Tổng tài sản bình quân mỗi HTX khoảng 2,35 tỷ đồng, với tốc độ tăng trưởng tài sản bình quân 115,33%/năm tại một số địa phương tương tự.
3. Hiệu quả kinh tế: Doanh thu và lợi nhuận của các HTX có xu hướng tăng qua các năm, tuy nhiên mức độ tăng trưởng không đồng đều giữa các HTX. Một số HTX vẫn gặp khó khăn về vốn và cơ sở vật chất, ảnh hưởng đến năng lực cung cấp dịch vụ và mở rộng sản xuất.
4. Ảnh hưởng của các yếu tố đến hiệu quả hoạt động: Trình độ quản lý cán bộ, năng lực tổ chức điều hành, quy mô vốn và cơ sở vật chất là những yếu tố chủ quan có tác động tích cực rõ rệt đến hiệu quả hoạt động. Yếu tố khách quan như điều kiện tự nhiên, chính sách hỗ trợ của Nhà nước và môi trường kinh tế xã hội cũng đóng vai trò quan trọng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù số lượng HTX NN tại Hoài Đức không tăng mạnh, nhưng chất lượng hoạt động được cải thiện đáng kể, phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế tập thể theo Luật HTX 2012. Việc nâng cao trình độ quản lý và tổ chức bộ máy quản lý gọn nhẹ đã góp phần tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh. So sánh với các địa phương như huyện Hậu Lộc (Thanh Hóa) và Kim Bảng (Hà Nam), Hoài Đức có nhiều điểm tương đồng về quy mô và cơ cấu HTX, tuy nhiên vẫn cần khắc phục các hạn chế về vốn và cơ sở vật chất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng HTX và tỷ lệ xếp loại hoạt động qua các năm, bảng so sánh doanh thu và lợi nhuận của các HTX, cũng như biểu đồ phân tích tác động của các yếu tố chủ quan và khách quan đến hiệu quả hoạt động. Những hạn chế như quy mô nhỏ, thiếu vốn và trình độ cán bộ còn thấp là nguyên nhân chính kìm hãm sự phát triển bền vững của HTX NN tại Hoài Đức.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của HTX NN trong phát triển kinh tế nông nghiệp, giải quyết việc làm và nâng cao đời sống xã viên, đồng thời nhấn mạnh cần có các giải pháp đồng bộ để phát huy tối đa tiềm năng của các HTX.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tuyên truyền nâng cao nhận thức về HTX: Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và lợi ích khi tham gia HTX, tăng tỷ lệ xã viên tham gia và gắn bó lâu dài. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Hội Nông dân; Thời gian: 2021-2023.
2. Hoàn thiện tổ chức quản lý và nâng cao năng lực cán bộ: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý HTX về kỹ năng quản trị, lập kế hoạch sản xuất kinh doanh và quản lý tài chính. Tinh gọn bộ máy quản lý để tăng hiệu quả hoạt động. Chủ thể: Ban quản trị HTX, Sở Nông nghiệp; Thời gian: 2021-2024.
3. Phát huy chính sách hỗ trợ của Nhà nước: Tăng cường tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo theo Luật HTX 2012. Đẩy mạnh thực hiện các chính sách hỗ trợ về đất đai, tín dụng và thuế cho HTX NN. Chủ thể: UBND huyện, Ngân hàng Chính sách xã hội; Thời gian: 2021-2025.
4. Thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa: Xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm, liên kết giữa các HTX với doanh nghiệp để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa dịch vụ. Chủ thể: HTX, doanh nghiệp, Sở Công Thương; Thời gian: 2022-2025.
5. Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị: Huy động nguồn lực đầu tư máy móc, công nghệ mới nhằm nâng cao năng suất và chất lượng dịch vụ của HTX. Chủ thể: UBND huyện, các tổ chức tài chính; Thời gian: 2022-2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và điều hành HTX NN: Nghiên cứu giúp nâng cao năng lực quản trị, xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh hiệu quả, từ đó cải thiện hoạt động HTX.
2. Lãnh đạo chính quyền địa phương: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển HTX NN phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, kinh tế nông nghiệp: Tài liệu tham khảo về mô hình quản lý HTX, phương pháp đánh giá hiệu quả và các giải pháp phát triển kinh tế tập thể.
4. Doanh nghiệp và tổ chức tài chính: Hiểu rõ hơn về hoạt động và nhu cầu của HTX NN để thiết kế các chương trình hợp tác, hỗ trợ tài chính và phát triển thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiệu quả hoạt động của HTX NN được đánh giá dựa trên những tiêu chí nào?
   Hiệu quả được đánh giá qua hiệu quả kinh tế (doanh thu, lợi nhuận, vốn, quy mô) và hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, nâng cao đời sống xã viên). Ví dụ, doanh thu của HTX NN huyện Hoài Đức tăng trung bình qua các năm 2016-2018 cho thấy hiệu quả kinh tế được cải thiện.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả hoạt động của HTX NN?
   Trình độ quản lý cán bộ, năng lực tổ chức điều hành, quy mô vốn và cơ sở vật chất là những yếu tố chủ quan quan trọng. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ của Nhà nước và điều kiện tự nhiên cũng có ảnh hưởng đáng kể.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý của cán bộ HTX?
   Thông qua đào tạo chuyên sâu, bồi dưỡng kỹ năng quản trị, lập kế hoạch và quản lý tài chính. Ví dụ, các HTX có cán bộ quản lý được đào tạo bài bản thường có hiệu quả hoạt động cao hơn.

4. Chính sách hỗ trợ nào của Nhà nước giúp HTX NN phát triển?
   Các chính sách về tín dụng ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật, đất đai và thuế theo Luật HTX 2012 là những hỗ trợ thiết thực giúp HTX mở rộng hoạt động và nâng cao hiệu quả.

5. HTX NN có vai trò gì trong phát triển kinh tế nông thôn?
   HTX NN giúp liên kết sản xuất, cung cấp dịch vụ đầu vào, tiêu thụ sản phẩm, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho xã viên, góp phần phát triển bền vững kinh tế nông thôn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động của 39 HTX NN trên địa bàn huyện Hoài Đức giai đoạn 2016-2018, với hơn 31.700 xã viên và 618 cán bộ, lao động tham gia.
• Kết quả cho thấy HTX NN đã có sự phát triển ổn định, chất lượng hoạt động được nâng cao, tuy nhiên vẫn còn tồn tại hạn chế về vốn, cơ sở vật chất và trình độ quản lý.
• Các yếu tố chủ quan như năng lực cán bộ quản lý và quy mô vốn, cùng các yếu tố khách quan như chính sách hỗ trợ và điều kiện tự nhiên, ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả hoạt động.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về nâng cao nhận thức, đào tạo cán bộ, phát huy chính sách hỗ trợ, phát triển sản xuất hàng hóa và đầu tư cơ sở vật chất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động HTX NN đến năm 2025.
• Nghiên cứu góp phần hỗ trợ chính quyền địa phương và các bên liên quan trong việc hoạch định chính sách, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các nhà quản lý, nghiên cứu và doanh nghiệp liên quan.

Các cơ quan chức năng và HTX NN cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Hoài Đức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- VŨ THỊ THÚY NHUNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG Hà Nội – 2019 z ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ --------------------- VŨ THỊ THÚY NHUNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HOÀI ĐỨC, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: : PGS.TS CHU TIẾN QUANG XÁC NHẬN CỦA XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ CÁN BỘ HƢỚNG DẪN CHẤM LUẬN VĂN Hà Nội – 2019 z LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Chu Tiến Quang. Các số liệu và trích dẫn được sử dụng trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng, đáng tin cậy và chưa được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào. Tác giả Vũ Thị Thúy Nhung i z LỜI CẢM ƠN Sau thời gian hai năm học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, tôi đã hoàn thành chương trình cao học và luận văn thạc sỹ với đề tài: “ hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội”. Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy giáo, cô giáo Trường Đại học Kinh tế đã tận tình dạy bảo, giúp đỡ và định hướng cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn PGS. TS Chu Tiến Quang đã dành rất nhiều thời gian và tâm huyết để hướng dẫn nghiên cứu và giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Lãnh đạo huyện Hoài Đức, lãnh đạo phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hoài Đức,. đã tạo điều kiện về mặt thời gian, cho phép tôi sử dụng số liệu, và thực hiện nghiên cứu tại các hợp tác xã nông nghiệp của huyện. Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè và người thân đã giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu khoa học. Tác giả Vũ Thị Thúy Nhung z MỤC LỤC Trang DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . i DANH MỤC BẢNG BIỂU .ii PHẦN MỞ ĐẦU . TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP . Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài . Những kết quả đã đạt được trong các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài . Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục phải nghiên cứu đối với đề tài . Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp . Khái niệm về hợp tác xã nông nghiệp và các hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp. Đặc điểm của hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp . Vị trí, vai trò của hợp tác xã và hợp tác xã nông nghiệp . Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp . Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp . Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác nông nghiệp ở một số địa phương trong cả nước và bài học rút ra cho huyện Hoài Đức . Kinh nghiệm của các hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa . Kinh nghiệm của các hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam . Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho các hợp tác xã nông nghiệp ở Hoài Đức . PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phương pháp lựa chọn địa bàn, đối tượng nghiên cứu. Phương pháp thu thập thông tin . Thu thập số liệu thứ cấp . Thu thập số liệu sơ cấp . Phương pháp tổng hợp, xử lý thông tin . Phương pháp thống kê mô tả . Phương pháp so sánh . Phương pháp phân tích ảnh hưởng của các yếu tố tới hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp . Phương pháp phân tích tổng hợp . THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN HOÀI ĐỨC THỜI GIAN QUA . Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Hoài Đức . Điều kiện tự nhiên. Tình hình xây dựng, phát triển hợp tác xã nông nghiệp tại huyện Hoài Đức . Thực trạng hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hoài Đức qua kết quả điều tra của luận văn . Hiệu quả hoạt động dịch vụ sản xuất nông nghiệp . Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh tập trung của HTX. Phân tích ảnh hưởng của các yếu tố tới hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hoài Đức giai đoạn 2016-2018 qua kết quả điều tra . Ảnh hưởng của nhóm yếu tố chủ quan . Ảnh hưởng của nhóm yếu tố khách quan . Đánh giá chung. Những kết quả đạt được . Những mặt hạn chế, tồn tại . Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế . GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC . 59 HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN HOÀI ĐỨC ĐẾN NĂM 2025 . Những thuận lợi, khó khăn và đề nghị hỗ trợ các hợp tác xã. Đề nghị hỗ trợ các hợp tác xã . Quan điểm về nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp ở huyện Hoài Đức. Phát huy lợi thế, vai trò của hợp tác xã trong thời kỳ hội nhập . Hướng ra thị trường, tìm cơ hội để có lợi ích . Phát huy tác dụng tích cực các chính sách hỗ trợ của Nhà nước về hợp tác xã . Nâng cao năng lực quản lý điều hành của đội ngũ cán bộ hợp tác xã . Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp của huyện Hoài Đức đến năm 2025 . Tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về hợp tác xã. Hoàn thiện, nâng cao chất lượng tổ chức quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh bảo đảm phát huy tối đa các yếu tố sản xuất để tạo ra lợi ích . Phát huy tác dụng tích cực của các chính sách hỗ trợ hợp tác xã của Nhà nước theo Luật hợp tác xã 2012. Nâng cao năng lực quản lý điều hành của đội ngũ cán bộ lãnh đạo hợp tác xã của huyện . Giải pháp về thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa trong hợp tác xã . Một số kiến nghị . Đối với Nhà nước . Kiến nghị với Ủy ban nhân dân huyện Hoài Đức. 73 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 75 PHỤ LỤC z DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Ký hiệu Nguyên nghĩa 1 CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2 CB Cán bộ 3 CN Công nhân 4 CTCP Công ty cổ phần 5 DN Doanh nghiệp 6 ĐT Đào tạo HTX Hợp tác xã 7 HTX NN Hợp tác xã nông nghiệp 8 KT-XH Kinh tế - Xã hội 10 NV Nhân viên 11 QTXS Quản trị sản xuất 12 XDCB Xây dựng cơ bản 13 SXKD Sản xuất kinh doanh 14 SP Sản phẩm 15 NSNN Ngân sách nhà nước i z DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tổng hợp phiếu điều tra 10 hợp tác xã trên địa bàn huyện Hoài Đức .1: Những nét khái quát cơ bản về các HTX NN huyện Hoài Đức năm 2018 .2: Bảng xếp loại kết quả hoạt động của các HTX NN huyện Hoài Đức 3 năm khảo sát .3: Trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý, điều hành HTX NN ở huyện Hoài Đức qua các năm nghiên cứu .4: Quy mô vốn của các HTX NN qua các năm .5: Tình hình nợ vay của các HTX NN qua các năm .6: Tình hình nợ phải thu của các HTX NN qua các năm .7: Mức đảm nhiệm khâu dịch vụ của 10 HTX NN ở huyện Hoài Đức qua các năm45 Bảng 3.8: Doanh thu của các HTX NN ở huyện Hoài Đức qua các năm 2017, 2018 .9: Hoạt động dịch vụ của 10 HTX NN khảo sát ở huyện Hoài Đức.10: Mức độ đáp ứng nhu cầu thanh viên của các dịch vụ trong năm 2018 .11: Tình hình thu nhập và vốn góp bình quân trong HTX NN ở huyện Hoài Đức qua các năm .12: Đánh giá mức độ tác động của các yếu tố chủ quan đến hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp .13: Đánh giá mức độ tác động của các yếu tổ khách quan đến hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp. 54 ii z PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Phát triển kinh tế thị trường nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa là đường lối chiến lược của Đảng và nhà nước ta. Trong nền kinh tế nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa thì kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã (HTX) là một bộ phận quan trọng, cùng với kinh tế nhà nước dần dần trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế, đó cũng là nền tảng chính trị xã hội của đất nước nhằm đạt được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Trong điều kiện nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nền kinh tế yếu kém, chủ yếu là nông nghiệp, mang nặng tính tự cung tự cấp, đặc biệt phần lớn các đơn vị sản xuất là các hộ nông dân cá thể thì nhu cầu hợp tác giữa các hộ sản xuất kinh doanh nông nghiệp riêng lẻ dưới nhiều hình thức đa dạng là xu thế tất yếu khách quan. Phát triển hợp tác xã nông nghiệp (HTX NN) không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế mà còn có ý nghĩa xã hội đối với thành viên tham gia và với cộng đồng dân cư. Nhà nước thông qua HTX NN có thể thực hiện các chính sách giúp đỡ, hỗ trợ thành viên xóa đói, giảm nghèo, thực hiện bình đẳng, công bằng và tiến bộ xã hội. Do đó, có thể khẳng định HTX NN có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung và nông nghiệp, nông thôn của Việt Nam. Luật HTX năm 2012 đã làm rõ hơn bản chất HTX, nhờ đó đã tạo điều kiện cho các loại hình HTX NN trong cả nước và HTX NN ở TP Hà Nội, trong đó có huyện Hoài Đức phát triển theo hướng tích cực, đúng hơn theo các nguyên tắc HTX quốc tế.