Khóa Luận Về Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất Tại Chi Nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất tại chi nhánh nhnoptnt nam sông hương thừa thiên huế, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Nguyễn Diệu My
• Trường học: Không có thông tin
• Chuyên ngành: Không có thông tin
• Đề tài: Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất Tại Chi Nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương - Thừa Thiên Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: Không có thông tin
• Địa điểm: Không có thông tin

Mục lục chi tiết

• PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Hộ sản xuất và vai trò của Hộ sản xuất đối với phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm hộ sản xuất
• 1.1.2. Vai trò hộ sản xuất trong phát triển kinh tế
• 1.2. Tín dụng và hiệu quả của tín dụng đối với Hộ sản xuất
• 1.2.1. Tín dụng đối với Hộ sản xuất
• 1.2.1.1. Khái niệm và đặc điểm của tín dụng đối với hộ sản xuất
• 1.3. Quy trình và thủ tục cho vay của NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 1.3.1. Nguyên tắc và điều kiện vay vốn
• 1.3.2. Thủ tục và quy trình xét duyệt cho vay
• 1.3.3. Lãi suất cho vay
• 1.4. Các chỉ tiêu phân tích hoạt động cho vay
• 1.4.1. Đối với Ngân hàng
• 1.4.2. Đối với Hộ sản xuất
• 1.4.3. Chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất của hộ
• 1.5. Những thành tựu trong hoạt động tín dụng đối với hộ sản xuất của Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) trong những năm qua
• 1.5.1. Những kết quả đạt được
• 1.5.2. Những hạn chế trong hoạt động tín dụng Hộ sản xuất
• 2. CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH CHO VAY VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN VAY CỦA HỘ SẢN XUẤT TẠI CHI NHÁNH NHNo&PTNT NAM SÔNG HƯƠNG - THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Giới thiệu khái quát về Chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Nam Sông Hương
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Nam Sông Hương
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ tại chi nhánh NHNo & PTNT Nam Sông Hương
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức, tình hình lao động và kết quả kinh doanh của chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 2.1.3.1. Cơ cấu tổ chức tại chi nhánh NHNo & PTNT Nam Sông Hương
• 2.1.3.2. Tình hình lao động tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 2.1.3.3. Tài sản và nguồn vốn tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 2.1.3.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương (2009 - 2011)
• 2.2. Khái quát hoạt động cho vay tại chi nhánh NHNo&PTN Nam Sông Hương
• 2.2.1. Tình hình chung về cho vay của chi nhánh
• 2.2.2. Tình hình cho vay HSX của Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 2.2.2.1. Doanh số cho vay HSX
• 2.2.2.2. Doanh số thu nợ HSX
• 2.2.2.3. Nợ xấu HSX
• 2.3. Tình hình vay vốn và sử dụng vốn vay của các HSX
• 2.3.1. Một vài nét về các hộ điều tra
• 2.3.2. Tình hình vay vốn từ Ngân hàng của các hộ điều tra
• 2.3.2.1. Mức vay vốn của các hộ điều tra
• 2.3.2.2. Tình hình vay vốn của các hộ điều tra
• 2.3.2.3. Tình hình sử dụng vốn vay của các hộ điều tra
• 2.3.3. Kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh của các hộ điều tra
• 2.3.3.1. Tình hình hoàn trả vốn vay của các hộ điều tra
• 2.3.3.2. Ý kiến của những hộ vay vốn điều tra đối với Ngân hàng
• PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. Đối với Nhà nước
• 3.2. Đối với chính quyền địa phương
• 3.3. Đối với NHNo&PTNT Thừa Thiên Huế
• 3.4. Đối với Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương
• 3.5. Đối với Hộ sản xuất
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất

Hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế nông nghiệp. Hộ sản xuất đóng vai trò chủ chốt trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Việc cho vay từ ngân hàng không chỉ giúp các hộ sản xuất có nguồn vốn cần thiết mà còn tạo điều kiện cho họ phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả cho vay và những thách thức mà hộ sản xuất đang phải đối mặt.

1.1. Khái Niệm Về Hộ Sản Xuất Và Vai Trò Của Họ

Hộ sản xuất (HSX) là đơn vị kinh tế tự chủ, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Họ không chỉ sản xuất nông sản mà còn tạo ra việc làm cho nhiều lao động địa phương. Sự phát triển của HSX góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy nền kinh tế địa phương.

1.2. Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với Hộ Sản Xuất

Tín dụng ngân hàng là nguồn vốn quan trọng giúp hộ sản xuất đầu tư vào sản xuất. Tín dụng không chỉ giúp họ có đủ vốn mà còn tạo điều kiện cho việc mở rộng quy mô sản xuất. Các chính sách cho vay của NHNo&PTNT Nam Sông Hương đã được thiết kế để hỗ trợ tối đa cho hộ sản xuất.

II. Thách Thức Trong Hoạt Động Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như nợ xấu, quy trình vay vốn phức tạp và lãi suất cao là những yếu tố cản trở sự phát triển của hộ sản xuất. Việc hiểu rõ những thách thức này sẽ giúp ngân hàng cải thiện chính sách cho vay.

2.1. Vấn Đề Nợ Xấu Trong Cho Vay

Nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong hoạt động cho vay. Nhiều hộ sản xuất không thể hoàn trả nợ đúng hạn do biến động thị trường và thiên tai. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn đến sự phát triển bền vững của hộ sản xuất.

2.2. Quy Trình Vay Vốn Phức Tạp

Quy trình vay vốn tại NHNo&PTNT Nam Sông Hương đôi khi còn phức tạp và mất thời gian. Điều này khiến nhiều hộ sản xuất ngần ngại trong việc tiếp cận nguồn vốn. Cần có những cải cách để đơn giản hóa quy trình này, giúp hộ sản xuất dễ dàng hơn trong việc vay vốn.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất

Để nâng cao hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp cải tiến. Việc xây dựng chính sách cho vay linh hoạt, cải thiện chất lượng thẩm định và đơn giản hóa thủ tục cho vay là những giải pháp cần thiết.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Cho Vay Linh Hoạt

Chính sách cho vay cần được điều chỉnh để phù hợp với từng đối tượng hộ sản xuất. Việc áp dụng các mức lãi suất ưu đãi và thời hạn vay linh hoạt sẽ giúp hộ sản xuất dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

3.2. Cải Thiện Chất Lượng Thẩm Định

Chất lượng thẩm định cho vay cần được nâng cao để đảm bảo rằng các hộ sản xuất đủ khả năng hoàn trả nợ. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong thẩm định sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên, vẫn cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao hơn nữa hiệu quả này. Các hộ sản xuất đã sử dụng vốn vay một cách hiệu quả, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Kết Quả Sử Dụng Vốn Vay Của Hộ Sản Xuất

Các hộ sản xuất đã sử dụng vốn vay để đầu tư vào máy móc, thiết bị và mở rộng quy mô sản xuất. Điều này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Từ Vốn Vay

Hiệu quả kinh tế từ vốn vay được đánh giá qua các chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận và khả năng hoàn trả nợ. Nghiên cứu cho thấy rằng các hộ sản xuất có khả năng hoàn trả nợ cao hơn khi được hỗ trợ từ ngân hàng.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Tương Lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương cần được cải thiện hơn nữa. Các giải pháp như nâng cao chất lượng dịch vụ, cải thiện quy trình cho vay và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật cho hộ sản xuất là rất cần thiết.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Cho Vay

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho hộ sản xuất, bao gồm việc giảm lãi suất cho vay và đơn giản hóa thủ tục vay vốn. Điều này sẽ giúp hộ sản xuất dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

5.2. Tương Lai Của Hoạt Động Cho Vay Đối Với Hộ Sản Xuất

Hoạt động cho vay đối với hộ sản xuất sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện dịch vụ và hỗ trợ hộ sản xuất để đạt được hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa giữ vị trí chiến lược trong việc duy trì ổn định kinh tế - xã hội tại Việt Nam. Trong tiến trình này, khu vực kinh tế nông thôn, nơi tập trung hơn 70% dân số cả nước, đóng góp phần lớn lực lượng lao động nhưng phần nhiều vẫn mang tính chất tự cấp, tự túc và thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu vốn sản xuất. Hệ thống ngân hàng thương mại, đặc biệt là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), giữ vai trò cung ứng nguồn vốn tín dụng chính sách và thương mại phục vụ khu vực "tam nông".

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, phần lớn thu nhập của cư dân các vùng ven đô và nông thôn phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp và các dịch vụ bổ trợ. Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nam Sông Hương trực thuộc Agribank Thừa Thiên Huế đảm nhận nhiệm vụ cung ứng vốn phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh và cải thiện đời sống nhân dân trên địa bàn phía Nam thành phố Huế. Hoạt động tín dụng đối với hộ sản xuất tại chi nhánh đặt trong bối cảnh nền kinh tế trải qua giai đoạn biến động sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008–2009, lạm phát tăng cao và các đợt dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi. Để đánh giá việc thực thi nghiệp vụ tín dụng và khả năng sinh lời, hoàn vốn của các hộ vay, tác giả Nguyễn Diệu My thực hiện đề tài "Hiệu quả cho vay đối với Hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương - Thừa Thiên Huế".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể gồm 3 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại và hoạt động tín dụng - cho vay của ngân hàng thương mại đối với hộ sản xuất.
2. Đánh giá thực trạng cho vay vốn đến hộ sản xuất của Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương và hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ sản xuất trên địa bàn giai đoạn 2009 - 2011.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả cho vay đối với hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương và hiệu quả sử dụng vốn vay của các hộ sản xuất trên địa bàn trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả hoạt động cho vay hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương.
• Phạm vi nội dung: Phân tích thực trạng nghiệp vụ cho vay, thu hồi nợ, dư nợ và tình hình sử dụng vốn của khách hàng là hộ sản xuất.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương và khảo sát thực địa trên địa bàn 8 phường thuộc khu vực phía Nam thành phố Huế, bao gồm: Phú Hội, Phú Nhuận, An Cựu, Vỹ Dạ, Xuân Phú, Thủy Biều, An Đông, An Tây.
• Phạm vi thời gian: Chuỗi số liệu thứ cấp được thu thập và phân tích trong giai đoạn 3 năm, từ năm 2009 đến năm 2011.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài dựa trên các quan niệm kinh tế về hộ sản xuất và tín dụng ngân hàng:

• Khái niệm hộ sản xuất (HSX): Được xác định là đơn vị kinh tế tự chủ, được Nhà nước giao đất quản lý và sử dụng vào sản xuất kinh doanh, chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản chung của hộ và liên đới bằng tài sản riêng của các thành viên.
• Khung pháp lý và cơ chế điều hành tín dụng được viện dẫn bao gồm: Điều 20 Luật các tổ chức tín dụng; Nghị định 14/CP ngày 02/03/1993 của Chính phủ; Thông tư 01/TĐ-NH ngày 26/03/1993 của Ngân hàng Nhà nước; Quyết định số 67/1999/QĐ-TTg ngày 30/03/1999 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp nông thôn; Văn bản số 320/CV-NHNN14 hướng dẫn thực hiện Quyết định 67; Quyết định số 284/2000/QĐ-NHNN1 ngày 15/08/2000 của Thống đốc NHNN quy định cơ chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng; Quyết định số 06/QĐ-HĐQT ngày 18/01/2001 của HĐQT Agribank; và Văn bản số 791/NHNN-06.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hoạt động tín dụng của ngân hàng: Doanh số cho vay (DSCV), Doanh số thu nợ (DSTN), Dư nợ, Tỷ lệ nợ quá hạn (Nợ quá hạn / Tổng dư nợ * 100%), Tỷ lệ thu nợ (DSTN / DSCV * 100%), Vòng quay vốn tín dụng (DSTN / Dư nợ bình quân).
• Chỉ tiêu đánh giá đối với hộ sản xuất: Mức vay bình quân/hộ (Tổng số tiền vay / Tổng số hộ vay), Tỷ lệ tiếp cận tín dụng (Số hộ được vay / Tổng số hộ có nhu cầu vay), Tổng giá trị sản xuất ($GO = \sum P_i Q_i$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$), Tỷ suất $VA/IC$ và Tỷ suất $GO/IC$.

Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Các báo cáo tài chính, bảng cân đối tài sản nguồn vốn, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo tín dụng giai đoạn 2009 - 2011 được cung cấp bởi Phòng Kế toán và Phòng Tín dụng của Chi nhánh Agribank Nam Sông Hương.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế bằng bảng hỏi đối với mẫu gồm $n = 60$ hộ sản xuất đã và đang vay vốn tại ngân hàng. Mẫu được chọn theo phương pháp định hướng kết hợp ngẫu nhiên không lặp trên địa bàn 8 phường nghiên cứu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm lượng hóa tình hình cấp tín dụng và sử dụng vốn; phương pháp thống kê so sánh (so sánh số tuyệt đối và tương đối qua các năm 2009, 2010, 2011); và phương pháp chuyên gia thông qua phỏng vấn trực tiếp cán bộ tín dụng và các hộ sản xuất vay vốn.

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Chương này tập trung trình bày các cơ sở lý luận về kinh tế hộ và tín dụng ngân hàng thương mại đối với hộ nông dân:

• Khái niệm và đặc điểm hộ sản xuất: Tác giả nhấn mạnh hộ là đơn vị kinh tế tự chủ, hoạt động gắn với điều kiện tự nhiên, sản xuất có tính thời vụ cao, vốn luân chuyển chậm, chi phí sản xuất thấp nhưng trình độ kỹ thuật còn hạn chế và mang nặng tính truyền thống. Kinh tế hộ đóng vai trò cầu nối chuyển dịch sang nền kinh tế hàng hóa, giải quyết việc làm tại chỗ và khai thác tiềm năng đất đai, lao động nông thôn.
• Bản chất và đặc điểm tín dụng hộ sản xuất: Tín dụng là quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn dựa trên nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi. Tín dụng hộ sản xuất mang tính mùa vụ sâu sắc theo chu kỳ sinh trưởng của vật nuôi, cây trồng, chịu rủi ro thiên tai dịch bệnh lớn, đồng thời chi phí nghiệp vụ ngân hàng cho một đồng vốn vay thường cao do quy mô khoản vay nhỏ lẻ và địa bàn phân tán.
• Quy trình cho vay tại Agribank Nam Sông Hương gồm 6 bước: (1) Khách hàng nộp hồ sơ; (2) Cán bộ tín dụng thẩm định thực địa; (3) Trưởng phòng tín dụng kiểm tra, đề xuất; (4) Giám đốc phê duyệt cho vay; (5) Phòng Kế toán - Ngân quỹ lập hồ sơ, thủ quỹ giải ngân; (6) Cán bộ tín dụng kiểm tra việc sử dụng vốn và đôn đốc thu hồi nợ.
• Quy định điều kiện vay: Khách hàng phải có năng lực pháp luật và hành vi dân sự, cư trú hợp pháp tại thành phố Huế, có phương án kinh doanh khả thi, không có nợ quá hạn trên 6 tháng tại các ngân hàng. Đối với các khoản vay trên 10 triệu đồng, hộ bắt buộc phải nộp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc tài sản bảo đảm hợp pháp khác; các khoản vay trên 30 triệu đồng phải đăng ký giao dịch bảo đảm/thế chấp quyền sử dụng đất.
• Khung lãi suất cho vay áp dụng tại thời điểm nghiên cứu: Cho vay cầm cố bằng lãi suất giấy tờ có giá cộng 2,5%/năm. Cho vay ngắn hạn: nông - lâm - ngư - diêm nghiệp 16,0%/năm; chế biến xuất khẩu 15,5%/năm; lĩnh vực khác 17,0%/năm; đời sống 18,0%/năm. Cho vay trung hạn: nông nghiệp 16,5%/năm; chế biến xuất khẩu 16,5%/năm; lĩnh vực khác 17,5%/năm; đời sống 18,5%/năm.
• Đánh giá hoạt động của hệ thống Agribank: Tính đến 31/12/2007, tổng tài sản Agribank đạt 325.802 tỷ đồng (gấp 220 lần so với mức 1.500 tỷ đồng khi mới thành lập năm 1988), dư nợ nông nghiệp chiếm 70% (242.102 tỷ đồng), phục vụ hơn 10 triệu hộ, chiếm 90% dư nợ nông nghiệp nông thôn toàn ngành ngân hàng. Mạng lưới gồm hơn 2.000 chi nhánh, phòng giao dịch và 471 xe giao dịch lưu động. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng nông thôn còn mang tính "độc canh" vào sản xuất nông nghiệp thuần túy, thủ tục hành chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn chậm, trong khi vốn FDI vào nông nghiệp chỉ chiếm 4,6% tổng vốn đăng ký.

Chương II: Phân tích tình hình cho vay và hiệu quả sử dụng vốn vay của hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương - Thừa Thiên Huế

Chương II phản ánh thực trạng tổ chức, năng lực tài chính và kết quả triển khai nghiệp vụ cho vay hộ sản xuất tại chi nhánh:

• Khái quát đơn vị: Chi nhánh được nâng cấp từ phòng giao dịch theo Quyết định số 115/QĐ-TCCB ngày 28/07/1998 của Agribank Thừa Thiên Huế, xếp hạng chi nhánh loại 3, đặt tại số 72 Hùng Vương, phường Phú Nhuận, thành phố Huế. Bộ máy tổ chức vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng gồm Ban Giám đốc, Phòng Tín dụng và Phòng Kế toán - Ngân quỹ.
• Cơ cấu nhân sự và năng lực tài chính (2009 - 2011):
  • Nhân sự tăng từ 16 người (2009) lên 17 người (2010) và 19 người (2011). Trình độ đại học và cao đẳng chiếm tỷ lệ cao, tăng từ 87,50% (14 người năm 2009) lên 89,48% (17 người năm 2011).
  • Quy mô tài sản và nguồn vốn tăng trưởng liên tục: Tổng tài sản đạt 76.132,38 triệu đồng năm 2009, tăng lên 120.881,19 triệu đồng năm 2010 (+58,78%) và đạt 150.985,23 triệu đồng năm 2011 (+24,90%). Dư nợ cho vay khách hàng chiếm tỷ trọng chi phối trong tài sản: 65.092,83 triệu đồng (2009), 97.288,16 triệu đồng (2010) và 142.484,45 triệu đồng (2011).
  • Nguồn vốn huy động từ tiền gửi khách hàng tăng từ 72.502,03 triệu đồng (2009) lên 110.047,21 triệu đồng (2010) và đạt 142.223,00 triệu đồng (2011).
  • Kết quả kinh doanh: Năm 2009 và 2010 lợi nhuận chịu ảnh hưởng tiêu cực của suy thoái kinh tế và chi phí huy động tăng cao. Đến năm 2011, tổng doanh thu đạt 24.759,73 triệu đồng (tăng 86,66% so với 2010), tổng chi phí là 21.724,39 triệu đồng, lợi nhuận sau thuế phục hồi đạt 1.417,67 triệu đồng (tăng 3.035,42 triệu đồng so với mức lỗ năm 2010).

Chỉ tiêu tài chính và nhân sự	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011	So sánh 2011/2009 (+/-)
Tổng số lao động (người)	16	17	19	+3
- Tỷ lệ trình độ Đại học, Cao đẳng (%)	87,50	88,24	89,48	+1,98
Tổng tài sản (triệu đồng)	76.132,38	120.881,19	150.985,23	+74.852,85
Dư nợ cho vay khách hàng (triệu đồng)	65.092,83	97.288,16	142.484,45	+77.391,62
Tiền gửi của khách hàng (triệu đồng)	72.502,03	110.047,21	142.223,00	+69.720,97
Doanh thu tín dụng (triệu đồng)	8.106,78	12.178,73	23.726,62	+15.619,84
Lợi nhuận sau thuế (triệu đồng)	Âm	Âm	1.417,67	Phục hồi

• Hoạt động cho vay phân theo thành phần kinh tế:
  • Doanh số cho vay toàn chi nhánh tăng từ 76.255 triệu đồng (2009) lên 113.330 triệu đồng (2010) và 174.106 triệu đồng (2011). Trong đó, doanh số cho vay hộ sản xuất tăng từ 60.500 triệu đồng (2009) lên 89.403 triệu đồng (2011), tuy nhiên tỷ trọng cho vay hộ sản xuất giảm từ 79,33% xuống 51,35% do chi nhánh mở rộng tín dụng sang các thành phần kinh tế khác (tăng từ 15.755 triệu đồng lên 84.703 triệu đồng).
  • Doanh số thu nợ toàn chi nhánh tăng từ 66.820 triệu đồng (2009) lên 128.910 triệu đồng (2011). Doanh số thu nợ hộ sản xuất tăng từ 55.749 triệu đồng lên 88.506 triệu đồng.
  • Tổng dư nợ tăng từ 65.093 triệu đồng (2009) lên 142.484 triệu đồng (2011). Tỷ trọng dư nợ hộ sản xuất giảm từ 85,28% (55.513 triệu đồng năm 2009) xuống 49,79% (70.940 triệu đồng năm 2011), nhường chỗ cho dư nợ doanh nghiệp và cá nhân khác đạt 71.544 triệu đồng (chiếm 50,21%).

Chỉ tiêu tín dụng tổng hợp	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Doanh số cho vay (triệu đồng)	76.255	113.330	174.106
- Hộ sản xuất (triệu đồng)	60.500	77.903	89.403
- Tỷ trọng hộ sản xuất (%)	79,33	68,74	51,35
- Thành phần kinh tế khác (triệu đồng)	15.755	35.427	84.703
Doanh số thu nợ (triệu đồng)	66.820	74.473	128.910
- Hộ sản xuất (triệu đồng)	55.749	63.356	88.506
- Tỷ trọng hộ sản xuất (%)	83,43	85,07	68,31
- Thành phần kinh tế khác (triệu đồng)	11.071	11.117	40.404
Tổng dư nợ (triệu đồng)	65.093	97.288	142.484
- Dư nợ hộ sản xuất (triệu đồng)	55.513	70.030	70.940
- Tỷ trọng hộ sản xuất (%)	85,28	71,98	49,79
- Dư nợ kinh tế khác (triệu đồng)	9.580	27.258	71.544

• Chi tiết hoạt động cho vay hộ sản xuất:
  • Theo mục đích vay: Cho vay chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn nhất và tăng liên tục: từ 25.211 triệu đồng (41,67%) năm 2009 lên 40.652 triệu đồng (52,18%) năm 2010 và đạt 48.656 triệu đồng (54,42%) năm 2011. Nhu cầu vay tiêu dùng, sinh hoạt gia đình đứng thứ hai, đạt 23.543 triệu đồng (38,93%) năm 2009 và 28.546 triệu đồng (31,94%) năm 2011. Ngành trồng trọt chiếm tỷ trọng khiêm tốn: 5.031 triệu đồng (8,32%) năm 2009 và 7.221 triệu đồng (8,07%) năm 2011. Cho vay dịch vụ và ngành nghề khác chiếm từ 5,54% đến 11,10%.
  • Theo thời hạn vay: Diễn ra sự dịch chuyển rõ nét từ trung hạn sang ngắn hạn. Năm 2009, vay trung hạn chiếm áp đảo với 39.518 triệu đồng (65,35% DSCV hộ sản xuất), ngắn hạn chỉ đạt 20.952 triệu đồng (34,65%). Đến năm 2011, DSCV ngắn hạn tăng mạnh lên 58.944 triệu đồng (chiếm 65,93%), trong khi trung hạn giảm xuống 30.459 triệu đồng (chiếm 34,07%). Sự chuyển dịch này giúp chi nhánh kiểm soát tính thanh khoản trong bối cảnh nguồn vốn huy động ngắn hạn chiếm chủ đạo, đồng thời hỗ trợ chu kỳ luân chuyển vốn nhanh của các mô hình trồng trọt và chăn nuôi ngắn ngày.

Doanh số cho vay HSX theo mục đích và thời hạn	Năm 2009 (trđ)	Tỷ trọng 2009 (%)	Năm 2010 (trđ)	Tỷ trọng 2010 (%)	Năm 2011 (trđ)	Tỷ trọng 2011 (%)
Theo mục đích vay
- Trồng trọt	5.031	8,32	8.037	10,32	7.221	8,07
- Chăn nuôi	25.211	41,67	40.652	52,18	48.656	54,42
- Dịch vụ và kinh doanh khác	6.715	11,10	4.312	5,54	4.980	5,57
- Tiêu dùng / Đời sống	23.543	38,93	24.902	32,04	28.546	31,94
Theo thời hạn vay
- Ngắn hạn	20.952	34,65	37.590	48,25	58.944	65,93
- Trung hạn	39.518	65,35	40.313	51,75	30.459	34,07
Tổng doanh số cho vay HSX	60.500	100,00	77.903	100,00	89.403	100,00

• Thu nợ và dư nợ hộ sản xuất:
  • Doanh số thu nợ ngành chăn nuôi đạt mức cao nhất: tăng từ 29.852 triệu đồng (2009) lên 56.729 triệu đồng (2011). Thu nợ cho vay tiêu dùng đạt 19.931 triệu đồng năm 2011. Xét theo kỳ hạn, thu nợ ngắn hạn năm 2011 chiếm ưu thế với 46.255 triệu đồng (52,53%), trong khi thu nợ trung hạn đạt 42.251 triệu đồng.
  • Về quy mô dư nợ hộ sản xuất, ngành chăn nuôi dẫn đầu qua các năm: 30.512 triệu đồng (2009), 41.569 triệu đồng (2010) và 42.449 triệu đồng (2011, chiếm gần 60% tổng dư nợ hộ sản xuất). Dư nợ phục vụ đời sống đứng thứ hai: 15.532 triệu đồng (2009), 16.753 triệu đồng (2010) và 17.333 triệu đồng (2011). Cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn năm 2011 đã cân bằng tương đối: dư nợ ngắn hạn đạt 34.673 triệu đồng (48,88%) và dư nợ trung hạn đạt 36.267 triệu đồng (51,12%).

Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay hộ sản xuất tại Chi nhánh NHNo&PTNT Nam Sông Hương

Dựa trên kết quả phân tích số liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra 60 hộ sản xuất, tác giả đề xuất nhóm giải pháp quản trị tín dụng nghiệp vụ từ phía chi nhánh:

1. Xây dựng chính sách khách hàng hiệu quả: Phân loại hộ sản xuất thành từng nhóm khách hàng truyền thống, khách hàng tiềm năng để áp dụng chính sách chăm sóc và hạn mức tín dụng phù hợp, hạn chế sự dịch chuyển khách hàng sang các tổ chức tín dụng khác trên địa bàn thành phố Huế.
2. Nâng cao chất lượng thẩm định cho vay: Đòi hỏi cán bộ tín dụng đi sâu vào thực tế, kiểm tra tính khả thi của phương án sản xuất kinh doanh, nguồn thu nhập thực tế của hộ và tính pháp lý của tài sản bảo đảm trước khi giải ngân.
3. Đơn giản hóa các thủ tục cho vay: Cắt giảm các khâu trung gian không cần thiết trong việc nộp và xử lý hồ sơ vay vốn, hướng dẫn người dân lập phương án vay vốn đơn giản, rõ ràng, rút ngắn thời gian xét duyệt tín dụng.
4. Mức vốn cho vay hợp lý cho từng đối tượng HSX: Định mức vốn vay phải căn cứ sát với chu kỳ sản xuất của từng loại cây trồng, con nuôi (mô hình nuôi bò vỗ béo, nuôi cá, trồng bưởi, thanh trà Thủy Biều) và quy mô sản xuất thực tế, tránh tình trạng cho vay thiếu vốn làm giảm hiệu quả phương án hoặc cho vay thừa vốn gây nguy cơ sử dụng sai mục đích.
5. Xác định thời hạn cho vay kỹ lưỡng: Thiết kế kỳ hạn trả nợ gốc và lãi phù hợp với thời điểm tiêu thụ sản phẩm nông sản của hộ sản xuất, tránh áp lực thu nợ khi chưa đến kỳ thu hoạch khiến hộ phải vay mượn bên ngoài.
6. Giám sát và đôn đốc khách hàng vay vốn: Tăng cường kiểm tra sau giải ngân trong vòng 30 ngày để đảm bảo vốn vay được đưa đúng vào mục đích đăng ký; thường xuyên đôn đốc khách hàng thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
7. Nâng cao hiệu quả thu hồi nợ nhằm giảm nợ quá hạn: Kiên quyết xử lý các trường hợp chây ỳ, kéo dài thời gian trả nợ; áp dụng các biện pháp khoanh nợ, giãn nợ đối với các hộ gặp rủi ro thiên tai khách quan.
8. Nâng cao hiệu quả công tác thông tin tín dụng (CIC): Thường xuyên tra cứu, cập nhật lịch sử tín dụng của khách hàng để ngăn chặn việc cấp tín dụng cho các đối tượng có nợ xấu tại các ngân hàng khác.
9. Phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương: Phối hợp thường xuyên với Ủy ban nhân dân và các tổ chức đoàn thể (Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh) tại 8 phường để phát triển và quản lý mạng lưới tổ vay vốn, hỗ trợ thẩm định và giám sát việc trả nợ tại cộng đồng.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp bức tranh chi tiết về hoạt động tín dụng hộ sản xuất tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp quận/huyện trong bối cảnh tái cấu trúc kinh tế:

• Kết quả lượng hóa: Tác giả chứng minh được sự tăng trưởng liên tục về nguồn vốn và dư nợ của Chi nhánh Agribank Nam Sông Hương giai đoạn 2009 - 2011, với tổng tài sản tăng 98,32% (từ 76.132,38 triệu đồng lên 150.985,23 triệu đồng) và dư nợ cho vay khách hàng tăng 118,89% (từ 65.092,83 triệu đồng lên 142.484,45 triệu đồng).
• Chỉ ra sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng: Doanh số cho vay hộ sản xuất tăng trưởng về giá trị tuyệt đối (từ 60.500 triệu đồng lên 89.403 triệu đồng) nhưng giảm về tỷ trọng tương đối trong toàn chi nhánh (từ 79,33% xuống 51,35%). Đồng thời, cơ cấu cho vay hộ sản xuất có sự chuyển dịch trọng tâm từ trung hạn (giảm từ 65,35% xuống 34,07%) sang ngắn hạn (tăng từ 34,65% lên 65,93%). Về mục đích sử dụng, ngành chăn nuôi và tiêu dùng giữ vị trí áp đảo, chiếm lần lượt 54,42% và 31,94% doanh số cho vay năm 2011.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận phản ánh chính xác các rào cản thực tế trong việc cấp tín dụng tại địa phương như vấn đề chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tài sản bảo đảm của nông dân có giá trị thấp, rủi ro dịch bệnh sinh học. Hệ thống giải pháp được xây dựng đồng bộ, gắn liền với thẩm quyền của chi nhánh ngân hàng loại 3 và liên kết cơ sở với 8 phường phía Nam thành phố Huế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số hạn chế gắn liền với phạm vi và dữ liệu sẵn có:

• Về phạm vi mẫu khảo sát: Nghiên cứu thực địa chỉ giới hạn ở quy mô mẫu $n = 60$ hộ sản xuất sinh sống tại 8 phường phía Nam thành phố Huế, chưa bao quát được toàn bộ các xã, huyện thuần nông khác của tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Về phương pháp xử lý dữ liệu: Các phân tích về hiệu quả kinh tế hộ (GO, IC, VA) và sự hài lòng của khách hàng chủ yếu dừng lại ở mức độ thống kê mô tả, phân tích tần số và so sánh tỷ lệ phần trăm, chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng (hồi quy đa biến, mô hình hồi quy Binary Logistic/Probit) để đo lường định lượng các nhân tố tác động đến khả năng tiếp cận vốn hoặc xác suất rủi ro trả nợ của hộ sản xuất.
• Giới hạn thời gian: Chuỗi số liệu phân tích tập trung trong giai đoạn 2009 - 2011, là giai đoạn đặc thù có sự can thiệp của các gói kích cầu bù lãi suất của Chính phủ sau khủng hoảng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng quy mô chọn mẫu điều tra trên phạm vi toàn tỉnh Thừa Thiên Huế; ứng dụng các mô hình định lượng đánh giá các nhân tố kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quyết định vay vốn và khả năng hoàn trả nợ; đồng thời nghiên cứu bổ sung tác động của các gói chính sách tín dụng theo Nghị định 41/2010/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.

Giá trị tham khảo

Công trình là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên các ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế nông nghiệp và Quản trị kinh doanh khi thực hiện đồ án, khóa luận hoặc đề tài nghiên cứu về tín dụng nông nghiệp nông thôn và kinh tế hộ.

Nội dung nghiên cứu đặc biệt hữu ích cho cán bộ tín dụng, lãnh đạo các chi nhánh, phòng giao dịch của Agribank và các ngân hàng thương mại hoạt động trên địa bàn khu vực miền Trung trong việc tham khảo bộ chỉ tiêu đánh giá tín dụng hộ sản xuất, quy trình xét duyệt hồ sơ thực tế và các giải pháp phối hợp cùng chính quyền địa phương nhằm kiểm soát nợ xấu. Phần chuỗi số liệu tài chính chi tiết 3 năm (2009 - 2011) tại Chương II là nguồn cứ liệu xác thực về quá trình phục hồi sau khủng hoảng tài chính của hệ thống ngân hàng cấp cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng mẫu khảo sát thực địa với quy mô bao nhiêu và được chọn tại những địa bàn nào?
Nghiên cứu tiến hành khảo sát thực tế trên cỡ mẫu gồm 60 hộ sản xuất đã và đang vay vốn tại Chi nhánh Agribank Nam Sông Hương. Mẫu được chọn theo phương pháp định hướng kết hợp ngẫu nhiên không lặp tại địa bàn 8 phường thuộc khu vực phía Nam thành phố Huế: Phú Hội, Phú Nhuận, An Cựu, Vỹ Dạ, Xuân Phú, Thủy Biều, An Đông và An Tây.

2. Mục đích vay vốn nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tín dụng hộ sản xuất của Chi nhánh Nam Sông Hương giai đoạn 2009 - 2011?
Cho vay chăn nuôi chiếm tỷ trọng lớn nhất và tăng liên tục qua các năm: đạt 25.211 triệu đồng (41,67%) năm 2009, tăng lên 40.652 triệu đồng (52,18%) năm 2010 và đạt 48.656 triệu đồng (54,42%) năm 2011. Đứng thứ hai là cho vay phục vụ nhu cầu đời sống/tiêu dùng, duy trì tỷ trọng từ 31,94% đến 38,93%. Cho vay trồng trọt chỉ chiếm khoảng 8% đến 10% doanh số cho vay hộ sản xuất.

3. Cơ cấu thời hạn cho vay hộ sản xuất tại chi nhánh chuyển dịch theo xu hướng nào?
Có sự chuyển dịch mạnh từ cho vay trung hạn sang ngắn hạn. Năm 2009, cho vay trung hạn chiếm ưu thế với 65,35% tổng doanh số cho vay hộ sản xuất, ngắn hạn chỉ chiếm 34,65%. Đến năm 2011, tỷ trọng này đảo chiều hoàn toàn khi cho vay ngắn hạn chiếm 65,93% (58.944 triệu đồng), trong khi trung hạn giảm xuống chỉ còn 34,07% (30.459 triệu đồng).

4. Khách hàng hộ sản xuất cần đáp ứng những điều kiện thế chấp và bảo đảm tiền vay nào tại chi nhánh?
Khách hàng vay vốn phải có năng lực hành vi dân sự, thường trú tại thành phố Huế (nếu tạm trú phải có xác nhận của UBND phường) và không có nợ quá hạn trên 6 tháng. Đối với các khoản vay từ trên 10 triệu đồng, khách hàng bắt buộc phải nộp bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ sở hữu tài sản thế chấp hợp pháp kèm phương án kinh doanh. Với các khoản vay trên 30 triệu đồng, bắt buộc phải có giấy đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất hoặc tài sản gắn liền với đất.

5. Kết quả kinh doanh và khả năng sinh lời của Chi nhánh Nam Sông Hương biến động như thế nào qua 3 năm nghiên cứu?
Năm 2009 và 2010, chi nhánh chịu ảnh hưởng tiêu cực của suy thoái kinh tế và chi phí trả lãi huy động vốn tăng mạnh, dẫn đến lợi nhuận bị âm và sụt giảm liên tiếp (lợi nhuận năm 2010 giảm thêm 1.382,25 triệu đồng so với 2009). Đến năm 2011, khi thị trường phục hồi, tổng doanh thu của chi nhánh tăng vọt 86,66% đạt 24.759,73 triệu đồng, đưa lợi nhuận sau thuế phục hồi đạt 1.417,67 triệu đồng (tăng 3.035,42 triệu đồng so với năm 2010).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Diệu My đã hoàn thành việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng thương mại đối với hộ sản xuất và đánh giá chi tiết bức tranh hoạt động cấp tín dụng tại Chi nhánh Agribank Nam Sông Hương giai đoạn 2009 - 2011. Các phân tích thực nghiệm phản ánh trung thực sự tăng trưởng về quy mô tài sản, nguồn vốn và sự dịch chuyển linh hoạt cơ cấu tín dụng sang kỳ hạn ngắn hạn và tập trung vào ngành chăn nuôi nhằm kiểm soát rủi ro thanh khoản. Mặc dù còn hạn chế về quy mô mẫu khảo sát 60 hộ và chưa áp dụng mô hình định lượng nâng cao, công trình đã đề xuất được 9 nhóm giải pháp nghiệp vụ thiết thực, phù hợp với năng lực quản trị của một chi nhánh ngân hàng cấp cơ sở trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Hộ sản xuất và vai trò của Hộ sản xuất đối với phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn 1. Khái niệm và đặc điểm hộ sản xuất Hộ sản xuất (HSX) xác định là một đơn vị kinh tế tự chủ, được Nhà nước giao đất quản lý và sử dụng vào sản xuất kinh doanh và được phép kinh doanh trên một số lĩnh vực nhất định do Nhà nước quy định. Trong quan hệ kinh tế, quan hệ dân sự, những hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung để hoạt động kinh tế chung trong quan hệ sử dụng đất, trong hoạt động sản xuất nông, lâm, ngư, diêm nghiệp và trong một số lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác do pháp luật quy định, là chủ thể trong các quan hệ dân sự đó.

Những hộ gia đình mà đất ở được giao cho hộ cũng là chủ thể trong quan hệ dân sự liên quan đến đất ở đó. Chủ hộ là đại diện của HSX trong các giao dịch dân sự vì lợi ích chung của hộ. Cha mẹ hoặc một thành viên khác đã thành niên có thể là chủ hộ. Chủ hộ có thể uỷ quyền cho thành viên khác đã thành niên làm đại diện của hộ trong quan hệ dân sự.

Giao dịch dân sự do người đại diện của hộ sản xuất xác lập, thực hiện vì lợi ích chung của hộ làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của cả hộ sản xuất.Tài sản chung của hộ sản xuất gồm tài sản do các thành viên cùng nhau tạo tập lên hoặc được tặng cho chung và các tài sản khác mà các thành viên thoả thuận là tài sản chung của hộ. Quyền sử dụng đất hợp pháp của hộ cũng là tài sản chung của hộ sản xuất. HSX phải chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh hộ sản xuất. Hộ chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản chung của hộ.

Nếu tài sản chung của hộ không đủ để thực hiện nghĩa vụ chung của hộ, thì các thành viên phải chịu trách nhiệm liên đới bằng tài sản riêng của mình. SVTH: Nguyễn Diệu My 6 Khóa luận tốt nghiệp Như vậy, HSX là một lực lượng sản xuất to lớn ở nông thôn. HSX trong nhiều ngành nghề hiện nay phần lớn hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn. Các hộ này tiến hành sản xuất kinh doanh ngành nghề phụ.

Đặc điểm sản xuất kinh doanh nhiều ngành nghề mới trên đã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các HSX ở nước ta trong thời gian qua. Tại Việt Nam hiện nay, trên 70% dân số sinh sống ở nông thôn và đại bộ phận còn sản xuất mang tính chất tự cấp, tự túc. Trong điều kiện đó, hộ là đơn vị kinh tế cơ sở mà chính ở đó diễn ra quá trình phân công tổ chức lao động, chi phí cho sản xuất, tiêu thụ, thu nhập, phân phối và tiêu dùng. HSX có những đặc điểm chủ yếu sau: Hộ được hình thành theo những đặc điểm tự nhiên, rất đa dạng.

Tuỳ thuộc vào hình thức sinh hoạt ở mỗi vùng và địa phương mà hộ hình thành một kiểu cách sản xuất, cách tổ chức riêng trong phạm vi gia đình. Các thành viên trong hộ quan hệ với nhau hoàn toàn theo cấp vị, có cùng sở hữu kinh tế. Trong mô hình sản xuất chủ hộ cũng là người lao động trực tiếp, làm việc có trách nhiệm và hoàn toàn tự giác. Sản xuất của hộ khá ổn định, vốn luân chuyển chậm so với các ngành khác.

Đối tượng sản xuất phát triển hết sức phức tạp và đa dạng, chi phí sản xuất thường là thấp, vốn đầu tư có thể rải đều trong quá trình sản xuất của hộ mang tính thời vụ, cùng một lúc có thể SXKD nhiều loại cây trồng, vật nuôi hoặc tiến hành các ngành nghề khác lúc nông nhàn, vì vậy thu nhập cũng rải đều, đó là yếu tố quan trọng tạo điều kiện cho kinh tế hộ phát triển toàn diện. Trình độ sản xuất của hộ ở mức thấp, chủ yếu là sản xuất thủ công, máy móc có chăng cũng còn ít, giản đơn, tổ chức sản xuất mang tính tự phát, quy mô nhỏ không được đào tạo bài bản. HSX hiện nay nói chung vẫn hoạt động SXKD theo tính chất truyền thống, thái độ lao động thường bị chi phối bởi tình cảm đạo đức gia đình và nếp sinh hoạt theo phong tục tập quán của làng quê. Từ những đặc điểm trên ta thấy kinh tế hộ rất dễ chuyển đổi hoặc mở rộng cơ cấu vì chi phí bỏ ra ít, trình độ khoa học kỹ thuật thấp.Quy mô sản xuất của hộ thường nhỏ, hộ có sức lao động, có các điều kiện về đất đai, mặt nước nhưng thiếu vốn, thiếu hiểu biết về khoa học, kỹ thuật, thiếu kiến thức về thị trường nên sản xuất kinh doanh còn mang nặng tính tự cấp, tự túc.

Nếu không có sự hỗ trợ của Nhà nước về cơ chế chính SVTH: Nguyễn Diệu My 7 Khóa luận tốt nghiệp sách, về vốn thì kinh tế hộ không thể chuyển sang sản xuất hàng hoá, không thể tiếp cận với cơ chế thị trường. Vai trò hộ sản xuất trong phát triển kinh tế Hộ sản xuất là cầu nối trung gian để chuyển nền kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hoá. Lịch sử phát triển sản xuất hàng hoá đã trải qua giai đoạn đầu tiên là kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hoá nhỏ trên quy mô hộ gia đình.Tiếp theo là giai đoạn chuyển biến từ kinh tế hàng hoá nhỏ lên kinh tế hàng hoá quy mô lớn- đó là nền kinh tế hoạt động mua bán trao đổi bằng trung gian tiền tệ. Bước chuyển biến từ kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hoá nhỏ trên quy mô hộ gia đình là một giai đoạn lịch sử mà nếu chưa trải qua thì khó có thể phát triển sản xuất hàng hoá quy mô lớn, giải thoát khỏi tình trạng nền kinh tế kém phát triển.

Hộ sản xuất góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lao động, giải quyết việc làm ở nông thôn. Việc làm là một trong những vấn đề cấp bách đối với toàn xã hội nói chung và đặc biệt là nông thôn hiện nay. Nước ta có trên 70% dân số sống ở nông thôn. Với một đội ngũ lao động dồi dào, kinh tế quốc doanh đã được nhà nước trú trọng mở rộng song mới chỉ giải quyết được việc làm cho một số lượng lao động nhỏ.

Lao động thủ công và lao động nông nhàn còn nhiều. Việc sử dụng khai thác số lao động này là vấn đề cốt lõi cần được quan tâm giải quyết.Từ khi được công nhận hộ gia đình là một đơn vị kinh tế tự chủ, đồng thời với việc nhà nước giao đất, giao rừng cho nông - lâm nghiệp, đồng muối trong diêm nghiệp, ngụ cư trong ngư nghiệp và việc cổ phần hoá trong doanh nghiệp, HTX đã làm cơ sở cho mỗi hộ gia đình sử dụng hợp lý và có hiệu quả nhất nguồn lao động sẵn có của mình. Đồng thời, chính sách này đã tạo đà cho một số HSX, kinh doanh trong nông thôn tự vươn lên mở rộng sản xuất thành các mô hình kinh tế trang trại, tổ HTX thu hút sức lao động, tạo công ăn việc làm cho lực lượng lao động dư thừa ở nông thôn. Hộ sản xuất có khả năng thích ứng với cơ chế thị trường thúc đẩy sản xuất hàng hoá.

Ngày nay, HSX đang hoạt động theo cơ chế thị trường có sự tự do cạnh tranh trong sản xuất hàng hoá, là đơn vị kinh tế độc lập, tự chủ, các HSX phải quyết định mục tiêu SXKD của mình là sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? để trực tiếp quan hệ với thị trường. Để đạt được điều này các HSX đều phải không ngừng nâng cao chất SVTH: Nguyễn Diệu My 8 Khóa luận tốt nghiệp lượng, mẫu mã sản phẩm cho phù hợp với nhu cầu và một số biện pháp khác để kích thích cầu, từ đó mở rộng sản xuất đồng thời đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất.Với quy mô nhỏ, bộ máy quản lý gọn nhẹ, năng động, HSX có thể dễ dàng đáp ứng được những thay đổi của nhu cầu thị trường mà không sợ ảnh hưởng đến tốn kém về mặt chi phí. Thêm vào đó lại được Đảng và Nhà nước có các chính sách khuyến khích tạo điều kiện để HSX phát triển. Như vậy, với khả năng nhạy bén trước nhu cầu thị trường, HSX đã góp phần đáp ứng đầy đủ nhu cầu ngày càng cao của thị trường tạo ra động lực thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển cao hơn.

Từ sự phân tích trên ta thấy kinh tế hộ là thành phần kinh tế không thể thiếu được trong quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá xây dựng đất nước. Kinh tế hộ phát triển góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế trong cả nước nói chung, kinh tế nông thôn nói riêng và cũng từ đó tăng mọi nguồn thu cho ngân sách địa phương cũng như ngân sách nhà nước. Không những thế, HSX còn là người bạn hàng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ của Ngân hàng nông nghiệp trên thị trường nông thôn.Vì vậy, họ có mối quan hệ mật thiết với NHNN và đó là thị trường rộng lớn có nhiều tiềm năng để mở rộng đầu tư tín dụng mở ra nhiều vùng chuyên canh cho năng xuất và hiệu quả SXKD cao. Kinh tế hộ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Là động lực khai thác các tiềm năng, tận dụng các nguồn lực vốn, lao động, tài nguyên, đất đai đưa vào sản xuất làm tăng sản phẩm cho xã hội. Là đối tác cạnh tranh của kinh tế quốc doanh trong quá trình cùng vận động và phát triển. Hiệu quả đó gắn liền với sản xuất kinh doanh, tiết kiệm được chi phí, chuyển hướng sản xuất, tạo được quỹ hàng hoá cho tiêu dùng và xuất khẩu, tăng thu cho ngân sách nhà nước. Xét về lĩnh vực tài chính tiền tệ thì kinh tế hộ tạo điều kiện mở rộng thị trường vốn, thu hút nhiều nguồn đầu tư.

Cùng với các chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước, tạo điều kiện cho kinh tế hộ phát triển đã góp phần đảm bảo lương thực quốc gia và tạo được nhiều việc làm cho người lao động, góp phần ổn định an ninh trật tự xã hội, nâng cao trình độ dân trí, sức khoẻ và đời sống của người dân.