LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Cùng với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, hệ thống ngân hàng thƣơng mại ở nƣớc ta đã không ngừng lớn mạnh và góp phần quan trọng vào những thành quả chung của công cuộc đổi mới. Các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam đã thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy không thể thiếu của các thành phần kinh tế, có những đóng góp to lớn trong việc thúc đẩy nền kinh tế quốc dân phát triển toàn diện với tốc độ cao và ổn định. Ngoài các hoạt động truyền thống (huy động vốn, cho vay, đầu tƣ), các ngân hàng thƣơng mại còn rất chú ý đến các hoạt động ngoại bảng trong đó có hoạt động bảo lãnh.
Hoạt động này đem lại một nguồn thu nhập không nhỏ cho ngân hàng mà không phải sử dụng vốn nên tiết kiệm đƣợc chi phí. Hơn nữa khẳng định đƣợc chất lƣợng dịch vụ, uy tín của ngân hàng đối với các đối tác, khách hàng… Bảo lãnh ngân hàng là một trong những nghiệp vụ ngân hàng hiện đại. Bảo lãnh đã đƣợc các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam ứng dụng và phát triển trong những năm qua. Việc áp dụng nghiệp vụ bảo lãnh trong hoạt động của các ngân hàng thƣơng mại đã giúp cho các ngân hàng mở rộng hoạt động của mình, tăng cƣờng mối quan hệ với khách hàng.
Tuy nhiên, nghiệp vụ bảo lãnh chƣa đƣợc hoàn thiện về mặt quy trình, về trình độ chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ, một số loại hình bảo lãnh và các sản phẩm từ hoạt động bảo lãnh vẫn chƣa đƣợc thực hiện, rủi ro từ bảo lãnh vẫn còn ở mức độ khá lớn và mức độ phát triển của nó chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu của nền kinh tế. Chính vì vậy, việc phát triển hoạt động bảo lãnh trong các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nói chung và MHB Hà Nội nói riêng là một đòi hỏi hết sức cấp bách trong giai đoạn hiện nay. 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Sau hai năm theo học bậc cao học chuyên ngành Tài chính- Ngân hàng, và một thời gian làm việc tại MHB Hà Nội, giúp tôi càng nhận thức rõ ràng hơn về tầm quan trọng của hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng thƣơng mại nói chung và MHB Hà Nội nói riêng. Dƣới sự hƣớng dẫn của Tiến sĩ Trần Thị Vân Anh, tôi chọn đề tài: “Hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long – Chi nhánh Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sỹ của mình.
Tình hình nghiên cứu Hiện nay nƣớc ta đã có một số tác giả nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến hoạt động bảo lãnh tại các ngân hàng thƣơng mại. Trong các công trình nghiên cứu hầu hết các tác giả đều đã nêu lên đƣợc thực trạng hoạt động bảo lãnh tại các ngân hàng trong một số giai đoạn. Đồng thời cũng đƣa ra các biện pháp nhằm tăng hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại hệ thống ngân hàng thƣơng mại nói chung và tại các ngân hàng là đối tƣợng nghiên cứu nói riêng. Sau đây là một số công trình nghiên cứu: Luận văn thạc sĩ “Giải pháp hoàn thiện và phát triển nghiệp vụ bảo lãnh tại Ngân hàng ngoại thƣơng Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh” năm 2010; tác giả Nguyễn Thị Thơm tại trƣờng Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh.
Trong cuốn luận văn trên, tác giả đã có một số các đóng góp nhƣ sau: - Tác giả đã nêu đƣợc những lý luận cơ bản về nghiệp vụ bảo lãnh cũng nhƣ việc vận dụng linh hoạt các điều Luật, Công ƣớc, Quy tắc về bảo lãnh. - Tác giả đã nêu rõ sự ra đời và việc hoàn thiện nghiệp vụ bảo lãnh tại VCB HCM trong các năm 2006 đến 2009. Đồng thời tác giả nêu đƣợc thực trạng về hoạt động bảo lãnh tại VCB HCM theo các tiêu chí: các loại giao dịch bảo lãnh, sự phát triển về số lƣợng thƣ bảo lãnh, doanh số bảo lãnh và phí bảo lãnh; sự chiếm ƣu thế lớn trong lĩnh vực giao dịch bảo lãnh trên địa 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bàn thành phố Hồ Chí Minh cũng nhƣ trong toàn hệ thống VCB; quy trình nghiệp vụ bảo lãnh. - Tác giả đã đƣa ra đƣợc định hƣớng phát triển cho VCB HCM: để giữ vững và tăng thị phần.
Đƣa ra đƣợc các giải pháp để phát triển hoạt động bảo lãnh nhƣ: cơ cấu nhân sự, chất lƣợng nguồn nhân lực, chính sách khách hàng, chính sách tiền lƣơng, chính sách quảng cáo thƣơng hiệu cũng nhƣ cơ chế kiểm tra kiểm soát. Luận văn thạc sĩ “Phát triển dịch vụ bảo lãnh tại ngân hàng đầu tƣ và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bình Định” năm 2012, tác giả: Lƣơng Thị Thanh Thủy tại trƣờng Đại học Đà Nẵng. Trong luận văn, tác giả đã có một số đóng góp nhƣ sau: - Hệ thống hóa lý luận về nghiệp vụ bảo lãnh của NHTM, trong đó luận văn đã trình bày có chọn lọc cơ sở lý luận chung về bảo lãnh, bảo lãnh ngân hàng; quan niệm về phát triển bảo lãnh ngân hàng, các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển và những nhân tố ảnh hƣởng sự phát triển hoạt động bảo lãnh. - Phản ảnh thực trạng hoạt động bảo lãnh của BIDV Bình Định từ năm 2009 đến năm 2011, qua đó đã chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và những nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động bảo lãnh tại BIDV Bình Định trong thời gian luận văn khảo sát.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động bảo lãnh tại BIDV Bình Định cho những năm tiếp theo. Giải pháp phát triển hoạt động bảo lãnh tại BIDV Bình Định đƣợc xây dựng với mục tiêu góp phần tăng trƣởng hoạt động này nhƣng vẫn đảm bảo về chất lƣợng, tạo nên sự phát triển bền vững, đóng góp vào sự phát triển chung của ngân hàng. Luận văn đã đƣa ra hệ thống giải pháp gồm 3 nhóm giải pháp: nhóm giải pháp phát triển khách hàng, nhóm giải pháp hạn chế rủi ro, nhóm giải pháp bổ trợ. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com - Đồng thời, luận văn cũng có một số kiến nghị, đề xuất đối với Chính Phủ, NHNN, tỉnh Bình Định với ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam để các giải pháp mang tính khả thi hơn.
Luận văn thạc sĩ “Phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quy Nhơn” (năm 2013) tác giả Hoàng Tuấn Minh tại trƣờng Đại học Đà Nẵng. Trong cuốn luận văn trên, tác giả đã có một số đóng góp nhƣ sau: - Hệ thống hóa lý luận về nghiệp vụ bảo lãnh của NHTM: lý luận chung về bảo lãnh ngân hàng; về sự phát triển bảo lãnh ngân hàng, một số các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển hoạt động bảo lãnh. - Phản ảnh thực trạng hoạt động bảo lãnh của Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quy Nhơn, qua đó đã chỉ ra những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và những nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quy Nhơn trong thời gian qua. Đây là những tồn tại chung cho các chi nhánh ngân hàng tại các tỉnh Nam trung bộ, đồng thời cũng cho thấy sự khác biệt của hoạt động bảo lãnh của VCB tại các tỉnh ngoài hai thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh.
- Luận văn đã đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Quy Nhơn trong kế hoạch đến năm 2015. Luận văn thạc sĩ “Phát triển hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng TMCP kỹ thƣơng Việt Nam- Chi nhánh Bắc Giang” năm 2012; tác giả Đoàn Thị Thanh Hƣơng tại trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân. Trong luận văn, tác giả đã có một số đóng góp nhƣ sau: - Hệ thống hóa các lý thuyết về hoạt động bảo lãnh nhƣ: các khái niệm, vấn đề chung của hoạt động bảo lãnh. Cụ thể nhƣ: đặc điểm, phân loại, chính 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sách, quy trình, rủi ro, phƣơng thức tổ chức thực hiện tại Ngân hàng kỹ thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Bắc Giang.
- Phân tích thành công và hạn chế trong hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Kỹ thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Bắc Giang. - Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh nhƣ: tăng doanh số, số dƣ cùng việc nâng cao chất lƣợng. - Đề xuất một số kiến nghị với các đơn vị quản lý. Những luận văn trên đều đã đƣa ra những lý luận cơ bản về bảo lãnh của ngân hàng thƣơng mại, đánh giá thực trạng hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng: những kết quả đạt đƣợc; hạn chế, nguyên nhân.
Các tác giả đã đƣa ra đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng mà luận văn nghiên cứu. Tuy nhiên vì mỗi luận văn lại chọn đối tƣợng nghiên cứu khác nhau nên các biện pháp giải quyết vấn đề nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại từng ngân hàng cũng có những điểm riêng biệt. Đồng thời tác giả cũng nghiên cứu các lý thuyết cơ bản về hiệu quả, hiệu quả hoạt động kinh doanh nói chung, hiệu quả kinh tế… Cho tới thời điểm hiện tại, rất ít tác giả nghiên cứu về hiệu quả hoạt động bảo lãnh, đặc biệt chƣa có tác giả nào nghiên cứu về hoạt động bảo lãnh tại MHB Hà Nội nói chung và hiệu quả hoạt động bảo lãnh tại MHB Hà Nội nói riêng. Trong mỗi giai đoạn khác nhau thì mỗi ngân hàng khác nhau lại có những chiến lƣợc kinh doanh của riêng mình để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế trên địa bàn.
Trong tình hình kinh tế khó khăn hiện nay thì MHB Hà Nội đã tập trung vào việc nâng cao hiệu quả các hoạt động ngoại bảng để tăng thêm lợi nhuận cho ngân hàng mình. Để có cái nhìn toàn diện hơn về hoạt động bảo lãnh, trong cuốn luận văn này, tác giả đƣa ra những vấn đề lý thuyết về hoạt động bảo lãnh. Xuất phát từ 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nhu cầu thực tế của MHB Hà Nội, tác giả có những đánh giá về thực trạng hoạt động bảo lãnh và nêu những nguyên nhân của thực trạng đó. Từ đó, tác giả sẽ đƣa ra những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh phù hợp nhất với tình hình kinh doanh thực tế tại MHB Hà Nội.
Mục tiêu nghiên cứu * Mục đích: Nghiên cứu thực trạng hoạt động bảo lãnh tại MHB Hà Nội để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động bảo lãnh cho Chi nhánh.