Nghiên cứu hệ thống đường thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam từ năm 1897 đến năm 1945

Luận án tiến sĩ phân tích hệ thống đường thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam giai đoạn 1897-1945, khám phá tác động và di sản lịch sử.

2022

197
3
0

Phí lưu trữ

45 Point

Mục lục chi tiết

LỜI CAM ĐOAN

1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án

1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về chính sách của Pháp ở Đông Dƣơng

1.3. Nhóm các công trình nghiên cứu về Bắc Kỳ

1.4. Nhóm các công trình nghiên cứu về giao thông đƣờng bộ ở Bắc Kỳ thời thuộc Pháp

1.5. Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu và các vấn đề đặt ra

2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1897 - 1918

2.1. Bối cảnh lịch sử và những yếu tố tác động đến quá trình xây dựng hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam

2.2. Bối cảnh quốc tế và khu vực

2.3. Tình hình nƣớc Pháp

2.4. Đặc điểm vùng Đông Bắc của Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

2.5. Quá trình hình thành, phát triển của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam

2.6. Chủ trƣơng và mục đích xây dựng

2.7. Biện pháp tài chính và hành chính

2.8. Kĩ thuật xây dựng

2.9. Nhân công xây dựng

2.10. Quá trình xây dựng và duy tu, bảo trì

2.11. Hoạt động khai thác, sử dụng các tuyến đƣờng

2.12. Tiểu kết chƣơng 2

3. CHƯƠNG 3: HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1919 - 1945

3.1. Bối cảnh lịch sử và những yếu tố tác động đến hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam (1919 - 1945)

3.2. Bối cảnh quốc tế và khu vực

3.3. Tình hình nƣớc Pháp

3.4. Tình hình Việt Nam

3.5. Bƣớc phát triển của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam (1919 - 1945)

3.6. Chủ trƣơng và mục đích phát triển giao thông của thực dân Pháp

3.7. Cơ quan quản lý và nguồn vốn đầu tƣ

3.8. Kĩ thuật xây dựng và nhân công xây dựng

3.9. Tình hình xây dựng, duy tu, bảo trì hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa

3.10. Hoạt động khai thác, sử dụng các tuyến đƣờng

3.11. Tiểu kết chƣơng 3

4. CHƯƠNG 4: ĐẶC ĐIỂM, TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1897 - 1945

4.1. Đặc điểm hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc

4.2. Tác động của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc đối với Bắc Kỳ

4.3. Những tác động tích cực

4.4. Những tác động tiêu cực

4.5. Tiểu kết chƣơng 4

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Tài liệu "Hệ thống đường thuộc địa ở Đông Bắc Việt Nam (1897-1945): Nghiên cứu lịch sử" cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phát triển và ảnh hưởng của hệ thống đường bộ trong giai đoạn thuộc địa tại Đông Bắc Việt Nam. Tác giả phân tích các yếu tố lịch sử, kinh tế và xã hội đã hình thành nên mạng lưới giao thông này, đồng thời chỉ ra những tác động của nó đến sự phát triển vùng miền và đời sống người dân. Độc giả sẽ nhận được những thông tin quý giá về cách mà hệ thống giao thông đã góp phần vào sự thay đổi của khu vực trong bối cảnh lịch sử phức tạp.

Để mở rộng thêm kiến thức về các vấn đề liên quan đến quản lý và phát triển hạ tầng giao thông, bạn có thể tham khảo các tài liệu như Luận văn thạc sĩ địa kỹ thuật xây dựng nghiên cứu giải pháp xử lý nền đất yếu bằng cọc cát ứng dụng cho tuyến đường tránh nhà máy nhiệt điện Long Phú, Sóc Trăng, nơi đề cập đến các giải pháp kỹ thuật trong xây dựng hạ tầng. Bên cạnh đó, Luận văn thạc sĩ kỹ thuật chuyên ngành quản lý kinh tế tăng cường công tác quản lý nhà nước về xây dựng công trình giao thông đường bộ trên địa bàn huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông. Cuối cùng, Luận văn thạc sĩ kỹ thuật chuyên ngành quản lý xây dựng nâng cao chất lượng đầu tư xây dựng các công trình giao thông trên địa bàn thành phố Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa cung cấp cái nhìn về chất lượng đầu tư trong xây dựng hạ tầng giao thông. Những tài liệu này sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn về các khía cạnh khác nhau của hệ thống giao thông tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ HÒA HỆ THỐNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM TỪ NĂM 1897 ĐẾN NĂM 1945 Ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN THỊ HÒA HỆ THỐNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM TỪ NĂM 1897 ĐẾN NĂM 1945 Ngành: Lịch sử Việt Nam Mã số: 9229013 LUẬN ÁN TIẾN SĨ LỊCH SỬ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1.TS NGUYỄN NGỌC CƠ 2.TS HÀ THỊ THU THỦY THÁI NGUYÊN - NĂM 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả và số liệu nêu trong luận án là trung thực, khách quan, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo qui định. Những kết luận của luận án chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Thái Nguyên, ngày 15 tháng 6 năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Thị Hòa i LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, các thầy cô ở Khoa Lịch sử, Trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Đặc biệt, tôi xin đƣợc bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Ngọc Cơ và PGS.TS Hà Thị Thu Thủy - ngƣời đã nhiệt tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận án. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đơn vị: Trung tâm lƣu trữ Quốc gia I, Thƣ viện Quốc gia, các nhà nghiên cứu, cơ quan, địa phƣơng… đã giúp đỡ cho tôi về mặt tài liệu, tƣ liệu trong suốt quá trình viết luận án. Xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên, khuyến khích và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Xin trân trọng cảm ơn! Tác giả luận án Nguyễn Thị Hòa ii MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN . ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT . iv DANH MỤC CÁC BẢNG . v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ . vi MỞ ĐẦU . Tính cấp thiết của đề tài . Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu . Nguồn tài liệu. Đóng góp của luận án . Bố cục của luận án . 8 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN . Những công trình nghiên cứu liên quan đến luận án . Nhóm các công trình nghiên cứu về chính sách của Pháp ở Đông Dƣơng . Nhóm các công trình nghiên cứu về Bắc Kỳ . Nhóm các công trình nghiên cứu về giao thông đƣờng bộ ở Bắc Kỳ thời thuộc Pháp. Một số nhận xét về tình hình nghiên cứu và các vấn đề đặt ra . 28 Chƣơng 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1897 - 1918 . Bối cảnh lịch sử và những yếu tố tác động đến quá trình xây dựng hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam . Bối cảnh quốc tế và khu vực . Tình hình nƣớc Pháp . Đặc điểm vùng Đông Bắc của Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX . Quá trình hình thành, phát triển của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam. Chủ trƣơng và mục đích xây dựng . Biện pháp tài chính và hành chính . Kĩ thuật xây dựng . Nhân công xây dựng . Quá trình xây dựng và duy tu, bảo trì . Hoạt động khai thác, sử dụng các tuyến đƣờng . 75 Tiểu kết chƣơng 2 . 82 Chƣơng 3: HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1919 - 1945 . Bối cảnh lịch sử và những yếu tố tác động đến hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam (1919 - 1945). Bối cảnh quốc tế và khu vực . Tình hình nƣớc Pháp . Tình hình Việt Nam . Bƣớc phát triển của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc Việt Nam (1919 - 1945) . Chủ trƣơng và mục đích phát triển giao thông của thực dân Pháp. Cơ quan quản lý và nguồn vốn đầu tƣ . Kĩ thuật xây dựng và nhân công xây dựng . Tình hình xây dựng, duy tu, bảo trì hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa . Hoạt động khai thác, sử dụng các tuyến đƣờng . 114 Tiểu kết chƣơng 3 . 126 Chƣơng 4: ĐẶC ĐIỂM, TÁC ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG GIAO THÔNG ĐƢỜNG THUỘC ĐỊA Ở VÙNG ĐÔNG BẮC VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1897 - 1945 . Đặc điểm hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc. Tác động của hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc đối với Bắc Kỳ . Những tác động tích cực . Những tác động tiêu cực . 147 Tiểu kết chƣơng 4 . 153 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ . 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 158 PHỤ LỤC v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Viết tắt Viết đầy đủ Tiếng Việt 1. BOIF Bulletin officiel de l’Indochine Công báo Đông Dƣơng Française thuộc Pháp 2. DFI Fonds de la Direction des Phông Sở tài chính Finances de l’Indochine Đông Dƣơng 3. GGI Gouvernement Général de Phủ Toàn quyền l’Indochine Đông Dƣơng 4. JOFI Journal officiel de la Fédération Công báo Liên bang Indochinoise Đông Dƣơng 5. JOI Journal officiel de l’Indochine Công báo Đông Dƣơng 6. JOIF Journal officiel de l’Indochine Công báo Đông Dƣơng Française thuộc Pháp 7. FGGI Fonds de la Gouvernement Phông Toàn quyền Général de l’Indo - Chine Đông Dƣơng 8. FRST Fonds de la Résidence Phông Phủ Thống sứ supérieure du Tonkin Bắc Kỳ 9. đ Đồng Đồng bạc Đông Dƣơng (piastre) 10. Fr franc Đồng franc Pháp 11. TTLTQG I Trung tâm Lƣu trữ Quốc gia I 12. Nxb Nhà xuất bản iv DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Sự phân bố vốn đầu tƣ của tƣ bản Pháp trong các ngành kinh tế ở Đông Dƣơng từ năm 1888 đến năm 1918 . Phân loại đƣờng bộ ở Đông Dƣơng năm 1918 . Hoạt động xây dựng, bảo trì đoạn đƣờng thuộc địa số 1 (1914 - 1918) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đoạn đƣờng thuộc địa số 2 (1912 - 1918) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đoạn đƣờng thuộc địa số 3 (1914 - 1918) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đoạn đƣờng thuộc địa số 4 (1902 - 1918) . Vốn đầu tƣ cải thiện đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc năm 1919, 1920. Vốn đầu tƣ của tƣ bản Pháp cho giao thông các xứ giai đoạn 1924 - 1928 . Dân số các xứ từ năm 1921 đến năm 1943 . Diện tích và dân số các tỉnh vùng Đông Bắc năm 1921 và năm 1936 . Lƣơng của công nhân ở Việt Nam từ năm 1931 đến năm 1939 . Hiện trạng các tuyến đƣờng thuộc địa ở vùng Đông Bắc vào năm 1920 103 Bảng 3. Hiện trạng đƣờng bộ ở Bắc Kỳ (1919 - 1925) . Hiện trạng đƣờng bộ ở Bắc Kỳ năm 1940 . Hoạt động xây dựng, bảo trì đƣờng thuộc địa số 1 (1919 - 1933) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đƣờng thuộc địa số 2 (1918 - 1921) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đƣờng thuộc địa số 3 (1919 - 1931) . Hoạt động xây dựng, bảo trì đƣờng thuộc địa số 4 (1919 - 1927) . Số lƣợng ôtô vận tải ở Đông Dƣơng (1921 - 1926) . Số lƣợng xe cơ giới lƣu thông ở Bắc Kỳ (1928 - 1939) . Số xe chở hàng chạy ở Bắc Kỳ (1935 - 1939) . Tình hình các tuyến xe vận tải trên đƣờng số 1 ở Bắc Kỳ (1932) . Tình hình các tuyến xe vận tải trên đƣờng số 2 ở Bắc Kỳ (1932) . Tình hình các tuyến xe vận tải trên đƣờng số 3 ở Bắc Kỳ (1932) . Tình hình các tuyến xe vận tải trên đƣờng số 4 ở Bắc Kỳ (1932) . 125 v DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 2. Số giấy phép thăm dò mỏ ở Đông Dƣơng sau năm 1912 . Sự phân bố vốn đầu tƣ của tƣ bản Pháp trong các ngành kinh tế Đông Dƣơng từ năm 1924 đến năm 1928. Số lƣợng hãng vận tải đƣờng bộ ở Bắc Kỳ (1935 - 1939) . Cơ cấu vốn đầu tƣ cho giao thông vận tải ở Đông Dƣơng năm 1925. 133 vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Giao thông là một yếu tố thuộc kết cấu hạ tầng, cả kết cấu hạ tầng sản xuất và kết cấu hạ tầng xã hội. Những đƣờng giao thông đƣợc ví nhƣ mạch máu trong tổ chức kinh tế của đất nƣớc. Giao thông vận tải không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của các ngành kinh tế nhƣ công nghiệp, nông nghiệp, thƣơng mại mà còn có vai trò to lớn đối với đời sống chính trị, văn hóa, xã hội và quốc phòng. Lịch sử Việt Nam đã trải qua nhiều lần bị xâm chiếm và cai trị của các thế lực ngoại xâm. Để phục vụ cho mục đích bóc lột, các công trình giao thông đã đƣợc khảo sát, thiết kế và xây dựng, đặc biệt là hệ thống đƣờng bộ trong thời kỳ ngƣời Pháp xâm lƣợc và bóc lột Việt Nam. Trong hệ thống đƣờng này, các đƣờng quốc lộ ở thuộc địa (Đƣờng thuộc địa) có tầm quan trọng tƣơng ứng với các đƣờng quốc lộ bên Pháp, thể hiện đặc điểm lợi ích chung cho toàn Liên bang hoặc do nhu cầu về kinh tế hoặc do nhu cầu về chiến lƣợc, nhu cầu về chính trị, cai trị. Tuy nhiên, cho đến nay, việc nghiên cứu về mảng đề tài này còn là “khoảng trống” bỏ ngỏ. Vì vậy, chúng tôi lựa chọn đề tài này là dựa trên ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Về mặt khoa học, khi nghiên cứu đề tài, chúng ta thấy rõ hơn bản chất, âm mƣu, thủ đoạn của thực dân Pháp trong công cuộc xâm lƣợc và cai trị, khai thác Việt Nam; luận giải một cách có hệ thống về chính sách, quá trình xây dựng và khai thác hệ thống giao thông đƣờng thuộc địa ở các tỉnh phía bắc thƣợng du Bắc Kỳ; đồng thời góp thêm nguồn tƣ liệu về lịch sử giao thông, kinh tế Việt Nam nói chung và lịch sử giao thông, kinh tế các tỉnh phía bắc thƣợng du Bắc Kỳ nói riêng. Về mặt thực tiễn, việc nghiên cứu vấn đề này còn cho phép chúng ta rút ra một số bài học kinh nghiệm về việc xây dựng, phát triển, quản lý và khai thác hệ thống giao thông vận tải đƣờng bộ ở khu vực trong giai đoạn hiện nay. Bởi giao thông vận tải là ngành sản xuất vật chất đặc biệt, sản phẩm của ngành là sự vận chuyển hàng hóa, hành khách.

Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ