CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN HỆ THỐNG 1. Giới thiệu chung về Tổng cục Hải Quan Tổng cục Hải Quan là một cơ quan trực thuộc Bộ Tài Chính Việt Nam, có chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài Chính trong việc thực hiện quản lý nhà nước về Hải Quan và công tác tổ chức thực thi pháp luật về Hải Quan trên phạm vi cả nước, trong đó bao gồm nhiệm vụ kiểm tra, giám sát Hải Quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; phối hợp với các lực lượng thực hiện các biện pháp phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới ngoài phạm vi địa bàn hoạt động Hải Quan theo quy định pháp luật; kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm của hàng hóa xuất nhập khẩu; kiểm tra sau thông quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu. Tổ chức bộ máy của Tổng Cục và các đơn vị trực thuộc gồm: Lê Đình Sang – 20A4040126 4 Khóa luận tốt nghiệp Hình 1.
Cơ cấu tổ chức Hải Quan Việt Nam Lê Đình Sang – 20A4040126 5 Khóa luận tốt nghiệp 1. Hiện trạng hệ thống Đánh giá năng lực của trường Hải Quan Hệ thống Đánh giá năng lực của trường Hải Quan đã được áp dụng từ năm 2016 để đánh giá năng lực của học viên trong quá trình học tập. Tuy nhiên, hệ thống này được xây dựng với mục đích phục vụ công tác đánh giá năng lực học viên của Trường Hải Quan, do đó để triển khai áp dụng với mục đích đánh giá năng lực cán bộ trong toàn ngành thì hệ thống này còn có những hạn chế, cụ thể: - Đối với các danh mục được sử dụng trên hệ thống, chưa có các danh mục vị trí việc làm, danh mục đơn vị Hải Quan và danh mục lĩnh vực chuyên môn. - Hệ thống đánh giá năng lực đang được sử dụng hiện tại chỉ có thể đánh giá năng lực chuyên môn của các cán bộ theo tiêu chí trượt/đỗ mà chưa phân chia năng lực của cán bộ thành nhiều cấp khác nhau.
- Các câu hỏi được đưa vào hệ thống cũ này đã được cán bộ của Trường thẩm định sẵn bên ngoài, do đó có thể gây nên tính trạng không phù hợp với nhu cầu nghiệp vụ của đơn vị quản lý trực tiếp bởi vì câu hỏi phải được cập nhật thường xuyên, liên quan đến tình hình thực tế của đơn vị, các câu hỏi đưa ra cần được thẩm định, các đơn vị có thể tham khảo nguồn câu hỏi của nhau… - Bộ đề chưa được phân chia thành nguồn câu hỏi luyện tập và câu hỏi thi chính thức để hỗ trợ học viên tự ôn luyện và kiểm tra năng lực của bản thân trước khi tham gia kỳ thi chính thức. Sự cần thiết phải xây dựng hệ thống đánh giá năng lực cán bộ mới Từ những vấn đề cấp thiết đặt ra cùng với yêu cầu nghiệp vụ thay đổi thì việc đầu tư thay đổi một hệ thống mới là tất yếu. Cụ thể: Đánh giá năng lực đáp ứng cơ bản các quy trình quản lý hoạt động đổi mới QLNNL của cán bộ ngành Hải Quan giúp Lãnh đạo Tổng cục Hải Quan chủ động thực hiện các chủ trương, chính sách, kế hoạch về đổi mới công tác tổ chức cán bộ của Đảng - Nhà nước nói chung, và ngành Hải Quan nói riêng. Bên cạnh đó, việc đánh giá được năng lực cán bộ giúp khắc phục tối đa các hạn chế trong công tác QLNNL của ngành Hải Quan, phù hợp với xu hướng phát triển chung và có những Lê Đình Sang – 20A4040126 6 Khóa luận tốt nghiệp hoạt động mang tính tiên phong, đi trước một bước, qua đó góp phần đẩy nhanh tốc độ hiện đại hóa hoạt động Hải Quan, hướng tới tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực công chức, nâng cao hiệu quả thực thi công vụ, chống phiền hà, sách nhiễu, nâng cao tính liêm chính Hải Quan.
Trên cơ sở kết quả đánh giá năng lực cán bộ Hải Quan, sẽ tạo phong trào học tập, hình thành ý thức tự học, tự nghiên cứu trong mỗi cán bộ công chức để rèn luyện, nâng cao trình độ chuyên môn, kiến thức nghiệp vụ. Đồng thời góp phần xác định được thực trạng năng lực chuyên môn của công chức để kịp thời xây dựng kế hoạch đào tạo nhằm bổ sung kiến thức, kỹ năng cho công chức trong tình hình mới. Kết quả của quá trình đánh giá sẽ giúp các cấp Lãnh đạo nắm được tình trạng năng lực của cán bộ công chức, từ đó có những điều chỉnh về nhân sự một cách phù hợp, tạo sự đồng thuận, nhất trí và tham gia tích cực, có trách nhiệm của các đơn vị trong Ngành khi triển khai thực hiện các hoạt động đổi mới QLNNL. Xác định đổi mới QLNNL là nhiệm vụ trọng tâm vừa có tính cấp thiết, vừa có tính chiến lược, lâu dài; nhằm xây dựng đội ngũ công chức Hải Quan chính quy, chuyên nghiệp, có đủ năng lực để thực hiện các nhiệm vụ của Ngành trong giai đoạn tới, nhất là các nhiệm vụ mà Hải Quan thực hiện theo quy định tại Nghị quyết 19-2017/NQ- CP, Nghị quyết 35/NQ-CP của Chính phủ và yêu cầu của Bộ Tài chính.
Xây dựng hệ thống đánh giá phục vụ cho việc thi trực tuyến cho cán bộ, công chức viên chức ngành Hải Quan; giúp cán bộ, công chức viên chức ôn luyện kiến thức nghiệp vụ để phục vụ cho công việc, đồng thời quản lý hồ sơ năng lực của cán bộ, công chức. Từ kết quả thi và hồ sơ năng lực cán bộ công chức sẽ giúp Lãnh đạo phân công công việc và điều động, luân chuyển cán bộ được phù hợp. Từ những đánh giá trên, Tổng cục Hải Quan cần thiết đầu tư xây dựng hệ thống đánh giá nguồn nhân lực mới trên cơ sở kế thừa hệ thống thi trực tuyến của trường Hải Quan Việt Nam để triển khai cho toàn ngành Hải Quan. Lộ trình triển khai: Trước tiên triển khai trọn vẹn việc đổi mới QLNNL theo năng lực tại một số Chi cục Hải Quan để vừa giải quyết các vấn đề về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của đơn vị đó; vừa để rút kinh nghiệm.
Sau đó triển khai Lê Đình Sang – 20A4040126 7 Khóa luận tốt nghiệp nhân rộng ra toàn Ngành.Qua đó chứng minh được tính hiệu quả của các hoạt động đổi mới QLNNL; góp phần tích cực xử lý được những tồn tại, hạn chế đang đặt ra đối với Ngành Hải Quan. Sứ mệnh của giải pháp nâng cấp hệ thống Đánh giá năng lực trường Hải Quan để triển khai đánh giá năng lực trên phạm vi toàn quốc: Thay vì những hạn chế của hệ thống cũ, việc đánh giá năng lực cán bộ của Toàn Cục bị bó hẹp trong khuôn khổ các đơn vị độc lập, hệ thống mới sẽ đáp ứng được việc đồng nhất cơ sở dữ liệu, dễ dàng quản lý giúp cho việc triển khai việc đánh giá năng lực được thực hiện trên phạm vi Toàn quốc. - Đối với việc quản lý danh mục: hệ thống Đánh giá năng lực của trường Hải Quan chưa có chức năng Quản lý danh mục đối với Danh mục vị trí việc làm, Danh mục đơn vị Hải Quan và Danh mục lĩnh vực chuyên môn. Các Danh mục này có mối liên quan đến nhau và là cần thiết khi triển khai trên phạm vi toàn quốc.
- Đối với việc quản lý các câu hỏi: hệ thống Đánh giá năng lực của trường Hải Quan chưa có chức năng thẩm định câu hỏi. Do đó, cần bổ sung chức năng này để xác định và đánh dấu những câu hỏi không còn phù hợp với tình hình thực tế của ngành Hải Quan, từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình duyệt câu hỏi. Đồng thời, cần tạo chức năng mới cho phép mỗi Cục Hải Quan tự tạo câu hỏi riêng liên quan đến tình hình thực tế của đơn vị, và có cơ chế phân biệt câu hỏi do đơn vị nào tạo ra (phân quyền truy cập, sử dụng câu hỏi). Những câu hỏi ấy chỉ được cán bộ trong đơn vị đó sử dụng để thi trắc nghiệm.
Ngoài ra các đơn vị còn có thể tham khảo và lấy nguồn câu hỏi chung của Tổng cục. Để tránh việc trùng lặp câu hỏi tại mỗi đơn vị, Tổng cục có trách nhiệm chủ trì soạn thảo các câu hỏi chung theo từng lĩnh vực. Các đơn vị sẽ soạn thảo câu hỏi riêng theo đặc thù từng đơn vị. Khi thiết lập đề thi, câu hỏi sẽ được lấy từ ngân hàng câu hỏi của Tổng cục và ngân hàng câu hỏi của đơn vị.
- Đối với quá trình thi thử và làm bài thi: Hệ thống cần tự động cập nhật kết quả làm bài thi của thí sinh ngay khi thí sinh lựa chọn đáp án cho từng Lê Đình Sang – 20A4040126 8 Khóa luận tốt nghiệp câu hỏi, cập nhật, lưu trữ kết quả trên máy chủ kết quả mới nhất và có thể truy vấn lại kết quả này trong lần đăng nhập tiếp theo của thí sinh trong trường hợp hệ thống bất ngờ gặp sự cố (như mất điện, lỗi đường truyền,…). Chức năng làm bài thi hiện đang có cần được tách thành 02 mục là luyện tập và thi chính thức. Để vào chức năng luyện tập, thí sinh cần đăng nhập vào tài khoản được cấp. Phần này sẽ hiển thị các đề thi được kết xuất theo kết cấu đề thi chính thức, hoặc kết xuất từ danh sách toàn bộ câu hỏi và đáp án thi sát hạch theo từng lĩnh vực để cho cán bộ ôn thi trước kỳ đánh giá chính thức.
Khi bắt đầu một đợt thi, Ban tổ chức phải lựa chọn danh sách cán bộ tham gia thi để hệ thống tự sinh mật khẩu cho những cán bộ đó. Thời gian mật khẩu thi chính thức có hiệu lực là kể từ lúc bắt đầu đến khi kết thúc đợt thi, nhằm tránh trường hợp thí sinh vào được chức năng thi chính thức trước và sau khi thi hoặc thi hộ. - Đối với việc đánh giá kết quả: Với hệ thống Đánh giá năng lực của trường Hải Quan, kết quả đánh giá năng lực của cán bộ chỉ là Trượt hoặc Đạt. Do đó, cần phải nâng cấp tính năng này và cho phép điều chỉnh bảng quy đổi giữa điểm với cấp độ thành thạo, chuyển thành thang đánh giá với ba cấp độ (1, 2, 3).
Hệ thống hiện tại đã có chức năng cho phép phân cấp độ thành thạo năng lực lý thuyết, nhưng chức năng này cần được nâng cấp để đảm bảo hệ thống tự động phân cấp độ thành thạo năng lực lý thuyết trên cơ sở tổng điểm của thí sinh theo thang điểm do các đơn vị quy định.