MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Giáo Dục là một vấn đề quan trọng hàng đầu, cấp thiết của mọi quốc gia. Giáo dục phải luôn đƣợc đổi mới để phù hợp với sự phát triển của xã hội. Đặc biệt là khi thực trạng dạy học hiện nay chỉ chú trọng về nội dung khiến cho kiến thức xa rời thực tế, trở thành kiến thức “chết”, không vận dụng đƣợc trong thực tế cuộc sống bối cảnh hiện nay.
Thêm vào đó Nghị quyết TW Đảng lần thứ 9 khoá XI của Đảng chỉ đạo đổi mới căn bản, toàn diện và mạnh mẽ nền giáo dục Việt Nam hiện nay nói chung và nền giáo dục phổ thông nói riêng với mục tiêu cốt lõi là chuyển từ dạy học trang bị kiến thức (Học sinh biết gì?) sang dạy học phát triển năng lực (Học sinh có khả năng làm gì?) sau khi học. Vì vậy, những năm gần đây, PISA ra đời, với mục đích đẩy mạnh đổi mới kiểm tra đánh giá, thông qua đó đổi mới giáo dục. Pisa chú trọng xem xét, đánh giá năng lực của học sinh trong việc ứng dụng các kiến thức và kỹ năng phổ thông cơ bản vào các tình huống thực tiễn, đồng thời tìm hiểu cả về động cơ, niềm tin vào bản thân, cũng nhƣ các chiến lƣợc học tập của học sinh. Việt Nam đã trải qua 2 kì khảo sát PISA (2012 và 2015), nhƣng đến nay các công trình nghiên cứu về PISA còn chƣa nhiều.
Có 1 số đề tài đƣợc thực hiện ở cấp độ luận văn thạc sĩ, ví dụ nhƣ đề tài “Thiết kế và sử dụng hệ thống bài tập theo hƣớng tiếp cận PISA trong dạy học phần hóa học vô cơ lớp 9” của ThS. Trần Thị Nguyệt Minh hay đề tài “Xây dựng hệ thống bài tập đánh giá năng lực toán học của học sinh lớp 10 theo định hƣớng của chƣơng trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA)” của ThS. Nguyễn Đức Thành. Còn trong phạm vi Đại học Đà Nẵng thì chƣa có đề tài nào nghiên cứu kĩ về vấn đề này.
Thực trạng hiện nay trong nền giáo dục nƣớc ta đặc biệt ở bậc THCS, THPT là các kiến thức đƣợc dạy, đƣợc học chủ yếu nhằm mục đích phục vụ cho các bài kiểm tra, đánh giá, thƣờng chỉ ở mức độ vận dụng các công thức rập khuôn, cứng nhắc, xa rời thực tế, khiến cho học sinh nhàm chán, thƣờng hay đặt ra Bên cạnh đó, việc dạy học hƣớng đến phát triển năng lực, giải quyết vấn đề đòi hỏi ngƣời dạy phải đầu tƣ rất nhiều thời gian, công sức, và với thời lƣợng 45 phút 1 tiết học hiện nay thì ngoài việc hoàn thành với lƣợng kiến thức khá nặng nhƣng không gần gũi với học sinh. Mặc dù, các đợi tập huấn, bồi dƣỡng chuyên môn luôn đƣợc triển khai để đƣa 1 Luan van thông tin, phƣơng pháp dạy học đổi mới đến quý thầy cô nhƣng việc thực hiện còn gặp rất nhiều khó khăn. Một trong những lí do cản trở đó chính là nguồn tài liệu cho giáo viên tham khảo còn khá ít, chƣa rõ ràng. Với những tồn tại và yêu đầu đặt ra mang tính thời đại nêu trên thì tôi mong rằng, việc đổi mới trong công tác kiểm tra, đánh giá sẽ đặt những viên gạch đầu tiên trong cuộc cách mạng giáo dục trong những năm sắp đến.
Hiện nay, việc kiểm tra năng lực học sinh bằng các bài tập theo hƣớng tiếp cận PISA cũng đang nhận đƣợc sự quan tâm, nghiên cứu của rất nhiều thạc sĩ, giảng viên, giáo viên, … ở nhiều môn học khác nhau, lĩnh vực khác nhau. Trong phạm vi nghiên cứu của sinh viên Đại học Đà Nẵng thì tôi nhận thấy hƣớng nghiên cứu này còn chƣa sâu và sản phẩm còn khá ít. Vì vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA PISA CHƢƠNG “CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ” – VẬT LÍ 11” để đào sâu vào kiến thức cũng nhƣ mong muốn phát triển năng lực của học sinh ở phần này, đồng thời có thể kết hợp với các bạn sinh viên cùng hƣớng nghiên cứu ở các phần kiến thức khác sẽ tạo nên một bộ sản phẩm có chất lƣợng, dày dặn, đáp ứng nhu cầu và là nguồn tham khảo cho giáo viên THPT. Mục tiêu nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận về PISA - Thiết kế đƣợc hệ thống bài tập Vật lí đánh giá năng lực học sinh trung học tiếp cận PISA 3.
Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu lý luận về Pisa và việc đánh giá năng lực học sinh theo Pisa. - Nghiên cứu các nội dung kiến thức của chƣơng “cảm ứng điện từ”- vật lí 11 - Xây dựng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực của Pisa chƣơng “cảm ứng điện từ” –vật lí lớp 11. - Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm để đánh giá tính khả thi của bộ đề kiểm tra năng lực giải quyết vấn đề của học sinh. - Tiến hành bổ sung, chỉnh sửa và hoàn thiện hệ thống bài tập tiếp cận năng lực cho phù hợp với thực trạng nghiên cứu.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu - Lí luận về PISA – những điều cơ bản. 2 Luan van - Năng lực Khoa học (chủ yếu là Vật Lý) - Nội dung kiến thức Vật Lý ở bậc Trung học Phạm vi nghiên cứu - Nội dung nghiên cứu kiến thức chƣơng “cảm ứng điện từ” – vật lí lớp 11 - Đề tài nghiện cứu trên lớp 11, 12 trƣờng THPT. Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp nghiên cứu lí thuyết: - Nghiên cứu tài liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo về dạy học phát triển năng lực. - Nghiên cứu các tài liệu tập huấn về PISA, các bài báo và các luận văn về PISA.
- Nghiên cứu tài liệu giáo khoa Vật lý, cùng với một số môn có liên quan để từ đó xây dựng bộ câu hỏi kiểm tra, đánh giá năng lực theo chuẩn PISA. 3 Luan van CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ PISA VÀ VIỆC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH THEO PISA 1. Pisa và mục đích là gì? Pisa là cụm từ viết tắt của Programme for International Student Assessment (chƣơng trình đánh giá học sinh quốc tế). Chƣơng trình này đƣợc điều phối bởi Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD ) Mục đích Đánh giá khả năng ứng dụng kiến thức và kỹ năng học đƣợc vào thực tiễn của học sinh lứa tuổi 15 (sau khi kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc) Đánh giá chất lƣợng nền giáo dục của một quốc gia với độ tin cậy cao.
Các năng lực hình thành 1. Năng lực Toán học Năng lực Toán học là khả năng vận dụng kiến thức Toán học vào các tình huống liên quan đến toán học Năng lực toán học đƣợc thể hiện ở 3 nhóm (cấp độ): - Nhóm 1: Tái hiện (lặp lại). - Nhóm 2: Kết nối và tích hợp. - Nhóm 3: Tƣ duy toán học; khái quát hóa và nắm đƣợc những tri thức toán học ẩn giấu bên trong các tình huống và các sự kiện.
Các bối cảnh, tình huống để áp dụng toán học có thể liên quan tới những vấn đề của cuộc sống cá nhân hàng ngày, những vấn đề của cộng đồng và của toàn cầu Câu hỏi ví dụ: Mọi ngƣời sống trong một khu chung cƣ quyết định mua cả khu này. Họ sẽ cùng nhau thanh toán theo cách mỗi ngƣời sẽ trả phần tiền tỉ lệ thuận với diện tích căn hộ mà họ ở.Đối với mỗi nhận định sau, hãy đánh dấu vào ô Đúng/Sai. Nhận định Đúng Sai Một ngƣời sống trong căn hộ rộng nhất sẽ phải trả nhiều tiền hơn so với ngƣời sống trong căn hộ nhỏ nhất 4 Luan van Nếu ta biết diện tích của hai căn hộ và giá của một trong hai căn hộ này thì có thể tính toán đƣợc giá cả của căn hộ thứ hai. Nếu ta biết giá của khu nhà đó và biết mỗi ngƣời chủ sở hữu trả bao nhiêu tiền, thì có thể tính toán đƣợc tổng diện tích của tất cả các căn hộ.
Nếu tổng giá trị của khu nhà giảm xuống 10%, thì mỗi ngƣời chủ sở hữu cũng sẽ phải trả ít hơn 10%.Có ba căn hộ nằm trong khu chung cƣ. Căn hộ 1 là căn hộ rộng nhất, có tổng diện tích là 95m2. Căn hộ 2 và 3 có diện tích lần lƣợt là 85m2 và 70m2. Giá bán cả 3 căn hộ là 300 triệu đồng.
Vậy chủ nhân của căn hộ 2 phải trả bao nhiêu tiền? Em hãy trình bày lời giải của mình. Năng lực Khoa học Năng lực Khoa học là khả năng vận dụng kiến thức khoa học để hiểu và giải quyết các tình huống khoa học. Nhận biết các vấn đề khoa học: đòi hỏi học sinh nhận biết các vấn đề mà có thể đƣợc khám phá một cách khoa học, nhận ra những nét đặc trƣng chủ yếu của việc nghiên cứu khoa học. Giải thích hiện tƣợng một cách khoa học: học sinh có thể áp dụng kiến thức khoa học vào tình huống đã cho, mô tả, giải thích hiện tƣợng một cách khoa học và dự đoán sự thay đổi.
Sử dụng các chứng cứ khoa học, lí giải các chứng cứ để rút ra kết luận. Năng lực Khoa học đƣợc thể hiện ở 3 hình thức: - Xác định các vấn đề khoa học - Giải thích hiện tƣợng một cách khoa học - Sử dụng các chứng cứ khoa học, lí giải các chứng cứ để rút ra kết luận. Câu hỏi ví dụ: BỆNH SÂU RĂNG Vi khuẩn sống trong miệng chúng ta gây ra bệnh sâu răng. Bệnh sâu răng đã trở thành một vấn đề kể từ những năm 1700 khi mà đƣờng luôn có sẵn nhờ vào việc mở rộng nền công nghiệp mía đƣờng.
Ngày nay, chúng ta biết rất nhiều về bệnh sâu răng. Ví dụ: • Vi khuẩn gây ra sâu răng chính là đƣờng. • Đƣờng chuyển thành a-xít. 5 Luan van • A-xít phá huỷ bề mặt răng.
1 – Đƣờng 2 – Acid teeth 3 – Khoáng chất từ lớp men bao phủ của răng 2 1 3 Vi khuẩn Câu 1.Vai trò của vi khuẩn trong bệnh sâu răng A. Vi khuẩn sản sinh ra men răng. Vi khuẩn sản sinh ra đƣờng. Vi khuẩn sản sinh ra các khoáng chất.
Vi khuẩn sản sinh ra a-xít.Vi khuẩn sản sinh ra: A. Các khoáng chất.Tại sao lại đánh răng sau khi ăn chứ không phải trƣớc khi ăn? 1. Năng lực Đọc hiểu Năng lực Đọc hiểu là khả năng học sinh vận dụng kiến thức và kĩ năng đọc để hiểu nhiều tài liệu khác nhau mà họ có khả năng sẽ gặp trong cuộc sống hàng ngày, nhằm đạt đƣợc các mục tiêu của bản thân, tích lũy kiến thức và phát triển tiềm năng, và tham gia các hoạt động xã hội.