CHƯƠNG i Lý luận chung về công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương trong doanh nghiệp I- Khái niệmvà đặc điểm của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương.1 Khái niệm tiền lương: Trong lịch sử tồn tạivà phát triểncủa xã hội, lao động là hoạt động cơ bản nhất, lao động gấưn liền với sự tồn tại và phát triển của con người. Có thể định nghĩa lao động như sau:”Lao độnglà hoạt độngcó mục đích có ý thức của con người nhằm tác động vào giới tự nhiên, biến chúng thành những vật có ích đối với đời sống của mình”. Theo định nghĩa trên thì quá trình lao động chính là quá trình sử dụng sức lao động tức là sử dụng toàn bộ thể lực và trí tuệ tồn tại trong cơ thể sống của con người mà con người có thể vận dụng trong quá trình sản xuất. Thực chất sức lao động mới chỉ là khả năng của lao động mà thôi.
Lao động có một vai trò quan trọng đối với xã hội loài người. Loài người ngay từ khi xuất hiện để tồn tại được trước hết phải tiêu dùng một lượng của cải vật chất nhất định để thoả mãn những nhu cầu sinh học cơ bản như ăn, mặc, ở…Muốn có được của cảivật chất này không còn cách nào khác là phải lao động và chính nhờ lao độngcon người mới khám phá ra thế giới xung quanh nhận biết được các quy luật của tự nhiên và chinh phục tự nhiên. Đứng trên góc độ toàn xã hội thì lao động, tự liệu lao động và đối tượng là ba yếu tố của nền sản xuất xã hội. Tong đó lao động là yếu tố quan trọng mang tính chủ động, tích cực nhất, vai trò của lao động ngày càng tăng.
Nếu thiếu lao động thì hai nhân tố còn lại sẽ trở thành vô dụng. Hơn thế nữa lao động là nguồn gốc của giá trị thặng dư-phần giá trị mới sinh ra là cơ sở cho việc tái sản xuất mở rộng theo cả chiều rộng lẫn chiều sâu. Như chúng ta đã biết, trong quá trình sản xuất tư liệu LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản xuất và đối tượng sản xuất chuyển hết giá trị sức lao động vào sản xuất mà còn tạo ra thêm một phần giá trị mới nữa, phần giá trịmới này nếu nhìn ở góc độ các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thì đố chính là lợi nhuận-mục tiêu hàng đầu của doanh nghiệp. Quá trình sản xuất diễn ra đòi hỏi phải tiêu dùng liên tục các yếu tố tư liệu lao độnh, đối tượng lao động một cách thường xuyên.
Mà các yếu tố này không phải là vô cùng vô tận nên cần phải tái tạo lại, hay tái sản xuất các yếu tố này. Đối với tư liệu lao động và đối tượng lao động thì tái tạo lại có nghĩa là mua sắm cái mới, nhưng sức lao động thì khác.Súc lao động gắn liền với hoạt động sống của con người là thể lực, trí lực con người, cho lên muốn tái tạo lại sức lao động cần phải thông qua hoat động sống của con người, người tiêu dùng một lượng vật chất nhất địng. Phần vật chất này do người sủ dụng lao động trả cho người lao động dưới hình thức hiện vật, hay giá trị và được gọi là tiền lương. Trong thời kỳ kinh tế tập trung, tiền lương được hiểu một cách thống nhất như sau:” Về thực chất tiền lưong dưới chủ nghĩa xã hội là một phần thu nhập quốc dân, biểu hiện dưới hình thức tiền tệ, được nhà nước phân phối co kế hoạch cho công nhân viên cho phù hợp với số lượng và chất lương lao động của mỗi người đã cống hiến.
Tiền lương phản ánh việc trả công nhân viên chức dựa theo nguyên tắc phân phối theo lao động”. Quan niệm này đã bác bỏtền lưong là giá trị sức lao động. Bây giờ tiền lương chỉ là một khái niệm thuộc phạm trù phân phối. Dưới chủ nghĩa xã hội việc phân phối là do nhà nước lên kế hoạch.
ở nước ta quan niệm về tiền lương như vậy đã tồn tại một thời gian rất dài. Khi hệ thống xã hội chủ nghĩa sụp đổ, để tồn tại đất nước ta đã phải tiến hành một cuộc cải cách thật toàn diện trên mọi lĩnh vực đặc biệt là trong lĩnh vực tư tưởng. Cơ chế thị trường buộc chúng ta phải có thay đổi lớn trong nhận thức, vị vậy quan niệm về tiền lương cũng phải thay đổi về cơ bản. Để có được một LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhận thức đúng về tiền lương, phù hợp với cơ chế quản lý mới, khái niệm về tiền lưong phải đáp ứng một số yêu cầu sau: Coi sức lao động là hàng hoá của thị trường yếu tố sản xuất.
Tiền lương phải là tiền trả cho sức lao động, tức là giá cả của hàng hoá sức lao động theo quản lý cung cầu, giá cả trên thị trường lao động. Tiền lương là bộ phận cơ bản (hoặc duy nhất) trong thu nhập của người lao động, động thời là một trong cac yếu tố chi phí đầu vào của sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Với ý nghĩa đó”tiền lương là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động, là giá của yếu tố sức lao động mà người sử dụng( nhà nước, doanh nghiệp.)phải trả cho người cung ứng sức lao động tuân theo các nguyên tắc cầu, giá cả của thị trường và pháp luật hiện hành của nhà nước”. Như vậy bản chất của tiền lương chính là giá cả của sức lao động vì sức lao động thực sự là một loại hàng hoá đặc biệt.
Chính vì sức lao động là hàng hoá mà giá cả của nó chịu sự chi phối của quy luật kinh tế như quy luật giá trị, quy luật cung cầu… Tiền lương chịu sự chi phối của quy luật giá trị, tiền lương có thể cao hơn,bằng hoặc thấp hơn giá trị sức lao động, mà con người bỏ ra trong quá trình lao động. Tiền lương chịu sự chi phối của quy luật cung cầu: Nhu cầu về sức lao động lớn thi người có nhu cầu về sử dụng sức lao động sẽ sẵn sàng trả lương cao hơn cho người lao động để giữ chân họ tiếp tục cung cấp sức lao động cho mình chứ không phải cho người khác. Ngược lại, nếu cung về sức lao động hơn cầu về sức lao động thì đương nhiên người có nhu cầu sức lao động sẽ có nhiều cơ hội lựa chọn lao động, họ sẵn sàng từ chối người lao động mà yêu cầu giá lương cao để tìm người lao động khác đang cần họ với tiền lương thấp hơn chất lượng lao động có thể còn tốt hơn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Cùng với khái niệm tiền lương như trên là một loạt các khái niệm cùng với nó như tiền lương danh nghĩa, tiền lương thực tế, tiền lương tối thiểu, tiền lương kinh tế, chế độ tiền lương, hình thức tiền lương.2 Đặc điểm cửa tiền lương.
Tiền lương là một phạm trù kinh tế gắn liền với lao động, tiền tệ và nền sản xuất hàng hoá. Trong điều kiện tồn tại nền sản xuất hàng hoá và tiền tệ, tiền lương là một yếu tố chi phí sản xuất, kinh doanh cấu thành nên giá thành của sản phẩm, lao vụ, dịch vụ. Tiền lương là một đòn bẩy kinh tế quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, tăng năng suất lao động, có tác dụng động viên khuyến khích công nhân viên chức phấn khởi, tích cực lao động, nâng cao hiệu quả công tác. Yêu cầu và nhiêm vụ của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương.1 Yêu cầu của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương.
Hiện nay trong chế chế độ lao động tiền lương có quan điểm chỉ đạo lâu dài là thực hiện đúng quyền hạn, quyền lợi, nghĩa vụ của doanh nghiệp và người lao động thực hiện sự bình đẳng giữa hai bên, tôn trọng quyền được làm việc và thôi việc của người lao động. Trong các doanh nghiệp sản xuất ngày nay tổ chức tiền lương phải tuân thủ các nguyên tắc sau: +Nguyên tắc trả lương theo số lượng và số lượng lao động: Nguyên tắc này nhằm khắc phục chủ nghĩa bình quân trong phân phối, mặt khác tạo cho người lao động ý thức với kết quả lao động của mình.Số lượng và số lượng lao động được thể hiện một cách tổng hợp ở kết quả sản xuất thông qua số lượng và số lượng sản phẩm sản xuất ra hoặc khối lượng công việc được thực hiện. + Gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh và phù hợp với điều kiện kinh tế của đất nước trong từng thời kỳ: Nếu chính sách tiền lương không giải quyết LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đúng đắn thì không nhưng ảnh hưởng xấu đến sản xuất, đến tình hình phát triển kinh tế- xã hội mà còn trở thành vấn đề chính trị không có lợi. Để phân biệt và quy định mức độ phức tạp của công việc làm cơ sở tính trả lương cho công nhân viên thì trong các doanh nghiệp hiện nay được nhà nước quy định về tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật, thang lương và mức lương.
Đó là cách trả lương theo chất lượng lao đông. Còn việc trả lương theo số lượng lao động thực hiện bằng cách sử dụng các hinhdf thức tiền lương. Việc kết hợp đúng đắn giữa chế độ lương cấp bậc với các hình thức tiền lương tạo điều kiện quán triệt đầy đủ nguyên tắc phân phối theo lao động.2 Nhiệm vụ của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương Ghi chép, phản ánh,tổng hợp chính xác, đầy đủ, kịp thời về số lượng, chất lượng, thời gian và kêt quả lao động. Tính toán các khoản tiền lương, tiền thưởng, các khoản trợ cấp phải trả cho người lao động và tình hình thanh toán các khoản đó cho người lao động.
Kiểm tra việc sử dụng lao động, việc chấp hành chính sách chế độ lao động, iền lương, trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và việc sử dụng các quỹ tiền lương, quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế. Tính toán và phân bổ các khoản chi phí tiền lương, bảo hiểm xã hội và chi phí sản xuất, kinh doanh theo từng đối tượng. Hướng dẫn và kiểm tra các bộ phận trong doanh nghiệp thực hiện đúng chế độ ghi chép ban đầu về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, mở sổ, thẻ kế toán và hạch toán lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo chế độ.