Bïi Thu HiÒn- KT3A Lêi më ®Çu Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ho¹t ®éng s¶n xuÊt x©y dùng c¬ b¶n ë níc ta cã sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ, viÖc ®Çu t x©y dùng c¸c c«ng tr×nh nhµ ë, c¸c khu c«ng nghiÖp tËp trung, h¹ tÇng c¬ së, c¸c dù ¸n s¶n xuÊt kinh doanh. ® îc thùc hiÖn ®Òu kh¾p c¶ níc theo ®óng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña Nhµ n íc. X©y dùng c¬ b¶n ®· t¹o ra vµ trang bÞ tµi s¶n cè ®Þnh cho tÊt c¶ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n, gãp phÇn x©y dùng c¬ së h¹ tÇng n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt cho nÒn kinh tÕ. ChÝnh v× vËy, c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt víi vai trß lµ n¬i trùc tiÕp t¹o ra cña c¶i vËt chÊt lu«n phÊn ®Êu t×m mäi biÖn ph¸p tiÕt kiÖm chi phÝ, h¹ gi¸ thµnh n©ng cao chÊt l îng s¶n phÈm.
§Ó ®¹t ®îc c¸c môc tiªu trªn, doanh nghiÖp thùc hiÖn nhiÒu biÖn ph¸p kh¸c nhau. Mét trong c¸c biÖn ph¸p ® îc c¸c nhµ qu¶n lý ngµy cµng quan t©m ®Æc biÖt ®ã lµ c«ng t¸c kÕ to¸n nãi chung vµ kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh noi riªng. C¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt lu«n x¸c ®Þnh h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh lµ kh©u trung t©m cña c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp. TiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt bao giê còng cã ý nghÜa to lín ®èi víi viÖc ph¸t triÓn, tÝch luü gãp phÇn c¶i thiÖn tõng bíc ®êi sèng cña ngêi lao ®éng.
Vµ trong t×nh h×nh hiÖn nay, doanh nghiÖp muèn ®øng v÷ng trong c¹nh tranh, ®øng v÷ng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr êng th× gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét trong nh÷ng nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña doanh nghiÖp. Trong thêi gian thùc tËp t¹i C«ng ty X©y l¾p vµ s¶n xuÊt C«ng nghiÖp, em nhËn thÊy vÊn ®Ò kÕ to¸n chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n ph©mr lµ vÊn ®Ò næi bËt. ChÝnh v× vËy, ® îc sù gióp ®ì cña C« gi¸o Vò Minh H¶i vµ Phßng KÕ to¸n - Tµi chÝnh c«ng ty, em ®· chän ®Ò tµi “H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty X©y l¾p vµ s¶n xuÊt C«ng nghiÖp - Tæng C«ng ty X©y dùng C«ng nghiÖp ViÖt Nam” cho ®Ò tµi tèt nghiÖp cña m×nh. Ngoµi lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn, b¸o c¸o thùc tËp tèt nghiÖp gåm ba ch¬ng: 1 Bïi Thu HiÒn- KT3A Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ chi phÝ sn¶ xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p.
Ch¬ng II: T×nh h×nh thùc tÕ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i C«ng ty X©y l¾p vµ s¶n xuÊt C«ng nghiÖp. Ch¬ng III: Mét sè gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n t¹i C«ng ty X©y l¾p vµ s¶n xuÊt C«ng nghiÖp. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n C« gi¸o Vò Minh H¶i cïng tËp thÓ c¸c c¸n bé c¸c phßng ban trong C«ng ty X©y l¾p vµ s¶n xuÊt C«ng nghiÖp ®· tËn t×nh h íng dÉn, t¹o ®iÒu kiÖn gióp em hoµn thµnh tèt ®Ò tµi nµy. 2 Bïi Thu HiÒn- KT3A 3 Bïi Thu HiÒn- KT3A Ch¬ng I Lý luËn chung vÒ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p I.
®Æc ®iÓm ho¹t ®éng x©y dùng c¬ b¶n ¶nh h ëng ®Õn h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p. Trong nhãm ngµnh trùc tiÕp t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho x· héi, x©y dùng c¬ b¶n lµ mét ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt mang tÝnh ®Æc thï, cã chøc n¨ng t¹o c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho x· héi, t¨ng tiÒm lùc kinh tÕ quèc phßng cho quèc gia. V× vËy, mét phÇn lín cña thu nhËp quèc d©n nãi chung, quü tÝch luü nãi riªng cïng víi vèn ®Çu t tµi trî cña níc ngoµi ®îc sö dông trong lÜnh vùc x©y dùng c¬ b¶n. So víi c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh¸c th× x©y dùng c¬ b¶n cã nh÷ng ®Æc ®iÓm kinh tÕ kü thuËt ®Æc trng, ®îc thÓ hiÖn rÊt râ ë s¶n phÈm vµ qu¸ tr×nh t¶o ra s¶n phÈm cña ngµnh.
ChÝnh sù kh¸c biÖt nµy ®· ¶nh h ëng ®Õn c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm x©y l¾p cô thÓ lµ: 1. S¶n phÈm x©y l¾p lµ nh÷ng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, vËt kiÕm tróc. cã quy m« lín, kÕt cÊu phøc t¹p, mang tÝnh ®¬n chiÕc, thêi gian thi c«ng l©u dµi, cã rÊt nhiÒu ph ¬ng thøc kü thuËt thi c«ng kh¸c nhau dÉn ®Õn gi¸ trÞ c«ng tr×nh kh¸c nhau. Do vËy, ®ßi hái viÖc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n s¶n phÈm x©y l¾p cÇn ph¶i lËp dù to¸n, ph¶i cã dù ¸n thiÕt kÕ thi c«ng cô thÓ.
S¶n phÈm x©y l¾p cè ®Þnh t¹i n¬i s¶n xuÊt, ®¬n vÞ x©y l¾p ph¶i chuyÓn vËt t lao ®«ng theo mÆt b»ng vµ vÞ trÝ thi c«ng nªn c«ng t¸c qu¶n lý, sö dông, h¹ch to¸n tµi s¶n rÊt phøc t¹p do ¶nh hëng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn, thêi tiÕt, dÔ mÊt m¸t h háng. V× vËy, c«ng t¸c kÕ to¸n ph¶i tæ chøc tèt qu¸ tr×nh h¹ch to¸n ban ®Çu vµ thêng xuyªn tiÕn hµnh kiÓm kª vËt t , tµi s¶n nh»m ph¸t hiÖn mét c¸ch kÞp thêi c¸c vËt h háng sai, thiÕu mÊt. 4 Bïi Thu HiÒn- KT3A S¶n phÈm x©y l¾p cã thêi gian sö dông l©u dµi do vËy chÊt lîng s¶n phÈm ph¶i ®îc ®¶m b¶o an tßan. §Æc ®iÓm nµy ®ßi hái c«ng t¸c kÕ to¸n ph¶i ® îc tæ chøc chÆt chÏ, hîp lý sao cho chÊt lîng s¶n phÈm ®óng nh dù to¸n thiÕt kÕ, t¹o ®iÒu kiÖn cho c«ng t¸c bµn giao c«ng tr×nh, ghi nhËn doanh thu vµ thu håi vèn.
S¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh kh«ng thÓ nhËp kho mµ ® - îc tiªu thô ngay theo gi¸ dù to¸n hoÆc gÝa thÇu ®· tho¶ thuËn víi ®¬n vÞ chñ ®Çu t tõ tríc. Do vËy tÝnh chÊt hµng hãa cña s¶n phÈm kh«ng thÓ hiÖn râ. 5 Bïi Thu HiÒn- KT3A 2. §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt x©y l¾p.
S¶n xuÊt x©y l¾p diÔn ra ngoµi trêi nªn chÞu ¶nh h ëng lín cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn. §Æc ®iÓm nµy ®ßi hái qu¸ tr×nh thi c«ng ph¶i theo mét tiÕn ®é thÝch hîp ®Ó tr¸nh c¸c thiÖt h¹i cã thÓ x¶y ra. V× vËy, c«ng t¸c kÕ to¸n cÇn ® îc tæ chøc hîp lý t¹o ®iÒu kiÖn kiÓm tra, theo dâi th êng xuyªn c¸c lo¹i chi phÝ ph¸t sinh cïng víi tiÕn ®é thi c«ng cña c«ng tr×nh. Qóa tr×nh x©y l¾p diÔn ra d íi ®iÒu kiÖn thiÕu æn ®Þnh lu«n cã biÕn ®æi theo ®Þa ®iÓm vµ giai ®o¹n thi c«ng.
Chu kú s¶n xuÊt x©y l¾p kÐo dµi lµm cho nguån vèn ®Çu t bÞ ø ®äng. Do vËy c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc nµy rÊt dÔ gÆp ph¶i rñi ro ngÉu nhiªn theo thêi gian nh : hao mßn v« h×nh do ®iÒu kiÖn tù nhiªn. S¶n xuÊt x©y dùng ®îc tiÕn hµnh theo ®¬n ®Æt hµng cho tõng trêng hîp cô thÓ, v× s¶n phÈm x©y dùng r©t ®a d¹ng, chi phÝ lín. V× thÕ, yªu cÇu ®Æt ra lµ ph¶i x¸c ®Þnh gi¸ c¶ tr íc khi s¶n phÈm x©y dùng ra ®êi vµ h×nh thøc giao nhËn thÇu hoÆc ®Êu thÇu x©y dùng cho tõng c«ng tr×nh cô thÓ.
Sau ®ã ph¶i lËp dù to¸n (Dù to¸n thiÕt kÕ, dù to¸n thi c«ng) vµ lÊy th íc ®o khi thùc hiÖn. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng, c¸c ®¬n vÞ tham gia thi c«ng trªn mét hiÖn trêng cã diÖn tÝch h¹n chÕ víi sè l îng c«ng nh©n vµ vËt t, tµi s¶n lín. Bëi vËy, hä ph¶i cã tr×nh ®é phèi hîp tæ chøc cao trong chuÈn bÞ x©y dùng, tæ chøc thi c«ng vµ bµn giao h¹ng môc. Trong x©y dùng chÞu ¶nh hëng cña lîi thÕ so s¸nh do ®iÒu kiÖn ®Þa lý cô thÓ cña tõng ®Þa ®iÓm ®em l¹i; §ã chÝnh lµ gi¸ c¶ cña nguån vËt liÖu, m¸y mãc cho thuª, nh©n c«ng lao ®éng ®Þa ph¬ng.
Trong c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p hiÖn nay, tæ chøc s¶n xuÊt ®îc diÔn ra theo hinh thøc “kho¸n gän”c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh. Trong gi¸ “kho¸n gän”, kh«ng chØ cã tiÒn l ¬ng mµ cßn cã ®ñ c¸c chi phÝ vÒ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, chi phÝ chung cña bé phËn nhËn kho¸n. Thêi gian sö dông s¶n phÈm x©y l¾p l©u dµi, ®ßi hái viÖc tæ chøc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n sao cho chÊt l îng c«ng tr×nh ®¶m b¶o ®óng nh dù to¸n thiÕt kÕ, b¶o hµnh c«ng tr×nh. 6 Bïi Thu HiÒn- KT3A II.
b¶n chÊt, néi dung kinh tÕ vµ ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt, gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p. Chi phÝ s¶n xuÊt. B¶n chÊt vµ Néi dung kinh tÕ cña chi phÝ s¶n xuÊt x©y l¾p: X©y dùng c¬ b¶n lµ ngµnh s¶n xuÊt lín cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, cã s¶n phÈm lµ c¸c c«ng tr×nh thÓ hiÖn ý thøc thÈm mü, phong c¸ch kiÕn tróc víi gi¸ trÞ lín vµ thêi gian sö dông l©u dµi. §Ó thùc hiÖn vai trß vµ chøc n¨ng cña m×nh, ngµnh x©y dùng c¬ b¶n th«ng qua c¸c xÝ nghiÖp x©y dùng ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh.
Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, chóng ta ph¶i cã ®Çu ®ñ ba yÕu tè c¬ b¶n cña qóa tr×nh s¶n xuÊt, ®ã lµ: T liÖu lao ®éng, §èi tîng lao ®éng vµ Søc lao ®éng. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng hãa còng chÝnh lµ qu¸ tr×nh tiªu hao cña chÝnh b¶n th©n c¸c yÕu tè lao ®éng. §Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt th× doanh nghiÖp ph¶i bá ra lao ®éng vµ lao ®éng vËt ho¸. VËy chi phÝ s¶n xuÊt lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸, vµ c¸c chi phÝ kh¸c mµ doanh nghiÖp ®· bá ra ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh.
Thùc chÊt cña chi phÝ lµ sù chuyÓn dÞch vèn, chuyÓn dÞch gi¸ trÞ cña kú h¹ch to¸n, nh÷ng chi phÝ cã liªn quan ®Õn khèi l îng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra trong kú chø kh«ng ph¶i mäi kho¶n chi phÝ chi ra trong kú h¹ch to¸n. Trong x©y dùng c¬ b¶n, chi phÝ s¶n xuÊt lµ toµn bé hao phÝ b»ng tiÒn vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thi c«ng t¹o ra s¶n phÈm x©y l¾p trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Trong kÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n cña ViÖt Nam, chi phÝ s¶n xuÊt ®îc thÓ hiÖn chñ yÕu th«ng qua c¸c yÕu tè, chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng, chi phÝ m¸y thi c«ng, vµ c¸c chi phÝ kh¸c phôc vô cho s¶n xuÊt. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n phÈm x©y l¾p.
C¨n cø vµo ý nghÜa cña chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh toµn bé, chi phÝ ® îc ph©n chia theo kho¶n môc.