UBND TỈNH KON TUM TRƯỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG KON TUM GIÁO TRÌNH ĐÀO TẠO THƯỜNG XUYÊN NGHỀ: VẬN HÀNH MÁY XÚC (Ban hành kèm theo quyết định số 109/QĐ-CĐCĐ ngày 27/3 /2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum) Kon Tum – Năm 2020 2 LỜI NÓI ĐẦU Trong công tác xây dựng cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất thì thi công nền là một khâu rất quan trọng quyết định tới tính ổn định và tuổi thọ của công trình. Vì vậy nghề Vận hành máy thi công nền nói chung, nghề Vận hành máy xúc nói riêng là một nghề được nhà nước ta rất quan tâm đầu tư để đào tạo ra những người có tay nghề cao trong việc vận hành máy thi công nền. Giáo trình đào tạo thường xuyên nghề Vận hành máy xúc mang tính tích hợp giữa kiến thức và kỹ năng thực hành; Nội dung giáo trình trình bày và phân tích được các quy trình vận hành máy xúc; Các biện pháp an toàn khi thực hiện công việc. Người học được trang bị những kiến thức và kỹ năng cơ bản về các bước công việc vận hành máy xúc; Thực hiện thành thạo công việc chuẩn bị xe, máy, hiện trường trước khi thi công; Thực hiện thành thạo công việc khởi động máy các thao tác cơ bản trong một chu k đào và di chuyển máy xúc; Thực hiện thành thạo kỹ năng vận hành cơ bản của máy xúc; Thực hiện đúng các phương pháp thi công; Lựa chọn được máy xúc ph hợp với điều kiện thi công khác nhau; Vận hành được một số máy xúc thông d ng an toàn cho người và thiết bị; Trong quá trình biên soạn giáo trình đào tạo này tôi đã đưa vào những kiến thức mới, hiện đại đang được sử được sử d ng rộng rãi tại khu vực Tây Nguyên và cả nước.
Mặc d đã rất nhiều cố gắng nhưng chắc chắn vẫn còn có nhiều sai sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quí báu của người học và đồng nghiệp. Chúng tôi xin chân thành tiếp thu và chỉnh sửa để cuốn tài liệu học tập này in lần sau được bổ sung, chỉnh sửa hoàn chỉnh hơn. Xin chân thành cảm ơn quý nhà giáo Trung tâm Thực nghiệm và Cung ứng dịch v , Trường Cao đẳng Cộng đồng Kon Tum đã đóng góp những kiến thức quí báu để hoàn thành cuốn tài liệu học tập này. Kon Tum, ngày 06 tháng 01 năm 2020 Biên soạn Ks.
Nguyễn Văn Thành 3 MỤC LỤC Contents BÀI 1: KỸ THUẬT THI CÔNG BẰNG MÁY XÚC. Phân loại và phạm vi ứng d ng của máy xúc. Phạm vi áp d ng. Các bước cơ bản trong một chu k của máy xúc, v ng đào, khoang đào của máy xúc.
Khái niệm về chu k xúc. Các bước cơ bản trong một chu k xúc. Phương pháp thi công bằng máy xúc. Phương pháp đào dọc.
Phương pháp đào ngang. Biện pháp tăng năng suất của máy xúc. Phân loại năng suất. Các biện pháp tăng năng suất của máy.
Tăng thể tích xúc đầy gầu. 11 BÀI 2: KỸ THUẬT AN TOÀN KHI VẬN HÀNH MÁY XÚC. Cấu tạo chung các bộ phận của máy xúc. Máy xúc bánh xích Hyundai 60W.
Máy xúc bánh xích KOMATSU PC200. Máy xúc bánh lốp Hyundai 60W-9S. Kỹ thuật an toàn khi vận hành máy xúc. Trước khi vận hành.
Trong khi vận hành máy. Trong khi bảo dưỡng máy. Một số chú ý khi thực hiện thao tác. 33 BÀI 3: DI CHUYỂN MÁY XÚC.
Khởi động và dừng động cơ (Máy xúc bánh lốp Hyundai 60W-9S). Kiểm tra trước khi khởi động máy. Khởi động và dừng động cơ. Vận hành di chuyển máy xúc.
Vận hành di chuyển máy xúc bánh xích Hyundai 60W. Vị trí di chuyển. Di chuyển tiến và l i. Quay chuyển hướng.
Vận hành di chuyển máy xúc bánh lốp Hyundai 60W-9S. Một số chú ý khi thực hiện thao tác. 42 BÀI 4: ĐIỀU KHIỂN MỘT CHU KỲ LÀM VIỆC CỦA MÁY XÚC. Điều khiển một chu k làm việc không tải.
Thực hiện các thao tác đơn. Thực hiện các thao tác kết hợp điều khiển máy xúc. Điều khiển một chu k làm việc có tải. Điều khiển máy xúc gầu nghịch thực hiện phương pháp đào ngang.
Điều khiển máy xúc gầu nghịch thực hiện phương pháp đào dọc. Chú ý về an toàn lao động. 63 BÀI 5: XÚC VẬT LIỆU LÊN XE VẬN CHUYỂN. Xác định vị trí thi công.
Vận hành máy tới vị trí thi công. Tạo vị trí ô tô đứng lấy vật liệu. Tạo vị trí máy đứng xúc vật liệu. Đổ vật liệu lên ô tô.
Rèn luyện kỹ năng xúc đất đổ lên xe ô tô. Quan sát địa hình. Khi tới điểm đỗ máy để thi công. Điều khiển gầu về vị trí đào đất.
Chu trình làm việc của máy xúc - xúc đất. Một số chú ý khi thực hiện thao tác. 70 5 BÀI 6: THI CÔNG TẠO MẶT BẰNG. Xác định vị trí và kích thước mặt bằng thi công.
Vận hành máy tới vị trí thi công. Khảo sát đường di chuyển máy. Kiểm tra máy trước khi di chuyển. Di chuyển máy đến vị trí thi công.
Đào cắt đất, đá tạo đoạn mặt bằng thô (áp d ng với công trình lượng phoi đất dầy). Đào cắt đất, đá tạo đoạn mặt bằng tinh. Kiểm tra kết thúc công việc. Một số chú ý khi thực hiện thao tác.
73 BÀI 7: ĐÀO HÀO. Đào hai mép thành đoạn hào trước. Đào phần giữa đoạn hào. Đào hoàn thiện đầu hào.
Hoàn thiện đáy hào. Di chuyển máy đào đoạn hào tiếp theo. Hoàn thiện cuối hào. Kiểm tra kết thúc công việc.
Một số chú ý khi thực hiện thao tác. 79 BÀI 8: LÁI MÁY XÚC LÊN, XUỐNG XE KÉO CHUYÊN DÙNG. Vận hành máy xúc lên xe ô tô vận chuyển. Thao tác lái máy xúc lên xe vận chuyển.
Những chú ý khi đưa máy xúc lên xe vận chuyển. 82 - Được trang bị đầy đủ bảo hộ lao động cá nhân: Quần áo, ủng, găng tay. Vận hành máy xúc xuống xe ô tô vận chuyển. Trình tự thực hiện.
Một số chú ý khi thực hiện công việc. 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 84 6 BÀI 1: KỸ THUẬT THI CÔNG BẰNG MÁY XÚC Mục tiêu: Sau khi học xong bài học này người học có khả năng: - Trình bày được các phương pháp phân loại và phạm vi ứng d ng của máy xúc; - Phân tích được các đặc điểm tổ chức thi công của các loại máy xúc; - Trình bày được các phương pháp thi công cơ bản của máy xúc; - Phân tích được các ưu và nhược điểm của các phương pháp khác nhau và ứng d ng của các phương pháp; - Trình bày được cách phân loại năng suất, các đặc điểm của từng loại năng suất và các biện pháp tăng năng suất của máy; - Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác, đảm bảo an toàn trong quá trình học tập. Phân loại và phạm vi ứng dụng của máy xúc.
Phân loại * Theo số gầu: - Loại 1 gầu - Loại nhiều gầu Hình 1. Các loại máy xúc một gầu và các dạng thiết bị lắp lẫn khác 7 a) Máy xúc gầu thuận dẫn động cơ khí; b) Máy xúc gầu thuận dẫn động thuỷ lực; c) Máy xúc gầu bào; d) Máy xúc gầu nghịch dẫn động cơ khí; i) Máy xúc gầu ngoạm dẫn động thuỷ lực; k) Máy đóng cọc; l) Máy xúc gầu dây; m)Máy xúc lật; n) Máy ấn bấc thấm dẫn động thuỷ lực. * Theo dung tích gầu: - Loại nhỏ có dung tích gầu từ 0,2 – 1 m3 - Loại vừa có dung tích gầu từ 1 m3 – 4 m3 - Loại lớn có dung tích gầu lớn hơn 4 m3 * Theo hình thức dẫn động thiết bị công tác: - Máy xúc dẫn động cơ khí - Máy xúc dẫn động thủy lực. Phạm vi áp dụng.
Máy xúc thường được d ng để khai thác đất đá hoặc xúc vật liệu, đào hố móng, kênh, mương, rãnh đặt đường dây, đường ống, nạo vét kênh mương, đào đất dưới hố sâu có nước,…và đổ lên xe ô tô vận tải. Các bước cơ bản trong một chu kỳ của máy xúc, vùng đào, khoang đào của máy xúc. Khái niệm về chu kỳ xúc. Chu k xúc là thực hiện các thao tác để xúc được một gầu đất từ vị trí này đổ sang vị trí khác và quay về vị trí ban đầu để thực hiện gầu tiếp theo.
Các bước cơ bản trong một chu kỳ xúc. - Hạ cần, gầu: hạ cần, gầu cho gầu ở đáy khoang đào. - Xén đất: điều khiển cho răng gầu cắm vào đất, để đất rơi vào gầu đến khi đầy gầu. - Nâng cần, gầu: Gầu từ đáy khoang đào được nâng lên vị trí an toàn.
- Quay: cả thân máy, cần và gầu quay đi một góc 900 – 1800 về vị trí đổ. - Đổ đất: điều khiển để gầu mở ra cho đất rơi hết. - Quay về vị trí ban đầu để thực hiện chu k công tác mới. V ng đào là chỗ làm việc của máy đào trên nhiều đường đào, kích thước của v ng đào được xác định theo các thông số của máy thực hiện qua nhiều đường đào.
Khoang đào là chỗ làm việc của máy đào trên một đường đào, kích thước của khoang đào được xác định theo các thông số của máy đào. Phương pháp thi công bằng máy xúc. Phương pháp đào dọc.2 – Phương pháp thi công đào dọc bằng máy xúc gầu ngược Phương pháp này thường áp d ng khi đào các công trình chạy dài có chiều ngang hẹp như hào, rãnh mương, máng … Khi đào máy đào đi l i theo tim công trình, chiều rộng mỗi đường đào có thể đạt từ 3 – 4,5m, chiều sâu tối đa đạt tới 5,5m (t y theo từng loại máy và vị trí đứng của máy). Xe vận chuyển có thể bố trí ở hai bên hoặc phía sau máy đào, khi máy đào đổ đất phải quay một góc từ 600 – 1800.
Phương pháp này có ưu điểm: đảm bảo độ ổn định tốt khi máy làm việc, vì cần và gầu song song với tr c của bánh xe. Phương pháp đào ngang Hình 1.3 – Phương pháp thi công đào ngang bằng máy xúc gầu ngược Phương pháp này thường áp d ng khi đào kênh, mương, hố móng, … có chiều ngang tương đối rộng. Khi đào máy đào di chuyển dọc theo mép công trình. Tr c bánh xe vận chuyển thường được bố trí song song với tr c di chuyển của máy đào.
Phương pháp này có nhược điểm là kém ổn định vì cần và gầu vuông góc với tr c bánh xe. Biện pháp tăng năng suất của máy xúc. Phân loại năng suất. Năng suất lý thuyết.
Là thể tích đất mà máy xúc đổ được trong một đơn vị thời gian.