TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: VẬN HÀNH MÁY NÉN NGHỀ: VẬN HÀNH THIẾT BỊ KHAI THÁC DẦU KHÍ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 192/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 3 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình “Vận hành máy nén” được biên soạn theo chương trình đào tạo nghề “Vận hành thiết bị khai thác dầu khí” của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội. Các kiến thức trong toàn bộ giáo trình có mối liên hệ logic chặt chẽ.
Khi biên soạn giáo trình chúng tôi đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới liên quan đến môn đun “Vận hành máy nén” phù hợp với đối tượng sử dụng cũng như cố gắng gắn những nội dung lý thuyết với những vấn đề thực tế thường gặp trong sản xuất, đời sống để giáo trình có tính thực tiễn cao. Nội dung của giáo trình được biên soạn gồm 5 bài: Bài 1: Cấu tạo, nguyên lý hoạt động của máy nén khí Piston Bài 2: Quy trình vận hành và bảo dưỡng máy nén khí Piston Bài 3: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy nén ly tâm Bài 4: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của máy nén khí trục vít Bài 5: Vận hành và bảo dưỡng máy nén khí Giáo trình sẽ phục vụ tốt cho việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh trong Trường trong việc tìm hiểu cấu tạo, quy trình vận hành, xử lý sự cố và bảo dưỡng kỹ thuật máy nén khí pison và ly tâm. Với lòng mong muốn giáo trình này có thể góp phần nâng cao chất lượng học tập mô đun “Vận hành máy nén”, chúng tôi xin chân thành cảm ơn và tiếp nhận những ý kiến đóng góp của các em học sinh và đồng nghiệp về những thiếu sót không thể tránh khỏi trong nội dung và hình thức để giáo trình hoàn thiện hơn. Trân trọng cảm ơn.
Bà rịa - Vũng Tàu, tháng 3 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Ks. Bùi Đức Sơn Trang 2 MỤC LỤC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .1 LỜI GIỚI THIỆU .3 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .7 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU .10 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .11 BÀI 1: CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY NÉN KHÍ PISTON. ĐỊNH NGHĨA VÀ PHÂN LOẠI.
Phân loại máy nén khí. Dựa vào cấu tạo. Dựa theo nguyên lý nén khí. Dựa theo áp suất khí nén.
Dựa vào phương án dẫn động. Dựa vào năng suất. Dựa theo cấp số nén. CÁC THÔNG SỐ LÀM VIỆC CƠ BẢN CỦA MÁY NÉN KHÍ.
Tỷ số nén. Hiệu suất máy nén khí. Phạm vi sử dụng. Máy nén ly tâm:.
Máy nén hướng trục:. Ưu, nhược điểm của máy nén khí. Nhược điểm. PHÂN LOẠI MÁY NÉN KHÍ PISTON.
Theo số chiều nén khí trong xylanh. Theo cấp số nén khí. CẤU TẠO MÁY NÉN KHÍ PISTON. Van hút và van xả.
Xylanh và ống lót xylanh. Vòng chèn kim loại. Thanh truyền, con trượt và các ổ bi. Hệ thống bôi trơn.
Hệ thống làm mát. NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG. Máy nén khí piston không có con trượt, tác dụng đơn. Máy nén khí kiểu piston loại có con trượt .32 BÀI 2: QUY TRÌNH VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY NÉN KHÍ PISTON.
VẬN HÀNH MÁY NÉN KHÍ PISTON. Quy định chung. Nhiên liệu - dầu mỡ dùng cho máy nén khí. Vận hành máy nén khí.
An toàn khi vận hành máy nén khí. Khái niệm chung. Một số quy định về vận hành an toàn bình chịu áp lực. An toàn phòng cháy.
BẢO DƯỠNG MÁY NÉN KHÍ PISTON. Bảo dưỡng hàng ngày. Bảo dưỡng cấp I. Bảo dưỡng cấp II .43 BÀI 3: CẤU TẠO, NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY NÉN LY TÂM.
PHÂN LOẠI MÁY NÉN KHÍ LY TÂM. CẤU TẠO MÁY NÉN KHÍ LY TÂM. Cánh dẫn hướng (Guide vane). Vòng làm kín kiểu khuất khúc (Labyrinth Seal).
Vòng đệm kín giới hạn. Vòng đệm kín tiếp xúc cơ học. Đệm màng lỏng. Các loại ổ bi dùng trong máy nén ly tâm.
Ngăn cân bằng. Hệ thống bôi trơn. Hệ thống làm mát. Động cơ dẫn động.
NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG. Nguyên lý hoạt động của máy nén ly tâm. Nối song song và nối nối tiếp .72 BÀI 4: CẤU TẠO VÀ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY NÉN KHÍ TRỤC VÍT. VẬN HÀNH MÁY NÉN KHÍ LY TÂM.
Trách nhiệm của người vận hành. Chuẩn bị khởi động. Ngừng hoạt động. BẢO DƯỠNG MÁY NÉN KHÍ LY TÂM.
Phán đoán và xử lý sự cố .77 BÀI 5: VẬN HÀNH VÀ BẢO DƯỠNG MÁY NÉN KHÍ. VẬN HÀNH MÁY NÉN KHÍ TRÊN MÔ HÌNH. Quy trình vận hành máy nén khí piston. Quy trình vận hành máy nén khí ly tâm.
THÁO LẮP, KIỂM TRA VÀ SỬA CHỮA CÁC CHI TIẾT CỦA MÁY NÉN PISTON. Quy trình tháo lắp máy nén. Rửa chi tiết, kiểm tra và phân loại chi tiết. Sửa chữa trục cơ.
Sửa chữa tay biên. Trình tự lắp ráp và thử máy. Trình tự lắp ráp. Tháo lắp, bảo dưỡng kỹ thuật một số loại máy nén piston.
Tháo lắp, bảo dưỡng kỹ thuật máy nén khí 1 xi lanh. Tháo lắp, bảo dưỡng kỹ thuật máy nén khí 2 xi lanh, 2 cấp nén. Tháo lắp, kiểm tra máy nén nhiều xi lanh, nhiều cấp nén (ứng dụng máy nén khí 4BY-5/9 ). THÁO LẮP, KIỂM TRA VÀ SỬA CHỮA CÁC CHI TIẾT CỦA MÁY NÉN LY TÂM.
KIỂM TRA ĐIỀU CHỈNH ÁP SUẤT NÉN VÀ VAN AN TOÀN. BẢO DƯỠNG VÀ VẬN HÀNH MÁY NÉN .108 TÀI LIỆU THAM KHẢO.109 Trang 6 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1. Cấu tạo của máy nén piston. Cấu tạo van hút và van xả.
Cấu tạo đĩa van. Xy lanh và ống lót xy lanh. Cấu tạo xéc măng. Các kiểu vòng chèn kim loại.
Nắp hộp vòng chèn. Cấu tạo thanh truyền. Bôi trơn kiểu vung toé. Bôi trơn cổ biên.
Bôi trơn cưỡng bức. Làm mát bằng cánh tản nhiệt. Làm mát bằng nước. Cấu tạo vỏ tháo ngang.
Cấu tạo vỏ tháo dọc. Các loại bánh công tác. Bánh công tác lắp trên trục bằng mối ghép độ đôi .Cấu tạo màng ngăn. Làm mát màng ngăn bằng nước.
Cánh dẫn hướng. Cánh dẫn hướng có khả năng điều chỉnh. Vòng làm kín khuất khúc. Sự rò rỉ khí vận tốc thấp qua vòng làm kín.
Sự rò rỉ khí vận tốc cao qua vòng làm kín. Vòng đệm kín kiểu khuất khúc được sử dụng thêm giữa vỏ máy và trục máy. Vòng làm kín khuất khúc mà cả trục lẫn vòng làm kín đều được tạo răng ăn khớp. Vòng làm kín kiểu khuất khúc có rãnh để hứng khí rò rỉ (khí độc hại, nguy hiểm).
Vòng làm kín kiểu khuất khúc được dẫn khí trơ áp suất cao hơn áp suất trong máy nén vào rãnh. Vòng đệm kín giới hạn. Cấu tạo vòng đệm kín giới hạn. Cấu tạo vòng kín tiếp xúc cơ học.
Cấu tạo đệm màng lỏng. Hệ thống cung cấp dầu cho đệm màng lỏng. Chuyển động của trục máy nén. Hai loại ổ bi dùng để chống lại chuyển động theo phương bán kính.
Ổ bi dùng để chống lại chuyển động theo trục. Lực do áp suất tác dụng lên hai bên của mỗi tầng công tác. Cấu tạo ngăn cân bằng. Sơ đồ phân tích lực.
Sơ đồ hệ thống bôi trơn. Làm mát bên trong máy nén. Làm mát trung gian .Làm mát sau khi nén. Dẫn động bằng động cơ điện.
Nguyên lý hoạt động của máy nén ly tâm. Máy nén ly tâm nhiều cấp. Nối nối tiếp. Nối song song.
Van một chiều. Sơ đồ quy trình công nghệ sửa chữa. Cách đặt thước kiểm tra độ mòn và độ ôvan của trục. Đo độ cong của trục khuỷu.
Nắn trục khuỷu bị cong. Kiểm tra trục khuỷu máy nén khí. Kiểm tra xi lanh máy nén khí. Kiểm tra khe hở dầu của con trượt.
Các dạng hư hỏng của bạc lót. Tháo trục khuỷu của máy nén nhiều xi lanh. Kiểm tra gối đỡ trục khuỷu.106 Trang 9 DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 5. Sơ đồ quy trình công nghệ sửa chữa mòn cổ trục khuỷu .89 Trang 10 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1.
Tên mô đun: Vận hành máy nén 2. Mã mô đun: KKT19MĐ53 3. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: Là mô đun thuộc nghề vận hành thiết bị khai thác dầu khí của chương trình đào tạo.
Môn đun này được dạy trước mô đun vận hành thiết bị tách dầu khí và sau mô đun: vận hàn van. Tính chất: Mô đun này trang bị những kiến thức, kỹ năng vận hành máy nén khí, quy trình bảo dưỡng máy nén khí cho HSSV. Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Là mô đun bắt buộc, giúp học sinh, sinh viên thao tác thành thạo trong vận hành máy nén khí 4. Mục tiêu của mô đun: 4.
Về kiến thức: A1. Trình bày được được cấu tạo, nguyên lý hoạt động, quy trình vận hành, bảo dưỡng các loại máy nén khí thông dụng. Về kỹ năng: B1. Vận hành máy nén khí; B2.
Phát hiện và xử lý được lỗi trong quá trình vận hành máy nén. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Tuân thủ tuyệt đối các qui định về an toàn, pccc, nội quy phòng học/xưởng thực hành và quy chế của nhà trường. Tuân thủ các qui trình vận hành các thiết bị cơ khí, điện, tự động hóa có liên quan.
Xác định được công việc phải thực hiện, hoàn thành các công việc theo yêu cầu, không để xảy ra sự cố, hư hỏng đối với hệ thống thiết bị. Nội dung của mô đun 5.