BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI NINH BÌNH GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TRANG BỊ ĐIỆN 1 NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG VÀ TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCGNB ngày….năm 2021 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng Cơ giới Ninh Bình Ninh Bình, 2021 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Trang bị điện 1 là một trong những mô đun chuyên môn mang tính đặc trưng cao thuộc nghề Điện công nghiệp. Mô đun này có ý nghĩa quyết định đến việc tiếp thu kiến thức cũng như kỹ năng nghề nghiệp.
Giáo trình này được thiết kế theo mô đun thuộc hệ thống mô đun/ môn học của chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở cấp trình độ Cao đẳng nghề và được dùng làm giáo trình cho học viên trong các khóa đào tạo. Ngoài ra, tài liệu cũng có thể được sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và người sử dụng nhân lực tham khảo. Công việc lắp đặt, vận hành hay sửa chữa mạch điện trong máy công nghiệp là một trong những yêu cầu bắt buộc đối với công nhân nghề Điện công nghiệp. Mô dun này có ý nghĩa quyết định để hình thành kỹ năng cho người học làm tiền đề để người học tiếp thu các kỹ năng cao hơn như: Lắp đặt các bộ điều khiển lập trình hay các mạch điện tử công suất.
Mặc dù đã hết sức cố gắng, song sai sót là khó tránh. Tác giả rất mong nhận được các ý kiến phê bình, nhận xét của bạn đọc để giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày tháng năm 2021 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Đỗ Thị Nhung 2.
Vũ Thị Vui : 3 MỤC LỤC TRANG BÀI 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỆ THỐNG TRANG BỊ ĐIỆN. Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền điện. Định nghĩa hệ truyền động điện.
Hệ truyền động của máy sản xuất. Cấu trúc chung của hệ truyền động điện. Phân loại các hệ truyền động điện. Các đặc tính và các trạng thái làm việc của động cơ điện .Đặc tính của động cơ điện DC, các trạng thái khởi động và hãm .2 Đặc tính của động cơ điện không đồng bộ, các trạng thái khởi động và hãm.
Tính chọn công suất động cơ. Phương pháp chọn động cơ truyền động cho tải theo nguyên lý phát nhiệt. Chọn công suất động cơ cho truyền động không điều chỉnh tốc độ. Tính chọn công suất động cơ cho truyền động có điều chỉnh tốc độ.
Kiểm nghiệm công suất động cơ. 67 BÀI 2: KHÍ CỤ ĐIỆN. Khái niệm và công dụng của khí cụ. Khái niệm về khí cụ điện.
Phân loại khí cụ điện. Khí cụ điện đóng cắt. Khí cụ điện bảo vệ. Khí cụ điện điều khiển.
Khởi động từ. Rơle thời gian. Rơ le trung gian. 116 BÀI 3: MẠCH MỞ MÁY ĐỘNG CƠ KĐB.
121 BA PHA RÔ TO LỒNG SÓC. Mạch điều khiển động cơ KĐB ba pha quay 1 chiều. Mạch điều khiển động cơ KĐB ba pha có đảo chiều quay. Mở máy qua cuộn kháng.
Mở máy qua biến áp tự ngẫu. Mạch hãm động năng. Mạch hãm ngược. 162 BÀI 4 CÁC MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ KĐB BA PHA.
166 RÔ TO DÂY QUẤN. Mạch mở máy qua 2 cấp điện trở phụ theo nguyên tắc thời gian. Mạch mở máy qua 2 cấp điện trở phụ theo nguyên tắc dòng điện. Mạch mở máy qua 2 cấp điện trở phụ theo nguyên tắc điện áp.
Mạch hãm động năng. Mạch hãm ngược bằng điện trở phụ. 187 BÀI 5: CÁC MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐỘNG CƠ SỬ DỤNG BIẾN TẦN VÀ KHỞI ĐỘNG MỀM. Mạch điều khiển động cơ sử dụng biến tần.
Giới thiệu các loại biến tần. Các phím chức năng. Các ngõ vào/ra và cách kết nối. Khảo sát hoạt động của biến tần.
Ứng dụng thông dụng trong công nghiệp. Mạch điều khiển động cơ sử dụng khởi động từ mềm. Khái quát chung về bộ khởi động mềm. Kết nối mạch động lực.
Khảo sát các chức năng: khởi động mềm, dừng mềm, hạn chế dòng khởi động 206 2. 213 TÀI LIỆU THAM KHẢO .216 5 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN TRANG BỊ ĐIỆN 1 Mã mô đun: MĐ15 I. Vị trí tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun Trang bị điện 1 học sau các môn học/môđun: An toàn & tổ chức sản xuất, Đo lường điện, Lắp đặt điện. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề.
Mục tiêu mô đun: - Về kiến thức: + Phân tích được cấu tạo, nguyên lý hoạt động và vận hành được một số thiết bị điều khiển điển hình như: Khởi động mềm (soft stater), Biến tần (inverter), và các bộ biến đổi khác; + Đọc, vẽ và phân tích được các sơ đồ mạch điều khiển dùng rơle công tắc tơ dùng trong tự động khống chế động cơ không đồng bộ 3 pha,; + Phân tích được nguyên lý của sơ đồ làm cơ sở cho việc phát hiện hư hỏng và chọn phương án cải tiến mới. - Về kỹ năng: + Lựa chọn được các bộ điều khiển phù hợp với yêu cầu hệ truyền động; + Lắp đặt, sửa chữa được các mạch mở máy, dừng máy cho động cơ không đồng bộ 3 pha,; + Vận hành được mạch theo nguyên tắc, theo qui trình đã định. Từ đó sẽ vạch ra kế hoạch bảo trì hợp lý, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện đức tính cẩn thận, tỉ mỉ, chính xác, tư duy sáng tạo và khoa học.
Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bố thời gian 6 Thời gian Số Thực TT Tên các bài trong mô đun hành, thí Kiểm Tổng số Lý thuyết nghiệm, tra* thảo luận, bài tập Bài 1: Khái quát chung về hệ thống 16 12 4 trang bị điện 1. Những khái niệm cơ bản về hệ thống 4 truyền điện 2. Động cơ điện và các đặc tính cơ bản 6 2 của động cơ điện; 3.
Tính chọn công suất động cơ 2 2 Bài 2: Khí cụ điện 32 8 20 2 1. Khái niệm và phân loại khí cụ điện 4 2 2 4 2. Khí cụ điện đóng cắt 8 2 6 3. Khí cụ điện bảo vệ 8 2 6 4.
Khí cụ điện điều khiển 8 2 6 2 Bài 3: Các mạch điều khiển động cơ KĐB ba pha rô to lồng sóc cơ KĐB 32 8 22 2 ba pha rô to lồng sóc 1. Mạch điều khiển động cơ KĐB ba 1 3 pha quay 1 chiều 2. Mạch điều khiển động cơ KĐB ba 1 3 5 pha có đảo chiều quay 3. Mạch mở máy qua cuộn kháng 1 3 4.
Mạch mở máy qua máy biến áp tự 1 2 1 ngẫu. Mạch hãm động năng 1 3 7. Mạch hãm ngược 1 2 1 Bài 4 Các mạch điều khiển động cơ 20 4,5 14,5 1 KĐB ba pha rô to dây quấn 1. Mạch mở máy động cơ KĐB ba pha rô to dây quấn qua 2 cấp điện trở phụ 1 3 theo nguyên tắc thời gian 6 2.
Mạch mở máy động cơ KĐB ba pha rô to dây quấn qua 2 cấp điện trở phụ 1 3 theo nguyên tắc dòng điện 3. Mạch mở máy động cơ KĐB ba pha rô to dây quấn qua 2 cấp điện trở phụ 1 3 theo nguyên tắc điện áp 7 Thời gian Số Thực TT Tên các bài trong mô đun hành, thí Kiểm Tổng số Lý thuyết nghiệm, tra* thảo luận, bài tập 4. Mạch hãm động năng động cơ KĐB 1 3 ba pha rô to dây quấn 5. Mạch hãm ngược động cơ KĐB ba 0.5 1 pha rô to dây quấn Bài 5: Các mạch điều khiển động cơ 20 4 15 1 sử dụng biến tần và khởi động mềm 1.Mạch điều khiển động cơ sử dụng 8 1 3 biến tần 2.Mạch điều khiển động cơ sử dụng 1 3 khởi động từ mềm Tổng 120 34 80 6 III.
Nội dung mô đun: 8 BÀI 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ HỆ THỐNG TRANG BỊ ĐIỆN Giới thiệu: Bài học này sẽ giới thiệu tới sinh viên các khái niệm hệ truyền động điện, hệ truyền động điện của máy sản xuất, cấu trúc và cách phân loại hệ thống truyền động điện, từ đó giúp sinh viên có thể phân tích được các hệ truyền động điện trong thực tế cũng như có được nguồn kiến thức cơ bản để phục vụ cho các bài học tiếp theo. Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của hệ truyền động điện. - Giải thích được cấu trúc chung và phân loại hệ truyền động điện.
- Rèn luyện đức tính chủ động, nghiêm túc trong học tập và công việc. Nội dung chính: 1. Những khái niệm cơ bản về hệ thống truyền điện 1. Định nghĩa hệ truyền động điện.
Truyền động cho một máy, một dây chuyền sản xuất mà dùng năng lượng điện thì gọi là truyền động điện (TĐĐ). Định nghĩa: Hệ truyền động điện là một tập hợp các thiết bị như: thiết bị điện, thiết bị điện từ, thiết bị điện tử, cơ, thủy lực phục vụ cho việc biến đổi điện năng thành cơ năng cung cấp cho cơ cấu chấp hành trên các máy sản xuất, đồng thời có thể điều khiển dòng năng lượng đó theo yêu cầu công nghệ của máy sản xuất. Ví dụ: - Hệ truyền động của máy bơm nước - Truyền động mâm cặp của máy tiện - Truyền động của cần trục và máy nâng 1. Hệ truyền động của máy sản xuất.
Máy sản xuất là thiết bị sử dụng để sản xuất sản phẩm và thực hiện yêu cầu công nghệ. CCSX: Cơ cấu sản xuất hay cơ cấu làm việc, thực hiện các thao tác sản xuất và công nghệ (gia công chi tiết, nâng - hạ tải trọng, dịch chuyển. 9 Hệ truyền động của máy sản xuất là tập hợp các thiết bị phục vụ cho việc truyền chuyển động từ động cơ điện tới cơ cấu sản xuất thực hiện việc sản xuất ra sản phẩm theo yêu cầu công nghệ. Hệ truyền động của máy sản xuất.
Truyền động của máy bơm nước. Truyền động của máy bơm nước Động cơ điện Đ biến đổi điện năng thành cơ năng tạo ra mômen M làm quay trục máy và các cánh bơm. Cánh bơm chính là cơ cấu công tác CT nó chịu tác động của nước tạo ra Momen MCT ngược chiều tốc độ quay ω của trục, chính Momen này tác động lên trục động cơ, ta gọi nó là Momen cản MC.