Giáo Trình Tiện Phay CNC Nâng Cao Nghề Cắt Gọt Kim Loại

Giáo trình tiện phay CNC nâng cao giúp học viên phát triển kỹ năng cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng nghề hiệu quả và chuyên nghiệp.

• Trường học: Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ
• Chuyên ngành: Cắt gọt kim loại
• Đề tài: Giáo Trình Tiện Phay CNC Nâng Cao
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN
• II. MỤC LỤC
• II.1. Lời giới thiệu
• II.2. Mục lục
• II.3. Nội dung
• II.3.1. Bài 1: Lập trình phay CNC bằng phần mềm mastercam
• II.3.2. Bài 2: Gia công trên máy phay CNC
• II.3.3. Bài 3: Lập trình Tiện CNC bằng phần mềm mastercam
• II.3.4. Bài 4: Gia công trên máy Tiện CNC
• II.4. Tài liệu tham khảo
• III. NỘI DUNG
• III.1. BÀI 1: LẬP TRÌNH PHAY CNC BẰNG PHẦN MỀM MASTERCAM
• III.2. BÀI 2: GIA CÔNG TRÊN MÁY PHAY CNC
• III.3. BÀI 3: LẬP TRÌNH TIỆN CNC BẰNG PHẦN MỀM MASTERCAM
• III.4. BÀI 4: GIA CÔNG TRÊN MÁY TIỆN CNC
• III.5. THI KẾT THÚC MÔ ĐUN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Tiện Phay CNC Nâng Cao

Giáo trình Tiện Phay CNC Nâng Cao cho Nghề Cắt Gọt Kim Loại là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành cơ khí. Tài liệu này cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết để sinh viên có thể làm chủ công nghệ tiện phay CNC, từ đó đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

1.1. Mục tiêu của giáo trình

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về cấu tạo, công dụng của máy tiện phay CNC và quy trình vận hành máy.

1.2. Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên ngành cắt gọt kim loại, những người muốn nâng cao kỹ năng lập trình và vận hành máy CNC.

II. Thách thức trong việc áp dụng Tiện Phay CNC

Việc áp dụng công nghệ Tiện Phay CNC trong sản xuất gặp nhiều thách thức, từ việc đào tạo nhân lực đến việc đầu tư trang thiết bị. Các doanh nghiệp cần phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng tăng và yêu cầu chất lượng sản phẩm cao.

2.1. Thiếu hụt nhân lực có kỹ năng

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân lực có kỹ năng vận hành máy CNC, điều này ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Chi phí đầu tư cao

Đầu tư vào máy móc và công nghệ CNC đòi hỏi chi phí lớn, điều này có thể là rào cản đối với các doanh nghiệp nhỏ.

III. Phương pháp lập trình Tiện Phay CNC hiệu quả

Để lập trình Tiện Phay CNC hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp hiện đại như sử dụng phần mềm Mastercam. Phần mềm này giúp tối ưu hóa quá trình lập trình và gia công, giảm thiểu thời gian và chi phí sản xuất.

3.1. Sử dụng phần mềm Mastercam

Mastercam cung cấp các công cụ mạnh mẽ để lập trình gia công, giúp người dùng dễ dàng thiết kế và mô phỏng quá trình gia công.

3.2. Tối ưu hóa quy trình gia công

Việc tối ưu hóa quy trình gia công không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Tiện Phay CNC trong sản xuất

Tiện Phay CNC đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực sản xuất, từ chế tạo máy móc đến sản xuất linh kiện điện tử. Công nghệ này giúp nâng cao độ chính xác và giảm thiểu lãng phí trong sản xuất.

4.1. Ứng dụng trong ngành chế tạo máy

CNC được sử dụng để gia công các chi tiết máy có độ chính xác cao, đáp ứng yêu cầu khắt khe của ngành chế tạo.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất linh kiện điện tử

Công nghệ CNC giúp sản xuất các linh kiện điện tử với độ chính xác và tốc độ cao, đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Kết luận về tương lai của Tiện Phay CNC

Tương lai của Tiện Phay CNC hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ với sự tiến bộ của công nghệ. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo nhân lực và cập nhật công nghệ mới để duy trì sức cạnh tranh.

5.1. Xu hướng phát triển công nghệ CNC

Công nghệ CNC sẽ tiếp tục phát triển với sự xuất hiện của các phần mềm và máy móc hiện đại, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

5.2. Đào tạo nhân lực cho ngành CNC

Đào tạo nhân lực có kỹ năng vận hành máy CNC sẽ là yếu tố quyết định cho sự thành công của ngành cắt gọt kim loại trong tương lai.

Nội dung chính

Giáo Trình Tiện, Phay CNC Nâng Cao (Mã Mô Đun: MĐCG33)

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Tiện, phay CNC nâng cao (mã số mô đun: MĐCG33) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng nghề cho nghề Cắt gọt kim loại, do Khoa Cơ khí chế tạo thuộc Trường Cao đẳng nghề Kỹ thuật Công nghệ biên soạn và được ban hành theo quy định của Tổng cục Dạy nghề, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội vào năm 2021. Mô đun được xếp ở giai đoạn chuyên ngành nâng cao, học sau khi người học đã hoàn thành hệ thống các môn học cơ sở và các mô đun chuyên môn nghề gồm MHCG15, MHCG18, MHCG19, MĐCG20, MĐCG24, MĐCG28, MĐCG29, MĐCG30, MĐCG31 và MĐCG32.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng tới việc hoàn thiện năng lực thiết kế, lập trình và vận hành thiết bị gia công cơ khí điều khiển số. Sau khi học xong, người học có thể trình bày cấu tạo, nguyên lý vận hành các bộ phận chính của máy tiện và phay CNC; hiểu rõ cơ cấu trục phân độ trên máy phay và trục thứ 3 trên máy tiện; thành thạo phương pháp lập trình gia công tự động bằng phần mềm CAD/CAM Mastercam; vận hành thiết bị để gia công các chi tiết phức tạp như rãnh xoắn, trục vít đạt cấp chính xác kích thước 7–6 và độ nhám bề mặt cấp 7–9.

Về cấu trúc, giáo trình được thiết kế với tổng thời lượng 45 giờ, bao gồm 11 giờ lý thuyết, 30 giờ thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập và 04 giờ kiểm tra. Điểm đặc trưng trong cách tiếp cận của tài liệu là tích hợp trực tiếp giữa quy trình dựng hình học 2D/3D trên môi trường CAD/CAM Mastercam với quy trình thiết lập đường chạy dao và thao tác trực tiếp trên máy công cụ CNC thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

flowchart TD
    A["Thiết kế hình học 2D/3D (Mastercam Sketcher)"] --> B["Lập trình đường chạy dao (Toolpaths)"]
    B --> C["Mô phỏng và hiệu chỉnh chương trình CNC"]
    C --> D["Thiết lập chuẩn và truyền dữ liệu vào máy"]
    D --> E["Vận hành gia công thực tế (Phay/Tiện CNC)"]
    E --> F["Kiểm tra chất lượng (Cấp chính xác 7-6, Độ nhám 7-9)"]

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 4 bài học chuyên môn và 1 phần thi kết thúc mô đun, được sắp xếp theo tiến trình kỹ thuật từ mô phỏng đến gia công thực tế:

• Bài 1: Lập trình phay CNC bằng phần mềm Mastercam (13 giờ: 4 giờ lý thuyết, 8 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Cung cấp hệ thống công cụ CAD/CAM để dựng hình và lập trình phay. Nội dung bao gồm việc lựa chọn máy từ thư viện Machine Types, sử dụng thanh thực đơn Create và thanh công cụ Sketcher. Bài học hướng dẫn chi tiết các lệnh tạo điểm (Create Point Position, Dynamic, Node Points, Segment, Endpoints, Small Arcs), tạo đoạn thẳng (Line Endpoint, Closest, Bisect, Perpendicular, Parallel), dựng đường tròn và cung tròn (Circle Center Point, Circle Edge Point, Arc Polar, Arc Polar Endpoints, Arc Endpoints, Arc 3 Points, Arc Tangent với 4 phương pháp tiếp xúc), cùng các hình khối và biên dạng phức hợp (Miscellaneous Shapes như Rectangular Shapes, Polygon, Ellipse, Bounding Box, Letters, Spiral, Helix, Relief Groove). Tiếp đó là phương pháp lập trình phay mặt phẳng, khai báo chế độ cắt, phay biên dạng và phay hốc (pocket).
• Bài 2: Gia công trên máy phay CNC (10 giờ: 2 giờ lý thuyết, 8 giờ thực hành): Chuyển giao chương trình NC vào hệ điều khiển máy phay, thiết lập gốc tọa độ phôi, gá đặt dao cụ, sử dụng trục phân độ và tiến hành cắt gọt chi tiết máy.
• Bài 3: Lập trình Tiện CNC bằng phần mềm Mastercam (10 giờ: 3 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành): Hướng dẫn quy trình thiết kế biên dạng tiện, phân tích đường chạy dao tiện mặt đầu, tiện biên dạng ngoài/trong, tiện ren và tiện rãnh.
• Bài 4: Gia công trên máy Tiện CNC (10 giờ: 2 giờ lý thuyết, 7 giờ thực hành, 1 giờ kiểm tra): Vận hành máy tiện CNC, gia công các chi tiết có cấu trúc rãnh xoắn, trục vít, phối hợp sử dụng trục thứ 3 và hiệu chỉnh sai lệch kích thước.
• Thi kết thúc mô đun (02 giờ): Đánh giá tổng hợp kỹ năng lập trình và tay nghề gia công thực tế.

Bảng tổng hợp cấu trúc bài học và phân bổ thời gian

TT	Tên bài học	Tổng số giờ	Lý thuyết	Thực hành, bài tập	Kiểm tra
1	Bài 1: Lập trình phay CNC bằng phần mềm Mastercam	13	04	08	01
2	Bài 2: Gia công trên máy phay CNC	10	02	08	00
3	Bài 3: Lập trình Tiện CNC bằng phần mềm Mastercam	10	03	07	00
4	Bài 4: Gia công trên máy Tiện CNC	10	02	07	01
5	Thi kết thúc mô đun	02	00	00	02
Tổng	Toàn bộ mô đun MĐCG33	45	11	30	04

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố các nguyên lý cốt lõi trong gia công cơ khí chính xác:

• Lý thuyết hình học và tọa độ gia công: Ứng dụng hệ tọa độ Descartes và hệ tọa độ cực (Polar Coordinate), quy ước chiều quay cung tròn ngược chiều kim đồng hồ, toán học đường cong tham số Spline (Node Points).
• Nguyên lý cấu tạo thiết bị CNC nâng cao: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của trục phân độ trên máy phay CNC, trục phụ thứ 3 trên máy tiện CNC phục vụ gia công không gian.
• Lý thuyết công nghệ cắt gọt: Chế độ cắt (vận tốc cắt, lượng chạy dao, chiều sâu cắt), phương pháp xác định đường chạy dao tối ưu để giảm tải cho dao và nâng cao độ nhám bề mặt.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Sử dụng các nhóm lệnh CAD trong Mastercam kết hợp hệ thống phím tắt chức năng (như T để hiệu chỉnh tọa độ, R nhập bán kính, D nhập đường kính, P chấp nhận kết quả, O cố định đối tượng). Lập trình chu trình gia công mặt phẳng, hốc, biên dạng và tiện mặt đầu.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích đường chạy dao, phát hiện lỗi va chạm dao trên mô phỏng đồ họa, nhận diện nguyên nhân sai hỏng hình học và biến dạng nhiệt trong quá trình cắt gọt.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận hành độc lập máy phay/tiện CNC; gá đặt chuẩn xác phôi và dao; gia công chi tiết phức tạp như trục vít, rãnh xoắn đạt cấp chính xác 7–6 và độ nhám 7–9; tổ chức xưởng làm việc ngăn nắp, tuân thủ an toàn lao động.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được xây dựng theo mô hình giảng dạy tích hợp (tích hợp lý thuyết kỹ thuật chuyên ngành và kỹ năng thực hành xưởng), trong đó thời lượng thực hành, thí nghiệm, thảo luận chiếm tỷ trọng 66,7% (30/45 giờ). Phương pháp tiếp cận này giúp sinh viên lập tức chuyển hóa các kiến thức lập trình trên máy tính thành thao tác gá đặt và điều khiển trên máy công cụ thực tế.

Quy trình đào tạo được triển khai thông qua hệ thống bài tập gia công cụ thể. Ở phần lý thuyết và phòng máy tính, người học được giao các bài tập mô hình hóa đối tượng hình học bằng công cụ Sketcher, khai báo thư viện máy, áp dụng thông số cắt gọt và xuất mã lệnh NC. Khi chuyển sang xưởng thực hành, sinh viên thực hiện quy trình gia công từng bước: thiết lập điểm chuẩn gia công (Work Coordinate System), kiểm tra đường truyền mã lệnh, căn dao, gia công thử và gia công tinh.

graph LR
    L["Lý thuyết CAD/CAM (11h)"] --> M["Thực hành Mastercam & Xưởng CNC (30h)"]
    M --> K["Kiểm tra & Thi kết thúc (4h)"]
    K --> Q["Đánh giá: Bảng kiểm, Cấp chính xác 7-6, Độ nhám 7-9"]

Phương pháp đánh giá kết quả học tập trong giáo trình dựa trên sự kết hợp giữa:

1. Đánh giá thường xuyên và định kỳ: 04 giờ kiểm tra chia đều cho các phần Phay và Tiện, sử dụng công cụ quan sát trực tiếp bằng bảng kiểm (checklist) và thang điểm chuẩn hóa cho từng công đoạn kỹ thuật.
2. Đánh giá sản phẩm: Đo lường trực tiếp kích thước chi tiết sau gia công, đối chiếu với chỉ tiêu cấp chính xác 7–6 và cấp độ nhám 7–9.
3. Thi kết thúc mô đun (02 giờ): Đánh giá độc lập khả năng lập trình và gia công hoàn chỉnh một chi tiết cơ khí theo bản vẽ kỹ thuật.

Về hướng dẫn tự học, giáo trình yêu cầu người học luyện tập thường xuyên các thao tác dựng hình bằng phím tắt, chủ động kiểm tra tính liên tục của biên dạng hình học và mô phỏng kiểm tra lỗi chương trình trước khi nạp vào máy công cụ CNC.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình Tiện, phay CNC nâng cao thể hiện sự gắn kết giữa tiêu chuẩn đào tạo nghề với quy trình công nghệ chế tạo máy thực tế:

• Tích hợp đồng bộ giải pháp CAD/CAM Mastercam: Tài liệu xây dựng hệ thống lệnh từ cơ bản đến nâng cao trên phần mềm Mastercam, bao gồm đầy đủ hai phân hệ lập trình Phay và lập trình Tiện. Việc chuẩn hóa quy trình từ lựa chọn mã máy trong Machine Types đến xuất chương trình gia công giúp người học nắm vững luồng công việc số hóa trong cơ khí chế tạo.
• Chi tiết hóa hệ thống lệnh dựng hình tham số: Giáo trình diễn giải tỉ mỉ từng phương pháp tạo đối tượng 2D/3D (ví dụ: 4 phương pháp vẽ cung tròn tiếp xúc Arc Tangent, 3 phương pháp dựng Circle Edge Point, các công cụ vẽ Spiral, Helix, Relief Groove), đi kèm bảng phân loại thông số và bảng phím tắt thao tác nhanh.
• Nâng cao năng lực gia công các bề mặt phức tạp: Nội dung không dừng lại ở gia công 2D/2.5D cơ bản mà mở rộng sang kỹ thuật sử dụng trục phân độ trên máy phay CNC và trục thứ 3 trên máy tiện CNC, cho phép gia công các kết cấu hình học đòi hỏi độ chính xác cao như rãnh xoắn và trục vít.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật định lượng: Chuẩn đầu ra của sản phẩm gia công được xác định cụ thể theo các chỉ tiêu kỹ thuật công nghiệp (cấp chính xác kích thước 7–6, độ nhám bề mặt cấp 7–9), đảm bảo sinh viên đáp ứng được yêu cầu kiểm soát chất lượng tại các nhà máy cơ khí.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất cơ khí:

• Sinh viên Cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại: Là tài liệu học tập chính thức cho sinh viên trong học kỳ chuyên ngành nâng cao. Người học cần đáp ứng điều kiện tiên quyết là đã hoàn thành 10 môn học và mô đun cơ sở, chuyên môn gồm MHCG15, MHCG18, MHCG19, MĐCG20, MĐCG24, MĐCG28, MĐCG29, MĐCG30, MĐCG31 và MĐCG32 (bao gồm các nội dung về vẽ kỹ thuật, dung sai lắp ghép, vật liệu cơ khí, tiện và phay CNC cơ bản).
• Giảng viên chuyên ngành Cơ khí chế tạo: Sử dụng làm căn cứ thiết kế giáo án bài giảng lý thuyết (11 giờ) và tổ chức phân ca thực hành xưởng (30 giờ), đồng thời áp dụng biểu mẫu bảng kiểm để đánh giá năng lực thực hành của sinh viên.
• Kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật gia công CNC: Tài liệu đóng vai trò cẩm nang tra cứu kỹ thuật về các hàm lệnh CAD/CAM trong Mastercam, bảng mã phím tắt, quy trình vận hành trục phân độ và phương pháp khắc phục sai hỏng khi gia công rãnh xoắn, trục vít.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế cho sinh viên trình độ Cao đẳng nghề chuyên ngành Cắt gọt kim loại, giáo viên giảng dạy thực hành cơ khí và kỹ thuật viên vận hành máy tiện, máy phay CNC tại các cơ sở chế tạo máy.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học bắt buộc phải hoàn thành các môn học và mô đun tiên quyết theo chương trình đào tạo, từ MHCG15 đến MĐCG32, bao gồm kiến thức cơ sở về vẽ kỹ thuật cơ khí, dung sai đo lường, công nghệ kim loại, lập trình và vận hành máy tiện/phay CNC cơ bản.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu CNC cơ bản?

Giáo trình tập trung vào các nội dung chuyên sâu: tích hợp phần mềm Mastercam cho cả tiện và phay; đào tạo phương pháp sử dụng trục phân độ và trục thứ 3; giải quyết bài toán gia công các chi tiết phức tạp như trục vít và rãnh xoắn đạt cấp chính xác 7–6.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần kết hợp việc nắm vững cú pháp lệnh và phím tắt CAD trên máy tính, thực hiện mô phỏng đường chạy dao trên Mastercam để kiểm tra lỗi trước khi chuyển mã lệnh sang máy CNC, đồng thời tuân thủ bảng kiểm đánh giá an toàn và quy trình gá đặt tại xưởng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Mô đun đi kèm danh mục Tài liệu tham khảo (trang 64 của giáo trình), hệ thống bài tập thực hành gia công chi tiết do Khoa Cơ khí chế tạo xây dựng, thư viện máy công cụ (Machine Types) trên phần mềm Mastercam và bảng kiểm đánh giá kỹ năng.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Tiện, phay CNC nâng cao (MĐCG33) cung cấp chương trình đào tạo kỹ thuật hoàn chỉnh với dung lượng 45 giờ, kết nối chặt chẽ giữa thiết kế CAD/CAM trên Mastercam và thực hành gia công trên máy công cụ CNC. Lộ trình học tập được thiết lập có hệ thống: bắt đầu từ kỹ năng tạo hình 2D/3D (Bài 1, Bài 3), chuyển giao sang thiết lập thông số cắt gọt và mô phỏng đường chạy dao, tiến tới vận hành gia công thực tế trên máy phay, máy tiện CNC (Bài 2, Bài 4) để tạo ra sản phẩm đạt cấp chính xác 7–6 và độ nhám cấp 7–9. Tài liệu là chuẩn mực học thuật phục vụ trực tiếp cho công tác đào tạo nhân lực nghề Cắt gọt kim loại trình độ Cao đẳng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ LAO ĐỘNG -THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TỔNG CỤC DẠY NGHỀ GIÁO TRÌNH Tên mô đun: Tiện, phay CNC nâng cao NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG NGHỀ (Ban hành kèm theo Quyết định số: Hà nội, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy móc đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Khoa Cơ khí chế tạo Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Tiện phay CNC nâng cao. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp lập trình gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những sai sót.

Chúng tôi rất mong nhận được những đóng góp ý kiến của các bạn và đồng nghiệp để cuốn giáo trình hoàn thiện hơn. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về địa chỉ: Khoa Cơ khí chế tạo – Trường Cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ Hà Nội, ngày tháng năm 2021 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu: 2 II. Mục lục: 2 III.

Nội dung: 3 Bài 1: Lập trình phay CNC bằng phần mềm mastercam 6 Bài 2: Gia công trên máy phay CNC 45 Bài 3: Lập trình Tiện CNC bằng phần mềm mastercam 46 Bài 4: Gia công trên máy Tiện CNC 63 IV. Tài liệu tham khảo: 64 Tên mô đun: Tiện phay CNC nâng cao Mã mô đun: MĐCG33 Thời gian thực hiện mô đun: 45 giờ; (Lý thuyết: 11 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 30 giờ; Kiểm tra: 04 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí học sau khi sinh viên học xong các môn học cơ sở và các mô đun chuyên môn nghề: MHCG15, MHCG18, MHCG19, MĐCG20, MĐCG24,MĐCG28, MĐCG29, MĐCG30, MĐCG31, MĐCG32. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề trong chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại.

Mục tiêu mô đun: + Kiến thức: - Trình bày được các đặc điểm, công dụng, cấu tạo các bộ phận chính của máy tiện phay CNC và quy trình chăm sóc, vận hành máy. - Trình bày được đặc điểm của trục phân đọ trên máy phay CNC và trục thứ 3 trên máy tiện CNC. - Chỉ ra được các phương pháp kiểm tra đánh giá chất lượng sản phẩm. - Trình bày được các dạng sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và cách khắc phục.

+ Kỹ năng: - Vận hành được máy tiện phay CNC để gia công được rãnh xoắn, trục vít đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 7-6, độ nhám cấp 7-9, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Lập được quy trình gia công cho từng bước công việc phay CNC cơ bản. - Đánh giá được bằng phương pháp quan sát với bảng kiểm, thang điểm đạt yêu cầu. + Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Tổ chức nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp và đúng các biện pháp an toàn.

- Có tư thế tác phong công nghiệp, ý thức tổ chức kỷ luật, khả năng làm việc độc lập cũng như khả năng phối hợp làm việc nhóm trong quá trình học tập và sản xuất. Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Số Thực hành, Tên các bài trong mô đun Tổng Lý thí nghiệm, Kiểm TT số thuyết thảo luận, tra bài tập Bài 1: Lập trình phay CNC bằng 1 13 04 08 01 phần mềm mastercam Bài 2: Gia công trên máy phay 2 10 02 08 CNC Bài 3: Lập trình Tiện CNC bằng 3 10 03 07 phần mềm mastercam 4 Bài 4: Gia công trên máy Tiện 10 02 07 01 CNC 5 Thi kết thúc mô đun 02 02 Tổng cộng 45 11 30 04 BÀI 1: LẬP TRÌNH PHAY CNC BẰNG PHẦN MỀM MASTERCAM Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp thiết kế trên CAD/CAM - Phân tích được các đường chạy dao cơ bản phay mặt phẳng… - Lập được chương trình gia công phay CNC bằng phần mềm mastercam - Phát hiện được các lỗi trong chương trình và sửa đúng. MasterCAM cung cấp bộ thư viện các loại máy công cụ phục vụ cho quá trình gia công chi tiết được sử dụng phổ biến trong sản xuất công nghiệp, bao gồm máy tiện, máy phay & máy gia công cắt dây.

Để lựa chọn MCC phù hợp với chi tiết cần gia công, đơn giản chỉ cần lựa chọn đúng tên mã máy tương ứng trong thực đơn xổ ra Machine Types Vẽ thiết kế trên Autocad Mục này sẽ giới thiệu tới người dùng dãy các công cụ cốt yếu để xây dựng các đối tượng hình học, bao gồm: Sử dụng thanh công cụ SKETCHER. Vẽ đoạn thẳng. Vẽ cung tròn & đường tròn. Vẽ các đối tượng hình học hình dạng hỗn hợp.

Vẽ cung lượn & cạnh vát. Vẽ đường Spline. Vẽ các hình khối cơ bản (Primitives). MasterCAM quản lý các lệnh để xây dựng các đối tượng hình học trong thanh thực đơn Creat (Hình 2.

Ở phần dưới đây ta sẽ lần lượt khai thác các công cụ trên thanh thực đơn này. Sử dụng thanh công cụ SKETCHER. Giống như thanh thực đơn Creat, thanh công cụ Sketcher chứa các công cụ để xây dựng nên các đối tượng hình học 2D. Tuy nhiên khác với thanh thực đơn Creat, thanh công cụ Sketcher quản lý các công cụ theo kiểu đối tượng trong các thanh thực đơn con thả xuống.

Các kiểu đối tượng đó gồm điểm, đoạn thẳng, cung tròn, các đối tượng phức hợp (elip, đa giác, đường xoắn ốc, ký tự,.), lượn cung, vát cạnh, các bề mặt & khối đặc khởi thủy. Thanh công cụ SKETCHER. Thao tác vẽ các đối tượng hình học 2D & 3D cơ bản trong MasterCAM rất linh hoạt, thân thiện. Đơn giản chỉ cần lựa chọn chức năng vẽ phác từ danh sách thả xuống, kích chuột vào khu vực cửa sổ đồ họa & vẽ đối tượng cần thiết lập.

Ngoài ra, ta cũng có thể sử dụng chức năng của thanh Ribbon hay Hình 2. các lựa chọn trong hộp thoại để định nghĩa & hiệu Thanh thực đơn CREAT. chỉnh các thông số của đối tượng hình học. Lệnh Point sử dụng để vẽ 1 điểm trên bản vẽ trong cửa sổ đồ họa.

Để vẽ 1 điểm, kích vào biểu tượng Point 2—1r trên thanh công cụ Sketch để lựa chọn lệnh vẽ điểm nào đó từ thực đơn thả xuống (hình 2.29), hay chọn theo đường dẫn Creat/Point. ’ +\ ’ ® ’ !ĩí ’ í ’rJ' ẩ Create Point Position. Create Point Dynamic. Create Point Node Points Tool Create Point Segment.

Create Point Endpoints ĩ Create Point 5mall Arcs. Thanh thực đơn Point. Creat Point Position: Ý nghĩa: Vẽ các điểm riêng biệt bằng cách kích chuột & nhập vào tọa độ hợp lý của điểm đó trên cửa sổ đồ họa. Thao tác: Để vẽ điểm, đơn giản kích vào 1 vị trí nào đó trên cửa sổ đồ họa, hoặc nhập giá trị tọa độ cho điểm đó vào hộp thoại * 39.

Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc. Creat Point Position. Phím tắt: T- hiệu chỉnh tọa độ điểm. O - ý cố định đối tượng & thoát khỏi chức năng.

Creat Point Dynamic: Ý nghĩa: Vẽ các điểm nằm trên phương đi qua 1 đối tượng hình học có sẵn. Thao tác: Để vẽ điểm theo phương pháp này, ta phải chọn 1 đoạn thẳng làm phương, tiếp đó nhập khoảng cách của điểm cần vẽ so với điểm cuối của đoạn thẳng đó & khoảng cách vuông góc tính từ điểm đó (offset) tới đoạn thẳng lấy làm phương. Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc. Creat Point Dynamic.

hiệu chỉnh tọa độ điểm. F - I khoảng dịch chuyển song song. P- chấp nhận kết quả. O - ý cố định đối tượng & thoát khỏi chức năng.

Creat Point Node Points: Ý nghĩa: Vẽ các điểm nằm tại điểm nút của đường Spline có sẵn. Thao tác: Để vẽ, trước hết ta phải có 1 đường spline (đường cong tham số). Tiếp đó kích vào lệnh .* **, rồi kích chuột lên đường spline trên cửa sổ đồ họa. Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc.

Creat Point Node Points. Creat Point Segment: Ý nghĩa: Vẽ 1 chuỗi các điểm cách đều nhau dọc theo đối tượng hình học nào đó có sẵn. Thao tác: Để vẽ điểm, kích vào lệnh Creat Point Segment, chọn đoạn thẳng tham chiếu. Sau đó nhập vào hộp thoại số điểm 811^ H hay khoảng cách giữa các điểm trong chuỗi.

Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc. Creat Point Segment. Phím tắt: khoảng cách giữa các điểm. & số điểm cần vẽ.

P- chấp nhận kết quả. O- cố định đối tượng & thoát khỏi chức năng. Creat Point Endpoints: Ý nghĩa: Tự động vẽ các điểm tại các điểm cuối của tất cả các đối tượng hình học đoạn thẳng, cung tròn hay spline trên bản vẽ. Thao tác: Để vẽ, đơn giản chỉ cần kích vào nút lệnh, các điểm cuối sẽ tự động được cập nhật lên cửa sổ đồ họa.

Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc. Creat Point Endpoints. °o Creat Point Small Arcs: Ý nghĩa: Vẽ các điểm đi qua tâm của các cung hay đường tròn trên bản vẽ. Thao tác: Để thao tác với lệnh này, trước hết trên các trường trên thanh Ribbon, chọn bán kính lớn nhất của các đối tượng cần lấy tâm 14 0 T ,lựa chọn lấy hay không lấy cung tròn o, xóa hay giữ nguyên đường hay cung tròn sau khi vẽ điểm Q.

Kết thúc lệnh kích OK , hoặc nhấn phím Esc. Creat Point Small Arcs. Phím tắt: M - o bán kính lớn nhất của đối tượng được chọn. P - o chấp nhận chọn cung tròn.

D - ờ xóa bỏ đường tròn & cung tròn sau khi vẽ điểm. O- cố định đối tượng & thoát khỏi chức năng.