mở đầu: Giới thiệu Mục tiêu của bài: Học xong bài này người học có khả năng: - Nắm vững các quy định về an toàn lao động trong xưởng cơ khí. - Hiểu rõ các loại dụng cụ dùng trong nghề nguội. Nội dung của bài: A. QUY ĐỊNH VỀ AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG XƯỞNG CƠ KHÍ.
Đối với bảo hộ lao động. Nên trang bị quần áo bảo hộ gọn gàng. Không được mặc quần áo rộng hoặc mang cà vạt, khăn choàng hoặc tương tự vì dễ bị cuống vào máy. Đối với bộ phận quay.
Đội nón bảo hộ khi thao tác với các bộ phận quay. Không được nắm bộ phận quay hoặc hãm dừng lại bằng tay. Đối với phoi gia công bị vỡ. Mang kính bảo hộ khi khoan và mài để tránh các phoi bị vỡ có thể văng vào mắt.
Mang găng tay khi lấy phoi và dọn dẹp. 10 Mang giày bảo hộ để tránh dẫm lên phoi rơi trên nền nhà. Đối với các thiết bị và máy móc. Điều chỉnh khoảng hở giữa bệ tì và đá mài để tránh kẹt phôi khi mài.
Không tháo gỡ các bộ phận an toàn được trang bị nơi máy móc thiết bị. Đối với dụng cụ làm việc. Tra cán dũa vào đúng chuôi nhọn của cây dũa để tránh đâm vào tay khi sử dụng. Tra cán búa vào đầu búa phải chặt để tránh gây thương tích khi sử dụng.
Tránh mang dụng cụ tay trong người hoặc sử dụng như đồ chơi. Trong quá trình làm việc. Đặt tấm che chắn phía trước bàn khi đục để tránh văng búa và phoi đục vào người đối diện. 1 1 Tránh sử dụng dũa không cán hoặc cán bị hỏng vì chuôi dũa sẽ đâm vào tay hoặc cán dũa sẽ chạm vào êtô hoặc chi tiết.
Lắp tấm che tay khi đục để tránh đánh búa nhầm tay. Gá kẹp chi tiết khi khoan vào êtô hoặc kẹp chặt trên bàn máy để tránh văng phoi và gãy lưỡi khoan. Đối với vật liệu dễ cháy. Không được đặt các vật liệu dễ gây cháy, nổ gần nơi làm việc có lửa.
BẢNG GIỚI THIỆU DỤNG CỤ NGHỀ NGUỘI. Tên của các dụng cụ tay nghề nguội: Búa nguội Khung cưa tay Đục bằng Đục nhọn Dũa dẹt Mũi cạo phẳng Mũi đột dấu Mũi vạch dấu Thước lá Thước đo góc 1 3 Thước kẹp Compa vạch dấu Ê-ke II. Sắp xếp dụng cụ: Mở tủ và lấy dụng cụ. Lưu ý đến vị trí sắp đặt.
Đặt thứ tự dụng cụ cầm tay lên bàn thợ về phía phải êtô. Lưu ý không để chồng chất lên nhau và chỉ sử dụng dụng cụ cần dùng ngay tức khắc. Đặt dụng cụ đo vào khay riêng trên bàn thợ về phía trái êtô. Lưu ý không được để lẫn lộn với dụng cụ cầm tay.
Kiểm tra và lau chùi sạch sẽ dụng cụ sau khi sử dụng xong. Đặt dụng cụ vào tủ đúng vị trí sắp xếp ban đầu. Đóng và khóa tủ lại. 14 Bài 1: Sử dụng ê tô bàn Mục tiêu của bài: Học xong bài này người học có khả năng: - Mô tảđươc ̣ công dung ̣ và các kiểu êtô.
- Trin ̀ h bày đầy đủ, đúng triǹ h tư,̣nôị dung và yêu cầu ky ̃thuâṭ của các bước khi sử dung ̣ êtô. - Hiǹ h thành đươc ̣ky ̃năng sử dung ̣ êtô hổ trơ c̣ ho công viêc ̣ sửa chữa cơ khí thuôc ̣ phaṃ vi nghề Công nghệ ôtô. Nội dung của bài: 1. Trình tự các bước sử dụng êtô.
a, Trình tự các bước sử dụng êtô: 1) Đứng ở vị trí thích hợp: đặt chân phải trên đường tâm của êtô, đứng thẳng người sao cho tay phải khi duỗi thẳng có thể chạm vào má kẹp êtô. 2) Mở má kẹp của êtô: Nắm chặt đầu dưới của tay quay bằng tay phải và quay ngược chiều kim đồng hồ. Mở má kẹp của êtô một khoảng rộng hơn vật kẹp. 15 3) Kẹp chặt vật: Cầm vật kẹp bằng tay trái rồi đặt vào giữa hai má kẹp sao cho vật kẹp nằm trên mặt phẳng nằm ngang và cao hơn má kẹp khoảng 10mm.
Quay tay quay theo chiều kim đồng hồ bằng tay phải để kẹp vật kẹp lại. Kiểm tra, hiệu chỉnh cho vật kẹp ở đúng vị trí sau đó dùng hai tay quay tay quay để kẹp chặt vật. 4) Tháo vật kẹp: Cầm tay quay bằng cả hai tay rồi quay từ từ nới lỏng má kẹp ra một chút sao cho vật kẹp không rơi. Cầm vật kẹp bằng tay trái.
Nắm chặt đầu tay quay bằng tay phải rồi quay theo chiều ngược chiều kim đồng hồ. Đặt vật lên bàn làm việc. 16 5) Bảo dưỡng êtô: Làm sạch êtô bằng bàn chải. Tra dầu vào những chổ cần thiết.
6) Đóng các má kẹp lại: Dùng tay phải vặn tay quay theo chiều kim đồng hồ để đóng má kẹp lại. Để hai má kẹp cách nhau một khoảng nhỏ (không để hai má kẹp tiếp xúc với nhau) và đặt tay quay thẳng xuống phía dưới. 1 7 b, Các chú ý khi sử dụng êtô: - Trước khi thao tác trên êtô cần kiểm tra xem êtô đã được kẹp chắc chắn trên bàn nguội. - Không sử dụng êtô nguội làm các công việc như chặt, nắn, uốn, dùng búa với lực lớn, vì có thể phá hỏng êtô.
- Khi kẹp chặt chi tiết trên êtô, tránh dùng cánh tay đòn kẹp lớn, dài; tránh dùng xung lực để kẹp vì có thể phá hỏng vít me hoặc đai ốc của êtô. - Sau khi kết thúc công việc trên êtô, dùng bàn chải, giẻ làm sạch phoi, vết bẩn; bôi dầu ở các phần trượt và phần ren vít. - Khi không làm việc, giữa hai má êtô cần có khe hở (4÷5)mm. Không nên vặn chặt cho hai má ép chặt vào nhau vì dễ phát sinh ứng suất ảnh hưởng đến mối lắp ghép vít me- đai ốc.
- Để tránh gây biến dạng vết trên bề mặt chi tiết, khi kẹp trên êtô nên sử dụng các miếng đệm bằng kim loại mềm đặt lên má êtô trước khi kẹp chi tiết. Công dụng của ê tô. Êtô là cơ cấu dùng để kẹp chặt chi tiết gia công ở vị trí cần thiết trong quá trình gia công nguội, là cơ cấu kẹp chặt rất thông dụng và tiện dụng cho các công việc nguội, nhưng có nhược điểm là độ bền má kẹp không cao, nên các công việc nặng, dùng lực lớn thường ít dùng êtô để kẹp chặt. Các kiểu ê tô: Theo kết cấu, êtô nguội có nhiều loại.
Loại mỏ kẹp: có cấu tạo như hình 1-01a; loại này có ưu điểm: kết cấu đơn giản, kẹp chặt, thường dùng cho các công việc nguội cần lực kẹp lớn (đục, tán, uốn,…). Chiều rộng của má mỏ kẹp có các loại (100, 130, 150, 180)mm. Nhược điểm của loại này là: bề mặt kẹp phôi khó bảo đảm tiếp xúc đều, khi kẹp chi tiết theo chiều dày, mỏ kẹp chi tiết tiếp xúc phía dưới (hình 1-01b), khi kẹp chi tiết theo chiều rộng mỏ kẹp chỉ tiết xúc ở phía trên (hình 1-01c), độ cứng vững khi kẹp chặt không cao, dễ tạo vết trên chi tiết. Loại êtô có hai má song song thường có hai kiểu: êtô có bàn quay và êtô không có bàn quay.
18 - Kiểu êtô có bàn quay có cấu tạo như hình 1-02a; loại này phần thân êtô có thể quay xung quanh tâm bàn cố định. Êtô được chế tạo bằng gang xám, riêng ở hai vị trí kẹp chi tiết được lắp thêm hai bản thép có khía rãnh mặt đầu làm bằng thép cácbon dụng cụ (Y7), tôi cứng để kẹp chi tiết được chắc và bảo đảm độ bền của êtô, chiều rộng hai má êtô 80 và 140mm, độ mở lớn nhất của hai má (95÷140)mm. - Kiểu êtô không có bàn quay có cấu tạo như hình 1-02b; chiều rộng hai má êtô (45, 65, 95, 180)mm, độ mở lớn nhất của hai má (60, 80, 100,140)mm. Kích thước của êtô tùy thuộc vào chi tiết cần kẹp và tính chất của công việc.
Thông thường, êtô tay có chiều dài (125÷150)mm, chiều rộng mỏ kẹp 40 và 44mm. Đệm bảo vệ: Khi kẹp các bề mặt quan trọng cần sử dụng một tấm đệm bảo vệ bằng đồng, nhôm hoặc gỗ (hình 1-05). Thực hành đạt yêu cầu các bước sử dụng êtô theo trình tự đã được trình bày ở trên. Hình 1-04: Êtô bàn (loại nhỏ).
22 Hình 1-05: Các loại đệm bảo vệ. 23 Bài 2: Đánh búa Mục tiêu của bài: Học xong bài này người học có khả năng: - Mô tảđươc các kiểu búa vàkiểu đánh búa. ̀ h bày đầy đủ, đúng trinh̀ tư,̣ nôị dung vàyêu cầu ky t̃ huâṭcủa các bước - Trin đánh búa. - Đaṭđươc ̣ ky ̃năng đánh búa tay.
Nội dung của bài: 1. Búa nguội là dụng cụ được sử dụng rộng rãi trong các công việc nguội như núng dấu, đục, uốn gấp, nắn, tán,… Búa nguội có nhiều loại kết cấu (búa tay, búa tạ, búa gò, búa đồng, búa nhựa, búa gỗ,…), thông thường gồm hai loại: búa có một đầu vuông hoặc đầu tròn; phía đấu kia của búa được vát nghiêng như hình 2-01. Thực hiện trình tự đánh búa. a, Phương pháp cầm và đánh búa: 24 20÷30 cm - Cầm búa bằng tay phải cách đầu cán búa (20÷30)mm, sao cho bốn ngón tay ôm lấy cán búa, ngón cái tỳ lên ngón trỏ.
- Vung búa quanh bả vai bằng chuyển động cổ tay với lực đập nhỏ, hoặc cánh tay dưới kết hợp với cổ tay ứng với lực đập lớn. b, Trình tự đánh búa: 1) Đứng đúng vị trí: Cầm cán búa bằng tay phải. Đặt đầu kia của búa chống vào cạnh bên trái của êtô và đứng ở vị trí đó (đứng cách mép trái của êtô một khoảng bằng chiều dài cán búa). Giữ nguyên chân trái, xoay người về phía phải, chân phải cách chân trái một bước về phía sau.
Đường thẳng 0 nối hai chân làm với cạnh bàn một góc khoảng 80. 2) Tư thế đứng khi đánh búa: Đặt đầu búa lên mặt đe. Để tay trái trên hông. Mắt luôn nhìn vào vật làm khi đánh búa.
25 3) Giơ búa: Duỗi thẳng khuỷu tay. Vung búa nhẹ nhàng. Không dùng hết sức mạnh để giơ búa. 4) Đánh búa: Đánh búa xuống trong khi nhìn vào đe.
Nắm chặt cán búa trong khi đánh. Lắc mạnh cổ tay ở phần cuối của hành trình. 26 5) Làm lại động tác 3 và 4: Kiểm tra đầu búa tránh tuột búa. Lau sạch mồ hôi ở tay và cán búa.
- Đánh mạnh: Duỗi thẳng khuỷu tay khi giơ búa lên. - Đánh vừa phải: Giữ khuỷu tay chống vào cạnh người, chỉ đánh búa bằng cẳng tay. - Đánh nhẹ: Chỉ dùng cổ tay để đánh búa. Thực hành đánh búa đạt yêu cầu theo trình tự đánh búa đã trình bày ở trên.
28 Bài 3: Vạch dấu Mục tiêu của bài: Học xong bài này người học có khả năng: - Phân biêṭvàchoṇ loc ̣ đươc ̣ các loaịdung ̣ cu ̣liên quan công viêc ̣ vacḥ dấu.