TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: CẤU TẠO Ô TÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số: ngày tháng năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Nghề công nghệ ôtô dạy tại trƣờng Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp đào tạo các kiến thức cơ bản về động cơ xăng, động cơ dầu, gầm ôtô, điện động cơ, điện thân xe, điện điều khiển động cơ. Giáo trình đƣợc biên soạn dựa trên các kiến thức của các Hãng xe nổi tiếng nhƣ: Toyota, Hyundai, Honda…và các giáo trình ngành Động lực của trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TP HCM, giáo trình dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề.
Ngoài ra, giáo trình còn đƣợc biên soạn với tiêu chí dựa trên những thiết bị dạy học sẵn có tại Khoa Cơ khí-Xây dựng – Trƣờng Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp. Cuốn giáo trình thực hành này đƣợc viết thành 5 chƣơng, trang bị những kiến thức về cấu tạo ô tô, hệ thống truyền lực, hệ thống treo, hệ thống phanh, hệ thống lái. Đây là lần đầu tiên giáo trình Cấu tạo ô tô đƣợc đƣa vào giảng dạy nên không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong đƣợc sự đóng góp quý báu từ Quý Thầy cô và bạn đọc Đồng Tháp, ngày 20 tháng12 năm 2020 Ngƣời biên soạn ThS.
Nguyễn Văn Tào 3 MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. 4 CHƢƠNG 1: CẤU TẠO CHUNG CỦA ÔTÔ. Khái niệm chung ôtô. Phân loại ôtô.
Đặc điểm cấu tạo chung của ôtô. 11 CHƢƠNG 2: HỆ THỐNG TRUYỀN LỰC. Tổng quan về hệ thống truyền lực. Hệ thống truyền lực với hộp số thƣờng.
Hệ thống truyền lực với hộp số tự động. Hộp số tự động điều khiển bằng điện tử. 81 CHƢƠNG 3: HỆ THỐNG TREO. Công dụng, yên cầu, phân loại hệ thống treo.
Các phần tử đàn hồi trong hệ thống treo. Các hệ thống treo thƣờng. Các hệ thống treo có điều khiển. 1176 CHƢƠNG 4: HỆ THỐNG PHANH.
Công dụng, yêu cầu, phân loại. Hệ thống phanh khí. Hệ thống phanh dầu( phanh thủy lực). Điều hòa lực phanh.
Hệ thống phanh ABS. 1665 CHƢƠNG 5: HỆ THỐNG LÁI. Công dụng, phân loại, yêu cầu. Sơ đồ cấu trúc và hoạt động của các hệ thống lái tiêu biểu.
Các góc đặt bánh xe dẫn hƣớng. Các cụm thiết bị trong hệ thống lái. 20202 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 2165 4 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Cấu tạo ô tô Mã môn học: CMH 16 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Môn học đƣợc bố trí dạy sau môn học nguyên lý cấu tạo động cơ - Tính chất: Môn học lý thuyết chuyên môn - Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Ô tô là một phƣơng tiện vận tải thông dụng nhất hiện nay, xu hƣớng phát triển ô tô trên thế giới ngày càng phong phú, đa dạng về chủng loại, hình thức và mẫu mã.
Vì vậy, nhu cầu hiểu biết về ô tô ngày càng cần thiết đối với mọi ngƣời. Môn học cấu tạo ô tô trang bị cho ngƣời học các kiến thức về cấu tạo chung ô tô, hệ thống truyền lực, hệ thống treo, hệ thống phanh, hệ thống lái Mục tiêu của môn học/mô đun: - Kiến thức: + Đọc hiểu các sơ đồ cấu tạo ô tô, nguyên lý hoạt động, cấu tạo chung trên ô tô. + Trình bày đƣợc cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các hệ thống truyền lực, hệ thống treo, hệ thống phanh, hệ thống lái - Kỹ năng: + Nhận dạng đƣợc cách bố trí các hệ thống truyền lực, hệ thống treo, hệ thống phanh, hệ thống lái trên ô tô. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Làm việc độc lập hoặc làm việc theo nhóm, giải quyết công việc, vấn đề phức tạp trong điều kiện làm việc thay đổi + Chấp hành nghiêm túc các quy định về giờ học tập + Rèn luyện tác phong làm việc nghiêm túc, cẩn thận.
Nội dung của môn học/mô đun: 5 CHƢƠNG 1: CẤU TẠO CHUNG CỦA ÔTÔ Mã chƣơng : CMH16-01 Giới thiệu: Ô tô là một phƣơng tiện vận tải thông dụng nhất hiện nay, xu hƣớng phát triển ô tô trên thế giới ngày càng phong phú, đa dạng về chủng loại, hình thức và mẫu mã. Vì vậy, nhu cầu hiểu biết về ô tô ngày càng cần thiết đối với mọi ngƣời. Cấu tạo chung về ô tô là một mảng nhỏ kiến thức giúp cho những ngƣời mà tƣơng lai sẽ trở thành những công nhân sửa chữa ô tô đƣợc tiếp cận với đối tƣợng của mình, từ đó sẽ xác định tâm thế và định hƣớng đúng trong quá trình học tập. Mục tiêu: - Trình bày đƣợc cấu tạo, công dụng, phân loại từng bộ phận trên ô tô.
- Nhận dạng đƣợc từng bộ phận, hệ thống trên ô tô Nội dung chính: 1. Khái niệm chung ôtô. Hãng sản xuất ôtô đầu tiên trên thế giới thuộc về ngƣời Pháp, hãng Panhars & Levassor (1889) và Peugeot (1891), Nhà sản xuất ôtô ở đây là các nhà chế tạo ôtô với mục đích thƣơng mại chứ không đơn thuần là nhà chế tạo, thiết kế xe để thử nghiệm động cơ của họ nhƣ trƣớc đây. Daimler và Benz khởi sự sau khi các nhà thiết kế động cơ thử nghiệm trở thành những nhà sản xuất ôtô chuyên nghiệp và cả hai đã kiếm tiền bằng việc nhƣợng quyền các sáng chế và bán động cơ xe cho các hãng sản xuất ôtô.
Khi bắt tay vào sản xuất xe hơi, Rene Panhard và Emile Levassor vẫn còn là đồng sở hữu có cơ sở sản xuất máy chế biến gỗ. Vào năm 1890 họ cho ra đời chiếc xe hơi đầu tiên sử dụng động cơ của Daimler với sự ủy quyền của Edouard Sarazin ngƣời nhƣợng quyền hợp pháp sáng chế của Daimler tại Pháp. Hai ông không chỉ sản xuất ôtô mà còn hoàn thiện thiết kế của thân xe. Những chiếc xe do Panhard – Levassor chế tạo đƣợc trang bị hệ thống li hợp (côn) điều khiển bằng bàn đạp, một xích truyền động tới hộp số và một bộ tản nhiệt phía trƣớc.
Lervassor là nhà thiết kế đầu tiên dời động cơ lên phía trƣớc và sử dụng cấu trúc dẫn động cần sau. Thiết kế này đƣợc gọi là hệ thống Panhard và nhanh chóng trở thành tất cả tiêu chuẩn cho tất cả các xe ôtô vì nó tạo ra sự cần bằng và vận hành 6 tốt hơn. Panhard và Levassor cũng đƣợc xem là nhà phát minh của hộp số hiện đại đƣợc lắp trên mẫu xe Panhard 1895. Hai ông cùng với Armand Peugot chia sẻ quyền sử dụng phát minh động cơ của Daimler.
Một xe của Peugot dành chiến thắng trong cuộc đua đầu tiên tổ chức tại Pháp đã giúp Peugot khẳng định vị thế của hãng và doanh thu cũng đƣợc cải thiện đáng kể. Trƣớc đây ngƣời Pháp không tiêu chuẩn hóa ôtô, mỗi chiếc sản xuất ra đều khác nhau cho đến khi mẫu xe Benz Velo 1894 với 134 chiếc hoàn toàn giống nhau đƣợc sản xuất vào năm 1895. Nhà sản xuất ôtô gắn động cơ xăng đầu tiên của Mỹ là anh em nhà Duryea, ban đầu là nhà sản xuất xe đạp nhƣng họ luôn để mắt động cơ xăng của ôtô và kết quả là chiếc xe đầu tiên gắn động cơ của họ ra đời năm 1893 tại Springfield, Masssachusetts. Cho đến năm 1896, công ty Duryea Motor Wagon đã đƣa ra 13 mẫu xe, trong đó có một mẫu xe Limousine đắt tiền còn đƣợc duy trì cho tới những năm 20.
Mẫu xe hàng loạt đầu tiên tại Mỹ là 1901 Curved Dash Oldsmobile do nhà sản xuất ngƣời Mỹ Ransome Eli Olds (1864-1950) chế tạo. Rasem Eli Olds Olds đƣa ra ý tƣởng đầu tiên về dây chuyền lắp ráp và cũng là ngƣời khởi xƣớng khu công nghiệp Detroit. Ông và thân phụ, Pliny Fisk Olds bắt đầu sản xuất động cơ hơi nƣớc và động cơ xăng tại Lansing, Michigan vào năm 1885. Olds thiết kế chiếc ôtô dùng động cơ hơi nƣớc đầu tiên của ông vào năm 1887.
Năm 1899, với những kinh nghiệm gặt hái đƣợc về động cơ xăng, Olds chuyển tới Detroit lập ra Olds Motor Works và khởi nghiệp bằng việc sản xuất những chiếc xe rẻ tiền. Ông sản xuất mẫu xe 425 Curved Dash Olds vào năm 1901 và là nhà sản xuất ôtô hàng đầu của Mỹ từ 1901 đến 1904. Nhà sản xuất xe hơi ngƣời Mỹ Henry Ford (1863-1947) phát kiến dây chuyền lắp ráp hoàn thiện và lắp đặt hệ thống băng chuyền đầu tiên ccho nhà máy ôtô Highland của ông tại Michigan vào khoảng năm 1913 – 1914. Dây chuyền lắp ráp giảm thiểu chi phí bằng cách rút ngắn thời gian lắp ráp,mẫu xe nổi tiếng của Ford, Model “T” đƣợc lắp ráp hoàn thiện trong 93 phút.
Ford đƣa ra mẫu xe đầu tiên Quadrcyle vào tháng 01 năm 1896. Tuy nhiên, thành công chỉ đến sau khi ông lập ra Ford Motor vào năm 1903, đây là công ty 7 thứ ba đƣợc lập ra để sản xuất những chiếc xe do ông thiết kế. Ford giới thiêu mẫu xe “T” năm 1908 và thành công ngay lập tức. Sau khi lắp đặt dây chuyền lắp ráp năm 1913, Ford trở thành nhà sản xuất ôtô lớn nhất thế giới.
Tính đến 1927, đã có tới 15 triệu xe Model “T” xuất xƣởng. Một thắng lợi khác nữa của Ford là trận chiến pháp lý với George B. Selden ngƣời nắm giữ bằng sáng chế cho loại động cơ xăng, trên cơ sở này tất cả các nhà sản xuất ôtô tại Mỹ phải trả tiền bản quyền cho ông ta (mặc dù ông ta chƣa bao giờ sản xuất một động cơ nào). Ford không chấp nhận bản quyền của Selden và đã mở ra cho nƣớc Mỹ một thị trƣờng mới: Ôtô rẻ tiền.
Phân loại ôtô a. Theo năng lượng chuyển động: 1. Xe sử dụng năng lượng điện 5. Động cơ lai loại tế bào nhiên liệu Hình 1.
Tổng quan về ôtô * Xe sử dụng động cơ xăng Loại xe ôtô này hoạt động bằng động cơ sử dụng nhiêu liệu xăng. Do xăng tạo ra công suất lớn đồng thời nó có kích thƣớc nhỏ gọn, nên chúng đƣợc sử dụng rộng rãi trên các loại xe du lịch. Xe sử dụng động cơ xăng 1.Bình nhiên liệu (nhiên liệu xăng) Ngoài ra ngƣời ta còn sử dụng động cơ CNG, động cơ LPG và động cơ chạy bằng cồn, chúng sử dụng các loại nhiên liệu khác nhau.