Giáo Trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong Nghề Lắp Đặt Vận Hành Bơm Quạt Máy Nén Khí

Giáo trình về sửa chữa và bảo dưỡng động cơ đốt trong nghề lắp đặt vận hành bảo dưỡng bơm quạt máy nén khí trình, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến

• Tác giả: Lê Duy Nam
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Dưỡng – Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong
• Đề tài: Giáo Trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: NGUYÊN LÝ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 1.1. Khái niệm chung
• 1.2. Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ
• 1.3. Nguyên lý hoạt động của động cơ 2 kỳ
• 2. BÀI 2: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU TRỤC KHUỶU – THANH TRUYỀN
• 2.1. Thân máy và nắp máy
• 2.2. Nhóm piston – Thanh truyền
• 2.3. Trục khuỷu – bánh đà
• 2.4. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu Trục khuỷu – Thanh truyền
• 3. BÀI 3: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ
• 3.1. Nhiệm vụ và phân loại
• 3.2. Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp
• 3.3. Cấu tạo các chi tiết trong cơ cấu phân phối khí
• 3.4. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí
• 4. BÀI 4: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU
• 4.1. Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng
• 4.2. Hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diesel
• 4.3. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu
• 5. BÀI 5: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN ĐỘNG CƠ
• 5.1. Nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn
• 5.2. Phân loại hệ thống bôi trơn
• 5.3. Cấu tạo hệ thống bôi trơn
• 5.4. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn
• 6. BÀI 6: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG LÀM MÁT ĐỘNG CƠ
• 6.1. Nhiệm vụ và phân loại hệ thống làm mát
• 6.2. Cấu tạo các thiết bị trong hệ thống làm mát bằng nước
• 6.3. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát
• 7. BÀI 7: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA
• 7.1. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống đánh lửa
• 7.2. Phân loại hệ thống đánh lửa
• 7.3. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa thường
• 7.4. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa điện tử
• 7.5. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa
• 8. BÀI 8: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ
• 8.1. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống khởi động
• 8.2. Các phương án khởi động động cơ
• 8.3. Cấu tạo, hoạt động hệ thống khởi động bằng điện
• 8.4. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động
• 9. BÀI 9: VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 9.1. An toàn trong vận hành máy phát điện
• 9.2. Qui trình vận hành máy phát điện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong

Giáo trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật viên cho ngành công nghiệp dầu khí. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và quy trình bảo dưỡng các loại động cơ đốt trong. Động cơ đốt trong được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ ô tô đến máy móc công nghiệp, do đó việc nắm vững kiến thức về sửa chữa và bảo dưỡng là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm về động cơ đốt trong và ứng dụng

Động cơ đốt trong là thiết bị chuyển đổi năng lượng hóa học thành cơ năng thông qua quá trình đốt cháy nhiên liệu. Chúng được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như giao thông vận tải, sản xuất điện và máy móc công nghiệp.

1.2. Mục tiêu của giáo trình sửa chữa động cơ

Mục tiêu của giáo trình là trang bị cho học viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện bảo dưỡng và sửa chữa động cơ đốt trong, từ đó nâng cao hiệu quả công việc và đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.

II. Những thách thức trong bảo dưỡng động cơ đốt trong

Bảo dưỡng động cơ đốt trong gặp nhiều thách thức do sự phức tạp trong cấu tạo và hoạt động của chúng. Các vấn đề thường gặp bao gồm sự hao mòn của các chi tiết máy, sự cố trong hệ thống nhiên liệu và bôi trơn. Việc phát hiện và khắc phục kịp thời các sự cố này là rất quan trọng để đảm bảo hiệu suất hoạt động của động cơ.

2.1. Các vấn đề thường gặp trong động cơ

Các vấn đề như rò rỉ dầu, tắc nghẽn hệ thống nhiên liệu và hỏng hóc trong hệ thống bôi trơn là những sự cố phổ biến mà kỹ thuật viên cần phải xử lý.

2.2. Tác động của môi trường đến động cơ

Môi trường làm việc có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ của động cơ. Các yếu tố như bụi bẩn, độ ẩm và nhiệt độ có thể gây ra hư hỏng cho các bộ phận của động cơ.

III. Phương pháp bảo dưỡng động cơ đốt trong hiệu quả

Để bảo dưỡng động cơ đốt trong hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc lập kế hoạch bảo trì định kỳ và sử dụng các thiết bị kiểm tra chuyên dụng sẽ giúp phát hiện sớm các vấn đề và giảm thiểu rủi ro hỏng hóc.

3.1. Lập kế hoạch bảo trì định kỳ

Lập kế hoạch bảo trì định kỳ giúp đảm bảo động cơ luôn hoạt động trong tình trạng tốt nhất. Các hoạt động bảo trì bao gồm thay dầu, kiểm tra hệ thống nhiên liệu và bôi trơn.

3.2. Sử dụng công nghệ hiện đại trong bảo dưỡng

Sử dụng các thiết bị kiểm tra hiện đại như máy chẩn đoán động cơ giúp phát hiện nhanh chóng các sự cố và đưa ra giải pháp sửa chữa kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành công nghiệp

Giáo trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành cụ thể. Học viên sẽ được thực hành trên các loại động cơ thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và tự tin hơn trong công việc.

4.1. Thực hành trên động cơ xăng và diesel

Học viên sẽ được thực hành tháo lắp, kiểm tra và sửa chữa các loại động cơ xăng và diesel, giúp họ nắm vững quy trình bảo dưỡng.

4.2. Kết quả đạt được từ việc áp dụng giáo trình

Việc áp dụng giáo trình vào thực tế đã giúp nhiều học viên có được việc làm ổn định trong ngành công nghiệp dầu khí và các lĩnh vực liên quan.

V. Kết luận và tương lai của ngành sửa chữa động cơ đốt trong

Ngành sửa chữa động cơ đốt trong đang phát triển mạnh mẽ với sự tiến bộ của công nghệ. Việc cập nhật kiến thức và kỹ năng mới là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Giáo trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong sẽ tiếp tục được cải tiến để phù hợp với xu hướng phát triển của ngành.

5.1. Xu hướng phát triển của công nghệ động cơ

Công nghệ động cơ đang chuyển mình với sự xuất hiện của động cơ điện và hybrid, điều này đòi hỏi kỹ thuật viên cần phải cập nhật kiến thức mới.

5.2. Tầm quan trọng của việc đào tạo liên tục

Đào tạo liên tục là yếu tố quan trọng giúp kỹ thuật viên duy trì và nâng cao tay nghề, từ đó đáp ứng tốt hơn yêu cầu của công việc.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong (Mã mô đun: CK19MĐ08) là tài liệu học tập chính thức do Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam) biên soạn và ban hành nội bộ kèm theo Quyết định số 189/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Tài liệu do tập thể giảng viên bộ môn thực hiện, gồm kỹ sư Lê Duy Nam (Chủ biên), Nguyễn Thành Danh và Bùi Việt An.

Trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng các nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí và Lắp Đặt - Vận Hành - Bảo Dưỡng Bơm, Quạt, Máy Nén Khí, mô đun CK19MĐ08 có vị trí học phần kỹ năng nghề chuyên môn (khối kiến thức II.2). Học phần có thời lượng 4 tín chỉ, tương đương 120 giờ đào tạo (bao gồm 6 giờ lý thuyết, 110 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 4 giờ kiểm tra). Học phần được bố trí giảng dạy sau các môn học cơ sở như Vẽ kỹ thuật (CK19MH01, CK19MH02), Cơ kỹ thuật (CK19MH03), Vật liệu cơ khí (CK19MH04), Dung sai (CK19MH05), Nhiệt kỹ thuật (CNH19MH10) và trước giai đoạn Thực tập sản xuất (BQMN19MĐ03).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Về kiến thức (A1–A3): Trình bày các khái niệm, thuật ngữ chuyên ngành; giải thích cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các chu trình động cơ nhiệt; phân tích các bản vẽ kết cấu và sơ đồ công nghệ các hệ thống phụ trợ.
• Về kỹ năng (B1–B2): Thực hiện thành thạo quy trình tháo lắp, đo kiểm, đánh giá sai lệch hình học (độ côn, độ méo, độ cong vênh) của các cụm chi tiết chính; xác định phương án sửa chữa theo tiêu chuẩn kỹ thuật (code); bảo dưỡng các hệ thống bôi trơn, làm mát, cung cấp nhiên liệu, đánh lửa, khởi động và vận hành các tổ máy phát điện công nghiệp cỡ nhỏ và vừa.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Tuân thủ quy định an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp và quy trình phối hợp làm việc nhóm.

Cấu trúc giáo trình bao gồm 9 bài học được thiết kế đan xen chặt chẽ giữa phân tích nguyên lý nhiệt động học với quy trình thực hành công nghệ sửa chữa trên các dòng động cơ cụ thể. Điểm đặc thù của tài liệu là định hướng trực tiếp vào việc bảo dưỡng, vận hành các động cơ đốt trong đóng vai trò động cơ dẫn động (prime mover) trong dây chuyền công nghệ nhà máy dầu khí và công nghiệp phụ trợ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 9 bài học chuyên đề sắp xếp theo tiến trình từ nguyên lý nhiệt động học đại cương đến kết cấu chi tiết cơ cấu chuyển động, các hệ thống phụ trợ và quy trình vận hành thiết bị:

1. Bài 1: Nguyên lý động cơ đốt trong (6 giờ: 3 LT, 3 TH/TL): Khái quát phân loại động cơ nhiệt (kiểu piston, tuabin, động cơ đốt ngoài); thuật ngữ chu trình công tác ($V_c, V_h, V_{max}, \varepsilon$, hành trình piston $S$); nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ và 2 kỳ (xăng và diesel); thông số pha phối khí; công thức tính góc lệch công tác $\text{Góc LCT} = \frac{180^\circ \cdot n}{i}$ và thứ tự nổ của các động cơ nhiều xi lanh (động cơ 4 xi lanh: 1-3-4-2; 6 xi lanh: 1-5-3-6-2-4; 8 xi lanh: 1-5-4-8-6-3-7-2).
2. Bài 2: Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền (20 giờ: 19 TH/TL, 1 KT): Cấu tạo thân máy, nắp máy (buồng đốt thống nhất áp suất phun $175-200\text{ kg/cm}^2$, buồng đốt ngăn cách áp suất $100-150\text{ kg/cm}^2$), lót xi lanh ướt/khô; nhóm piston, xéc măng khí/dầu, chốt piston; cấu tạo thanh truyền, bạc lót, trục khuỷu, bánh đà; quy trình tháo lắp và kiểm chuẩn kỹ thuật trên các mẫu động cơ Jeep F4, IH6, GAZ.
3. Bài 3: Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí (14 giờ: 13 TH/TL, 1 KT): Nhiệm vụ và phân loại cơ cấu phân phối khí dùng xu páp (xu páp treo, xu páp đặt), dùng van trượt và kiểu phối hợp; các phương án dẫn động trục cam (bánh răng, xích, đai, trục); cấu tạo chi tiết xu páp, con đội (con lăn, hình nấm, thủy lực) và trục cam.
4. Bài 4: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu (20 giờ TH/TL): Hệ thống nhiên liệu xăng dùng bộ chế hòa khí và hệ thống phun xăng điện tử đa điểm (MPI, mạch đo điện trở kim phun, kiểm tra lưu lượng và chùm tia phun); hệ thống nhiên liệu diesel dùng bơm cao áp phân nhánh PE (cấu tạo phân bơm, bộ điều tốc, vòi phun kín, bơm tiếp vận piston, bơm PE điều khiển điện tử).
5. Bài 5: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn động cơ (8 giờ TH/TL): Nhiệm vụ, sơ đồ hệ thống bôi trơn cưỡng bức, cấu tạo bầu lọc dầu bôi trơn, mạch báo nguy áp suất dầu.
6. Bài 6: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát động cơ (8 giờ TH/TL): Hệ thống làm mát bằng nước tuần hoàn cưỡng bức; nguyên lý hoạt động của van hằng nhiệt và két làm mát.
7. Bài 7: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa (13 giờ: 12 TH/TL, 1 KT): Hệ thống đánh lửa thường dùng tiếp điểm cơ khí (delco) và hệ thống đánh lửa bán dẫn sử dụng cảm biến điện từ loại nam châm đứng yên.
8. Bài 8: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động động cơ (7 giờ TH/TL): Nguyên lý hệ thống khởi động bằng động cơ điện một chiều, máy khởi động điện và sơ đồ đấu dây điều khiển.
9. Bài 9: Vận hành động cơ đốt trong (8 giờ: 7 TH/TL, 1 KT): Quy chuẩn an toàn vận hành, các bước chuẩn bị, khởi động, giám sát thông số kỹ thuật và dừng máy phát điện công nghiệp (mẫu máy F.114 / Winson).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình củng cố các nền tảng lý thuyết và kỹ thuật cơ khí:

• Lý thuyết nhiệt động lực học động cơ đốt trong: Quá trình biến đổi nhiệt năng thành cơ năng trong không gian xi lanh; diễn biến áp suất và nhiệt độ trong các kỳ làm việc (cuối kỳ nén nhiệt độ đạt tới $600^\circ\text{C}$, áp suất tới $30\text{ kg/cm}^2$; quá trình cháy sinh công nhiệt độ đạt tới $2500^\circ\text{C}$, áp suất đạt tới $70\text{ kg/cm}^2$).
• Nguyên lý phối khí và hòa khí: Quy luật chuyển động của van phối khí theo góc quay trục khuỷu (mở sớm, đóng muộn); tỷ lệ hòa khí trong bộ chế hòa khí, hệ thống EFI và các giai đoạn phun nhiên liệu áp suất cao ở buồng cháy diesel.
• Tiêu chuẩn kỹ thuật dung sai lắp ghép cơ khí: Hệ thống các giới hạn khe hở nhiệt, khe hở dầu ổ trục ($0,04 - 0,065\text{ mm}$ lúc ban đầu, tối đa $\le 0,3\text{ mm}$), giới hạn mòn xi lanh ($\le 0,3\text{ mm}$), khe hở cạnh xéc măng ($0,035 - 0,072\text{ mm}$), khe hở miệng xéc măng ($0,20 - 0,45\text{ mm}$) và các nấc kích thước sửa chữa (code).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng đo kiểm và đánh giá kỹ thuật (Analytical & Measurement Skills): Sử dụng thước thẳng, căn lá, panme đo trong/ngoài, đồng hồ so để xác định độ cong vênh bề mặt nắp máy (giới hạn cho phép $\le 0,01\text{ mm}/100\text{ mm}$), độ côn và độ méo của lót xi lanh, độ ôvan thân piston ($0,25 - 0,30\text{ mm}$), độ cong của trục khuỷu ($\le 0,1\text{ mm}$), độ dịch dọc trục khuỷu ($0,1 - 0,3\text{ mm}$).
• Kỹ năng công nghệ tháo lắp và sửa chữa (Technical & Repair Skills): Thực hiện đúng trình tự tháo lắp bù lon nắp máy, gối đỡ trục khuỷu theo nguyên tắc đối xứng và đúng lực mô-men xiết; kiểm tra vết rạn nứt bằng phương pháp thấm dầu hoặc sóng siêu âm; phân nhóm và sửa chữa chi tiết theo 4 cấp code sửa chữa (mỗi cấp tăng/giảm đường kính $0,25\text{ mm}$); nắn trục khuỷu trên bàn ép thủy lực theo nguyên tắc khử ứng suất dư; kiểm tra tia phun, góc phun sớm và cân chỉnh hệ thống cấp nhiên liệu.
• Kỹ năng vận hành thiết bị an toàn (Operational Competencies): Quy trình kiểm tra mức dầu nhờn, nước làm mát, ắc quy khởi động, thao tác đóng cắt tải và xử lý sự cố trong vận hành tổ máy phát điện công nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình dạy học tích cực trong đào tạo nghề kỹ thuật với sự phân bổ trọng tâm vào thực hành thao tác:

• Phương pháp giảng dạy: Giảng viên áp dụng hình thức thuyết trình ngắn kết hợp trực quan hóa bằng mô hình cắt bổ, hình ảnh sơ đồ nguyên lý, máy chiếu projector; tổ chức phương pháp dạy học nêu vấn đề và giải quyết tình huống kỹ thuật (problem-based learning). Trong các buổi thực hành xưởng, giảng viên chia nhỏ nhóm học sinh, hướng dẫn thao tác mẫu, giám sát an toàn lao động và hướng dẫn phương pháp ghi chép nhật ký đo kiểm.
• Phương pháp học tập của sinh viên: Học viên được tổ chức thành các nhóm học tập từ 8 đến 10 người. Nhóm trưởng phân công thành viên chuẩn bị bài đọc trước buổi học, nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, cùng thực hiện đo kiểm, lập biên bản tình trạng kỹ thuật chi tiết và viết báo cáo thu hoạch nhóm.
• Quy định chuyên cần và tự học: Học viên bắt buộc phải tham gia tối thiểu 70% số tiết lý thuyết và 100% thời lượng các bài giảng thực hành. Trường hợp vắng quá 30% giờ lý thuyết, học viên phải học lại mô đun mới đủ điều kiện dự thi.
• Hình thức kiểm tra và đánh giá kết quả: Tuân thủ Quy chế đào tạo Cao đẳng theo hệ thống tín chỉ ban hành kèm Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội:
  • Điểm đánh giá quá trình (Trọng số 40%): Bao gồm 01 cột điểm kiểm tra thường xuyên sau 15 giờ học (hình thức viết/thuyết trình/báo cáo) và 01 cột điểm kiểm tra định kỳ sau 45 giờ học (tự luận/trắc nghiệm/báo cáo thực hành).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (Trọng số 60%): Tổ chức sau khi hoàn thành 120 giờ học, kết hợp giữa thi tự luận và trắc nghiệm tổng hợp nhằm đánh giá toàn diện các chuẩn đầu ra A1–A3, B1–B2, C1.
  • Thang điểm: Đánh giá theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang điểm chữ và thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh các yêu cầu kỹ thuật hiện đại trong bảo dưỡng cơ khí công nghiệp:

• Tích hợp các hệ thống công nghệ điều khiển điện tử: Giáo trình trang bị kiến thức về hệ thống cấp nhiên liệu truyền thống (bộ chế hòa khí, bơm cao áp PE cơ khí) song song với hệ thống phun xăng điện tử đa điểm (MPI), hệ thống đánh lửa bán dẫn cảm biến điện từ và bơm cao áp diesel điều khiển điện tử. Các bài học cung cấp sơ đồ đo kiểm điện trở cuộn dây kim phun, phương pháp kích hoạt kim phun bằng nguồn ắc quy và kiểm tra dạng chùm tia nhiên liệu bằng đèn LED.
• Định hướng chuyên biệt cho ngành công nghiệp Dầu khí: Các quy trình vận hành và bảo dưỡng trong giáo trình hướng vào các hệ thống máy tĩnh và động cơ lai công tác (bơm công nghệ, máy nén, quạt công nghiệp và máy phát điện khẩn cấp F.114/Winson) phục vụ trong các nhà máy lọc hóa dầu, xí nghiệp chế biến khí và căn cứ dịch vụ dầu khí.
• Thông số kỹ thuật định lượng và hướng dẫn sửa chữa phục hồi: Tài liệu cung cấp bảng quy chuẩn cụ thể về giới hạn mài mòn, độ côn, độ ôvan, khe hở dầu cùng hướng dẫn công nghệ phục hồi: kỹ thuật hàn đắp rãnh xéc măng piston bị vỡ rồi tiện lại, xử lý gãy bu-lông nắp máy bằng phương pháp khoan tâm dùng mũi lục giác, doa lót xi lanh theo 4 cấp code kích thước, phương pháp nắn nắp máy và nắn trục khuỷu trên bàn ép thủy lực có tính toán độ biến dạng dư.
• Tỷ trọng thực hành chuyên sâu: Thời lượng thực hành, thảo luận và bài tập chiếm 110 giờ trên tổng số 120 giờ đào tạo (chiếm 91,6% toàn bộ học phần), giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng thao tác trực tiếp trên thiết bị thực.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong được biên soạn cho các đối tượng và mục đích cụ thể:

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ hai hoặc năm thứ ba trình độ Cao đẳng các nghề Lắp Đặt - Vận Hành - Bảo Dưỡng Bơm, Quạt, Máy Nén Khí và Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí cũng như các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đào tạo khối ngành kỹ thuật cơ khí, cơ lực dầu khí.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở gồm: An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01), Vẽ kỹ thuật 1 & 2 (CK19MH01, CK19MH02), Cơ kỹ thuật 2 (CK19MH03), Vật liệu cơ khí (CK19MH04), Dung sai lắp ghép (CK19MH05), Nhiệt kỹ thuật (CNH19MH10), Gia công nguội cơ bản (CG19MĐ01) và Nguyên lý - Chi tiết máy (CG19MH02).
• Giảng viên và cán bộ hướng dẫn thực hành: Tài liệu đóng vai trò là đề cương bài giảng chuẩn mực để xây dựng giáo án lý thuyết, phiếu hướng dẫn thực hành xưởng, lập phiếu phân công nhiệm vụ nhóm và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá năng lực theo chuẩn đầu ra.
• Kỹ thuật viên và cán bộ vận hành: Tài liệu có thể dùng làm sổ tay kỹ thuật tra cứu nhanh các thông số dung sai lắp ghép, khe hở kỹ thuật và quy trình chẩn đoán hư hỏng cơ cấu động cơ đốt trong tại các trạm máy công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Tài liệu được thiết kế cho học viên, sinh viên theo học trình độ Cao đẳng chuyên ngành Cơ khí sửa chữa, Bảo dưỡng thiết bị dầu khí, Lắp đặt - Vận hành bơm/quạt/máy nén khí, cùng các kỹ thuật viên cơ điện tại các nhà máy công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần trang bị kiến thức nền tảng về Vẽ kỹ thuật cơ khí, Cơ học kỹ thuật, Dung sai đo lường, Vật liệu học kim loại, Nhiệt kỹ thuật và các thao tác gia công nguội cơ bản.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình dành hơn 91% thời lượng cho thực hành quy trình tháo lắp, đo kiểm dung sai hình học và lập phương án sửa chữa theo các code tiêu chuẩn, đồng thời kết hợp hướng dẫn vận hành tổ máy phát điện công nghiệp theo tiêu chuẩn ngành dầu khí thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết ô tô thuần túy.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học cần nghiên cứu nội dung lý thuyết và sơ đồ trước khi lên lớp, phân tích kỹ các bảng thông số kỹ thuật (độ mòn, độ côn, khe hở dầu), đối chiếu cấu tạo hình vẽ với mô hình thực tập tại xưởng và tham gia đầy đủ 100% thời lượng bài tập thực hành.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu được tham khảo và đối chiếu từ các nguồn bổ trợ gồm: Bảo dưỡng sửa chữa động cơ xăng (Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM / Đại học Bách khoa TP.HCM), Bảo dưỡng sửa chữa động cơ diesel (ĐH. TP.HCM) và giáo trình Phun xăng điện tử (Nhà xuất bản Hà Nội).

---

Kết luận

Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong (Mã: CK19MĐ08) cung cấp hệ thống dữ liệu kỹ thuật hoàn chỉnh về nguyên lý làm việc, kết cấu cơ khí, phương pháp đo kiểm sai hỏng và quy trình công nghệ phục hồi các cơ cấu, hệ thống của động cơ đốt trong. Lộ trình học tập được thiết kế mạch lạc từ phân tích chu trình nhiệt động học $\rightarrow$ kỹ thuật tháo lắp cơ cấu trục khuỷu, thanh truyền, phân phối khí $\rightarrow$ bảo dưỡng các hệ thống phụ trợ (nhiên liệu, bôi trơn, làm mát, đánh lửa, khởi động) $\rightarrow$ quy trình an toàn vận hành trạm máy phát điện công nghiệp. Đây là tài liệu đào tạo cốt lõi giúp người học hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp trước khi bước vào giai đoạn Thực tập sản xuất (BQMN19MĐ03) và thực hiện Khóa luận tốt nghiệp (BQMN19MĐ04). Người học có thể mở rộng tra cứu thêm các tài liệu chuyên khảo về động cơ xăng, động cơ diesel và hệ thống phun xăng điện tử được nêu trong danh mục tham khảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ QUỐC GIA VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO DƯỠNG – SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG NGHỀ: LẮP ĐẶT-VẬN HÀNH-BẢO DƯỠNG BƠM, QUẠT, MÁY NÉN KHÍ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 189/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 2 LỜI GIỚI THIỆU Động cơ đốt trong là thiết bị được dùng rất nhiều trong các ngành kinh tế của đất nước.Trong công nghiệp dầu khí cũng được sử dụng nhiều trong các hệ thống công nghệ của các nhà máy, xí nghiệp. Trường cao đẳng dầu khí ngay từ những năm đầu thành lập đã đưa nghề Bảo dưỡng và sửa chữa Động cơ vào trong chương trình đào tạo để kịp thời cung cấp thợ lành nghề cho các xí nghiệp trong ngành cũng như trong xã hội.

Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong được các giáo viên bộ môn chính thức sử dụng để giảng dạy cho các lớp nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí hệ Cao đẳng của Trường Cao Đẳng Dầu Khí. Sử dụng giáo trình này, giáo viên có thể trang bị cho học sinh các kiến thức cơ bản về cấu tạo, vận hành và bảo dưỡng – sửa chữa các loại động cơ được sử dụng trong hệ thống công nghệ của các nhà máy. Nội dung của giáo trình gồm hai phần lý thuyết và thực hành. Qua nội dung các bài học giúp cho học viên hiểu những nội dung cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và từng bước làm quen với kết cấu của từng loại động cơ thông dụng.

Giáo trình trang bị cho học viên những kiến thức về an toàn khi sử dụng và vận hành máy, một số kỹ năng phán đoán và xử lý những sự cố thông thường. Từ đó có thể lập được qui trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ theo yêu cầu. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều tài liệu của nhiều tác giả trong và ngoài nước được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo.

Đồng thời chúng tôi cũng chân thành cảm ơn các thầy cô trong bộ môn, các đồng nghiệp đang công tác tại các đơn vị thành viên của tập đoàn dầu khí Việt nam đã đóng góp ý kiến, giúp chúng tôi hoàn thiện giáo trình này. Tuy nhiên, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn người học và bạn đọc. Xin trân trọng cảm ơn.

BRVT, ngày 25 tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Lê Duy Nam 2. Nguyễn Thành Danh 3. Bùi Việt An Trang 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU .4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .8 BÀI 1: NGUYÊN LÝ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG.

Khái niệm chung. Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ. Nguyên lý hoạt động của động cơ 2 kỳ .22 BÀI 2: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU TRỤC KHUỶU – THANH TRUYỀN. Thân máy và nắp máy.

Nhóm piston và thanh truyền. Trục khuỷu – bánh đà. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu Trục khuỷu – Thanh truyền .35 BÀI 3: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ. Nhiệm vụ và phân loại .