Giáo Trình Quản Lý Nhà Nước Về Tài Nguyên Và Môi Trường

Giao trình quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường cung cấp kiến thức cần thiết cho việc bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Và Môi Trường
• Đề tài: Giáo Trình Quản Lý Nhà Nước Về Tài Nguyên Và Môi Trường
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM, VAI TRÒ CỦA TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
• 1.1. Khái niệm và phân loại tài nguyên
• 1.2. Khái niệm về môi trường
• 1.2.1. Ô nhiễm môi trường
• 1.2.2. Suy thoái môi trường
• 1.2.3. Sự cố môi trường
• 1.2.4. Môi trường xã hội
• 1.2.5. Môi trường nhân tạo
• 1.2.6. Môi trường tự nhiên
• 1.2.6.1. Khí quyển
• 1.2.6.2. Thạch quyển
• 1.2.6.3. Thủy quyển
• 1.2.6.4. Sinh quyển
• 1.2.7. Môi trường xã hội
• 1.3. Vai trò của tài nguyên và môi trường trong sản xuất và đời sống
• 1.3.1. Vai trò của tài nguyên thiên nhiên
• 1.3.2. Vai trò của môi trường tự nhiên
• 1.3.3. Mối quan hệ giữa tài nguyên và môi trường
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
• 2.1. Quản lý tài nguyên đất
• 3. CHƯƠNG 3: CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Tổng quan Giáo trình Quản lý Nhà nước về Tài nguyên

Giáo trình Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường là một tài liệu học thuật nền tảng, được biên soạn bởi Khoa Quản lý Nhà nước về Xã hội - Học viện Hành chính Quốc gia. Mục tiêu chính của giáo trình là cung cấp kiến thức cơ bản và thiết yếu về tài nguyên, môi trường, và các phương pháp quản lý hành chính. Nội dung được thiết kế không chỉ mang tính lý thuyết mà còn kết hợp các tình huống thực tiễn, giúp người học, đặc biệt là học viên hệ trung cấp hành chính, có khả năng "học đi đôi với hành". Đây là một tài liệu quản lý nhà nước về môi trường quan trọng, định hướng cho các nhà quản lý tương lai cách giải quyết các vấn đề phức tạp tại địa phương. Giáo trình nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa tài nguyên và môi trường, khẳng định rằng sự biến đổi của tài nguyên sẽ dẫn đến sự biến đổi của môi trường và ngược lại. Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương chính, bao quát từ khái niệm, nội dung quản lý nhà nước, đến các chương trình phát triển bền vững. Thông qua đó, người học được trang bị một hệ thống kiến thức logic và toàn diện, làm tiền đề để áp dụng vào công tác thực tiễn, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ môi trường chung. Tầm quan trọng của cuốn sách chuyên khảo quản lý tài nguyên này nằm ở việc hệ thống hóa các quy định pháp luật và chính sách, giúp xây dựng năng lực cho đội ngũ cán bộ hành chính trong một lĩnh vực ngày càng trở nên cấp bách.

1.1. Mục tiêu và đối tượng của giáo trình quản lý công

Giáo trình được biên soạn với mục đích cung cấp cho học sinh những kiến thức thiết yếu và cơ bản về tài nguyên và môi trường. Từ đó, người học có thể dễ dàng tiếp cận với các nội dung và phương pháp quản lý công về tài nguyên và môi trường một cách cụ thể. Mục tiêu cuối cùng là giúp học viên sau khi tốt nghiệp có thể giải quyết tốt các vấn đề liên quan tại địa phương. Đối tượng chính mà giáo trình hướng đến là học sinh trong chương trình đào tạo trung cấp hành chính, những người sẽ trở thành cán bộ trực tiếp thực thi pháp luật về tài nguyên môi trường tại cơ sở. Tài liệu này đóng vai trò là kim chỉ nam, kết hợp lý thuyết và thực hành để đảm bảo tính ứng dụng cao.

1.2. Phân loại tài nguyên và môi trường theo giáo trình

Giáo trình định nghĩa: "Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới". Tài nguyên được phân loại theo nhiều cách, nhưng giáo trình tập trung vào hai phương thức chính: theo khả năng tái sinh (tài nguyên tái sinh và không tái sinh) và theo bản chất tự nhiên (tài nguyên đất, nước, khoáng sản). Môi trường được định nghĩa là "các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người". Môi trường được chia thành môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và môi trường nhân tạo. Các khái niệm này là nền tảng để hiểu rõ vai trò của nhà nước trong bảo vệ môi trường.

1.3. Cấu trúc và phương pháp biên soạn của tài liệu

Giáo trình được biên soạn logic thành 3 chương: Chương I giới thiệu khái niệm và vai trò; Chương II đi sâu vào nội dung quản lý nhà nước; và Chương III bàn về chương trình phát triển bền vững. Bố cục này đảm bảo tính hệ thống, với kiến thức chương trước là tiền đề cho chương sau. Phương pháp biên soạn kết hợp giữa lý thuyết và các tình huống cụ thể, giúp người học không chỉ nắm vững kiến thức mà còn có khả năng áp dụng vào thực tế. Đây là cách tiếp cận hiệu quả, đặc biệt đối với một lĩnh vực phức tạp như quản lý tài nguyên và môi trường, tương tự như các slide bài giảng quản lý nhà nước về tài nguyên hiện đại.

II. Cách xác định thách thức quản lý nhà nước về môi trường

Việc quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự suy thoái tài nguyên thiên nhiên do khai thác quá mức và thiếu quy hoạch. Tài liệu chỉ rõ, tài nguyên khoáng sản đang dần cạn kiệt, tài nguyên nước đối mặt với nguy cơ ô nhiễm và khan hiếm, còn tài nguyên rừng bị thu hẹp do nạn phá rừng và cháy rừng. Bên cạnh đó, ô nhiễm môi trường đang ở mức báo động, đặc biệt tại các khu đô thị và khu công nghiệp. Nước thải, khí thải, và chất thải rắn chưa qua xử lý được xả thẳng ra môi trường, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Một thách thức khác đến từ hệ thống pháp luật. Mặc dù đã có nhiều văn bản được ban hành, hệ thống pháp luật môi trường vẫn còn chồng chéo, thiếu đồng bộ và việc thực thi còn nhiều hạn chế. Nhận thức của một bộ phận người dân và doanh nghiệp về bảo vệ môi trường còn thấp, dẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật diễn ra phổ biến. Cuốn giáo trình luật môi trường này nhấn mạnh rằng, để giải quyết các thách thức trên, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ việc hoàn thiện chính sách đến tăng cường công tác thanh tra môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng. Đây là cuộc chiến lâu dài đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực không ngừng.

2.1. Phân tích thực trạng suy thoái tài nguyên thiên nhiên

Thực trạng suy thoái quản lý tài nguyên thiên nhiên là vấn đề nhức nhối. Giáo trình chỉ ra rằng tài nguyên nước của Việt Nam tuy phong phú nhưng đang bị ô nhiễm và suy thoái nghiêm trọng do chất thải công nghiệp và sinh hoạt. Tình trạng cạn kiệt nước ngầm và mặn hóa đang diễn ra ở nhiều đô thị lớn. Tương tự, tài nguyên khoáng sản bị khai thác manh mún, công nghệ lạc hậu gây lãng phí và tác động xấu đến môi trường. Rừng bị tàn phá nặng nề do chiến tranh, khai thác trái phép và chuyển đổi mục đích sử dụng đất, làm giảm đa dạng sinh học và khả năng điều hòa khí hậu.

2.2. Vấn đề ô nhiễm và sự cố môi trường gia tăng

Ô nhiễm môi trường được giáo trình định nghĩa là "trạng thái của thành phần môi trường bị biến đổi do chất gây ô nhiễm gây ra ở mức vượt tiêu chuẩn". Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm hoạt động công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và sinh hoạt. Sự cố môi trường, như cháy rừng, tràn dầu, hay sự cố nhà máy hóa chất, ngày càng gia tăng về tần suất và mức độ nghiêm trọng. Việc thiếu các biện pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả khiến hậu quả của các sự cố này trở nên nặng nề hơn, đòi hỏi phải có các chính sách môi trường Việt Nam chặt chẽ hơn.

2.3. Hạn chế trong hệ thống pháp luật và nhận thức cộng đồng

Một trong những rào cản lớn nhất là hệ thống pháp luật về tài nguyên môi trường còn chưa hoàn thiện và việc thực thi yếu kém. Quản lý còn phân tán, chồng chéo giữa các bộ ngành. Bên cạnh đó, nhận thức của người dân và doanh nghiệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường còn hạn chế. Nhiều cá nhân, tổ chức vẫn đặt lợi ích kinh tế trước mắt lên trên các giá trị môi trường bền vững. Việc giáo dục và tuyên truyền để thay đổi nhận thức này là một nhiệm vụ cấp bách và lâu dài.

III. Hướng dẫn nội dung quản lý nhà nước về tài nguyên

Nội dung Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường được trình bày một cách hệ thống và chi tiết trong giáo trình. Hoạt động này bao gồm 6 nội dung chính, bắt đầu từ việc điều tra, đánh giá trữ lượng và chất lượng tài nguyên quốc gia. Trên cơ sở đó, nhà nước xây dựng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch khai thác, sử dụng hợp lý. Nội dung thứ hai là xây dựng và ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho mọi hoạt động liên quan. Thứ ba, nhà nước điều chỉnh, giám sát hoạt động của các đơn vị thăm dò, khai thác, đảm bảo tuân thủ quy trình công nghệ và các biện pháp bảo vệ môi trường. Các công cụ quản lý môi trường, bao gồm công cụ kinh tế (thuế, phí) và hành chính (giấy phép, thanh tra), được áp dụng linh hoạt. Thứ tư, nhà nước thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đối với các chủ thể, từ việc cấp giấy phép đến xử lý vi phạm. Thứ năm, việc quản lý toàn bộ dữ liệu, thông tin về tài nguyên quốc gia là nhiệm vụ tối quan trọng, đảm bảo tính chính xác và bảo mật. Cuối cùng, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường ngày càng được chú trọng. Bộ Tài nguyên và Môi trường là cơ quan chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ trong việc thống nhất quản lý các lĩnh vực này.

3.1. Quy trình điều tra quy hoạch và xây dựng chiến lược

Đây là nhiệm vụ hàng đầu, nhằm nắm rõ vị trí, trữ lượng, chất lượng và giá trị kinh tế của các nguồn tài nguyên. Dựa trên các thông tin đã được hệ thống hóa, Nhà nước xây dựng chiến lược và kế hoạch tổng thể về việc huy động, khai thác và bảo vệ tài nguyên. Quy hoạch phải đảm bảo cân đối giữa nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu bảo vệ môi trường lâu dài, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

3.2. Vai trò của cơ quan quản lý và các văn bản pháp luật

Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước, trong đó Bộ Tài nguyên và Môi trường và các bộ, ngành liên quan thực hiện chức năng theo phân công. UBND các cấp chịu trách nhiệm quản lý tại địa phương. Hệ thống văn bản pháp luật, từ luật, nghị định đến thông tư, được ban hành để điều chỉnh các hoạt động khai thác, sử dụng, và bảo vệ tài nguyên. Các văn bản này là cơ sở để tiến hành thanh tra môi trường và xử lý vi phạm.

3.3. Công cụ kinh tế và kỹ thuật trong quản lý môi trường

Bên cạnh các công cụ pháp lý, nhà nước còn sử dụng các công cụ kinh tế như thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường để điều tiết hành vi của các tổ chức, cá nhân. Các công cụ kỹ thuật bao gồm việc áp dụng tiêu chuẩn môi trường, quy trình công nghệ sạch, và yêu cầu thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đối với các dự án đầu tư. Sự kết hợp hài hòa các công cụ này giúp nâng cao hiệu quả quản lý.

IV. Phương pháp quản lý nhà nước về đất đai và nguồn nước

Giáo trình dành một phần quan trọng để phân tích phương pháp quản lý nhà nước về tài nguyên trong các lĩnh vực cụ thể, điển hình là đất đai và tài nguyên nước. Đối với quản lý nhà nước về đất đai, vai trò của nhà nước thể hiện qua việc xác định trách nhiệm của các cơ quan quản lý và chủ thể sử dụng đất. Nhà nước có chính sách khuyến khích đầu tư, cải tạo và tăng độ phì nhiêu của đất, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm, suy thoái đất. Các quy định về quy hoạch sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất và thu hồi đất được thực hiện chặt chẽ. Về quản lý nhà nước về tài nguyên nước, giáo trình nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý theo lưu vực sông, không chia cắt theo địa giới hành chính. Thẩm quyền quản lý được phân cấp rõ ràng từ trung ương đến địa phương, với Hội đồng quốc gia về tài nguyên nước tư vấn cho Chính phủ. Các hoạt động khai thác, sử dụng nước đều phải có giấy phép và tuân thủ nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả, không gây ô nhiễm nguồn nước. Các phương pháp này là minh chứng rõ nét cho việc áp dụng lý thuyết Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường vào thực tiễn, đảm bảo tài nguyên được sử dụng bền vững.

4.1. Trách nhiệm của Nhà nước trong quản lý tài nguyên đất

Trách nhiệm của Nhà nước bao gồm việc xây dựng chính sách, pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quỹ đất, đặc biệt là đất nông nghiệp. Nhà nước khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư vào việc cải tạo đất, chống xói mòn, bạc màu. Đồng thời, các hành vi gây ô nhiễm đất do sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu không hợp lý hoặc xả thải công nghiệp đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ thành phần quan trọng bậc nhất của môi trường.

4.2. Nguyên tắc và nội dung quản lý tài nguyên nước hiệu quả

Quản lý tài nguyên nước được thực hiện theo các nguyên tắc cốt lõi: quản lý tổng hợp theo lưu vực, ưu tiên cho mục đích sinh hoạt, sử dụng hợp lý và tiết kiệm. Nội dung quản lý bao gồm việc điều tra, đánh giá trữ lượng và chất lượng nước; cấp phép khai thác, xả thải; xây dựng các công trình thủy lợi; và bảo vệ nguồn nước khỏi ô nhiễm. Luật Tài nguyên nước và các văn bản liên quan là cơ sở pháp lý cho các hoạt động này, thể hiện rõ vai trò của nhà nước trong bảo vệ môi trường.

4.3. Quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản và rừng

Đối với khoáng sản, Nhà nước quản lý chặt chẽ từ khâu thăm dò, cấp phép khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Hoạt động khoáng sản phải tuân thủ các quy định về an toàn lao động và bảo vệ, phục hồi môi trường. Với tài nguyên rừng, Nhà nước thực hiện giao rừng, cho thuê rừng, đồng thời tăng cường công tác bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng và nạn lâm tặc. Các chính sách này nhằm đảm bảo khai thác tài nguyên đi đôi với bảo tồn và phát triển bền vững.

V. Ứng dụng quản lý nhà nước vào phát triển bền vững

Một trong những mục tiêu cuối cùng của Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường là hướng tới phát triển bền vững. Giáo trình đã dành Chương III để trình bày các chương trình, chiến lược cụ thể nhằm hiện thực hóa mục tiêu này tại Việt Nam. Khái niệm phát triển bền vững được định nghĩa là "sự phát triển đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai". Điều này đòi hỏi sự hài hòa giữa ba trụ cột: tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Định hướng chiến lược của Việt Nam được cụ thể hóa trong Chương trình Nghị sự 21, với các nguyên tắc chính như coi con người là trung tâm, kết hợp chặt chẽ phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Các chương trình hành động cụ thể như "Cách mạng Xanh" trong nông nghiệp nhằm đảm bảo an ninh lương thực, hay chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) nhằm giảm thiểu sử dụng hóa chất độc hại, là những ví dụ điển hình về việc ứng dụng quản lý nhà nước. Các chính sách môi trường Việt Nam ngày càng lồng ghép yếu tố bền vững, yêu cầu các dự án phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) một cách nghiêm túc.

5.1. Khái niệm và nguyên tắc phát triển bền vững ở Việt Nam

Phát triển bền vững (PTBV) là sự nghiệp của toàn dân, đòi hỏi sự hài hòa giữa kinh tế - xã hội - môi trường. Các nguyên tắc chính bao gồm: con người là trung tâm; phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm; bảo vệ môi trường là yếu tố không thể tách rời; đảm bảo công bằng giữa các thế hệ; và khoa học công nghệ là nền tảng. Những nguyên tắc này định hướng cho mọi chính sách môi trường Việt Nam, đảm bảo sự phát triển lâu dài và ổn định của quốc gia.

5.2. Chương trình Cách mạng Xanh và Quản lý dịch hại IPM

Cách mạng Xanh là chương trình tập trung vào việc tạo ra các giống cây trồng năng suất cao và áp dụng kỹ thuật thâm canh để giải quyết vấn đề an ninh lương thực. Tuy nhiên, nó cũng bộc lộ hạn chế khi lạm dụng phân bón và hóa chất. Để khắc phục, chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) ra đời, ưu tiên các biện pháp sinh học, canh tác và hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc trừ sâu hóa học. Đây là minh chứng cho sự điều chỉnh chính sách theo hướng bền vững hơn trong quản lý tài nguyên thiên nhiên.

5.3. Xã hội hóa và giáo dục trong công tác bảo vệ môi trường

Giáo trình nhấn mạnh, bảo vệ môi trường là sự nghiệp của toàn dân. Xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường là việc huy động sự tham gia của toàn xã hội, biến chủ trương của Nhà nước thành nghĩa vụ và quyền lợi của mọi người. Song song với đó, giáo dục môi trường trong hệ thống giáo dục quốc dân đóng vai trò nền tảng, nhằm nâng cao nhận thức, hình thành thái độ và hành vi thân thiện với môi trường cho các thế hệ tương lai. Đây là giải pháp căn cơ để thực hiện phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường là tài liệu học tập chính thức được biên soạn bởi Khoa Quản lý Nhà nước về Xã hội thuộc Học viện Hành chính, do Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật phát hành năm 2010. Công trình được thực hiện bởi tập thể tác giả gồm PGS.TS. Nguyễn Đức Lương (chủ biên Chương II) và TS. Trịnh Đức Hùng (biên soạn Chương I và Chương III), dưới sự chỉ đạo xuất bản của TS. Phạm Văn Diễn.

Trong chương trình đào tạo Trung cấp Hành chính và các chuyên ngành hành chính công, môn học này giữ vị trí cầu nối giữa khoa học môi trường đại cương và khoa học quản trị hành chính nhà nước. Giáo trình hướng tới mục tiêu cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng về bản chất, phân loại tài nguyên và các thành phần môi trường, đồng thời trang bị cho người học phương pháp, thẩm quyền và công cụ quản lý hành chính chuyên ngành để giải quyết các vấn đề phát sinh tại cơ sở theo định hướng "học đi đôi với hành".

Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương chính, được thiết kế theo tiến trình logic chặt chẽ: Chương I cung cấp hệ thống lý luận và khái niệm cơ sở; Chương II phân tích nội dung, thẩm quyền và quy chế quản lý nhà nước đối với từng loại tài nguyên cụ thể cùng hệ sinh thái tổ chức môi trường; Chương III mở rộng sang các chương trình hành động phát triển bền vững mang tính chiến lược và kỹ thuật. Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở việc sơ đồ hóa các chu trình tự nhiên (như chu trình sinh địa hóa, vòng tuần hoàn nước) và thể chế hóa các quy phạm pháp luật (Luật Bảo vệ môi trường 2005, Nghị định 81/2006/NĐ-CP, Bộ luật Hình sự 1999) vào trực tiếp hoạt động công vụ địa phương.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 3 chương với logic phát triển từ bản chất sinh thái học đến quy định pháp luật và biện pháp can thiệp kỹ thuật:

Chương	Chủ đề chính	Các khái niệm cốt lõi (Key Concepts)	Văn bản & Mô hình minh họa
Chương I	Khái niệm, vai trò của tài nguyên và môi trường	• Phân loại tài nguyên (tái sinh, không tái sinh, vô hạn, hữu hạn) • Khái niệm môi trường, ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường • 5 thành phần môi trường: Khí quyển, Thạch quyển, Thủy quyển, Sinh quyển, Trí quyển • 4 chức năng môi trường: không gian sống, cấp tài nguyên, chứa đựng/đồng hóa chất thải, lưu trữ/cung cấp thông tin	• Mô hình 1: Phân loại tài nguyên trên Trái Đất • Mô hình 2: Thành phần môi trường con người • Mô hình 3: Chu trình sinh địa hóa chuyển hóa chất thải
Chương II	Nội dung quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường	• 6 nội dung QLNN về tài nguyên (điều tra cơ bản, ban hành VBQPPL, cấp phép, giám sát, quản lý dữ liệu, hợp tác quốc tế) • Quản lý tài nguyên đất: độ phì nhiêu, xói mòn, ô nhiễm đất • Quản lý tài nguyên nước: vòng tuần hoàn nước, thực trạng suy giảm (4.200 m³/người/năm), quản lý theo lưu vực • Quản lý khoáng sản: tài nguyên chiến lược, cấp phép, bảo mật thông tin địa chất • Quản lý rừng & Đa dạng sinh học: phân loại rừng, bảo vệ nguồn gen đặc hữu (Mang lớn, Sao la, Bò sừng xoắn...) • Quản lý nhà nước về môi trường: chất thải khí, nước, chất thải rắn, an toàn thực phẩm	• Mô hình 4: Vòng tuần hoàn của nước trong thiên nhiên • Sơ đồ 1: Hệ thống tổ chức quản lý môi trường từ Trung ương đến cấp xã • Luật Bảo vệ môi trường 2005 • Luật Khoáng sản, Luật Dầu khí • Nghị định 81/2006/NĐ-CP (Điều 10, 21) • Bộ luật Hình sự 1999 (Điều 183, 184)
Chương III	Chương trình phát triển bền vững và bảo vệ môi trường ở Việt Nam	• Khái niệm Phát triển bền vững (PTBV) • Văn kiện quốc tế: Hội nghị Rio 1992 (Tuyên bố Rio 27 nguyên tắc, Chương trình 21, Công ước BĐKH, Công ước ĐDSH), Thượng đỉnh Johannesburg 2002 • Chương trình Cách mạng Xanh: Giống IR8, Sharbrati Sonora, cơ chế kỹ thuật và hạn chế phụ thuộc • Chương trình IPM (Quản lý dịch hại tổng hợp): Nguyên tắc 4 đúng, kiểm soát tích lũy khuếch đại sinh học (Biomagnification) • Sản xuất rau an toàn: Giới hạn Nitrate ($NO_3^- < 30$ mg/kg), kim loại nặng (As, Cd, Pb, Hg, B), vi sinh vật ($E. coli$, ký sinh trùng) • Xã hội hóa & Giáo dục môi trường: Chỉ thị 36-CT/TW, 5 nội dung giáo dục theo UNEP (1995)	• Tuyên bố Rio 1992 & Johannesburg 2002 • Tiêu chuẩn rau an toàn WHO/EC • 5 nguyên tắc giáo dục môi trường của UNEP 1995

Progression logic của tài liệu tuân thủ quy luật biện chứng: Người học trước hết phải nhận thức được tính hữu hạn và quy luật cân bằng của môi trường vật lý (Chương I), từ đó xác lập cơ sở khoa học để Nhà nước thiết lập các chế định pháp lý, phân định thẩm quyền và quy chế kiểm soát (Chương II), cuối cùng triển khai thành các giải pháp kỹ thuật canh tác sinh thái, chuyển đổi phương thức sản xuất và giáo dục cộng đồng nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững (Chương III).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Hệ thống lý thuyết sinh thái học ứng dụng: Giáo trình xây dựng nền tảng từ khái niệm 5 quyển (khí quyển, thạch quyển, thủy quyển, sinh quyển, trí quyển), cơ chế cân bằng nội tại của hệ sinh thái và 4 chức năng tự nhiên của môi trường (không gian sống, nơi cung cấp tài nguyên, nơi đồng hóa chất thải, nơi lưu trữ thông tin). Đặc biệt, lý thuyết về chu trình sinh địa hóa và khả năng tự làm sạch của tự nhiên được phân tích nhằm chỉ ra ngưỡng tải sinh thái.
2. Hệ thống nguyên lý quản trị hành chính công về môi trường: Thiết lập 6 nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về tài nguyên, khẳng định nguyên tắc phân quyền và phân cấp trách nhiệm từ Trung ương (Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đến chính quyền địa phương (Sở, Phòng, Cán bộ địa chính - môi trường cấp xã).
3. Khung pháp lý và chế tài điều chỉnh: Tích hợp trực tiếp các công cụ pháp lý hiện hành tại thời điểm biên soạn, bao gồm Luật Bảo vệ môi trường 2005, Luật Khoáng sản, các điều khoản xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 81/2006/NĐ-CP và các cấu thành tội phạm môi trường theo Điều 183, 184 Bộ luật Hình sự 1999.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật và quan trắc cơ bản: Nhận diện các tác nhân ô nhiễm vật lý, hóa học, sinh học; xác định các thông số dư lượng Nitrate ($NO_3^-$), kim loại nặng (Asen, Cadimi, Chì, Thủy ngân) và mật độ vi sinh vật trong nông sản; nắm bắt quy trình kỹ thuật 4 đúng trong phòng trừ dịch hại tổng hợp IPM.
• Kỹ năng phân tích và đánh giá hiện trạng: Đánh giá mức độ ô nhiễm, suy thoái đất, nước, rừng và khoáng sản tại địa phương; tính toán cân bằng nước và nguy cơ xâm nhập mặn; phân tích các nguyên nhân gây ra sự cố môi trường và tổn thất đa dạng sinh học.
• Kỹ năng thực thi nghiệp vụ hành chính: Áp dụng đúng thẩm quyền các văn bản quy phạm pháp luật trong việc lập biên bản, tham mưu ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; xử lý các xung đột, tranh chấp về đất đai, tài nguyên nước và khai thác khoáng sản ở cấp cơ sở.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm tiếp cận giải quyết vấn đề (problem-solving approach), kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết hệ thống và phân tích tình huống thực tiễn công vụ.

                      TIẾP CẬN SƯ PHẠM CỦA GIÁO TRÌNH

• Kết cấu bài tập và tình huống: Mỗi chương đều lồng ghép các số liệu thực tế về tài nguyên Việt Nam (như lượng mưa bình quân, dòng chảy nội địa, các loài động thực vật quý hiếm) và các hành vi vi phạm cụ thể (xả thải vượt quy chuẩn, khai thác khoáng sản trái phép, bón thừa đạm trong canh tác rau) nhằm phục vụ việc phân tích tình huống nghiệp vụ.
• Hệ thống câu hỏi thảo luận chuyên sâu: Cuối giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi mở đòi hỏi người học liên hệ trực tiếp với thực tế địa phương:
  1. Phân tích khái niệm phát triển bền vững và liên hệ thực tiễn Việt Nam.
  2. Tiêu chuẩn nông sản an toàn, quy định về rau an toàn và các chỉ số hóa học, sinh học.
  3. Nguyên tắc và nội dung của phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPM; so sánh với phương pháp hóa học truyền thống.
  4. Khái niệm xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường và các nội dung cốt lõi của giáo dục môi trường.
  5. Đánh giá ưu nhược điểm của Cách mạng Xanh và bài học đối với nền nông nghiệp Việt Nam.
• Phương pháp đánh giá kết quả: Người học được đánh giá qua 2 hợp phần: kiểm tra nhận thức lý luận (nắm vững khái niệm, thẩm quyền, thủ tục hành chính) và kỹ năng xử lý tình huống nghiệp vụ (định danh hành vi vi phạm, áp dụng đúng điều khoản luật định để đề xuất biện pháp xử lý).
• Hướng dẫn tự học và tra cứu: Học viên được khuyến nghị kết hợp nghiên cứu giáo trình với việc tra cứu các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành được trích dẫn (như Luật Bảo vệ môi trường 2005, Nghị định 81/2006/NĐ-CP), đồng thời đối chiếu với các mô hình nông nghiệp sinh thái (VAC, VACR) và các chương trình quản lý tài nguyên thực tế tại địa phương nơi công tác.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuẩn hóa hệ thống quản lý môi trường theo thể chế hiện hành: Giáo trình cập nhật và pháp điển hóa mô hình quản lý tài nguyên và môi trường theo hệ thống cơ quan quản lý nhà nước sau khi thành lập Bộ Tài nguyên và Môi trường. Hệ thống tổ chức quản lý được làm rõ từ cấp Trung ương xuống đến tận công chức địa chính - môi trường cấp xã thông qua Sơ đồ 1, phản ánh đúng cơ chế điều hành hành chính của giai đoạn 2005–2010.
2. Tích hợp các văn kiện và cam kết quốc tế về môi trường: Nội dung giáo trình đưa vào phân tích chuyên sâu 5 văn kiện quan trọng của Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất tại Rio de Janeiro (1992) (bao gồm Tuyên bố Rio với 27 nguyên tắc, Chương trình nghị sự 21, Công ước khung về Biến đổi khí hậu, Công ước Đa dạng sinh học, Tuyên bố các nguyên tắc về rừng) và kết quả của Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới về Phát triển Bền vững tại Johannesburg (2002).
3. Cập nhật dữ liệu đa dạng sinh học và phát hiện loài mới tại Việt Nam: Tài liệu dẫn chứng số liệu định lượng về mức độ phong phú sinh thái của Việt Nam (khoảng 12.000 loài thực vật, 275 loài thú, 800 loài chim...) và cập nhật 6 loài thú quý hiếm mới được ghi nhận cho khoa học: Mang lớn, Sao la, Mang Trường Sơn, Mang Pù Hoạt, Bò sừng xoắn, Cầy Tây Nguyên.
4. Gắn kết quản lý hành chính với kỹ thuật sinh thái và an toàn thực phẩm: Khác với các tài liệu thuần túy lý thuyết hành chính, giáo trình tích hợp các nội dung kỹ thuật thực tiễn cao như:
   • Cơ chế phòng trừ sâu bệnh theo IPM, phân tích nguy cơ tích lũy sinh học (Biomagnification) của các hợp chất clo hữu cơ, lân hữu cơ.
   • Định lượng tiêu chuẩn rau an toàn theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Liên minh Châu Âu (EC), bao gồm giới hạn Nitrate ($NO_3^- \le 30$ mg/kg) và dư lượng các kim loại nặng độc hại (As, Cd, Pb, Hg, B).
   • Nội dung giáo dục môi trường dựa trên 5 khuyến nghị của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP 1995).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên đào tạo Trung cấp Hành chính: Đây là đối tượng mục tiêu trực tiếp của giáo trình. Tài liệu trang bị kiến thức chuẩn hóa về quản lý nhà nước, giúp học viên sau khi tốt nghiệp có thể trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai, môi trường và tài nguyên tại Ủy ban nhân dân cấp xã, phường, thị trấn hoặc cơ quan chuyên môn cấp huyện.
• Sinh viên các ngành Hành chính công, Quản lý Nhà nước, Quản lý Đất đai và Môi trường: Tài liệu đóng vai trò là giáo trình cơ sở hoặc tài liệu tham khảo hệ thống hóa về thể chế, thẩm quyền và công cụ pháp lý quản lý chuyên ngành tài nguyên và bảo vệ môi trường.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức đại cương về Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, Quản lý học đại cương và Địa lý tự nhiên đại cương để tiếp thu hiệu quả các khái niệm về phân cấp thẩm quyền hành chính và các chu trình sinh thái tự nhiên.
• Giảng viên và cán bộ giảng dạy: Tài liệu là khung tham chiếu chuẩn về cấu trúc chương trình, cung cấp hệ thống sơ đồ, mô hình phân loại và câu hỏi thảo luận phục vụ thiết kế bài giảng, chuyên đề bồi dưỡng công chức ngạch cán sự, chuyên viên.
• Cán bộ quản lý và công chức thực tế tại địa phương: Cán bộ địa chính - nông nghiệp - xây dựng - môi trường cấp xã, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp huyện có thể sử dụng giáo trình như tài liệu tra cứu nghiệp vụ về quy trình kiểm tra, thẩm quyền lập biên bản và căn cứ áp dụng chế tài xử phạt hành chính.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho học sinh, học viên hệ Trung cấp Hành chính tại Học viện Hành chính. Đồng thời, tài liệu phù hợp cho sinh viên các chuyên ngành Quản lý nhà nước, Luật hành chính, Quản lý tài nguyên môi trường và cán bộ công chức địa chính - môi trường cấp cơ sở.

2. Cần trang bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần có kiến thức cơ bản về tổ chức bộ máy nhà nước Việt Nam, pháp luật hành chính đại cương và hiểu biết phổ thông về địa lý tự nhiên, sinh thái học để dễ dàng tiếp cận các nội dung về thẩm quyền quản lý và chu trình sinh thái.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình khoa học môi trường thông thường?

Giáo trình không thuần túy trình bày các hiện tượng sinh thái hay kỹ thuật xử lý môi trường mà tập trung vào chức năng quản lý hành chính nhà nước. Toàn bộ kiến thức khoa học tự nhiên (đất, nước, khoáng sản, rừng) đều được quy chiếu vào hệ thống thể chế, thẩm quyền của các cơ quan nhà nước và các chế tài pháp lý xử phạt vi phạm (Nghị định 81/2006/NĐ-CP, Bộ luật Hình sự 1999).

4. Phương pháp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất là gì?

Học viên nên kết hợp học lý thuyết với việc giải các câu hỏi thảo luận ở cuối sách; thực hành tra cứu các văn bản quy phạm pháp luật được dẫn chiếu trong bài học; và liên hệ trực tiếp với thực trạng tài nguyên, các nguồn phát thải ô nhiễm tại chính địa phương nơi mình đang sinh sống, công tác.

5. Những tài liệu tham khảo bổ trợ nào được khuyến nghị trong giáo trình?

Giáo trình trích dẫn danh mục tài liệu tham khảo học thuật chính thức gồm:

• Khoa học môi trường – GS. Lê Văn Khoa (chủ biên), NXB Giáo dục.
• Nông nghiệp và Môi trường – Lê Văn Khoa, Nguyễn Đức Lương, Nguyễn Thế Tuyển (1999), NXB Giáo dục.
• Quản lý môi trường cho sự phát triển bền vững – Lưu Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
• Cứu lấy Trái Đất – Chiến lược cho cuộc sống bền vững – IUCN, UNEP, WWF (1993), NXB Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội.
• Luật Bảo vệ môi trường (2005) và Nghị định 81/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

---

Kết luận

Giáo trình Quản lý Nhà nước về Tài nguyên và Môi trường do Khoa Quản lý Nhà nước về Xã hội - Học viện Hành chính biên soạn là một tài liệu học thuật có tính chuẩn hóa cao, liên kết chặt chẽ giữa khoa học tự nhiên, khoa học hành chính và hệ thống pháp luật thực định. Giáo trình định hình một tiến trình tiếp cận tri thức mạch lạc: từ nhận thức bản chất các thành phần sinh quyển đến nắm vững thể chế, thẩm quyền quản lý hành chính đối với từng phân ngành tài nguyên, và cuối cùng là vận dụng các giải pháp kỹ thuật sinh thái (IPM, rau an toàn, xã hội hóa giáo dục môi trường) vào phát triển bền vững.

Để hoàn thiện lộ trình học tập, người học nên phối hợp nghiên cứu giáo trình cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành về môi trường, đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước và các công trình nghiên cứu chuyên khảo của các tác giả Lê Văn Khoa, Lưu Đức Hải, Nguyễn Ngọc Sinh đã được dẫn chiếu trong danh mục tài liệu tham khảo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Khái niệm, vai trò của tài nguyên và môi trường: Chương II: Nội dung quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường; Chương III: Chương trình phát triển bên vững và bảo vệ mới trường ở Việt Nam ee Bố cục nội dung của mỗi chương được trình bày có sự kết hợp các kiến thức lý thuyết với các tình huống cụ thể; mỗi chương có sự liên quan mật thiết với nhau, chương trước gồm các kiến thúc là tiến để để chương sau giải Chương í quyết, đo đó giáo trình được biên soạn có tính lôgic và biện chứng; nhằm giúp học sinh có khả năng tiếp cận và giải KHÁI NIỆM, VAI TRÒ GÚA quyết các vấn đẻ phức tạp của lĩnh vực. TAI NGUYEN VA MOI TRUONG Giáo trình này được Khoa Quản lý Nhà nước về Xã hội - Học viện Hành chính biên soạn lần đâu đối với một lĩnh vực phức tạp, rắc rối, nên không tránh khỏi những I. KHALNIEM TAL NGUYEN VA MOI TRUONG thiếu sót. Rất mong được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý và bạn đọc góp ý.

đóng góp những kiến thức quý báu để 1. Khái niệm và phân loại tài nguyên giáo trình tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện cho các lần 1. Khái niém xuất bản sau. “Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng KHOA QUAN LY NHA NUGC VỀ XÃ HỘI mới.

Theo khái niệm này, tài nguyên là đối tượng sản xuất của con người. Xã hội loài người càng phát triển, số loại hình tài nguyên và số lượng mỗi loại tài nguyên được con người khai thác ngày càng tăng. Phân loại Có nhiều cách phân loại tài nguyên, sự phân loại phụ thuộc vào mức độ, mối quan hệ, bản chất tự nhiên của tài nguyên. Có thể mô tả sự phân loại tài nguyên theo mô hình: š Tai nguyén - Theo quy mô của hành tỉnh: tài nguyên được phan =.

loại thành tài nguyên vô hạn, tải nguyên hữu hạn (tài an — nguyên vô hạn có: năng lượng mặt trời, sức gió, sóng Tai nguyén Tài nguyên biển.; tài nguyên hữu hạn có: khoáng sản, nhiên liệu hóa thiên nhiên xã hội thạch. Tuy nhiên, trong khuôn khổ giáo trình này, chỉ xét sự phân loại tài nguyên theo phương thức và khả năng tái sinh. Tài nguyễn Tài nguyễn Tài nguyên | Di sản van hoa oo. Quy mê tái sinh, không - Cơ sở luật pháp, xã hội, làng xóm, nhà nước.

a, Tai nguyén khong tdi sinh hành tỉnh: node tao tien} tai sinh kk, gid. để tái sinh Tài nguyên không tái sinh là loại tài nguyên tồn tại hữu hạn, sẽ cạn kiệt, mất đi hoặc biến đổi trong quá trình ail sử dụng. Năng lượng| Sinh Nutéc Khoarig| Gan di tái sinh vật ngot san truyén Vĩ dụ tài nguyên khoáng sản, gen di truyền. (gió) b, Tài nguyên tái sinh Tài nguyên tái sinh là loại tài nguyên có thể tự duy trì, Mô hình 1: Phân loại tài nguyên trên trái đất hoặc bổ sung, sinh sản một cách cân bằng trong tự nhiên Theo đó, tài nguyên được phân loại như sau: hoặc sự quản lý khoa học và hợp lý của con người.

- Theo quan hệ với con người: tài nguyên được phân Tuy nhiên, nếu sử dụng và quản lý không khoa học, loại thành tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên xã hội. tài nguyên tái sinh có thể bị suy giảm, biến mất không tái sinh được. Ví dụ: tài nguyên nước có thể bị ô nhiễm, tài - Theo phương thức và khả năng tái sinh: tài nguyên nguyên đất có thể bị bạc màu, mặn hóa, tài nguyên sinh vật được phân loại thành tài nguyên tái sinh và tài nguyên không tái sinh. có thể bị suy giảm dẫn đến bị tuyệt chẳng.

- Theo bản chất tự nhiên: tài nguyên được phân loại 2. Khái niệm về môi trường thành tài nguyên nước, tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài 2. Khái niệm về môi trường nguyên biển, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên năng lượng, tài nguyên cảnh quan, di sản vấn hóa. Môi trường là một khái niệm rộng, được định nghĩa theo nhiều hình thức khác nhau.

Khái niệm về môi trường b, Suy thoái môi trường như sau: Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và Môi trường bao gồm cấc yếu tố tự nhiên và vật chất số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu nhân tạo bao quanh con người có ảnh hưởng đến dời sống, đến con người và sinh vật. sản xuất, sự tồn tại, sự phát triển của con người và sinh vật. Quá trình môi trường bị ô nhiễm vượt quá ngưỡng cho phép sẽ dẫn đến suy thoái môi trường. Ví dụ: trong nông Như vậy, môi trường là tất cả các nhân tố tự nhiên và nghiệp, nếu sử dụng thuốc trừ sâu không theo hướng dẫn, xã hội cần thiết cho sự sinh sống.

sản xuất của con người đất nông nghiệp sẽ bị ô nhiễm do lượng tổn dư thuốc trừ và sinh vật, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất sâu vượt ngưỡng cho phép. Nếu quá trình này diễn ra trong nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội. thời gian đài, liên tục, sẽ đẫn đến đất bị suy thoái, hệ cân 2. Một số khái niệm liên quan dến môi trường bằng sinh thái của đất bị phá vỡ, lượng tổn dư thuốc trừ sâu nhiễu đẫn đến không thể nuôi trồng động thực vật được.

a, Ô nhiễm môi trường Cũng như ô nhiễm môi trường, suy thoái môi trường có thể Ô nhiễm môi trường là trạng thái của thành phần môi đo con người và thiên nhién tao ra. trường bị biến đổi do chất gây ô nhiễm gây ra ở mức vượt c, Su cd méi truéng. tiêu chuẩn môi trường. Sự cố môi trường là các tai biến hoặc rủi ro xẩy ra Như vậy ô nhiễm môi trường là quá trình chuyển các trong quá trình hoạt động của con ngưổi hoặc biến đổi bất chất thải, hoặc các dạng vật chất khác vào môi trường đến thường của tự nhiên, gây ô nhiễm, suy thoái môi trường mức có khả năng gây hại đến con người, đến sự phát triển nghiêm trọng.

sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường. Sự cố môi trường có thể do: Các tác nhân gây ở nhiễm môi trường bao gồm các - Bão, lũ lựt, hạn hán, động đất, lở đất, mưa aXi1, các chất thải rắn, lỏng (nước thải), khí (khí thải) chứa các hóa biến động khí hậu và thiên tai khác. chất hoặc các tác nhân vậi lý, các dạng vật chất khác như - Hếa hạn, cháy rừng, sự cố kỹ thuật của các cơ sờ, búc xạ. nhà máy sản xuất, công trình kinh tế, văn hóa, an ninh, Ô nhiễm môi trường có thể do con người và thiên quốc phòng, sự cố trong tìm kiếm, thăm.

đồ đầu khí, trần nhiên tạo ra. i Ị lạc hóa Môi trường xã hội định hướng hoạt 8 của con đầu, vỡ ống dau, sự cố của các nhà máy hóa chất, xạ. người theo một khuôn khổ nhất định, tạo nên sức mạnh tập đầu, nhà máy điện hạt nhân, kho chứa chất phóng thể thuận lợi cho sự phát triển, làm cho cuộc sống của con Ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường có thể do con người khác với sinh vật. người và thiên nhiên tao ra Ă©, Môi trường nhân tạo 2.

Phân loại Môi trường nhân tạo-là tất cả các yếu tố, nhân tố do Môi trường sống của con người theo chức năng được cơn người sinh ra, làm thành các tiện nghi phục vụ cuộc chia thành các loại sống của con người, ví dụ như các khu đô thị, các công a, Môi trường tự nhiên viên nhân tạo, rừng nhân tạo, công sở, ô tô, máy bay. Môi trường tự nhiên bao gổm các yếu tố tự nhiên như: Ba. loại môi trường trên quan hệ tương hỗ với nhau, vật lý, hóa học sinh học tồn tại ngoài ý muốn của con cùng nhau tồn tại và phất triển. người, ít nhiều tác động đến con người.

Thành phân của môi tường động VẲ dụ: ánh sáng mặt trời, núi, sông, không khí, Thành phần của môi trường hết sức phức tạp vì trong thực vật. môi trường tồn tại, rất nhiều các đạng vật chất ở trạng thái 4 Moi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, vật liệu | khác nhau. Vì vậy, khó có thể mô tả hết các thành phần của để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho môi trường. Tuy nhiên, có thể mô tả thành phần của môi xuất, con người các loại tài nguyên khoáng sản cần cho sẵn trường theo mô hình 2: cấp tiêu thụ, và là nơi chứa đựng, đồng hóa chất thải, cung a, Khí quyển cho ta cảnh đẹp để trang trí, làm cuộc sống của chúng La Khí quyển là lớp vỏ ngoài trái đất, ranh giới dưới là bể thêm phong phú.

mặt của thủy quyển, thạch quyển, và ranh giới trên là b, Môi trường xã hội khoảng không giữa các hành tỉnh (chúng có chiểu cao từ Ö Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa con 100km tính từ mặt đất). người với con người. Khí quyển được hình thành do sự thoát hơi nước, từ Ví dụ: các luật, các thể chế, quy ước. ước định, hương thủy quyển và thạch quyền.

b, Thạch quyển Khí quyển được chia thành nhiều lớp theo dé cao tinh từ mặt đất; mỗi lớp có các thành phần lý, hóa, sinh khác Thạch quyển là lớp vỏ trái dat, có độ sâu từ 0-6km nhau. Tầng sát mật đất khí quyển có thành phần khoảng tính từ mặt đất và 0-20km tính từ đáy biển. 79%N;, 19,5%O; và một số các khí khác như CO;, CO, Thạch quyển chứa đựng tất cả các yếu tố hóa học vò SO¿, hơi nước, bụi. cơ, hữu cơ và nó là cơ sở cho sự sống.

c, Thủy quyển Thủy quyển là nguồn nước dưới mọi đạng. Khi quyển Nước có trong không khí, đất, hổ, ao, sông, ngòi, biến, băng tuyết. Khối lửợng của thủy quyển là khoảng 1.10” tấn, biển chiếm khoảng gần 97%, khoảng 3% là nước ngọi, phân bố không đồng đều ở bề mật trái đất. Nước là tài nguyên quan trọng nhất của con người và sinh vất trên trái đất, có nước thì đồng nghĩa với có sự sống trên trái đất.

d, Sinh quyển Sinh quyển là tòan bộ thế giới sinh vật cùng với các yếu tố của môi trường bao quanh chúng trên trái đất, bao Thạch quyển Thủy quyển gồm cả các sinh vật đã và đang sống trên trái đất Sinh quyển có các thành phần vật chất ở các dạng khác nhau, quan hệ hữu cơ, tương tác chặt chẽ với nhau. | Mô hình 2: Thành phần mỗi trường con người và mối quan hệ giữa chứng Đặc trưng của hoạt động sinh quyển là các chu trình trao a đổi chất và các chu trình năng lượng.