SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: PHAY, BÀO, MẶT PHẲNG BẬC, RÃNH, CẮT ĐỨT, ĐUÔI ÉN NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: 91/QĐ-TTCTM, ngày 10 tháng 07 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười. Tháp Mười 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các tiêu đề đích về đào tạo và tham khảo. Mọi tiêu đề đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với tiêu đề đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Phay, bào là một trong những môn học quan trọng của học viên nghề cắt gọt kim loại.
Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và tham khảo của học viên cũng như giáo viên chúng tôi biên soạn cuốn giáo trình này. Trong quá trình biên soạn, dù rất cố gắng nhưn chắc chắn không tránh khỏi những sai sót, rất mong đón nhận những ý kiến đóng góp chân thành của quý thầy cô, các em học sinh để giáo trình này ngày càng hoàn thiện hơn. Tháp Mười, ngày …. năm Giáo viên cập nhật Trần Thanh Phong 3 MỤC LỤC Trang Bài 1: Phay, bào mặt phẳng bậc.
Phay mặt bậc.Dao phay mặt phẳng bậc.Yêu cầu kỹ thuật của mặt bậc.Quy trình gia công.Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.Phay mặt phẳng bậc. Bào mặt bậc. Mài dao bào mặt phẳng bậc. Yêu cầu kỹ thuật khi bào mặt phẳng bậc.
Quy trình gia công.Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Bào mặt phẳng bậc. 18 BÀI 2: Phay, bào rãnh. Dao phay rãnh.
Yêu cầu kỹ thuật khi phay rãnh. Quy trình gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Mài dao bào rãnh.
Yêu cầu kỹ thuật khi bào rãnh. Quy trình gia công. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.43 Bài 3: Phay cắt đứt. Cấu tạo, thông số hình học của các loại dao phay cắt đứt.
Yêu cầu kỹ thuật khi phay cắt đứt. Quy trình thực hiện. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Phay cắt đứt.53 Bài 4: Phay, bào rãnh, chốt đuôi én.Phay rãnh chốt đuôi én.2 Yêu cầu kỹ thuật khi phay rãnh chốt đuôi én.3 Quy trình thực hiện.
Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng.Phay rãnh chốt đuôi én. Bào rãnh, chốt đuôi én.1 Mài dao bào góc.2 Quy trình thực hiện. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. Bào rãnh, chốt đuôi én.70 5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Phay, bào, mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt, đuôi én.
Mã mô đun: MĐ 17 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: + Được bố trí vào học kì 2 của khóa học. + Trước khi học môđun này học sinh phải hoàn thành MĐ17. - Tính chất: + Là môđun chuyên môn nghề. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: + Là môđun hình thành kỹ năng gia công mặt phẳng bậc, rãnh, rãnh và chốt đuôi én.
Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được các các thông số hình học của dao bào xén, bào rãnh, bào góc. + Trình bày được các các thông số hình học của dao phay mặt phẳng bậc, dao phay rãnh, cắt đứt, phay góc. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao bào xén, bào rãnh, bào góc. + Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao phay mặt phẳng bậc, dao phay rãnh, cắt đứt, phay góc.
+ Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt, đuôi én. + Nêu được cácànguyên nhân gây sai hỏng, biện pháp khắc phục. 6 - Kỹ năng: + Mài được dao bào xén, dao bào rãnh, cắt đứt, dao bào góc đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy. + Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công mặt phẳng bậc, rãnh, cắt đứt rãnh chốt đuôi én đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần tráchànhiệm cao trong học tập. + Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học. + Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung của mô đun: 7 BÀI 1 PHAY, BÀO MẶT PHẲNG BẬC Mã bài: MĐ17-01 Giới thiệu: Các thiết bị cơ khí nói chung, thường gặp các dạng mặt phẳng ngang, mặt phẳng song song và vuông góc, mặt bậc, mặt nghiêng, các mặt định hình.
Phay,bào mặt bậc là một trong những bài tập cơ bản mà học sinh thực hiện trong hệ thống các bài tập cơ bản. Mục tiêu: - Trình bày được các yếu tố cơ bản, đặc điểm của các lưỡi cắt, các thông số hình học của dao bào xén, dao phay mặt phẳng bậc. - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi phay, bào mặt phẳng bậc. - Mài được dao bào xén lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và máy.
- Vận hành thành thạo máy phay, bào để gia công mặt phẳng bậc đúng qui trình, qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn cho người và máy. - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục. - Rèn luyện được tính kỷ luật, nghiêm túc, có tinh thần tráchànhiệm cao trong học tập. - Chủ động, tích cực thực hiện nhiệm vụ trong quá trình học.
- Thực hiện đúng quy trình an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính: 1. Phay mặt bậc 1. Dao phay mặt phẳng bậc.
Phay mặt bậc bằng tổ hợp nhiều dao Hình 1. Phay mặt bậc bằng dao phay đĩa 9 Hình 1. Phay mặt bậc bằng dao phay trụ trên máy phay đứng và ngang 1. Yêu cầu kỹ thuật khi phay mặt phẳng bậc.
- Đúng kích thước: Kích thước thực tế với kích thước được ghi trên bản vẽ. - Sai lệch hình dạng hình học không vượt quá phạm vi cho phép bởi độ không phẳng. - Sai lệch về vị trí tương quan giữa các bề mặt bậc so với bề mặt mặt đáy, mặt trên, độ không song song giữa mặt phẳng đáy với mặt trên, độ không vuông góc giữa các mặt kế tiếp, độ không đối xứng, độ không sai lệch giữa các mặt phẳng. - Độ nhám bề mặt theo yêu cầu đề ra.
Quy trình gia công. TT Bước công việc Chỉ dẫn thực hiện 1 Nghiên cứu bản vẽ - Đọc hiểu chính xác bản vẽ. - Xác định được tất cả các yêu cầu kỹ thuật của chi tiêt gia công. - Chuyển hóa các ký hiệu thành các kích thước gia công tương ứng.
2 Lập quy trình - Nêu rõ thứ tự các bước gia công. Gá đặt, dụng cụ cắt, dụng cụ đo, chế độ cắt. - Đặt tên gọi cho từng mặt bậc cần gia công. 3 Chuẩn bị vật tư, - Phôi đủ lượng dư gia công.
thiết bị, dụng cụ - Đủ dao phay trụ, dao phay mặt đầu, dao phay đĩa… - Bàn máp, cây rà, thước vạch dấu, thước cặp có thanh đo sâu, dưỡng, ê ke 900 và các dụng cụ cầm tay. - Đầy đủ trang bị bảo hộ lao động. - Dầu bôi trơn ngang mưc quy định. - Tình trạng máy làm việc tốt, an toàn.
4 Gá và rà phôi - Rà êtô hay dụng cụ gá khác vuông góc với hướng 10 tiến dao. - Xá định chuẩn gá chính xác. - Chọn chuẩn thô. - Mặt đáy của bậc cách hàm ê tô gá khoảng 5- 10mm.
- Kẹp phôi vừa đủ, dùng bàn rà rà mặt đáy của bậc ở hai mặt đối diện nhau. - Điều chỉnh cho mặt đáy của bậc song song với bàn máy, kẹp chặt phôi. - Rà lại lần cuối và kết thúc. 5 Gá và điều chỉnh - Dùng giẻ lau cẩn thận đói với trục gá dao, các dao loại ống lót, bạc lót.
- Dao gá gần tâm nếu có thể đối với việc sử dụng dao phay trụ nằm. - Tâm dao vuông góc với bề mặt cần gia công đối với dao phay mặt đầu. - Xiết chặt dao. 6 Phay - Chọn chế độ cắt, lượng chạy dao răng sr - Cho dao tiến gần phôi xác định chiều sâu, chiều rộng phay.
- Khóa chặt các hệ thống tay quay bàn dao lên xuống, bàn dao ngang sau khi điều chỉnh chiều sâu cắt. - Chỉnh cử chạy của bàn dao dọc nằm trong khoảng chiều dài cắt. 7 Kiểm tra độ phẳng, - Đặt các mặt phẳng đã gia công xuống bàn máp. - Kiểm tra khe hở giữa cạnh êke với mặt gia công.
Có thể dùng bằng mắt thường, khe hử khi ánh sáng lọt qua đều, hoặc căn lá để kiểm tra nếu nằm trong 11 phạm vi cho phé. - Dùng thước cặp kiểm tra 4 góc của chi tiết (xác định các lần đo thống nhất sau đó đánh giá kết quả) - Các kết quả ở 4 vị trị bằng hau cho ta xác định độ song song giữa mặt phẳng đã gia công so với mặt phẳng đối diện. Dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp đề phòng. TT Các dạng sai hỏng Nguyên nhân Biện pháp đề phòng 1 - Dao không đúng - Do mài và - Kiểm tra chính góc độ kiểm tra xác khi thao tác không chính mài dao.
xác 2 - Mặt dao không - Mài không - Mài cho đều phẳng, lưỡi cắt đều tay. - Đá không - Sữa cho mặt đá phẳng. Phay mặt phẳng bậc. Thực hiện giống 1.
Bào mặt bậc 2. Mài dao bào mặt phẳng bậc. Bước công việc Nội dung chỉ dẫn 1. - Chuẩn bị máy mài * Kiểm tra khe hở giữa đá và bệ tỳ - Kiểm tra đá có hiện tượng nứt, vỡ, mặt đá có bị lõm, hoặc bị vết, tròn đầu không.
- Hiệu chỉnh khe hở giữa đá và bệ tỳ - Sửa lại đá theo yêu cầu 12 * Vị trí đứng khi mài - Chuẩn bị đầy đủ các yêu cầu cần thiết trước khi mài - Vị trí đứng của hai chân tạo với nhau một góc 45- 759 - Không được đứng đối diện với mặt trước của đá, phải đứng lệch sang một bên - Không được mài hai người trên một viên đá. Mài mặt sau chính - Cầm dao cho mặt trước ở phía trên, mặt sau chính hướng vào đá mài. - Cho dao tiếp xúc với đá mài sao cho lưỡi cắt chính tạo ra góc lệch chính φ vị trí tiếp xúc từ dưới lên. - Mài nghiêng dao để tạo ra góc phụ α.