ỦY BAN NHÂN DÂN TP. HỒ CHÍ MINH TRƢỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ THỦ ĐỨC KHOA CƠ KHÍ Ô TÔ GIÁO TRÌNH HỌC PHẦN: NHẬP MÔN Ô TÔ NGÀNH : BẢO TRÌ VÀ SỬA CHỮA Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số:….QĐ-CNTĐ-CN ngày. Hồ Chí Minh, năm 2017 Lƣu hành nội bộ 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Nhập môn Ô tô đƣợc biên soạn dựa theo chƣơng trình chi tiết môn Nhập môn Ô tô giảng dạy cho HSSV hệ Trung cấp. Tất cả các chƣơng trong giáo trình đều đƣợc biên soạn dựa theo phƣơng pháp tiếp cận năng lực và tuân theo bố cục lý thuyết và thực hành. Cấu trúc giáo trình Nhập môn Ô tô chia thành 5 chƣơng trình bày tổng quan hệ thống trên Ô tô. Mỗi chƣơng có lý thuyết và thực hành giúp HSSV có thể vận dụng lý thuyết vào trong thực hành.
Giáo trình Nhập môn Ô tô đƣợc biên soạn theo các nguyên tắc: Tính định hƣớng thị trƣờng lao động, tính hệ thống và khoa học. Hƣớng tới liên thông, chuẩn đào tạo nghề khu vực và thế giới. Song do điều kiện về thời gian, mặt khác đây là lần đầu tiên nhóm biên soạn giáo trình dựa trên năng lực thực hiện, nên không tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Rất mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp để giáo trình Nhập môn Ô tô đƣợc hoàn thiện hơn, đáp ứng đƣợc yêu cầu của thực tế sản xuất cuẩ các doanh nghiệp hiện tại và trong tƣơng lai.
Chân thành cảm ơn tập thể Khoa cơ khí Ô tô và giảng viên phản biện đã góp ý chân thành để nhóm biên soạn đƣợc hoàn thành giáo trình Nhập môn Ô tô. Thủ Đức, ngày tháng năm 2017 Tham gia biên soạn Tiêu Hà Hồng Nhân 2 MỤC LỤC CHƢƠNG 1. KIẾN THỨC TỔNG QUÁT VỀ ÔTÔ .1 Phân loại ô tô theo nguồn động lực .2 Phân loại ô tô theo loại kiểu dáng .3 Phân loại theo kiểu truyền động .4 Các thông số chính của ôtô .5 Các công ty ôtô nổi tiếng và biểu tƣợng. TÌM KIẾM THÔNG TIN VỀ Ô TÔ .1 Tìm kiếm thông tin qua mạng .2 Tìm kiếm thông tin qua sách chuyên ngành .3 Tìm kiếm thông tin qua các giáo trình điện tử .4 Tìm kiếm thông tin qua các tạp chí chuyên ngành.
CẤU TẠO TỔNG QUÁT VỀ Ô TÔ .1 Kiến thức tổng quan về động cơ .2 Kiến thức tổng quan về gầm ôtô .3 Kiến thức tổng quan về điện động cơ. TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG NGHIỆP Ô TÔ.1 Tình hình phát triển ô tô trên thế giới .2 Tình hình phát triển ô tô ở Việt nam.3 Tình hình xe gắn máy ở Việt Nam. 211 CHƢƠNG 5: CÔNG VIỆC SAU KHI TỐT NGHIỆP. Công việc giảng dạy kỹ thuật: .2 Công việc ở các nhà máy sản xuất lắp ráp ôtô.
Công việc ở các trạm bảo dƣõng, sửa chữa .4 Công việc ở các trạm đăng kiểm .5 Công việc ở các cơ quan quản lý nhà nƣớc .6 Công việc ở các lĩnh vực khác. 214 3 GIÁO TRÌNH HỌC PHẦN Tên học phần: NHẬP MÔN Ô TÔ Mã học phần: CST414120 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của học phần: - Vị trí: Môn học Nhập môn Ô tô đƣợc thực hiện năm học đầu tiên. Môn học này đƣợc bố trí giảng dạy ở học kỳ I của khóa học và có thể bố trí dạy song song với các môn học nhƣ: Gầm ô tô, động cơ xăng … - Tính chất: Môn học này sẽ cung cấp cho sinh viên các kiến thức tổng quan về kết cấu, kiểu dáng, loại xe… trên ô tô. Cách tìm kiếm thông tin của một chiếc xe, xác định nghề nghiệp cần phải làm sau khi tốt nghiệp.
- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: Sửa chữa và bảo dƣỡng động cơ, gầm, điện, đồng sơn là một công việc có tính thƣờng xuyên, nặng nhọc và quan trọng đối với nghề sửa chữa ô tô, nhằm đảm bảo điều kiện làm việc và duy trì tuổi thọ đáp ứng khả năng, yêu cầu vận hành của ô tô. Công việc sửa chữa không chỉ cần những kiến thức cơ bản và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đồi hỏi sự yêu nghề của ngƣời thợ sửa chữa ô tô. Vì vậy công việc sửa chữa và bảo dƣỡng động cơ, gầm, điện, đồng sơn đã trở thành một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết để duy trì khả năng vận hành ô tô, vì thế ngƣời thợ cần cẩn trọng và đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật theo hƣớng dẫn của hãng. Mục tiêu của học phần: - Về kiến thức: Nắm vững chắc cấu trúc và nguyên lý hoạt động tổng quan trên ô tô Giải thích đƣợc các biểu tƣợng, logo của mỗi hãng xe khác nhau Nắm vững phƣơng pháp tìm kiếm thông tin trên ô tô.
- Về kỹ năng: Sử dụng và lựa chọn công cụ phƣơng tiện tìm kiếm một cách thành thạo. Nhận diện logo hãng xe một cách chính xác - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Nhận thức công việc của ngành, yêu nghề, thực hiện tốt nội quy về an toàn lao động 4 Chƣơng 1: KIẾN THỨC TỔNG QUÁT VỀ ÔTÔ Giới thiệu Trên ô tô có rất nhiều hệ thống làm việc đồng thời: động cơ, hệ thống bôi trơn, hệ thống điều hòa, hệ thống điện.Nói chúng là chúng ta chƣa cần quan tâm gì tới tất cả các hệ thống đó. Chỉ biết rằng là nó liên quan tới nhau và giúp cho chiếc xe có thể chuyển động đƣợc 1 cách an toàn và tiện nghi cho con ngƣời. Mục tiêu Kiến thức: - Phân biệt đƣợc các loại xe theo: hình dạng, kết cấu, chức năng, tải trọng.
- Nhận dạng và định vị đƣợc các tổng thành, hệ thống chính trên ô tô, tra cứu đƣợc thông tin phƣơng tiện. - Trình bày đƣợc nguyên lý cơ bản của các tổng thành chính trên ô tô. Kỹ năng: - Quan sát, nhận biết nhanh - Nhận diện, phân biệt đƣợc các tổng thành chính trên ô tô Thái độ: - Ham thích môn học. - Rèn luyện tính tỉ mỉ chính xác.
- Chấp hành đúng quy trình, đảm bảo an toàn lao động trong ngành công nghệ ô tô.1 Phân loại ô tô theo nguồn động lực: 1. Ô tô dùng động cơ xăng: Động cơ dùng tia lửa để đốt cháy hỗn hợp hơi xăng và không khí. Hơi xăng đƣợc hòa trộn với không khí trƣớc khi đi vào xi lanh động cơ. Điều này tạo ra hỗn hợp khí-xăng có khả năng cháy cao.
Sau đó hỗn hợp không khí – hơi xăng đƣợc nén lại và bốc cháy nhờ tia lửa điện ở bougie, tạo ra sự giãn nở nhiệt trong xi lanh sinh lực đẩy piston đi xuống. Chuyển động tịnh tiến của piston đƣợc biến đổi thành chuyển động quay của trục khuỷu nhờ vào cơ cấu trục khuỷu –thanh truyền.1: Xe dùng động cơ xăng 1.2 Ô tô dùng động cơ diesel: Khác với động cơ xăng, động cơ diesel nén không khí với tỉ số nén vào khoảng 22:1. Không khí đƣợc nén tới áp suất rat lớn nên nhiệt độ tăng cao (khoảng 538 oC), 2 lúc này, dầu diesel đƣợc phun vào xi lanh dƣới áp suất cao sẽ tự bốc cháy, sinh công và đẩy piston đi xuống. Ô tô dùng động cơ điện: Loại xe này sử dụng nguồn điện của accu để vận hành mô tơ điện.
Thay vì dùng nhiên liệu, chỉ cần nạp điện cho accu mà thôi. Loại xe này mang lại nhiều lợi ích nhƣ: không gây ô nhiễm, không tiếng ồn khi hoat động… 3 Hình 2.3: Ô tô dùng động cơ điện 1:Bộ điều khiển công suất 2:Mô tơ điện 3:Accu 1.4 Ô tô dùng động cơ lai (Hybrid): Loại xe này đƣợc trang bị đồng thời hai nguồn động lực khác nhau là động cơ đốt trong và mô tơ điện. Do động cơ đốt trong dẫn động máy phát tạo điện năng nên không cần nguồn bên ngoài nạp điện cho accu. Hệ thống dẫn động bánh xe dùng nguồn điện 270V – 550V, ngoài ra các thiết bị khác dùng nguồn 12V.
Khi xuất phát hoặc chạy trong thnh phố, xe dùng động cơ điện cho ra moment xoắn cao mặc dù tốc độ thấp (đây chính là ƣu điểm của động cơ điện). Khi tăng tốc hoặc chạy trên xa lộ, xe sẽ dùng động cơ đốt trong vì động cơ loại này có hiệu suất cao hơn khi vận hành ở tốc độ lớn. Bằng cách phân bố tối ƣu hai nguồn động lực nêu trên sẽ giúp giảm ô nhiễm do khí thải và nâng cao tính kinh tế nhiên liệu.4: Ô tô hybrid 1:Động cơ 2:Bộ đổi điện 3:Hộp số 4:Bộ chuyển đổi 5:Accu 1.2 Phân loại ô tô theo loại kiểu dáng: 1. Sedan (Anh) - Saloon (Mỹ): Là loại xe mui kín 4 chỗ ngồi, chú trọng tiện nghi của hành khách và lái xe.5: Mẫu xe sedan 1.
Coupe: Đây là loại xe hai cửa nhƣng thƣờng đƣợc gán cho các xe hai cửa có mui liền. Các mác xe thƣờng gặp: Alfa Romeo GTV, Aston Martin DB7 Vantage, BMW M Coupé, Mitsubishi Eclipse… Hình 2.6: Mẫu xe coupé 1.3 Convertible: 5 Là các xe có mui tháo hoặc gấp lại đƣợc. Mui có thể là loại hardroof (mui cứng), nhƣng cũng có thể là loại phủ bạt hoặc da với gọng kim loại. Hiện nay, ngƣời ta có xu thế ít coi convertible là một dòng xe riêng, nó đƣợc liệt vào dòng cabriolet.7: Mẫu xe Convertible 1.4 Cabriolet: Là xe mui trần, nội thất sang trọng.
Loại xe này thƣờng gặp ở các nƣớc có khí hậu ôn đới vì khí hậu ở đây không làm cho nội thất xe bị hƣ. Các xe thƣờng gặp: Alfa Romeo, Spider, Aston Martin DB7 Volante, Opel Astra Cabriolet, Volkswagen Polo Cabrio… Hình 2.8: Mẫu xe Cabriolet 1.6 Lift back (Hatch back): Về cơ bản loại nay gần giống nhƣ loại coupé nhƣng khu vực danh cho ngƣời và hàng hoá đƣợc gắn liền nhau, cửa hậu và cửa sổ hậu mở ra cùng với nhau.7 Van và Wagon: Loại này có không gian dành cho hành khách và hàng hoá liền nhau. Nó chở đƣợc nhiều ngƣời hay hàng hoá. Van chủ yếu chở hàng hoá còn Wagon chủ yếu chở ngƣời.11: Van và wagon 1.8 Pick up: Đây là loại xe tải nhẹ có khoang động cơ kéo dài về phía trƣớc của ghế lái xe và có khoang sau không mui để chứa hàng.12: Xe Pick up 1.13: Loại xe SUV Lịch sử dòng xe thể thao đa dụng SUV Ra đời từ 1953, xe thể thao đa dụng SUV đạt cực thịnh vào những năm 1990 nhờ khả năng vƣợt địa hình hoàn hảo nhƣng đang là gánh nặng của các hãng xe Mỹ.