Giáo Trình Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ Nghề Quản Trị Kinh Doanh Cao Đẳng

Giáo trình lý thuyết tài chính tiền tệ cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên ngành quản trị kinh doanh cao đẳng, giúp nâng cao kỹ năng chuyên môn.

• Người hướng dẫn: Th.S Tăng Thúy Liễu
• Trường học: Trường Cao Đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH
• 1.1. Sự ra đời và phát triển của tài chính
• 1.1.1. Tiền đề sản xuất hàng hóa - tiền tệ
• 1.1.2. Sự ra đời và tồn tại của Nhà nước
• 1.2. Bản chất của tài chính
• 1.3. Chức năng của tài chính
• 1.3.1. Chức năng tập trung và phân phối nguồn lực tài chính
• 1.3.2. Chức năng giám đốc
• 1.4. Hệ thống tài chính
• 1.4.1. Khái niệm về hệ thống tài chính
• 1.4.2. Khái quát nhiệm vụ của các khâu trong hệ thống tài chính
• 1.5. Vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trường
• 1.5.1. Công cụ phân phối tổng sản phẩm quốc dân
• 1.5.2. Công cụ quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế
• 1.6. CÂU HỎI CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Ngân sách nhà nước
• 2.1.1. Khái niệm Ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Đặc điểm của Ngân sách nhà nước
• 2.1.3. Vai trò của Ngân sách nhà nước
• 2.2. Nội dung hoạt động chủ yếu của Ngân sách nhà nước
• 2.2.1. Thu ngân sách Nhà nước
• 2.2.2. Chi ngân sách Nhà nước
• 2.3. Tổ chức hệ thống NSNN và phân cấp NSNN ở Việt Nam
• 2.3.1. Tổ chức hệ thống NSNN
• 2.3.2. Phân cấp NSNN
• 2.4. Chu trình quản lý NSNN
• 2.4.1. Hình thành NSNN
• 2.4.2. Chấp hành NSNN
• 2.4.3. Quyết toán NSNN
• 2.5. CÂU HỎI CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
• 3.1. Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp
• 3.1.1. Khái niệm tài chính doanh nghiệp
• 3.1.2. Đặc điểm của tài chính doanh nghiệp
• 3.1.3. Vai trò của tài chính doanh nghiệp
• 3.2. Vốn kinh doanh của các doanh nghiệp
• 3.2.1. Vốn cố định và tài sản cố định
• 3.3. Chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm
• 3.3.1. Chi phí sản xuất kinh doanh
• 3.3.2. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
• 3.3.3. Giá thành sản phẩm của doanh nghiệp
• 3.4. Doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp
• 3.5. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH
• 4.1. Khái niệm và vai trò của thị trường tài chính
• 4.1.1. Khái niệm thị trường tài chính
• 4.1.2. Vai trò của thị trường tài chính
• 4.2. Cấu trúc của thị trường tài chính
• 4.2.1. Thị trường nợ và thị trường vốn cổ phần
• 4.2.2. Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp
• 4.2.3. Thị trường tiền tệ và thị trường vốn
• 4.3. Các công cụ của thị trường tài chính
• 4.3.1. Các công cụ lưu thông trên thị trường tiền tệ
• 4.3.2. Các công cụ lưu thông trên thị trường vốn
• 4.4. Chủ thể tham gia trên thị trường tài chính
• 4.4.1. Các nhà phát hành
• 4.4.2. Các nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ
• 5. CHƯƠNG 5: TIỀN TỆ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
• 5.1. Nguồn gốc ra đời và khái niệm về tiền tệ
• 5.1.1. Nguồn gốc ra đời của tiền tệ
• 5.1.2. Khái niệm tiền tệ
• 5.2. Chức năng và vai trò của tiền tệ
• 5.2.1. Chức năng của tiền tệ
• 5.2.2. Vai trò của tiền tệ
• 5.3. Các hình thái tiền tệ
• 5.3.1. Tiền điện tử (electronic money)
• 5.4. Chế độ lưu thông tiền tệ
• 5.4.1. Chế độ lưu thông tiền kim loại (tiền đúc)
• 5.4.2. Chế độ lưu thông tiền dấu hiệu (tiền giấy)
• 5.4.3. Chế độ lưu thông tiền Việt Nam
• 5.5. Quy luật lưu thông tiền tệ
• 5.5.1. Nội dung quy luật: K-Marx (1818-1883)
• 5.5.2. Cung cầu tiền tệ
• 5.5.2.1. Kết cấu khối lượng tiền trong lưu thông
• 5.5.2.2. Khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông
• 5.6. CÂU HỎI CHƯƠNG 5
• 6. CHƯƠNG 6: LẠM PHÁT VÀ BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT LẠM PHÁT
• 6.1. Khái niệm về lạm phát
• 6.1.1. Đo lường lạm phát
• 6.1.2. Các loại lạm phát
• 6.2. Nguyên nhân gây ra lạm phát
• 6.3. Hậu quả của lạm phát
• 6.3.1. Lạm phát có thể dự tính được
• 6.3.2. Lạm phát không thể dự tính được
• 6.4. Chính sách tiền tệ của lạm phát
• 6.4.1. Tác động của tăng cung tiền tới lạm phát
• 6.4.2. Tại sao xảy ra chính sách tiền tệ lạm phát
• 6.5. Các biện pháp kiềm chế lạm phát
• 6.5.1. Những biện pháp cấp bách
• 6.5.2. Những biện pháp chiến lược
• 6.6. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG 6

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ

Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ dành cho sinh viên cao đẳng cung cấp kiến thức cơ bản về tài chính và tiền tệ. Nội dung giáo trình giúp sinh viên hiểu rõ về các khía cạnh của tài chính, từ ngân sách nhà nước đến thị trường tài chính. Mục tiêu chính là trang bị cho sinh viên những kiến thức cần thiết để áp dụng vào thực tiễn.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Lý Thuyết Tài Chính

Giáo trình nhằm giúp sinh viên nắm vững các khái niệm cơ bản về tài chính, từ đó có thể áp dụng vào các lĩnh vực chuyên môn khác nhau.

1.2. Cấu Trúc Của Giáo Trình Tài Chính Tiền Tệ

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của tài chính, từ ngân sách nhà nước đến lạm phát.

II. Những Thách Thức Trong Lĩnh Vực Tài Chính Tiền Tệ

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, sinh viên phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc hiểu và áp dụng lý thuyết tài chính. Các vấn đề như lạm phát, quản lý ngân sách và rủi ro tài chính là những thách thức lớn. Việc nắm vững lý thuyết sẽ giúp sinh viên vượt qua những khó khăn này.

2.1. Lạm Phát Và Tác Động Đến Tài Chính

Lạm phát ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua và quyết định tài chính của cá nhân và doanh nghiệp. Hiểu rõ về lạm phát giúp sinh viên đưa ra các quyết định tài chính hợp lý.

2.2. Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước

Quản lý ngân sách nhà nước là một thách thức lớn, đòi hỏi sinh viên phải nắm vững các quy định và phương pháp quản lý tài chính công.

III. Phương Pháp Học Tập Hiệu Quả Trong Tài Chính Tiền Tệ

Để học tốt môn Lý thuyết Tài chính Tiền tệ, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp lý thuyết với thực hành sẽ giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các khái niệm tài chính.

3.1. Kết Hợp Lý Thuyết Và Thực Hành

Việc thực hành qua các bài tập và dự án thực tế giúp sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng phân tích tài chính.

3.2. Thảo Luận Nhóm Về Các Vấn Đề Tài Chính

Thảo luận nhóm giúp sinh viên trao đổi ý kiến và giải quyết các vấn đề tài chính phức tạp, từ đó nâng cao khả năng tư duy phản biện.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Lý Thuyết Tài Chính Tiền Tệ

Lý thuyết tài chính tiền tệ không chỉ là kiến thức lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn. Sinh viên có thể áp dụng kiến thức này vào các lĩnh vực như ngân hàng, đầu tư và quản lý tài chính cá nhân.

4.1. Ứng Dụng Trong Ngân Hàng

Kiến thức về tài chính giúp sinh viên hiểu rõ hơn về hoạt động của ngân hàng, từ đó có thể tham gia vào các quyết định tài chính tại ngân hàng.

4.2. Đầu Tư Và Quản Lý Tài Chính Cá Nhân

Sinh viên có thể áp dụng lý thuyết tài chính để quản lý tài chính cá nhân hiệu quả, từ việc lập ngân sách đến đầu tư.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Tài Chính Tiền Tệ

Tương lai của tài chính tiền tệ sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ với sự thay đổi của nền kinh tế toàn cầu. Sinh viên cần chuẩn bị cho những thay đổi này bằng cách cập nhật kiến thức và kỹ năng liên quan đến tài chính.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Tài Chính

Các xu hướng mới trong tài chính như công nghệ tài chính (Fintech) đang mở ra nhiều cơ hội cho sinh viên trong lĩnh vực tài chính.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Kiến Thức Tài Chính

Kiến thức tài chính sẽ trở thành một yếu tố quan trọng trong việc ra quyết định kinh doanh và đầu tư trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ (Mã môn học: CKT206) được biên soạn bởi tập thể giảng viên Bộ môn Kế toán - Tài chính thuộc Khoa Kinh tế - Xã hội và Nhân văn, Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp, do Th.S Tăng Thúy Liễu làm chủ biên. Tài liệu được ban hành chính thức theo Quyết định số 185/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày 22 tháng 8 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp.

Trong chương trình đào tạo ngành Kế toán trình độ cao đẳng, Lý thuyết Tài chính Tiền tệ giữ vị trí là môn học cơ sở bắt buộc, được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các học phần thuộc khối kiến thức đại cương. Học phần này đóng vai trò cung cấp hệ thống lý luận nền tảng để sinh viên tiếp thu các môn học chuyên môn ngành kế toán tiếp theo.

Mục tiêu học tập (Learning Outcomes) của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện:

• Kiến thức: Trang bị hiểu biết tổng quan về bản chất, chức năng của tài chính và tiền tệ; cơ chế vận hành của ngân sách nhà nước, tài chính doanh nghiệp, thị trường tài chính; các quy luật lưu thông tiền tệ, nguyên nhân lạm phát, các biện pháp kiểm soát lạm phát và hoạt động tín dụng trong nền kinh tế thị trường.
• Kỹ năng: Rèn luyện năng lực tư duy phương pháp luận, giải thích các hiện tượng tài chính - tiền tệ trong thực tế và xử lý các vấn đề chuyên môn thông qua hệ thống câu hỏi thảo luận, bài tập tình huống.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Xây dựng phương pháp học tập kết hợp lý luận với thực tiễn, duy trì thái độ tiếp cận khoa học và nghiêm túc khi xem xét các vấn đề thuộc lĩnh vực kinh tế - tài chính.

Về cấu trúc, giáo trình có tổng thời lượng thực hiện 45 giờ (bao gồm 15 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 2 giờ kiểm tra). Cấu trúc nội dung tiếp cận từ các khái niệm phân phối vĩ mô đến các khâu tài chính thành phần và các biến số tiền tệ trọng yếu.

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình triển khai chương trình môn học gồm 7 chương trọng tâm theo tiến trình logic chặt chẽ:

• Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tài chính (4 giờ): Trình bày hai tiền đề khách quan dẫn đến sự ra đời của tài chính là nền sản xuất hàng hóa - tiền tệ và sự xuất hiện của Nhà nước. Phân tích bản chất của tài chính là sự vận động độc lập tương đối của tiền tệ trong lĩnh vực phân phối. Làm rõ hai chức năng: Chức năng phân phối (phân phối lần đầu và phân phối lại) và Chức năng giám đốc bằng tiền. Khái quát mô hình hệ thống tài chính gồm 4 khâu: Tài chính nhà nước, Tài chính doanh nghiệp, Tài chính trung gian (Bảo hiểm, Tín dụng), và Tài chính hộ gia đình - tổ chức xã hội.
• Chương 2: Ngân sách nhà nước (6 giờ): Định nghĩa Ngân sách nhà nước (NSNN) theo Luật NSNN Việt Nam; xác định 3 đặc điểm bản chất (gắn với quyền lực nhà nước, thuộc sở hữu nhà nước, không hoàn trả trực tiếp). Phân tích nội dung thu NSNN (thuế trực thu, thuế gián thu, phí, lệ phí, thu từ kinh tế nhà nước, vay nợ/viện trợ) và chi NSNN (chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi trả nợ). Mô tả hệ thống NSNN 2 cấp (Trung ương và Địa phương gồm tỉnh, huyện, xã), 4 phương pháp phân phối nguồn thu (thu đủ chi đủ, khoán gọn, dự phần, hỗn hợp) và chu trình ngân sách 3 giai đoạn (Lập - phê chuẩn, Chấp hành, Quyết toán).
• Chương 3: Tài chính doanh nghiệp (9 giờ): Tập trung vào khu vực doanh nghiệp phi tài chính; phân tích khái niệm luồng tiền đi vào - đi ra và các mối quan hệ tài chính nội bộ, đối ngoại. Phân loại và quản lý vốn kinh doanh (vốn cố định, tài sản cố định, vốn lưu động), chi phí sản xuất kinh doanh, giá thành sản phẩm, cơ chế hình thành doanh thu và phân phối lợi nhuận sau thuế.
• Chương 4: Thị trường tài chính: Phân loại cấu trúc thị trường theo công cụ (thị trường nợ, thị trường vốn cổ phần), theo thời gian luân chuyển (thị trường tiền tệ, thị trường vốn), theo quy trình phát hành (thị trường sơ cấp, thị trường thứ cấp). Mô tả các công cụ tài chính và các nhóm chủ thể tham gia (nhà phát hành, nhà đầu tư, tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ).
• Chương 5: Tiền tệ trong nền kinh tế thị trường (10 giờ): Khái quát nguồn gốc, các hình thái tiền tệ (tiền kim loại, tiền giấy, tiền điện tử - electronic money), chế độ lưu thông tiền tệ tại Việt Nam. Phân tích quy luật lưu thông tiền tệ của Karl Marx (1818–1883), xác định khối lượng tiền cần thiết cho lưu thông và kết cấu khối tiền.
• Chương 6: Lạm phát và biện pháp kiểm soát lạm phát (4 giờ): Định nghĩa, phương pháp đo lường, phân loại lạm phát (dự tính được và không dự tính được), nguyên nhân gây lạm phát từ chính sách tiền tệ và tăng cung tiền. Tổng hợp các nhóm giải pháp kiểm soát lạm phát cấp bách và chiến lược.
• Chương 7: Tín dụng trong nền kinh tế thị trường (8 giờ): Bản chất của quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn có thời hạn và có hoàn trả lãi suất; chức năng, vai trò và các hình thức tín dụng chủ yếu trong nền kinh tế.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Hệ thống lý thuyết phân phối: Xây dựng trên cơ sở phân định giữa phân phối lần đầu (tại khu vực sản xuất vật chất nhằm bù đắp chi phí, tiền lương, quỹ bảo hiểm, nghĩa vụ ngân sách) và phân phối lại (trong toàn xã hội nhằm đảm bảo hoạt động của bộ máy quản lý, dịch vụ công cộng và công bằng xã hội).
• Hệ thống nguyên lý lưu thông tiền tệ: Vận dụng quy luật giá trị và quy luật lưu thông tiền tệ của K. Marx, xác lập mối quan hệ giữa tổng giá cả hàng hóa lưu thông với tốc độ lưu thông của đồng tiền để xác định lượng tiền cần thiết.
• Khung thể chế tài chính công và doanh nghiệp: Căn cứ trên hệ thống pháp luật Việt Nam (Luật NSNN 1996, sửa đổi 2002; các luật thuế hiện hành; Luật Doanh nghiệp) để chuẩn hóa các quy trình lập dự toán, quản lý vốn và trích lập các quỹ tiền tệ.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng phân tích và phân loại học thuật: Phân biệt bản chất giữa phạm trù tài chính với tiền tệ, giá cả và tiền lương; phân biệt thuế trực thu và thuế gián thu; phân loại biểu thuế suất cố định, thuế suất lũy tiến từng phần và lũy tiến toàn phần.
• Kỹ năng hạch toán và tính toán cơ sở: Nhận diện kết cấu vốn cố định, vốn lưu động; phân tích cấu thành chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm; xác định các chỉ tiêu tài chính phục vụ chức năng giám đốc bằng tiền.
• Kỹ năng giải thích hiện tượng kinh tế: Sử dụng phương pháp luận tài chính để phân tích cơ chế tạo tiền, nguyên nhân lạm phát, tác động của việc phát hành công trái/trái phiếu kho bạc và phân cấp ngân sách địa phương.

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo tỷ lệ phân bổ thời gian nhấn mạnh vào tính tương tác và tự chủ của người học:

Hạng mục nội dung	Số giờ Lý thuyết	Số giờ Thảo luận, Bài tập	Số giờ Kiểm tra	Tổng số giờ
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tài chính	2	2	0	4
Chương 2: Ngân sách nhà nước	2	4	0	6
Chương 3: Tài chính doanh nghiệp	2	6	1	9
Chương 5: Tiền tệ trong nền kinh tế thị trường	3	7	0	10
Chương 6: Lạm phát và biện pháp kiểm soát	2	2	0	4
Chương 7: Tín dụng trong nền kinh tế thị trường	2	5	1	8
Tổng cộng toàn khóa	15	28	2	45

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Kết hợp thuyết giảng lý thuyết cô đọng (chiếm 33,3% thời lượng) với việc tổ chức thảo luận nhóm, giải quyết câu hỏi tình huống (chiếm 62,2% thời lượng). Cách tiếp cận này yêu cầu người học chủ động suy luận từ các nguyên lý cơ bản để áp dụng vào các tình huống kinh tế cụ thể.
• Bài tập và câu hỏi thảo luận: Cuối mỗi chương đều tích hợp hệ thống câu hỏi định hướng tư duy (ví dụ: Phân tích luận điểm "Bản chất của tài chính là tổng thể các quan hệ tiền tệ", phân biệt quan hệ tài chính hoàn trả có điều kiện trong bảo hiểm, đánh giá tác động của chính sách giảm thuế trong điều kiện ngân sách eo hẹp).
• Phương pháp đánh giá: Gồm đánh giá quá trình thông qua các buổi thảo luận, bài tập trên lớp và 2 bài kiểm tra định kỳ 1 giờ (bố trí tại Chương 3 về Tài chính doanh nghiệp và Chương 7 về Tín dụng), kết hợp với đánh giá kết thúc học phần.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên cần đọc trước đề cương chi tiết từng chương, chuẩn bị nội dung trả lời các câu hỏi ôn tập cuối chương trước khi tham gia các phiên thảo luận trên giảng đường.

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật hệ thống thể chế pháp lý tài chính Việt Nam: Giáo trình chuẩn hóa kiến thức tài chính công theo các văn bản luật: Luật Ngân sách Nhà nước năm 1996 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002; cập nhật đầy đủ hệ thống 10 sắc thuế hiện hành tại Việt Nam (Thuế Xuất nhập khẩu, Thuế Tiêu thụ đặc biệt, Thuế Giá trị gia tăng, Thuế Thu nhập doanh nghiệp, Thuế Thu nhập cá nhân, Thuế Tài nguyên, Thuế Sử dụng đất nông nghiệp, Thuế Nhà đất, Thuế Môn bài, Thuế Bảo vệ môi trường).
• Tích hợp các hình thái tài chính hiện đại: Bổ sung nội dung nghiên cứu về tiền điện tử (electronic money) bên cạnh các hình thái tiền tệ truyền thống (tiền kim loại, tiền giấy) tại Chương 5; mô tả chi tiết cơ chế vận hành của các công cụ nợ, công cụ vốn trên thị trường sơ cấp và thứ cấp tại Chương 4.
• Liên hệ thực tế quản lý vĩ mô: Phân tích quy trình quản lý nợ công thông qua các công cụ trái phiếu chính phủ, tín phiếu kho bạc, trái phiếu công trình, nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và các phương thức phân cấp nguồn thu - nhiệm vụ chi giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương các cấp.

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Tài liệu học tập chính khóa dành cho sinh viên trình độ cao đẳng ngành Kế toán (Mã học phần CKT206) tại Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp có chương trình tương đương.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần trong khối kiến thức giáo dục đại cương trước khi tiếp cận giáo trình này.
• Giảng viên: Sử dụng làm đề cương chuẩn để biên soạn giáo án, phân bổ thời lượng 15 giờ lý thuyết, thiết kế 28 giờ bài tập/thảo luận và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra đánh giá.
• Người tự học và cán bộ chuyên môn: Tài liệu tham khảo cho người học các ngành kinh tế - quản trị kinh doanh cần hệ thống hóa kiến thức nền tảng về cơ chế thu - chi ngân sách, quản trị dòng tiền doanh nghiệp và các nguyên lý tài chính tiền tệ cơ bản.

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên trình độ cao đẳng ngành Kế toán, đồng thời phù hợp làm tài liệu tham khảo cho sinh viên các khối ngành kinh tế - xã hội cần trang bị kiến thức cơ sở về tài chính - tiền tệ.

2. Người học cần đáp ứng kiến thức nền tảng gì trước khi học?

Sinh viên cần tích lũy các học phần thuộc khối kiến thức đại cương theo chương trình đào tạo cao đẳng để nắm được các khái niệm kinh tế - xã hội cơ bản trước khi nghiên cứu học phần CKT206.

3. Giáo trình này có điểm khác biệt gì so với các tài liệu cùng chuyên ngành?

Giáo trình phân bổ dung lượng lớn cho nội dung thực hành và thảo luận (28/45 giờ, chiếm hơn 62% thời lượng môn học), tập trung trực diện vào các định chế tài chính, hệ thống thuế và chu trình quản lý ngân sách đang áp dụng tại Việt Nam.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học nên bám sát mục tiêu kiến thức - kỹ năng ở đầu mỗi chương, nghiên cứu nội dung lý thuyết kết hợp với việc trả lời toàn bộ hệ thống câu hỏi thảo luận và bài tập được cung cấp ở cuối chương 1, chương 2, chương 3, chương 5 và chương 6.

5. Giáo trình có tích hợp các tài liệu bổ trợ nào không?

Giáo trình tích hợp sẵn danh mục mục tiêu môn học, bảng phân bổ thời gian chi tiết cho từng chương/mục, hệ thống sơ đồ tổ chức hệ thống tài chính, sơ đồ hệ thống NSNN và bộ câu hỏi ôn tập sau mỗi chương.

Kết luận

Giáo trình Lý thuyết Tài chính Tiền tệ của Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp xác lập hệ thống kiến thức cơ sở toàn diện về các quan hệ phân phối giá trị, cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia, cơ chế lưu thông tiền tệ và tín dụng trong nền kinh tế thị trường.

Lộ trình học tập được định hình khoa học: bắt đầu từ các khái niệm đại cương (Chương 1), đi qua các khâu tài chính trụ cột gồm NSNN và Tài chính doanh nghiệp (Chương 2, 3), phân tích môi trường luân chuyển vốn và phương tiện thanh toán (Chương 4, 5, 7), và kết thúc bằng việc xem xét các hiện tượng mất cân đối vĩ mô cùng biện pháp điều tiết (Chương 6). Nội dung giáo trình gắn liền với các căn cứ pháp lý hiện hành như Luật NSNN, các văn bản quy phạm về thuế và nguyên lý tiền tệ của K. Marx.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về tài chính Chương 2: Ngân sách nhà nước Chương 3: Tài chính doanh nghiệp Chương 4: Thị trường tài chính Chương 5: Tiền tệ trong nền kinh tế thị trường Chương 6: Lạm phát và biện pháp kiểm soát lạm phát Tập thể tác giả đã có nhiều cố gắng trong biên soạn, song không thể tránh khỏi những khiếm khuyết, đồng thời Tài chính – tiền tệ là những lĩnh vực rất rộng lớn và phức tạp nên việc thiếu sót trong quá trình biên soạn là khó tránh khỏi, rất mong sự góp ý chân thành của bạn đọc để lần tái bản sau giáo trình sẽ được hoàn thiện hơn. Đồng Tháp,ngày 20 tháng 07 năm 2017 Chủ biên iii Th.S Tăng Thúy Liễu MỤC LỤC Trang LỜI GIỚI THIỆU. iii CHƢƠNG 1. 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH.

Sự ra đời và phát triển của tài chính. Tiền đề sản xuất hàng hóa- tiền tệ. Sự ra đời và tồn tại của Nhà nƣớc. Bản chất của tài chính.

Chức năng của tài chính. Chức năng tập trung và phân phối nguồn lực tài chính .Chức năng giám đốc. Hệ thống tài chính. Khái niệm về hệ thống tài chính.

Khái quát nhiệm vụ của các khâu trong hệ thống tài chính. Vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trƣờng. Công cụ phân phối tổng sản phẩm quốc dân. Công cụ quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

14 CÂU HỎI CHƢƠNG 1. 16 NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của Ngân sách nhà nƣớc. Khái niệm Ngân sách nhà nƣớc.

Đặc điểm của Ngân sách nhà nƣớc. Vai trò của Ngân sách nhà nƣớc. Nội dung hoạt động chủ yếu của Ngân sách nhà nƣớc. Thu ngân sách Nhà nƣớc.

Chi ngân sách Nhà nƣớc:. Tổ chức hệ thống NSNN và phân cấp NSNN ở Việt Nam. Tổ chức hệ thống NSNN:. Phân cấp NSNN:.

Chu trình quản lý NSNN. Hình thành NSNN. Chấp hành NSNN .3 Quyết toán NSNN:. 34 CÂU HỎI CHƢƠNG 2.

37 TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP. Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp. Khái niệm tài chính doanh nghiệp. Đặc điểm của tài chính doanh nghiệp.

Vai trò của tài chính doanh nghiệp. Vốn kinh doanh của các doanh nghiệp. Vốn cố định và tài sản cố định. Chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm.

Chi phí sản xuất kinh doanh. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh. Giá thành sản phẩm của doanh nghiệp. Doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp.

50 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 3. 52 THỊ TRƢỜNG TÀI CHÍNH. Khái niệm và vai trò của thị trƣờng tài chính. Khái niệm thị trƣờng tài chính.

Vai trò của thị trƣờng tài chính. Cấu trúc của thị trƣờng tài chính. Thị trƣờng nợ và thị trƣờng vốn cổ phần. Thị trƣờng sơ cấp và thị trƣờng thứ cấp.

Thị trƣờng tiền tệ và thị trƣờng vốn. Các công cụ của thị trƣờng tài chính. Các công cụ lƣu thông trên thị trƣờng tiền tệ. Các công cụ lƣu thông trên thị trƣờng vốn.

Chủ thể tham gia trên thị trƣờng tài chính. Các nhà phát hành. Các nhà cung cấp dịch vụ hỗ trợ. 73 TIỀN TỆ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƢỜNG.

Nguồn gốc ra đời và khái niệm về tiền tệ. Nguồn gốc ra đời của tiền tệ .2 Khái niệm tiền tệ. 74 2 Chức năng và vai trò của tiền tệ .1 Chức năng của tiền tệ .2 Vai trò của tiền tệ. Các hình thái tiền tệ.

Tiền điện tử (electronic money). Chế độ lƣu thông tiền tệ. Chế độ lƣu thông tiền kim loại (tiền đúc). Chế độ lƣu thông tiền dấu hiệu (tiền giấy).

Chế độ lƣu thông tiền Việt Nam. Quy luật lƣu thông tiền tệ.1 Nội dung quy luật: K-Marx (1818-1883). Cung cầu tiền tệ. Kết cấu khối lƣợng tiền trong lƣu thông.

Khối lƣợng tiền cần thiết cho lƣu thông. 94 CÂU HỎI CHƢƠNG 5. 97 LẠM PHÁT VÀ BIỆN PHÁP KIỂM SOÁT LẠM PHÁT. Khái niệm về lạm phát.

Đo lƣờng lạm phát. Các loại lạm phát. Nguyên nhân gây ra lạm phát. Hậu quả của lạm phát.

Lạm phát có thể dự tính đƣợc. Lạm phát không thể dự tính đƣợc. Chính sách tiền tệ của lạm phát. Tác động của tăng cung tiền tới lạm phát.

Tại sao xảy ra chính sách tiền tệ lạm phát. Các biện pháp kiềm chế lạm phát. Những biện pháp cấp bách. Những biện pháp chiến lƣợc.

112 CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG 6. 114 vii CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ Mã môn học: CKT206 Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ; (Lý thuyết: 15 giờ; thảo luận, bài tập: 28 giờ; Kiểm tra: 2 giờ) I. Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: Môn học Lý thuyết tài chính tiền tệ thuộc nhóm các môn học cơ sở đƣợc bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn học đại cƣơng. - Tính chất: Môn học lý thuyết tài chính tiền tệ cung cấp những kiến thức cơ bản, nền tảng về tài chính tiền tệ làm cơ sở cho SV nhận thức các môn học chuyên môn của nghề.

Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: + Hiểu đƣợc những vấn đề chung về tài chính tiền tệ + Biết đƣợc ngân sách nhà nƣớc + Năm đƣợc tài chính doanh nghiệp + Biết đƣợc thị trƣờng tài chính + Hiểu đƣợc tiền tệ trong nền kinh tế thị trƣờng + Biết đƣợc lạm phát và các biện pháp kiểm soát lạm phát + Vận dụng đƣợc tín dụng trong nền kinh tế thị trƣờng. - Về kỹ năng: + Xử lý đƣợc các vấn đề về hoạt động tài chính tiền tệ trên góc độ phƣơng pháp luận thông qua các câu hỏi thảo luận, câu hỏi ôn tập trong quá trình học tập môn học + Sử dụng kiến thức đã đƣợc nghiên cứu làm cơ sở cho việc nhận thức, học tập các môn chuyên môn của nghề và ứng dụng có hiệu quả vào hoạt động thực tiễn sau này. viii - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Có ý thức học tập theo phƣơng pháp biết suy luận, kết hợp lý luận với thực tiễn + Có thái độ nghiêm túc, cách tiếp cận khoa học khi xem xét một vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính tiền tệ. Nội dung môn học: 1.

Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian (giờ) Thực hành, thí Số TT Tên chƣơng, mục Lý Kiểm Tổng số nghiệm, thảo thuyết tra luận, bài tập 1 Chƣơng 1: Những vấn đề cơ 4 2 2 bản về tài chính 1.1 Sự ra đời và phát triển của tài chính.2 Bản chất của tài chính 1.3 Chức năng của tài chính.4 Hệ thống tài chính 1.5 Vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trƣờng. 2 Chƣơng 2: Ngân sách nhà nƣớc 6 2 4 2.1 Khái niệm, đặc điểm và vai trò của NSNN 2. Nội dung hoạt động chủ yếu của ngân sách Nhà nƣớc 2.3 Tổ chức hệ thống NSNN và phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam 2. Chu trình quản lý NSNN 3 Chƣơng 3: Tài chính doanh 9 2 6 1 nghiệp.1 Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp ix 3.2 Vốn kinh doanh của DN.3 Chi phí sản xuất kinh doanh và giá thành sản phẩm.4 Doanh thu và lợi nhuận trong doanh nghiệp.

4 Chƣơng 4: Thị trƣờng tài chính. Khái niệm và vai trò của thị trƣờng tài chính 4. Cấu trúc của thị trƣờng tài chính 4.Các công cụ của thị trƣờng tài chính 4. Chủ thể tham gia thị trƣờng tài chính 5 Chƣơng 5: Tiền tệ trong nền 10 3 7 kinh tế thị trƣờng.1 Nguồn gốc ra đời và khái niệm về tiền tệ.2 Chức năng và vai trò của tiền tệ.3 Các hình thái tiền tệ 5.4 Chế độ lƣu thông tiền tệ 5.5 Quy luật lƣu thông tiền tệ.

6 Chƣơng 6: Lạm phát và biện 4 2 2 pháp kiểm soát lạm phát 6. Khái niệm về lạm phát 6. Nguyên nhân gây ra lạm phát 6. Hậu quả của lạm phát 6.

Chính sách tiền tệ của lạm phát 6. Các biện pháp kiềm chế lạm phát 7 Chƣơng 7: Tín dụng trong nền 8 2 5 1 kinh tế thị trƣờng 7.1 Sự ra đời và bản chất của tín dụng .2 Chức năng và vai trò của tín dụng.3 Các hình thức tín dụng. x Cộng 45 15 28 2 xi CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH Giới thiệu: Hiểu đƣợc những vấn đề cơ bản về tài chính, phân tích đƣợc chức năng và bản chất của tài chính, phân tích đƣợc mối quan hệ giữa các khâu trong hệ thống tài chính. Mục tiêu: - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc sự ra đời và phát triển của tài chính, Bản chất của tài chính, chức năng của tài chính, vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trƣờng.

+ Mô tả đƣợc hệ thống tài chính của Việt Nam. + Phát biểu Vai trò của tài chính trong nền kinh tế thị trƣờng. - Về kỹ năng: + Phân tích đƣợc sự ra đời và phát triển của tài chính chức năng và bản chất của tài chính. + Phân tích đƣợc mối quan hệ giữa các khâu trong hệ thống tài chính.

Sự ra đời và phát triển của tài chính Hoạt động của tài chính gắn liền với đời sống kinh tế - xã hội, tuy nhiên tài chính không xuất hiện cùng lúc với con ngƣời trên trái đất. Trƣớc hết, tài chính là một phạm trù kinh tế vì hoạt động của tài chính là hoạt động phân phối - một mặt của quan hệ sản xuất. Tài chính cũng đồng thời là một phạm trù lịch sử vì quá trình nghiên cứu cho thấy tài chính chỉ ra đời, tồn tại và phát triển theo những điều kiện nhất định, hơn nữa bản thân phạm trù kinh tế cũng mang tính lịch sử. Qua việc tổng kết các quá trình phát sinh, phát triển của tài chính gắn liền với nhiều hình thái kinh tế - xã hội khác nhau cho phép xác định tài chính ra đời, tồn tại và phát triển gắn liền với nền sản xuất hàng hóa và hoạt động của Nhà nƣớc.

Nói cách khác, các tiền đề cho sự ra đời, tồn tại và phát triển của tài chính là nền sản xuất hàng hóa - tiền tệ và Nhà Nƣớc. Tiền đề sản xuất hàng hóa- tiền tệ Đây là tiền đề mang tính chất khách quan, có ý nghĩa quyết định đối với sự ra đời, tồn tại và phát triển của tài chính.