Giáo Trình Luật Hiến Pháp Việt Nam Của Thái Vĩnh Thắng Và Tô Văn Hòa

Giáo trình luật học về luật hiến pháp việt nam thái vĩnh thắng tô văn hòa, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến thức từ cơ bản đến nâng cao.

• Tác giả: Thái Vĩnh Thắng
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến Pháp
• Đề tài: Giáo Trình Luật Hiến Pháp Việt Nam
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA LUẬT HIẾN PHÁP
• 1.1. Ngành Luật Hiến Pháp
• 1.1.1. Đối tượng điều chỉnh của ngành luật hiến pháp
• 1.1.2. Phương pháp điều chỉnh của ngành luật hiến pháp
• 1.1.3. Quy phạm pháp luật của ngành luật hiến pháp
• 1.1.4. Định nghĩa ngành luật hiến pháp
• 1.1.5. Hệ thống ngành luật hiến pháp
• 1.1.6. Nguồn của ngành luật hiến pháp
• 1.1.7. Vị trí của ngành luật hiến pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam
• 1.1.8. Vai trò của ngành luật hiến pháp trong xã hội
• 1.1.9. Luật hiến pháp và chính trị
• 1.2. Khoa học Luật Hiến Pháp
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu của khoa học luật hiến pháp
• 1.2.2. Phương pháp nghiên cứu của khoa học luật hiến pháp
• 1.2.3. Hệ thống khoa học luật hiến pháp
• 1.2.4. Mối liên hệ giữa khoa học luật hiến pháp và các ngành khoa học pháp lý khác
• 1.2.5. Khoa học luật hiến pháp Việt Nam và khoa học luật hiến pháp của thế giới
• 1.3. Môn học Luật Hiến Pháp

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Giáo Trình Luật Hiến Pháp Việt Nam

Giáo Trình Luật Hiến Pháp Việt Nam do Thái Vĩnh Thắng và Tô Văn Hòa biên soạn là tài liệu học tập quan trọng dành cho sinh viên ngành luật. Giáo trình này được Hội đồng nghiệm thu của Trường Đại học Luật Hà Nội thông qua và xuất bản năm 2022. Nội dung giáo trình tập trung vào các khái niệm cơ bản, nguyên tắc và quy định của Luật Hiến Pháp, đặc biệt là những thay đổi quan trọng qua các thời kỳ, nhất là từ Hiến pháp năm 2013.

1.1. Mục đích và đối tượng

Giáo trình nhằm cung cấp kiến thức nền tảng về Luật Hiến Pháp, giúp sinh viên hiểu rõ các quy định pháp luật cơ bản, đặc biệt trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội. Đối tượng chính của giáo trình là sinh viên đại học ngành luật, các nhà nghiên cứu và những người quan tâm đến hệ thống pháp luật Việt Nam.

1.2. Cấu trúc giáo trình

Giáo trình được chia thành các chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của Luật Hiến Pháp. Các chương đầu tiên giới thiệu các khái niệm cơ bản, trong khi các chương sau đi sâu vào các quy định cụ thể về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân.

II. Nội dung chính của Giáo Trình Luật Hiến Pháp

Giáo trình tập trung vào ba nhóm nội dung chính: ngành Luật Hiến Pháp, khoa học Luật Hiến Pháp và môn học Luật Hiến Pháp. Mỗi nhóm nội dung được phân tích chi tiết, giúp người học hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của Luật Hiến Pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

2.1. Ngành Luật Hiến Pháp

Ngành Luật Hiến Pháp điều chỉnh các quan hệ xã hội cơ bản và quan trọng nhất trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội. Đối tượng điều chỉnh của ngành này bao gồm các quan hệ liên quan đến quyền lực nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cũng như tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Giáo trình nhấn mạnh tính độc lập của ngành Luật Hiến Pháp trong hệ thống pháp luật.

2.2. Khoa học Luật Hiến Pháp

Khoa học Luật Hiến Pháp nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến Luật Hiến Pháp. Giáo trình phân tích các phương pháp nghiên cứu, hệ thống khoa học và mối liên hệ giữa khoa học Luật Hiến Pháp với các ngành khoa học pháp lý khác. Điều này giúp người học có cái nhìn toàn diện về vai trò của Luật Hiến Pháp trong đời sống pháp lý.

III. Phương pháp điều chỉnh của Luật Hiến Pháp

Giáo trình phân tích các phương pháp điều chỉnh của Luật Hiến Pháp, bao gồm phương pháp xác lập nguyên tắc chung, phương pháp trao quyền, phương pháp cấm và phương pháp bắt buộc. Các phương pháp này được áp dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội cơ bản, đảm bảo tính hiệu quả của pháp luật.

3.1. Phương pháp xác lập nguyên tắc chung

Phương pháp này được sử dụng để thiết lập các nguyên tắc cơ bản cho các chủ thể tham gia vào các quan hệ xã hội. Ví dụ, Hiến pháp năm 2013 quy định: 'Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân'. Đây là nguyên tắc cơ bản trong lĩnh vực chính trị.

3.2. Phương pháp trao quyền và cấm

Phương pháp trao quyền được sử dụng để quy định quyền hạn của các cơ quan nhà nước, trong khi phương pháp cấm nhằm bảo vệ các quyền tự do cơ bản của công dân. Ví dụ, Hiến pháp quy định: 'Không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý'.

IV. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Giáo trình Luật Hiến Pháp Việt Nam không chỉ là tài liệu học tập mà còn có giá trị thực tiễn cao. Nó cung cấp kiến thức nền tảng giúp sinh viên và nhà nghiên cứu hiểu rõ các quy định pháp luật, đồng thời áp dụng vào thực tiễn công việc. Giáo trình cũng là nguồn tham khảo quan trọng cho các cơ quan nhà nước trong việc xây dựng và thực thi pháp luật.

4.1. Giá trị học thuật

Giáo trình là công trình nghiên cứu khoa học có giá trị, đóng góp vào sự phát triển của ngành Luật Hiến Pháp tại Việt Nam. Nó cung cấp cái nhìn toàn diện về các vấn đề lý luận và thực tiễn, giúp người học nắm vững kiến thức cơ bản và nâng cao.

4.2. Ứng dụng thực tiễn

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn hướng dẫn cách áp dụng các quy định pháp luật vào thực tiễn. Điều này giúp sinh viên và nhà nghiên cứu có thể vận dụng kiến thức vào công việc thực tế, đặc biệt trong lĩnh vực tư vấn pháp luật và xây dựng chính sách.

Nội dung chính

BÁO CÁO THƯ MỤC HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Tái bản lần thứ tư, năm 2022) do Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức biên soạn và được Nhà xuất bản Tư pháp ấn hành theo Giấy phép xuất bản số 1023-2022/CXBIPH/03-107/TP. Công trình được Hội đồng nghiệm thu giáo trình Trường Đại học Luật Hà Nội (thành lập theo Quyết định số 2283/QĐ-ĐHLHN ngày 28 tháng 7 năm 2017) thông qua ngày 18 tháng 8 năm 2017 và Hiệu trưởng cho phép xuất bản theo Quyết định số 2376/QĐ-ĐHLHN ngày 03 tháng 8 năm 2018. Giáo trình do GS. Thái Vĩnh Thắng và PGS. Tô Văn Hòa đồng chủ biên, với sự tham gia biên soạn của tập thể giảng viên: GS. Lê Minh Tâm, TS. Phạm Quý Tỵ, TS. Lê Hữu Thể, ThS. Nguyễn Thị Phương, ThS. Nguyễn Văn Thái, ThS. Phạm Thị Tình, GVC. Lưu Trung Thành và GV. Phạm Đức Bảo.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               HỘI ĐỒNG NGHIỆM THU TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI                      |
|                  (Quyết định số 2283/QĐ-ĐHLHN ngày 28/7/2017)                     |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|                  GIÁO TRÌNH LUẬT HIẾN PHÁP VIỆT NAM (TÁI BẢN LẦN THỨ TƯ)          |
|                   Đồng chủ biên: GS. Thái Vĩnh Thắng - PGS. Tô Văn Hòa            |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
| Ngành luật LHP  |               |  Khoa học LHP   |               |   Môn học LHP   |

Về vị trí trong chương trình đào tạo, Luật Hiến pháp là môn học pháp lý chuyên ngành bắt buộc thuộc khối kiến thức cơ sở ngành trong chương trình đào tạo Cử nhân Luật. Môn học cung cấp hệ thống tri thức nền tảng làm tiền đề để người học tiếp cận các bộ môn khoa học pháp lý chuyên ngành khác trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc trang bị cho sinh viên hệ thống lý luận cơ bản về hiến pháp và ngành luật hiến pháp; làm rõ bản chất của chế độ chính trị, địa vị pháp lý của con người và công dân, các chính sách kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại; cùng nguyên tắc tổ chức và phương thức vận hành của bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng dựa trên sự phân định rõ ràng giữa ba bình diện: ngành luật, khoa học pháp lý và môn học. Giáo trình tiếp cận trực tiếp nội dung tư tưởng của Hiến pháp năm 2013 và các luật tổ chức bộ máy nhà nước hiện hành, kế thừa lịch sử biên soạn từ năm 1991 (tiền thân là Giáo trình Luật Nhà nước Việt Nam).

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             HỆ THỐNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM
                             
                                   / \
                                  / L \          <- Ngành Luật Hiến pháp (Đỉnh tháp - Chủ đạo)
                                 /  H  \
                                /   P   \
                            / Luật Dân sự   \
                           /  Luật Hình sự   \   <- Các ngành luật chuyên ngành (Đáy tháp)
                          /  Luật Hành chính  \
                         /   Luật Tố tụng...   \

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 17 chương chuyên sâu, tiêu biểu gồm các cụm chủ đề:

• Chương I: Những khái niệm cơ bản của Luật Hiến pháp (PGS. Tô Văn Hòa): Trình bày 3 phạm trù: Ngành Luật Hiến pháp, Khoa học Luật Hiến pháp và Môn học Luật Hiến pháp; phân tích 3 nhóm đối tượng điều chỉnh, 4 phương pháp điều chỉnh, đặc trưng quy phạm hiến pháp, 3 nguyên tắc bao trùm và hệ thống nguồn.
• Chương II: Những vấn đề cơ bản về Hiến pháp (GS. Thái Vĩnh Thắng): Phân tích nguồn gốc thuật ngữ Constitutio, 4 đặc trưng cốt lõi của Hiến pháp, tiến trình 7 giai đoạn phát triển lập hiến thế giới theo học thuyết của GS. Jon Elster, cấu trúc - phân loại hiến pháp, quy trình lập hiến và 4 mô hình cơ quan bảo hiến.
• Chương III - Chương VIII (GS. Thái Vĩnh Thắng, GS. Lê Minh Tâm, TS. Lê Hữu Thể, GVC. Lưu Trung Thành): Hệ thống hóa lịch sử lập hiến Việt Nam qua các bản Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013; luận giải chế định Chế độ chính trị; Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; các chính sách kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học - công nghệ, quốc phòng - an ninh, đối ngoại; Chế độ bầu cử.
• Chương IX - Chương XVII (PGS. Tô Văn Hòa, TS. Phạm Quý Tỵ, ThS. Phạm Thị Tình, ThS. Nguyễn Văn Thái, ThS. Nguyễn Thị Phương, GV. Phạm Đức Bảo): Khảo cứu thiết chế tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước: Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, Chính quyền địa phương và các Cơ quan hiến định độc lập (Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước).

Progression logic của giáo trình vận hành tuần tự: Khởi đầu từ lý luận nhận thức luận và nguồn pháp luật $\rightarrow$ Khái quát học thuyết lập hiến và lịch sử $\rightarrow$ Đi sâu vào các chế định nền tảng (chính trị, quyền con người, chính sách vĩ mô) $\rightarrow$ Cụ thể hóa cấu trúc tổ chức quyền lực nhà nước từ trung ương đến địa phương và các thiết chế hiến định độc lập.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nền tảng (Fundamental theories): Dựa trên luận điểm triết học Mác - Lênin về bản chất con người là "tổng hòa những mối quan hệ xã hội" (Karl Marx toàn tập, tập 3); lý luận nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; học thuyết phân quyền và kiểm soát quyền lực; tiếp thu có chọn lọc các lý thuyết lập hiến thế giới của Philippe Ardant, B. Kavanagh, M. Peele, M. Hauriou, Georges Burdeau.
• Nguyên tắc cốt lõi (Core principles):
  1. Nguyên tắc chủ quyền nhân dân: Đặt con người vào vị trí trung tâm (Khoản 2 Điều 2 và Điều 3 Hiến pháp 2013).
  2. Nguyên tắc Nhà nước pháp quyến XHCN: Tôn trọng tính tối cao của pháp luật và bảo đảm quyền con người (Điều 2 Hiến pháp 2013).
  3. Nguyên tắc bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc: Không phân biệt đối xử và thực thi chính sách ưu tiên phát triển (Điều 5 Hiến pháp 2013).
• Mô hình khung (Essential frameworks): Mô hình hệ thống hóa pháp luật dạng "kim tự tháp" với Luật Hiến pháp ở vị trí đỉnh tháp; cấu trúc quy phạm pháp luật hiến pháp gồm 2 bộ phận (giả định và quy định), chuyển giao phần chế tài sang các đạo luật chuyên ngành; 4 mô hình cơ quan bảo hiến trên thế giới (Tòa án hiến pháp, Hội đồng hiến pháp, Tòa án tư pháp, Mô hình nhân dân và cơ quan lập hiến).

|                                4 MÔ HÌNH CƠ QUAN BẢO HIẾN                                   |
|  Tòa án hiến pháp        |  Hội đồng hiến pháp      |  Tòa án tư pháp          |  Cơ quan   |
|  (Constitutional Court)  |  (Constitutional Council)|  (Judicial Review)       |  lập hiến  |

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật pháp lý (Technical skills): Kỹ năng tra cứu, nhận diện, dẫn chiếu và giải thích hệ thống nguồn của Luật Hiến pháp (Hiến pháp, Luật tổ chức, Pháp lệnh, Nghị quyết của Quốc hội/UBTVQH).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích quy phạm mang tính nguyên tắc (declaration rules), phân biệt cơ chế điều chỉnh quyền uy (trao quyền, cấm đoán, bắt buộc) và đánh giá tính hợp hiến của văn bản quy phạm pháp luật dưới luật.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận dụng các quy phạm hiến định để giải quyết mâu thuẫn thẩm quyền giữa các cơ quan công quyền; bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong các giai đoạn tố tụng tư pháp và quan hệ hành chính.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                               MÔ HÌNH PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH LHP
                               

• Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp luật học kinh điển (phân tích cấu trúc quy phạm, văn bản quy phạm pháp luật thực định) với phương pháp so sánh luật học và phương pháp duy vật biện chứng - lịch sử.
• Bài tập và nghiên cứu tình huống (Case studies & Exercises): Giáo trình sử dụng các điều khoản hiến định cụ thể để phân tích tình huống thực tế:
  • Tình huống quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, đời sống riêng tư: Khoản 2 Điều 21, Khoản 2 Điều 22 Hiến pháp 2013.
  • Tình huống mở rộng quyền tự do kinh doanh: Đối chiếu Điều 57 Hiến pháp 1992 ("theo quy định của pháp luật") với Điều 33 Hiến pháp 2013 ("trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm").
  • Tình huống quyền bào chữa trong tố tụng hình sự: Đối chiếu Điều 132 Hiến pháp 1992 (chỉ áp dụng cho bị cáo) với Khoản 4 Điều 31 Hiến pháp 2013 (áp dụng cho người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử).
• Định hướng câu hỏi thảo luận: Cuối mỗi chương đều có hệ thống câu hỏi tổng hợp (ví dụ Chương I gồm 6 câu hỏi định hướng thảo luận về đối tượng điều chỉnh, đặc điểm QPPL, vị trí ngành luật chủ đạo, vai trò kiểm chế quyền lực và mối quan hệ giữa Luật Hiến pháp với chính trị).
• Phương pháp đánh giá và tự học: Đánh giá thông qua khả năng phân tích lý luận, giải thích bản chất quy phạm hiến pháp và xử lý bài tập tình huống lập hiến; người học tự nghiên cứu qua việc đối chiếu quy định Hiến pháp với hệ thống luật chuyên ngành (Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tổ chức TAND, Luật Tổ chức VKSND).

---

Điểm nổi bật và cập nhật

                                  TIẾN TRÌNH LẬP HIẾN VIỆT NAM
                                  
   (Nhà nước DCND)     (Xây dựng CNXH)   (Kế hoạch tập trung)  (Kinh tế thị trường)  (Nhà nước pháp quyền)

• Cập nhật văn bản pháp luật mới: Phiên bản tái bản lần thứ tư cập nhật toàn diện các đạo luật được ban hành nhằm cụ thể hóa Hiến pháp năm 2013:
  • Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014;
  • Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015;
  • Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014;
  • Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014;
  • Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015;
  • Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015;
  • Luật Báo chí năm 2016.
• Bổ sung thiết chế mới: Tích hợp nội dung nghiên cứu về các Cơ quan hiến định độc lập (Hội đồng bầu cử quốc gia và Kiểm toán nhà nước tại Chương XVII) - nhóm thiết chế mới được hiến định trong tổ chức bộ máy nhà nước Việt Nam.
• Tích hợp tri thức lập hiến quốc tế: Đưa vào phân loại 7 giai đoạn phát triển lịch sử hiến pháp thế giới của GS. Jon Elster (từ Hiến pháp Hoa Kỳ 1787, Ba Lan 1791 đến làn sóng lập hiến Đông Âu và các nước XHCN sau năm 1989 - 1991); phân tích 4 mô hình cơ quan bảo hiến quốc tế để làm sáng tỏ cơ chế bảo vệ hiến pháp.
• Ứng dụng thực tiễn: Phân tích rõ chức năng kiểm chế quyền lực của Hiến pháp, ngăn ngừa sự tha hóa quyền lực công và bảo vệ quyền con người, quyền công dân trước sự xâm lấn từ phía cơ quan công quyền.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

|                                    ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG                                        |
|      BẬC ĐÀO TẠO         |       ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT|             MỤC ĐÍCH SỬ DỤNG          |
| Sinh viên Cử nhân Luật   | Lý luận chung về nhà nước| Học phần bắt buộc, xây dựng kiến thức |
| (Năm thứ nhất / Năm hai) | và pháp luật             | nền tảng về hệ thống pháp luật        |
| Học viên Cao học / NCS   | Cử nhân Luật             | Tài liệu tham khảo khung lý thuyết    |
| chuyên ngành LHP - HÀNH CHÍNH                       | và mở rộng các vấn đề tranh luận      |
| Giảng viên ngành Luật    | Nghiên cứu chuyên sâu    | Thiết kế đề cương bài giảng, xây dựng |
|                          |                          | câu hỏi thi và bài tập tình huống     |
| Cán bộ công quyền,       | Thực tiễn pháp lý        | Tra cứu thẩm quyền, giới hạn quyền    |
| Luật sư, Pháp chế doanh nghiệp                      | lực và căn cứ hợp hiến thực thi       |

• Sinh viên đại học: Phục vụ trực tiếp sinh viên năm thứ nhất và năm thứ hai thuộc các ngành: Luật học, Luật Kinh tế, Luật Thương mại quốc tế, Luật Quốc tế, Quản lý nhà nước.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành học phần Lý luận chung về nhà nước và pháp luật để nắm vững các khái niệm công cụ: quy phạm pháp luật, quan hệ pháp luật, đối tượng và phương pháp điều chỉnh, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
• Giảng viên: Dùng làm giáo trình chuẩn mực để xây dựng đề cương môn học, biên soạn kế hoạch bài giảng, thiết kế ngân hàng đề thi và định hướng hoạt động thảo luận trên lớp.
• Nghiên cứu và thực hành nghề nghiệp: Là tài liệu tham khảo cho học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính; đồng thời hỗ trợ cán bộ trong bộ máy nhà nước (Đại biểu Quốc hội, Đại biểu HĐND, công chức cơ quan hành chính, thẩm phán, kiểm sát viên) tra cứu thẩm quyền, nguyên tắc tổ chức quyền lực và chuẩn mực bảo đảm quyền con người.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên đại học chuyên ngành Luật. Đồng thời, giáo trình là tài liệu tham khảo chuyên môn cho học viên sau đại học, giảng viên, nghiên cứu viên pháp lý và cán bộ làm việc trong hệ thống cơ quan nhà nước.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần tích lũy tri thức từ học phần Lý luận chung về nhà nước và pháp luật, bao gồm các khái niệm: bộ máy nhà nước, nguồn pháp luật, quy phạm pháp luật, cấu trúc quy phạm (giả định, quy định, chế tài) và các phương pháp điều chỉnh pháp luật.

3. Điểm phân biệt cốt lõi của giáo trình này với các tài liệu khác là gì?

Giáo trình do Hội đồng khoa học Trường Đại học Luật Hà Nội nghiệm thu, bám sát các chế định của Hiến pháp năm 2013 và các đạo luật tổ chức bộ máy ban hành từ 2014 - 2016. Sách phân tích sâu sắc bản chất quy phạm hiến pháp (chủ yếu gồm 2 bộ phận, gửi chế tài sang ngành luật khác) và bổ sung chương riêng về Cơ quan hiến định độc lập.

                    QUY PHẠM PHÁP LUẬT HIẾN PHÁP

4. Phương pháp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất?

Người học cần đọc kết hợp từng chương lý luận với việc tra cứu trực tiếp các điều khoản trong văn bản Hiến pháp năm 2013; giải quyết 6 câu hỏi hướng dẫn ôn tập cuối mỗi chương; đối chiếu các quy định mang tính nguyên tắc của Hiến pháp với các bộ luật chuyên ngành tương ứng.

5. Những tài liệu văn bản quy phạm pháp luật nào bắt buộc phải đọc kèm?

Người học cần sử dụng đồng thời:

• Văn bản Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013;
• Các luật về tổ chức bộ máy: Luật Tổ chức Quốc hội 2014, Luật Tổ chức Chính phủ 2015, Luật Tổ chức TAND 2014, Luật Tổ chức VKSND 2014, Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, Luật Bầu cử ĐBQH và ĐBHĐND 2015;
• Giáo trình Lý luận chung về nhà nước và pháp luật (Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Tư pháp, 2016).

---

Kết luận

Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Tư pháp, 2022) xác lập hệ thống tri thức chuẩn mực về cơ sở lý luận lập hiến, chế độ chính trị, địa vị pháp lý của công dân và mô hình tổ chức quyền lực nhà nước tại Việt Nam. Công trình thể hiện rõ vị trí chủ đạo của Luật Hiến pháp trong hệ thống pháp luật quốc gia.

Lộ trình học tập đề xuất:

[Khái niệm & Nguồn LHP]
[Học thuyết Hiến pháp & Lịch sử lập hiến VN]
[Chế độ chính trị, Quyền con người & Chính sách vĩ mô]
[Thiết chế Bộ máy Nhà nước & Cơ quan hiến định độc lập]
[Chuyển tiếp nghiên cứu: Luật Hành chính, Hình sự, Dân sự, Tố tụng]

Nguồn tư liệu hoàn thiện môn học bao gồm toàn văn Hiến pháp năm 2013, các luật tổ chức cơ quan nhà nước hiện hành và các công trình nghiên cứu lý luận pháp lý kinh điển được viện dẫn trong danh mục tài liệu tham khảo của giáo trình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

vffpj? TRUING DAI HOC LUAT HA NOI ■ ■ ■ GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP VIET NAM (Tai ban i£n thu> tuj NHA XUAT BAN Ttf PHAP GIAO TRINH luAt hien phAp Vi ET NAM Gido trinh nay da dtfcfc Hoi dong nghiem fhu gido trinh Trtidng Dai hoc Luat Ha Noi (thanh lap theo Quyet dinh so 2283/QD-DHLHN ngdy 28 thdng 7nam 2017 cua Hieu trtfdng Trtidng Dai hoc Luat Hd Noi) dong y thong qua ngdy 18 thdng 8 nam 2017 vd ditcfc Hieu trdcfng Trtidng Dai hoc Luat Ha Noi cho phep xudt ban theo Quyet dinh so 2376/QD-DHLHN ngdy 03 thdng 8 nam 2018. Ma so: TPG/K - 22 - 42 1023-2022/CXBIPH/03-107/TP TRLsONG DAI HOC LUAT HA N6l ■ ■ • ■ GIAO TRINH 4IEN PHAP VIET NAM (Tai ban l£n the? tuj DAI HQC NGAN HANG TP. HO CHI MINH THU vien bti COfJGZ. NHA XUAT BAN Tlf PHAP HA NQI - 2022 Chu bien GS.

THAI VINH THANG PGS. TO VAN hoA Tap the tac gia GS. THAI VINH THANG Chuang II, III, V, VI, VII, VIII GS. LE MINH TAM Chuang IV PGS.

TO VAN HOA Chuang I, IX, X, XIV, XVI, XVII, XI , TS. PHAM QUY TY Chuang XII TS. LE HUH THE Chuang V ThS. NGUYEN THI PHUONG Chuang XV ThS.

NGUYEN VAN THAI Chuang XIV ThS. PHAM THI TINH Chuang XIII GVC. LUU TRUNG THANH Chuang VIII GV. PHAM DUC bAO Chuang XI 4 LCH Gl6l THIEU Luat hien phap dieu chinh cac quan he co ban, quan trong nhat trong cac linh vuc chinh tri, kinh te, van hoa - xa hoi, dia vi phap li cua con nguoi vd cong dan vd dac biet la to chicc, hoat dong cua bo may nha nude Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam.

Nganh luat hien phap la nganh luat chu dao cua he thong phap luat. Trong khoa hoc phap li, Luat hien phap la bo mon khoa hoc quan trong. Kien thuc ve Luat hien phap la nen tang de nghien ciru nhieu bo mon khoa hoc phap li khac. De phuc vu cong tac giang day vd hoc tap mon hoc Luat hien phap trong chuong trinh dao tao etc nhan luat, nam 1991 Truong r Dai hoc Luat Ha Noi da bien soan Gido trinh Luat hien phap Viet Nam (khi do gpi la “Gido trinh luat nha nude Viet Nam ”).

\ z Cac Ian tai ban Gido trinh Luat hien phap da phan dnh nhung » z thay doi quan trong trong linh vuc Luat hien phap qua cac thdi ki. Vai su co gang cua tap the giang vien trong vd ngoai Truong Dai hoc Luat Ha Noi, Gido trinh Luat hien phap Viet Nam bien soan \ * > Z A Ian nay gioi thieu, trao doi vd truyen dat kien thuc ve nhung noi dung, tu tuang co ban, quan trong cua Luat hien phap Viet Nam, 9 Z dac biet la nhieng noi dung the hien qua Hien phap nam 2013 vd cac van ban quy pham phap luat khde co lien quan. Truong Dai hoc Luat Ha Noi tran trong gioi thieu vd mong nhan duoc nhung y kien dong gbp cua ban doc de Gido trinh ngay edng duoc hodn thien. Hd Noi, thdng 10 nam 2022 TRtfdNG DAI HQC LUAT HA NQI 5 DANH MVC CHf VIET TAT.

• CQDP Chinh quyen dia phuong CQHDDL Co quan hien dinh doc lap DVHC Dorn vi hanh chinh HDBCQG Hoi dong bau cu quoc gia HDND Hoi dong nhan dan KTNN Kiem toan nha nuoc LHP Luat hien phap QHXH Quan he xa hoi QPPL Quy pham phap luat TAND Toa an nhan dan TANDCC Toa an nhan dan cap cao TANDTC Toa an nhan dan toi cao UBND Uy ban nhan dan UBTVQH Uy ban Thuong vu Quoc hoi VKSND Vien kiem sat nhan dan VKSNDTC Vien kiem sat nhan dan toi cao XHCN Xa hoi chu nghia 6 CHUONGI NHUNG KHAINIEM CO BAN CtTA LUAT HIEN PHAP 1. NGANH LUAT HIEN PIlAP ' 8 1. D6i tuong dieu chinh cua nganh luat hien phap 8 1. Phuong phap dieu chinh cua nganh luat hien phap 12 1.

Quy pham phap luat cua nganh luat hien phap 16 1. Dinh nghia nganh luat hien phap 20 1. He thong nganh luat hien phap 20 1. Nguon cua nganh luat hien phap 24 1.

Vi tri cua nganh luat hien phap trong h? thong phap luat 27 Vi?t Nam 1. Vai tro cua nganh luat hien phap trong xa hoi 31 1. Luat hi£n phap va chinh tri 34 2. KHOA HQC LUAT HIEN PHAP 36 2.

Doi tuong nghien cuu cua khoa hoc luat hien phap 36 2. Phuong phap nghien cuu cua khoa hoc luat hien phap 37 2. He thong khoa hpc luat hien phap 38 2. Moi lien he giua khoa hpc luat hien phap va cac nganh 38 khoa hpc phap li khac 2.

Khoa hgc luat hien phap Viet Nam va khoa hpc luat 40 hien phap cua the gioi 3. MON HQC LUAT HIEN PHAP 41 PGS. To Van Hod 7 GlAO TRiNH LUAT HIEN PHAp VIET NAM “Luat hien phap” la thuat ngu chi mot “loai” phap luat trong he thong phap luat Viet Nam, dung de phan biet voi cac “loai” phap luat khac nhu phap luat dan su, phap luat hinh su, phap luat hanh F chinh v. ma nguoi hoc se dupe hoc trong sudt qua trinh cur nhan luat.

Chuong dau cua Giao trinh se trinh bay voi nguoi hoc nhung khai niem co ban cua LHP - nhung khai niem dong vai tro chia * ♦ r * f khoa de nguoi hoc co the tiep can va hieu mot each sau sac cac f * noi dung kien thuc cu the cua LHP o nhung chuong sau. Cac khai niem co ban cua LHP dupe hinh thanh xoay quanh ba khai niem Ion: nganh LHP, khoa hoc LHP va mon hoc LHP. NGANH LUAT HIEN PHAP 1. Doi tirong dieu chinh cua nganh luat hien phap T F Trong quan niem thong thuong, phap luat duoc dat ra de udn nan hanh vi cua con nguoi, bao gom nguoi dan, cac co quan, to chuc trong xa hoi, trong do co ca cac co quan nha nuoc.

N6i each khac, muc tieu cua phap luat la thiet lap trat tu thong qua viec udn nan hanh vi cua con nguoi trong xa hoi. Tuy nhien, tu goc do luat hoc, nguoi hoc luat se thay rang each thuc ma phap luat hien thuc hoa muc tieu nay la tac dong len cac QHXH ma con nguoi tham ■» - r gia trong cac hoan canh cu the. Theo Karl Marx ". ban chat cua con nguoi la tong hoa nhung moi quan he xa hoi”.x Nhu vay, thong qua viec quy dinh khuon mau cho cac QHXH, phap luat udn nan hanh vi cua con nguoi.

Cung do moi quan he lien hoan nay ma QHXH duoc goi la “doi tupng dieu chinh” cua phap luat. Trong tdng the he thong phap luat cua mot quoc gia, vi du Viet Nam, co nhidu bp phan phap luat khac nhau dupe gpi la cac “nganh luat” nhu nganh LHP, nganh luat hanh chinh, nganh luat dan su, nganh luat hinh su, nganh luat to tung dan su, nganh luat to tung hinh syr v. 1 Karl Marx toan tap, tap 3, Nxb. Chinh trj quoc gia - Sy that, 1995, tr.

To Van Hoa 8 CHOONGI - NHUNG KHAl NIEM CO BAN CUA L UA T HIEN PHAP M6i nganh luat dirge hinh thanh de dieu chinh mot nhom QHXH c6 cung tinh chat, hay cung “loai” voi nhau. Vi du, nganh luat dan sir dieu chinh cac QHXH lien quan tai tai san va nhan than phi tai san, nganh luat hinh sir dieu chinh cac QHXH lien quan tai toi pham va hinh phat. Quan diem luat hoc cua Viet Nam cho rang, doi tugng dieu chinh cua mot nganh luat la co sa de hinh thanh r nen nganh luat do, hay noi each khac la tao nen pham vi cac van de ma nganh luat do dieu chinh. Dac diem cua doi tirgng dieu chinh cung la co sa de phan biet nganh luat nay voi nganh luat khac, qua do hinh thanh cac nganh luat doc lap.

Vi vay, doi tirgng dieu chinh la mot van de het sue quan trong doi voi moi nganh luat. Dac diem cua doi tugng dieu chinh cua mot nganh luat luon co tac dong quyet dinh tai cac gia tri dac trimg cua nganh luat do. Doi tugng dieu chinh cua nganh LHP la cac QHXH nen tang, r r ccr ban nhat va quan trong nhat trong xa hoi. Trong qua trinh tham gia vao doi song xa hoi, con nguai thiet lap nhieu QHXH khac nhau, tuy nhien cac QHXH d6 khong ngang hang voi nhau ma z A giua chung c6 thu bac nhat dinh.

C6 nhung QHXH lam nen tang cho su hinh thanh cac QHXH khac, nghTa la phai xac dinh dugc cac QHXH do truac khi thiet lap cac QHXH khac. Vi du, trong ITnh vuc dan su, quan he so huu la mot quan he nen tang, neu khong xac dinh dugc quan he sa huu thi tat yeu khong thiet lap dugc c&c giao dich dan su co lien quan; trong linh vuc hinh su thi quan he lien quan tai viec cong nhan va bao ho quyen bat kha xam pham ve than the, tinh mang cua con nguai la mot quan he nen tang, neu khong xac dinh dugc mdi quan he nay thi se khong thiSt lap dugc cac quan he eg the de bao ve than the va tinh mang cua nguai dan. Doi vai nha nude, cac QHXH n6n tang cung la cac QHXH ca ban va quan trgng nhat trong qua trinh quan li xa hgi bang phap luat. Moi khi ngi dung dieu chinh cac QHXH ndn tang co s\r thay doi thi ngi dung dieu chinh cac QHXH khac trong cung PGS.

To Van Hod 9 giAo trInh luat hi£n phApvi$t NAM linh vuc cung c6 su thay ddi theo. Cac QHXH nen tang nay la doi tuong dieu chinh cua nganh LHP. Doi tuomg dieu chinh cua nganh LHP c6 the duoc chia thanh ba nhom Ion nhu sau: Nhom 1: cac QHXH nen tang, cor ban va quan trong nhat trong cac linh vuc chinh tri, kinh te, van hod, giao due, khoa hoc, cong nghe, an ninh, quoc phong, chinh sach ddi ngoai’. Trong linh vuc chinh tri, nganh LHP dieu chinh cac m6i quan he nen tang, co r r t \ ban va quan trong nhat lien quan tdi quoc gia, lanh tho, quyen luc nha nude va to chuc thuc hien quyen luc nha nude, vi du: van de chu quyen quoc gia, quyen dan toe co ban, ban ch4t cua nha nude, nguon goc cua quyen luc nha nude, he thong chinh tri v.

Khi dieu chinh cac QHXH nen tang cua linh vuc chinh tri, nganh LHP dong thoi thiet lap nen tang cua che do chinh tri. Trong cac linh r r vuc kinh te, van hoa, giao due, khoa hoc, cong nghe, an ninh, quoc phong va chinh sach ddi ngoai, nhung QHXH nen tang ma nganh LHP dieu chinh la nhung QHXH lien quan tdi dinh hudng phat * * ' then Ion cua tung linh vuc, vi du mo hinh phat trien kinh te, dinh ♦ * hudng gia tri phat trien nen van hoa, khoa hoc, cong nghe v.