GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: LẬP TRÌNH CĂN BẢN NGHỀ: QUẢN TRỊ MẠNG MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG. Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-… ngày……. LƯU HÀNH NỘI BỘ TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm 2 LỜI NÓI ĐẦU Ngày nay, khoa học máy tính thâm nhập vào mọi lĩnh vực.
Tự động hóa hiện đang là ngành chủ chốt điều hướng sự phát triển thế giới. Bất cứ ngành nghề nào cũng cần phải hiểu biết ít nhiều về Công nghệ Thông tin và lập trình nói chung. Vì thế giáo trình này được soạn thảo nhằm đáp ứng cho nhu cầu học tập của sinh viên ngành Quản Trị Mạng Máy tính Tài liệu được soạn theo đề cương chi tiết mô đun Lập trình căn bản. Mục tiêu của nó nhằm giúp các bạn sinh viên chuyên ngành có một tài liệu cô đọng dùng làm tài liệu học tập Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn giáo trình nhưng chắc chắn giáo trình sẽ còn nhiều thiếu sót và hạn chế.
Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến quý báu của các bạn sinh viên, quí đồng nghiệp và các bạn đọc để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn. Trong giáo trình này, có những nội dung như sau: Bài 1: Làm quen ngôn ngữ lập trình Bài 2: Các thành phần cơ bản của ngôn ngữ lập trình Bài 3: Các cấu trúc điều khiển Bài 4: Hàm và thủ tục Bài 5: Dữ liệu kiểu chuỗi Bài 6: Dữ liệu kiểu tập hợp, mảng và bản ghi 3 Lập trình căn bản MỤC LỤC TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN. LÀM QUEN NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH. Giới thiệu các khái niệm cơ bản về lập trình.
Giới thiệu lịch sử phát triển và ứng dụng của ngôn ngữ lập trình cơ bản. Làm quen môi trường phát triển phần mềm. Sử dụng sự trợ giúp từ (helpfile) về cú pháp lệnh, về cú pháp hàm, các chương trình mẫu. CÁC THÀNH PHẦN CƠ BẢN.
Hệ thống từ khóa và kí hiệu được dùng trong ngôn ngữ lập trình. Các kiểu dữ liệu cơ bản: kiểu số, ký tự, chuỗi,. Hằng, biến, hàm, các phép toán và biểu thức. Lệnh và khối lệnh :.
Thực thi chương trình, nhập dữ liệu, nhận kết quả. CÁC CẤU TRÚC ĐIỀU KHIỂN. Khái niệm về lệnh cấu trúc. Các lệnh cấu trúc lựa chọn:.
Các câu lệnh lặp. Các lệnh chuyển điều khiển. Kết hợp các cấu trúc điều khiển trong chương trình. HÀM VÀ THỦ TỤC.
Khái niệm chương trình con. Cấu trúc chương trình có sử dụng chương trình con. Các hàm và thủ tục trong ngôn ngữ lập trình cơ bản:. Tham trị và tham biến.
Biến toàn cục và biến cục bộ:. DỮ LIỆU KIỂU CHUỖI. Khai báo và các phép toán. Nhập xuất chuỗi.
Các hàm về chuỗi. DỮ LIỆU KIỂU TẬP HỢP, MẢNG VÀ BẢN GHI. Kiểu tập hợp, các phép toán trên tập hợp. Khái niệm mảng, khai báo mảng, gán giá trị.
Mảng nhiều chiều:. Dữ liệu khiểu bản ghi. 91 4 Lập trình căn bản GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: LẬP TRÌNH CĂN BẢN Mã mô đun: MĐ 13 Thời gian thực hiện mô đun: 60 giờ; (Lý thuyết: 25 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 31 giờ; Kiểm tra: 04 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Môn học được bố trí sau khi sinh viên học xong các môn học chung, các môn học tin đại cương, tin văn phòng.
- Tính chất: là môn học lý thuyết cơ sở bắt buộc. Mục tiêu môn học: - Kiến thức: + Trình bày được khái niệm về lập máy tính. + Mô tả được ngôn ngữ lập trình: cú pháp, công dụng của các câu lệnh. + Phân tích được chương trình: xác định nhiệm vụ chương trình.
- Kỹ năng: + Thực hiện được các thao tác trong môi trường phát triển phần mềm: biên tập chương trình, sử dụng các công cụ, điều khiển, thực đơn lệnh trợ giúp, gỡ rối, bẫy lỗi. + Viết chương trình và thực hiện chương trình trong máy tính. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Bố trí làm việc khoa học đảm bảo an toàn cho người và phương tiện học tập. Nội dung mô đun: 1.
Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian Thực hành/ Số TT Tên các bài trong Mô đun thực tập/thí Kiểm Tổng số Lý thuyết nghiệm/bài tập/thảo tra luận 1 1. Bài 1: Làm quen ngôn ngữ 3 2 1 lập trình 2. Giới thiệu các khái niệm cơ bản về lập trình 3. Giới thiệu lịch sử phát triển và ứng dụng của ngôn ngữ lập trình 4.
Làm quen môi trường phát triển phần mềm 5. Sử dụng sự trợ giúp từ helpfile về cú pháp lệnh, về cú pháp hàm, các chương trình mẫu. 5 Lập trình căn bản 2 Bài 2: Các thành phần cơ bản 8 4 4 1.Hệ thống từ khóa và kí hiệu được dùng trong ngôn ngữ lập trình 2.Các kiểu dữ liệu cơ bản: kiểu số, ký tự, chuỗi 3.Hằng, biến, hàm, các phép toán và biểu thức 4.Các lệnh, khối lệnh Thực thi chương trình, nhập dữ liệu, nhận kết quả 3 Bài 3: Các cấu trúc điều khiển 15 7 8 1. Khái niệm về lệnh cấu trúc 2.
Các lệnh cấu trúc lựa chọn 3. Các câu lệnh lặp 4. Các lệnh chuyển điều khiển 5. Kết hợp các cấu trúc điều khiển trong chương trình 4 Bài 4: Hàm và thủ tục 10 4 5 1 1.
Khái niệm chương trình con 2. Cấu trúc chương trình có sử dụng chương trình con 3. Các hàm và thủ tục trong ngôn ngữ lập trình 4. Tham trị và tham biến 5.
Biến toàn cục và biến cục bộ 5 Bài 5: Dữ liệu kiểu chuỗi 10 4 6 1. Khai báo và các phép toán 2. Nhập, xuất chuỗi 3. Các hàm làm việc với chuỗi.
6 Bài 6: Dữ liệu kiểu tập hợp, 12 4 7 1 mảng và bản ghi 1. Kiểu tập hợp, các phép toán trên tập hợp 2. Khái niệm mảng, khai báo mảng, gán giá trị 3. Mảng nhiều chiều 4.
Kiểu bản ghi Thi kết thúc mô đun 2 2 Cộng 60 25 31 4 2. Nội dung chi tiết: 6 Lập trình căn bản Bài 1 LÀM QUEN NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH 1.Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm về lập trình; - Trình bày được lịch sử phát triển, ứng dụng của ngôn ngữ lập trình; - Làm quen môi trường phát triển phần mềm; - Sử dụng được hệ thống trợ giúp từ help file. - Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính. Nội dung chương: 1.
Giới thiệu các khái niệm cơ bản về lập trình Ngày nay, khoa học máy tính thâm nhập vào mọi lĩnh vực. Tự động hóa hiện đang là ngành chủ chốt điều hướng sự phát triển thế giới. Bất cứ ngành nghề nào cũng cần phải hiểu biết ít nhiều về Công nghệ Thông tin và lập trình nói chung. Cụ thể, C là một ngôn ngữ lập trình cấp cao mà mọi lập trình viên cần phải biết.
Vì thế, trong giáo trình này, chúng ta sẽ nghiên cứu chi tiết cấu trúc ngôn ngữ C. Ðầu tiên chúng ta tìm hiểu sự khác nhau của những khái niệm: Lệnh (Command), Chương trình (Program) và Phần mềm (Software). Ra lệnh cho máy tính làm việc Khi một máy tính được khởi động, nó sẽ tự động thực thi một số tiến trình và xuất kết quả ra màn hình. Ðiều này diễn ra thế nào? Câu trả lời đơn giản là nhờ vào Hệ điều hành cài đặt bên trong máy tính.
Hệ điều hành (operating system) được xem như phần mềm hệ thống. Phần mềm này khởi động máy tính và thiết lập các thông số ban đầu trước khi trao quyền cho người dùng. Để làm được điều này, hệ điều hành phải được cấu tạo từ một tập hợp các chương trình. Mọi chương trình đều cố gắng đưa ra lời giải cho một hay nhiều bài toán nào đóMọi chương trình cố gắng đưa ra giải pháp cho một hay nhiều vấn đề.
Mỗi chương trình là tập hợp các câu lệnh giải quyết một bài toán cụ thể. Một nhóm lệnh tạo thành một chương trình và một nhóm các chương trình tạo thành một phần mềm. Để rõ hơn, chúng ta hãy xem xét một thí dụ : Một người bạn đến nhà chúng ta chơi và được mời món sữa dâu. Anh ta thấy ngon miệng và muốn xin công thức làm.
Chúng ta hướng dẫn cho anh ta làm như sau : 1. Lấy một ít sữa. Đổ nước ép dâu vào. Trộn hỗn hợp này và làm lạnh.
Bây giờ nếu bạn của chúng ta theo những chỉ dẫn này, họ cũng có thể tạo ra món sữa dâu tuyệt vời. Chúng ta hãy phân tích chỉ thị (lệnh) ở trên ➢ Lệnh đầu tiên : Lệnh này hoàn chỉnh chưa ? Nó có trả lời được câu hỏi lấy sữa ‘ở đâu’ ?. ➢ Lệnh thứ hai : Một lần nữa, lệnh này không nói rõ nước ép dâu để ‘ở đâu’. 7 Lập trình căn bản May mắn là bạn của chúng ta đủ thông minh để hiểu được công thức pha chế nói trên, dù rằng còn nhiều điểm chưa rõ ràng.
Do vậy nếu chúng ta muốn phổ biến cách làm, chúng ta cần bổ sung các bước như sau : 1. Rót một ly sữa vào máy trộn. Đổ thêm vào một ít nước dâu ép. Ðóng nắp máy trộn 4.
Mở điện và bắt đầu trộn 5. Dừng máy trộn lại 6. Nếu đã trộn đều thì tắt máy, ngược lại thì trộn tiếp. Khi đã trộn xong, rót hỗn hợp vào tô và đặt vào tủ lạnh.
Ðể lạnh một lúc rồi lấy ra dùng. So sánh hai cách hướng dẫn nêu trên, hướng dẫn thứ hai chắc chắn hoàn chỉnh, rõ ràng hơn, ai cũng có thể đọc và hiểu được. Tương tự, máy tính cũng xử lý dữ liệu dựa vào tập lệnh mà nó nhận được. Ðương nhiên các chỉ thị đưa cho máy vi tính cũng cần phải hoàn chỉnh và có ý nghĩa rõ ràng.
Những chỉ thị này cần phải tuân thủ các quy tắc: 1. Mỗi chỉ thị trong tập chỉ thị được gọi là “câu lệnh” và tập các câu lệnh được gọi là “chương trình”. Chúng ta hãy xét trường hợp chương trình hướng dẫn máy tính cộng hai số. Các lệnh trong chương trình có thể là : 1.
Nhập số thứ nhất và nhớ nó. Nhập số thứ hai và nhớ nó. Thực hiện phép cộng giữa số thứ nhất và số thứ hai, nhớ kết quả phép cộng. Hiển thị kết quả.
Tập lệnh trên tuân thủ tất cả các quy tắc đã đề cập. Vì vậy, tập lệnh này là một chương trình và nó sẽ thực hiện thành công việc cộng hai số trên máy tính.