Phần 2 CONG TAC XAY VA HOAN THIEN CONG TRINH Chuong 11 CÔNG TÁC XÂY 11.1 GIỚI THIỆU CHUNG Xây dựng các công trình bằng gạch đá là một tập tục lâu dời của nhân dân ta. Với các công trình bằng gạch đá ta có thể sử dụng được các vật liệu địa phương, rẻ tiền không đòi hỏi nhiều đến các thiết bị cơ giới hiện đại. Ngày nay công tác xây dựng gạch đá vẫn chiếm một vị trí quan trọng, có tỷ trọng lớn trong ngành xây dựng cơ bản. Với những yêu cầu thẩm mỹ ngày càng cao, kiến trúc đa dạng, con người vẫn đang tìm về và phát triển các công trình xây dựng bằng gạch đá, vừa gần gũi với thiên nhiên, vừa đỡ cảm thấy đơn điệu,tù túng.
CÁC QUY TÁC XÂY TƯỜNG 11. Quy tắc một Khối xây được cấu tạo bằng nhiều viên riêng lẻ nhưng phải chịu được lực như một thể toàn khối. Từng viên riêng lẻ được gắn chặt với nhau bằng vữa và cách xây sao cho lực tác dụng không làm chúng bị dịch chuyển. Người ta xây gạch theo những nguyên tác phân mạch khối, nghĩa là chia khối xây thành các lớp, các hàng xây và từng viên riêng lẻ.
Khối xây gạch đá chỉ chịu lực nén tốt, ngược lại chống uốn và trượt kém nên mặt lớp xây phải vuông góc với lực tác dụng lên khối xây, như khi tải trọng thẳng đứng thì mặt lớp xây phải nằm ngang. Sự làm việc của khối xây N 127 Nếu như có một lực P tác dụng lén mặt lớp xây dưới một góc œ nào đó thì thành phản | nam ngang P, = Psing, sé lam dich chuyén các viên gach. Chống lại lực dịch chuyển là lực ma sát. f, = ÍP cosœ Ỉ Trong đó; | f- hé s6 ma sat; | = tp (@ - góc ma sát giữa gạch và gạch).
i Theo thuc nghiém ~~ 30° + 35°. Khối xây sẽ ốn định khi : Psin œ < ÍP cosœ Tir dé: tga <f— tga <itgp > as 30° + 35°. Để an toàn, góc œ không được lớn hơn s" lấy œ= 15° + 17. Tuy nhiên tốt nhất là œ = 0.
Quy tác hai | { Sự phân cách tường gạch trong mỗi lớp xây phải theo hai hệ thống mặt phẳng thẳng }| { góc. Vì vậy không được đặt những viên gạch vỡ vat ở góc khối xây, trong khối xây không, đặt những viên gạch hình thang. Quy tac ba | Các mặt phẳng phân cách các viên gạch phải thẳng góc với mạch lớp xây. Không được để trùng mạch đứng trong khối xây.
VẬT LIỆU TRONG CÔNG TÁC XÂY | 11. Gach Gach ding dé xây có 2 loại: Gạch đất sét nung và gạch không nung. Gạch đất sét nung có thể được sản xuất theo phương pháp thủ công, hoặc bằng máy. Gach san xuất theo phương pháp thủ công có chất lượng kém hơn gạch máy.
Gạch đất sét nung ; Gach dat sét nung chia thanh 2 loai: Gach dac va gach réng. a) Gạch đặc đất Thường để xây móng, tường và các bộ phận của công trình. Theo kích thước gạch sét nung có các loại được giới thiệu trong bảng 11. Kích thước gạch đất sét nung Tên, kiểu gạch Dài Rộng Dày - Gạch đặc 60 (GĐ60) 220 105 60 - Gạch đặc 45 (GĐ45) 190 90 45 Theo độ bền cơ học, gạch đất sét nung có các mác sau: 50; 75; 100.
Gạch đất sét nung được phân thành gạch loại A, B và C: - Loại A: Gạch chín già, bảo đảm hình dạng, kích thước, màu sẫãm không bị nứt nẻ, cong vênh. Có cường độ chịu lực cao trên 75 kg/cmỶ. - Loại B: Gạch chín, bảo đảm hình dạng kích thước, màu hơi nhạt, có thể bị nứt nẻ nhẹ. Không bị cong vênh.
Có cường độ chịu lực trên 50kg/cm”. - Loại C: Gạch chín già, từng phần bị hoá sành, bảo đảm hình dạng kích thước, mầu sãm hoặc hoá sành, có thể bị nứt nẻ, cong vênh. Có cường độ chịu nén cao. b) Gạch rỗng Khối xây được xây bằng gạch rỗng sẽ làm giảm nhẹ trọng lượng công trình.
Thường dùng xây tường bao che nhà khung chịu lực. Gạch rỗng có nhiều loại tuỳ theo hình dáng, kích thước và sự phân bố các lỗ rỗng trên bề mặt viên gạch. Gạch xây không nung Thành phần gồm: Chất kết dính như vôi, xi măng; cốt liệu như cát, xỉ. Một số loại gạch không nung: Gạch silicát thường gồm có cát thạch anh nghiền nhỏ trộn với vôi bột, thạch cao đem nhào trộn kỹ và được ép bằng máy, dưỡng hộ trong điều kiện tự nhiên hay chưng hấp.
Cường độ đạt từ 75 đến 250 kg/cm”; Gạch silicát xỉ gồm xỉ lò nghiền nhỏ, trộn với vôi có kích cỡ khác nhau, thường được sản xuất theo phương pháp thủ công, có cường độ thấp. Vữa Gạch được xây bằng vữa, vữa làm nhiệm vụ gắn kết những viên gạch riêng lẻ lại với nhau thành một khối, vữa làm bằng phẳng bề mặt lớp xây, làm cho lực phân bố giữa các viên gạch đều hơn và chèn kín mạch. Vữa xi măng cát bao gồm có xỉ măng, cát và nước có cường độ cao hơn vữa tam hợp, chịu được nước và nơi ẩm ướt nhưng độ dẻo kém hơn. Vữa ximăng cát thường được sản xuất có mác 50, 75, 100, 150, 200.
Vita tam hợp được tạo nên bởi hỗn hợp vôi, cát, xi măng và nước có độ dẻo cao nhưng chịu ẩm kém, thường dùng để xây nơi khô ráo, không chịu được ẩm ướt. Vữa tam hợp thường được sản xuất có mác 10, 25, 50. 129 Vữa vôi góm có với và cát, có cường độ chịu lực kém, khóng chịu được nước và độ ẩm, thường dùng để xây tường tạm, khóng chịu lực. Vữa vôi thường được sản xuất mác 2, 4.
Tuỳ theo khối lượng riêng ở trạng thái khó, vữa được chia thành: Vữa nặng khi 7 = 1500 kg/m’ va vita nhe khi 7 < 1500 kg/m’, 11. Sản xuất và vận chuyển vữa 11. Sản xuất vữa Đối với các công trình ít quan trọng, khối lượng đá xây ít có thể trộn vữa bằng thủ công. Đối với các công trình quan trọng, khối lượng lớn nên trộn vữa bằng máy.
Khi cân đong cấp phối vữa, phải đảm bảo độ chính xác + 2% so với cấp phối quy định. Cấm tuỳ tiện đổ thêm nước vào vữa để trộn cho dễ. Nếu sử dụng máy để trộn vữa phải đảm bảo máy quay đều với tốc độ quy định cho từng loại máy, thời gian trộn tối thiểu phải bằng 2,5 phút. Vữa vôi dùng vôi nhuyễn trộn bằng thủ công làm như sau: Đổ vôi nhuyễn vào một thùng gỗ cùng với lượng cát cần thiết, lấy xẻng hoặc cào gỗ trộn đều, trong quá trình trộn cho thêm nước dần dần cho tới khi vữa có độ dẻo cần thiết.
Tron vita vôi dùng vôi đã tôi thành bột và trộn vữa xi măng bằng thủ công làm như sau: trộn khan vôi bột hoặc xi măng với cát cho tới khi được một hỗn hợp thật đều, lúc đó mới cho nước vào trộn thêm cho đủ độ dẻo cần thiết. ‘Tron vita xi mang - vôi, xi mãng - sét bằng thủ công làm như sau: Hòa vôi nhuyễn hoặc sét thành nước vôi, nước pha sét, sau đó trộn khan xi mãng với cát cho thật đều, rồi đổ đẩn nước vôi hoặc nước pha sét vào, trộn thêm cho tới khi đạt được độ dẻo cần thiết. Vận chuyển và sử dụng vữa Trong khi chuyên chở, phải giữ cho vữa không bị phân li. Nếu có hiện tượng này phải trộn lại mới dùng được.
Dụng cụ chứa vữa, sau và trước khi dùng phải rửa sạch, không được để vữa đã đông cứng và các tạp chất dính vào. Vữa phải sử dụng trước khi nó bắt đầu ninh kết. Thời gian bắt đầu ninh kết của vữa đo thí nghiệm xác định. Nếu không có điều kiện xác định, có thể tham khảo các số liệu dưới đây: a) Đối với vữa có XỈ năng: - Không quá 1 giờ 30 phút nếu nhiệt độ ngoài trời dưới 20°C.
- Không quá 1 giờ nếu nhiệt độ ngoài trời từ 21 đến 32°C. - Không quá 30 phút nếu nhiệt độ ngoài trời trên 32°C. b) Đối với vữa vôi thường không có xi măng: Không quá 2 giờ. €) Đối với vữa vôi thuỷ không có xi măng: Không quá 6 giờ.
KỸ THUẬT XÂY Dụng cụ xây gạch thông thường cm đao xây, thước tầm, thước vuông, thước do chiều dài, nivô, quả dọi, dây xây v. - Câm dao, nhặt sạch: + Khi cầm dao ngón tay cái đặt lên cổ dao, bốn ngón kia và lòng bàn tay nắm chặt chuôi dao. + Khi nhặt gạch: Bàn tay trái úp xuống cầm vào giữa viên gạch. Trường hợp gặp viên gạch bị cong thì phải cầm sao cho mặt cong ở phía dưới để khi đặt gạch vào khối xây gạch dễ ổn định.
- Xíc vữa: Đưa lưỡi dao chéo xuống hộc vữa, lấy một lượng vữa vừa đủ để xây một viên gạch. Trường hợp viên gạch phải sửa: Chặt ngắn cho đúng kích thước, làm vệ sinh bề mặt thì phải sửa rồi mới xúc vữa. - Đổ, dàn vữa: Vữa được đồ theo chiều viên gạch định xây, tuỳ theo viên gạch xây ngang hay dọc. Dùng mũi dao dàn đều vữa và sửa gọn mạch ở hai bên.
- Đặt gạch: Tay cầm gạch đưa từ ngoài vào hơi chếch để dùn vữa lên mạch đứng. Đồng thời tay hơi day nhẹ (khi xây tường từ 220 trở lên) theo chiều dọc ĐINg để chiều mặt trên viên gạch ăn phẳng với dây cữ. - Gạt miết mạch: Khi viên gạch đã nằm đúng vị trí, dùng dao gạt vữa thừa ở mật ngoài tường đổ vào mạch ruột hoặc vào chỗ định xây tiếp. Dùng mũi dao miết dọc theo mạch cho mạch được gọn và chặt.
Mạch ngoài của khối tường phải miết sâu vào từ l + 2mm để vữa trát dễ bám vào tường. Trên đây là những thao tác cơ bản để xây một viên gạch trên tường 220. Nhưng thực tế còn có tường với chiều dày nhỏ hơn: Tường 110, tường 60 hoặc tường được xây bằng gạch rỗng có nhiều lỗ. Khi thao tác các loại tường này cần chú ý: + Đối với tường 60 là tường có chiều dày bằng chiều dày viên gạch, khi xây phải: dùng dao lấy vữa phết lên đầu viên gạch định xây và đã xây, rải vữa lên tường đã xây, đặt gạch lên tường theo phương thẳng đứng, không day đi day lại, dùng dao điều chỉnh nhẹ theo phương thẳng đứng cho ngang bằng dây cữ, tuyệt đối không được gõ điều chỉnh theo phương ngang.
Xây viên nào phải chèn đẩy mạch vữa cho viên đó. + Đối với tường 110 là tường có chiều dày bằng chiều rộng của viên gạch: thao tác rải vữa, đặt gạch cũng giống như tường 220. Khi cần điều chỉnh viên xây vào vị trí, cần thao tác một cách nhẹ nhàng, tuyệt đối không gõ và day ngang.