TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số: ngày tháng năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 ỜI GIỚI THIỆU Việc tổ chức biên soạn giáo trình Kỹ thuật sơn ô tô nhằm phục vụ cho công tác đào tạo của trƣờng Trƣờng Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa Cơ khí- Xây Dựng - ngành công nghệ ôtô. Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể Khoa Cơ khí- Xây Dựng nghề công nghệ ôtô nhằm từng bƣớc thống nhất nội dung dạy và học môn Kỹ thuật sơn ô tô.
Nội dung của giáo trình đã đƣợc xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã đƣợc giảng dạy ở các trƣờng kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lƣợng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Giáo trình cũng là cẩm nang về Kỹ thuật sơn ô tô riêng cho nhƣng sinh viên của Trƣờng Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa Cơ khí- Xây Dựng. Giáo trình đƣợc biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Khoa Cơ khí –Xây Dựng đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chƣơng trình khung đào tạo của trƣờng. Với mong muốn đó giáo trình đƣợc biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm: Bài 1.
Kiến thức cơ bản về ky thuat sơn Bài 2. Kỹ thuật chuẩn bị bề mặt (chà khô) Bài 3. Pha chỉnh màu solid & metalic Bài 4. Kỹ thuật che chắn Bài 5.
Kỹ thuật phun sơn màu Bài 6. Kỹ thuật đánh bóng Xin chân trọng cảm ơn Khoa Cơ khí –Xây Dựng - Trƣờng Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp cũng nhƣ sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này. Mặc dù đã rất cố gắng nhƣng chắc chắn không tránh khỏithiếu sót, tác giả rất mong nhận đƣợc ý kiến đóng góp của ngƣời đọc để lần xuất bản sau giáo trình đƣợc hoàn thiện hơn. Sa Đéc, ngày 24 tháng 12 năm 2020 Tham gia biên soạn Chủ biên: Bùi Việt Hùng 3 MỤC ỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU: Trang 2 MỤC LỤC: Trang 3 Bài 1.
Kiến thức cơ bản về kỹ thuật sơn 1. Các kiến thức cơ bản về sơn xe ô tô Trang 6 2. Quy trình sửa chữa hƣ hỏng về bề mặt sơn Trang 7 3. An toàn lao động – các lƣu ý về an toàn lao động Trang 11 Bài 2.
Kỹ thuật chuẩn bị bề mặt (PP chà khô) 1. Mục đích và phƣơng pháp chuẩn bị bề mặt Trang 18 2. Các vật liệu chuẩn bị bề mặt Trang 20 2. Sơn lót bề mặt Trang 21 3.
Các quy trình chuẩn bị bề mặt Trang 21 4. Sửa chữa những chỗ lồi ra trên bề mặt tấm Trang 24 5. Mài bóc lớp sơn Trang 24 6. Mài vát mép sơn giáp mối Trang 25 7.
Làm sạch bụi và mở Trang 26 8. Qui trình bả matit Trang 27 Bài 3. Pha chỉnh màu solid & metalic 1. Mục đích của pha màu Trang 46 2.
Hiểu biết về pha màu Trang 47 2. Nhận biết màu Trang 47 2. Đặc tích của ánh sáng Trang 47 4 2. Các loại màu Trang 48 3.
Các dụng cụ pha màu Trang 54 4. Quy trình pha màu (các màu solid) Trang 56 5. Xác định màu bị thiếu Trang 65 Bài 4. Kỹ thuật che chắn 1.
Khái niệm che chắn Trang 68 2. Mục đích che chắn Trang 68 3. Các yêu cầu với vật liệu che chắn Trang 68 4. Cách sừ dụng vật liệu che chắn Trang 69 5.
Các phƣơng pháp che chắn Trang 70 6. Quy trình che chắn Trang 70 7. Ranh giới che chắn Trang 75 8. Các chú ý khi che chắn Trang 75 Bài 5.
Kỹ thuật phun sơn màu 1.Cấu tạo và nguyên lý làm việc của súng sơn Trang 76 2. Kỹ thuật phun sơn Trang 81 3. Rửa súng phun sơn Trang 86 4. Các phƣơng pháp phun sơn Trang 88 5.
Các lỗi khi sơn và cách khắc phục Trang 102 Bài 6. Kỹ thuật đánh bóng 1.Sấy khô sơn Trang 105 2.Tổng quan về quá trình đánh bóng Trang 106 3.Các lƣu ý khi đánh bóng Trang 108 4. Nguyên nhân và cách khắc phục do đánh bóng Trang 109 5 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: Kỹ thuật sơn ôtô Mã môn học/mô đun: MĐ 37 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Mô đun đƣợc bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 17, MH 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25, MĐ 26, MĐ 27, MĐ 28, MĐ 29. - Tính chất: là mô đun thực hành chuyên môn nghề.
Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: cũng cố kiến thức về kỹ thuật sơn ô tô. - Kỹ năng: Phân tích đúng các lỗi sơn cơ bản và cách khắc phục; Thực hiện đúng phƣơng pháp chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, phun sơn màu; - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Làm việc theo nhóm,tự quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định cùa mình đối với việc chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, phun sơn màu và đánh bóng trên ô tô. Nội dung của môn học/mô đun: + Kiểm tra, phân tích và khắc phục đúng các lỗi sơn cơ bản. + Nắm vững các kiến thức cơ bản về chuẩn bị bề mặt, pha chỉnh màu, che chắn, phun sơn màu và đánh bóng sơn.
+ Thao tác bề mặt sơn cơ bản trong xƣởng sửa chữa, giúp phun sơn màu và đánh bóng hoàn thiện. + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của ngƣời học. KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ SƠN Mã bài: CMĐ 37-01 Mục tiêu: - Kiến thức: cũng cố kiến thức về mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của công việc sơn - Thực hiện đƣợc các kỹ năng: thực hiện đúng quy trình sửa chữa xe hỏng, quy phạm và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật trong kỹ thuật sơn ôtô. - Có năng lực tự phân tích đƣợc các thao tác: có trách nhiệm thực hiện an toàn cho thiết bị, dụng cụ, thực hiện an toàn vệ sinh công nghiệp.
Nội dung chính: 1. Các kiến thức cơ bản về sơn xe 1. Khái niệm Sơn là phƣơng pháp phủ một lớp mỏng sơn lỏng lên một bề mặt, sau đói lớp sơn này sẽ khô đi và cứng lại tạo thành một lớp phủ cứng. Mục đích - Lớp sơn có tác dụng bảo vệ các bề mặt vật liệu nhƣ thép, nhôm, gỗ hay nhựa khỏi bị rỉ sét và ăn mòn, đồng thời làm tăng tuổi thọ của sản phẩm.
- Lớp sơn có tác dụng làm tăng tính thẩm mỹ cho sản phẩm nhờ độ bóng và màu sắc của sơn. - Để tăng khả năng nhận biết cho xe bằng cách sơn các màu sắc đặc trƣng lên thân xe nhƣ xe cứu hỏa hoặc xe cảnh sát. Các thành phần của sơn - Sơn là một loại chất lòng đƣợc cấu thành từ chất dẻo, chất màu, dung môi và các chất phụ gia. - Chất dẻo là chất lỏng không màu, nó đem lại độ bóng, độ cứng và khả năng kết dính cho lớp sơn.
Đây là thành phần sẽ lảm cho lớp sơn trở thành một lớp phủ cứng khí nó đƣợc sấy khô và đông cứng lại. - Chất màu là một loại bột đƣợc sử dụng để đem lại màu sắc và độ dày cho lớp sơn. Chất màu không bị hòa tan trong dung môi. - Chất màu đƣợc phân loại theo mục đích sử dụng của chúng + Chất tạo màu: Để tạo ra màu sắc.
+ Chất tạo hiệu ứng: tạo ra các hiệu ứng màu nhƣ màu me6talic hay màu ánh ngọc trai. + Chất tạo độ dày: Bổ sung độ dày cho lớp sơn. + Chất chống gỉ: Có tác dụng chống gỉ. + Chất chống bóng: Làm giảm độ bóng của sơn.
- Dung môi là loại chất lỏng đƣợc sừ dụng để hòa tan chất dẻo và trộn lẫn các chất màu với nhau. - Dung môi sẽ bay hơi. Do đó, nó sẽ không còn tồn tại trong lớp sơn khi sơn đã khô. - Các chất phụ gia đƣợc sử dụng để loại trừ các hiện tƣợng bóng khí, lắng màu hoặc đề tăng cƣờng chất lƣợng cho lớp sơn.
Vai trò của chất pha loãng 7 Đƣợc điều chỉnh độ nhớt của sơn giúp việc phun sơn đƣợc dễ dàng hơn. Nó đƣợc lựa chọn theo loại sơn và điều kiện phun sơn. Vai trò của chất đóng rắn Phản ứng hóa học với chất dẻo là thành phần chính của sơn, để tạo thành các phần tử cứng, làm cho lớp sơn trở nên bền vững. Quy trình sửa chữa hƣ hỏng về bề mặt sơn 2.
Đánh giá tình trạng hƣ hỏng Đánh giá khu vực hƣ hỏng xem có chi tiết nào cần phải thay thế hay không. Tháo các chi tiết Tháo các chi tiết đã hƣ hỏng và tháo các chi tiết cần thiết để sửa chữa. Nắn khung (khung xe bị biến dạng) Phục hồi kích thƣớc khung xe về các giá trị chuẩn. Khung xe bị biến dạng 2.
Thay thế các tấm vỏ xe (chỉ khi khó sửa chữa đƣợc) Gá các chi tiết thay thế bằng cách hàn. Thay thế tấm vỏ xe khó sửa chữa 2. Sửa chữa tấm vỏ xe Phục hồi lại hình dạng của các tấm vỏ xe đã bị biến dạng bằng cách gõ búa. Phục hồi lại hình dạng 2.
Bả ma tít Bả ma tít lên các vết lõm để tạo độ nhẵn cho bề mặt Hình 1. Phun lớp sơn lót Tạo độ nhẵn mịn cho bề mặt để sơn phủ. Che chắn bề mặt xốp của lớp ma tít để trách cho lớp sơn phủ khỏi bị hấp thu bởi ma tít. Phƣơng pháp pha màu Trộn lẫn các loại sơn (các thành phần màu) để tạo ra màu sơn giống với màu của xe cần sửa chữa.
Che chắn Để tránh cho sơn khỏi bị rây ra các bề mặt không cần sơn. Phun lớp sơn phủ Phun lớp sơn phủ bằng súng sơn. Phun lớp sơn phủ 2. Sấy khô và đánh bóng Sấy khô và làm cứng lớp sơn.
Điều chỉnh độ bóng và độ da cam của bề mặt sơn. Sấy khô và đánh bóng 2. Chống gỉ Phun chất chống gỉ vào mặt sau của các khu vực bị hƣ hỏng. ắp các chi tiết Lắp các chi tiết vào xe.
Kiểm tra lần cuối Kiểm tra chất lƣợng sửa chữa sau khi hoàn thành.