SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI NAM ĐỊNH TRƢỜNG TRUNG CẤP GIAO THÔNG VẬN TẢI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: Kỹ thuật lắp đặt điện NGÀNH/NGHỀ: Điện công nghiệp TRÌNH ĐỘ: Trung cấp (Lƣu hành nội bộ) Ban hành kèm theo Quyết định số: 316/QĐ-TTCGTVT ngày 07 tháng 05 năm 2021 của Hiệu trưởng trường Trung cấp GTVT Nam Định Nam Định, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Kỹ thuật lắp đặt điện là tài liệu dùng để dạy học sinh nghề Điện công nghiệp nhằm hình thành các kiến thức ứng dụng, kỹ năng thực hành nghề và thái độ nghề nghiệp cơ bản ở trình độ Trung cấp, trong phạm vi môn học. Nội dung của giáo trình bao gồm các phần: Các kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt điện; Thực hành lắp đặt đường dây trên không; Lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng; Lắp đặt mạng điện công nghiệp; Lắp đặt hệ thống nối đất và chống sét.
Tài liệu do các giáo viên nghề Điện công nghiệp, Khoa CN Ô TÔ & ĐKMTCCG, Trường Trung cấp Giao thông vận tải Nam Định biên soạn, theo chương trình khung nghề Điện công nghiệp của Trường Trung cấp Giao thông vận tải Nam Định kết hợp tham khảo một số tư liệu trong và ngoài nước. Với kinh nghiệm và trình độ còn hạn chế, các tác giả rất mong nhận được các ý kiến đóng góp, chỉ bảo của các nhà khoa học, giáo viên và các bạn đọc quan tâm để bổ sung, điều chỉnh cho giáo trình luôn được cập nhật và hoàn thiện theo hướng cơ bản, hiện đại, phù hợp với điều kiện Việt Nam đáp ứng nhu cầu xã hội. Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về: Nghề Điện công nghiệp, Khoa CN Ô TÔ & ĐKMTCCG, Trường Trung cấp Giao thông vận tải Nam Định. Xin trân trọng cảm ơn! Nam Định, ngày 28 tháng 03 năm 2021 Tham gia biên soạn 1.
Chủ biên: Đặng Hồng Dương 2. Thành viên tham gia: Nguyễn Công Ánh 1 MỤC LỤC Lời giới thiệu. 1 Bài 1: Các kiến thức và kỹ năng cơ bản về lắp đặt điện. Khái niệm chung về kỹ thuật lắp đặt điện.
Một số kí hiệu thường dùng. Các công thức cần dùng trong tính toán .Các lọai sơ đồ cho việc tiến hành lắp đặt một hệ thống điện. 12s Bài 2: Thực hành lắp đặt đƣờng dây trên không. Các khái niệm và yêu cầu kỹ thuật.
Các phụ kiện đường dây. Các thiết bị dùng trong lắp đặt đường dây trên không. Phương pháp lắp đặt đường dây trên không. Kỹ thuật an toàn khi lắp đặt đường dây.
Đưa đường dây vào vận hành. 29 Bài 3: Lắp đặt hệ thống điện chiếu sỏng. Các phương thức đi day. Các kích thước trong lắp đặt điện và lựa chọn dây dẫn.
32 3 Một số loại mạch cơ bản. 51 Bài 4: Lắp đặt mạng điện công nghiệp. 71 1 Khái niệm chung về mạng điện công nghiệp. Các phương pháp lắp đặt cáp.
Lắp đặt máy phát điện. Lắp đặt tủ điều khiển và phân phối. 92 Bài 5: Lắp đặt hệ thống nối đất và chống sét. Khái niệm về nối đất và chống sét trong hệ thống công nghiệp.
Lắp đặt hệ thống nối đất. Lắp đặt hệ thống chống sét. 102 Tài liệu tham khảo. 105 2 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/ MÔ ĐUN Tên môn học/ mô đun: Kỹ thuật lắp đặt điện Mã môn học/ mô đun: MĐ23 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/ mô đun: - Vị trí: mô đun này cần phải học sau khi đã học xong các mô đun/môn học Mạch điện, Đo lường điện, Vật liệu điện, Khí cụ điện, An toàn lao động, Thiết bị điện gia dụng và Cung cấp điện.
- Tính chất: Là mô đun thuộc chương trình môn học, mô đun tự chọn. - Ý nghĩa và vai trò của môn học/ mô đun: mô đun thuộc chương trình môn học, mô đun tự chọn giúp cho học sinh hiểu rõ hơn về kỹ thuật lắp đặt mạch điện, tạo tiền đề cho mô đun sau. Mục tiêu của môn học/ mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được cách kiểm tra và thử mạch, phát hiện được sự cố và có biện pháp khắc phục - Kỹ năng: + Thiết kế kỹ thuật, thi công được các mạng cung cấp điện đơn giản; + Lắp đặt được các công trình điện công nghiệp. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: + R n luyện tính c n thận, tỉ mỉ, chính xác, tư duy khoa học và sáng tạo.
3 BÀI 1: CÁC KIẾN THỨC VÀ KỸ NĂNG CƠ BẢN VỀ LẮP ĐẶT ĐIỆN Mã bài: 23- 01 Giới thiệu: Khi xây dựng, lắp đặt các công trình điện lớn, hợp lý nhất là tổ chức các đội, tổ, nhóm lắp đặt theo từng lĩnh vực chuyên môn. Việc chuyên môn hóa các cán bộ và công nhân lắp đặt điện theo từng lĩnh vực công việc có thể tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng, công việc được tiến hành nhịp nhàng không bị ngưng trệ Mục tiêu: - Trình bày được các khái niệm và các yêu cầu kỹ thuật trong lắp đặt điện. - Phân tích được các loại sơ đồ lắp đặt một hệ thống điện theo nội dung bài đã học. - R n luyện tính tích cực, chủ động, nghiệm túc trong công việc.
Nội dung chính: 1. Khái niệm chung về kỹ thuật lắp đặt điện 1. Tổ chức công việc lắp đặt điện. Nội dung tổ chức công việc bao gồm các hạng mục chính sau: Kiểm tra và thống kê chính xác các hạng mục công việc cần làm theo thiết kế và các bản vẽ thi công.
Lập bảng thống kê tổng hợp các trang thiết bị, vật tư, vật liệu cần thiết cho việc lắp đặt. Lập biểu đồ tiến độ lắp đặt, bố trí nhân lực phù hợp với trình độ, tay nghề bậc thợ, trình độ chuyên môn theo từng hạng mục, khối lượng và đối tượng công việc. Lập biểu đồ điều động nhân lực, vật tư và các trang thiết bị theo tiến độ lắp đặt. Sọan thảo các phiếu công nghệ trong đó miêu tả chi tiết công nghệ, công đọan cho tất cả các dạng công việc lắp đặt được đề ra theo thiết kế.
Chọn và dự định lượng máy móc thi công, các dụng cụ phục vụ cho lắp đặt cũng như các phụ kiện cần thiết để tiến hành công việc lắp đặt. Xác định số lượng các phương tiện vận chuyển cần thiết. Sọan thảo hình thức thi công mẫu để thực hiện các công việc lắp đặt điện cho các trạm mẫu hoặc các công trình mẫu. Sọan thảo các biện pháp an tòan về kỹ thuật.
Việc áp dụng thiết kế tổ chức công việc lắp đặt điện cho phép tiến hành các hạng mục công việc theo biểu đồ và tiến độ thi công cho phép rút ngắn được thời gian lắp đặt, nhanh chóng đưa công trình vào vận hành. Biểu đồ tiến độ lắp đặt điện được thành lập trên cơ sở biểu đồ tiến độ của các công việc lắp đặt và hòan thiện. Khi biết được khối lượng, thời gian hòan thành các công việc lắp đặt và hòan thiện giúp ta xác định được cường độ công việc theo số giờ - người. Từ đó xác định được 4 số đội, số tổ, số nhóm cần thiết để thực hiện công việc.
Tất cả các công việc này được tiến hành theo biểu đồ công nghệ, việc tổ chức được xem xét dựa vào các biện pháp thực hiện công việc lắp đặt. Việc vận chuyển vật tư, vật liệu phải tiến hành theo đúng kế họach và cần phải đặt hàng chế tạo trước các chi tiết về điện đảm bảo sẵn sàng cho việc bắt đầu công việc lắp đặt. Các trang thiết bị vật tư, vật liệu điện phải được tập kết gần công trình cách nơi làm việc không quá 100m. ở mỗi đối tượng công trình, ngòai các trang thiết bị chuyên dùng cần có thêm máy mài, ê tô, hòm dụng cụ và máy hàn cần thiết cho công việc lắp đặt điện.
Tổ chức các đội nhóm chuyên môn. Khi xây dựng, lắp đặt các công trình điện lớn, hợp lý nhất là tổ chức các đội, tổ, nhóm lắp đặt theo từng lĩnh vực chuyên môn. Việc chuyên môn hóa các cán bộ và công nhân lắp đặt điện theo từng lĩnh vực công việc có thể tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng, công việc được tiến hành nhịp nhàng không bị ngưng trệ. Các đội nhóm lắp đặt có thể tổ chức theo cơ cấu sau: Bộ phận chu n bị tuyến công tác: Khảo sát tuyến, chia khỏang cột, vị trí móng cột theo địa hình cụ thể, đánh dấu, đục lỗ các hộp, tủ điện phân phối, đục rãnh đi dây trên tường, sẻ rãnh đi dây trên nền.
Bộ phận lắp đặt đường trục và các trang thiết bị điện, tủ điện, bảng điện. Bộ phận điện lắp đặt trong nhà, ngòai trời. Bộ phận lắp đặt các trang thiết bị điện và mạng điện cho các thiết bị, máy móc cũng như các công trình chuyên dụng… Thành phần, số lượng các đội, tổ, nhóm được phân chia phụ thuộc vào khối lượng và thời hạn hòan thành công việc. Một số kí hiệu thƣờng dùng Bảng 1.1 Một số các kí hiệu của các thiết bị điện 5 Kí hiệu Tên gọi Kí hiệu Tên gọi Nối với nhau về cơ Dây dẫn khí ngòai lớp Vận hành bằng trát tay Dây dẫn trong lớp Vận hành bằng trát tay, ấn Dây dẫn dƣới lớp Vận hành bằng trát tay, kéo Dây dẫn trong ống Vận hành bằng lắp đặt tay, xoay Cáp nối Vận hành bằng đất tay, lật Cuộn dây Cảm biến Tụ điện ở trạng thái nghỉ Mở chậm Đóng chậm 6 Kí hiệu Kí hiệu Biểu diễn ở Biểu diễn ở Tên gọi Biểu diễn ở Biểu diễn ở Tên gọi dạng nhiều dạng một dạng nhiều cực dạng một cực cực cực L1/N/PE 3 ổ cắm có Hộp nối bảo vệ, 1 cái 3 Nút ổ cắm có nhấn bảo vệ, không 3 3 cái đèn Nút nhấn có 3 Đèn, đèn một cái Đèn ở Nút 4 hai nhấn có mạch đèn 1+2 điện kiểm tra riêng Công 3 Đèn có tắc hai công chấu tắc, 1 cái.