TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: KỸ THUẬT LÁI Ô TÔ NGÀNH, NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG ((Ban hành kèm theo Quyết định Số: ngày tháng năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Việc tổ chức biên soạn giáo trình Kỹ thuật lái ô tô nhằm phục vụ cho công tác đào tạo của trường Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa Cơ khí- Xây Dựng - ngành công nghệ ôtô. Giáo trình là sự cố gắng lớn của tập thể Khoa Cơ khí- Xây Dựng nghề công nghệ ôtô nhằm từng bước thống nhất nội dung dạy và học môn Kỹ thuật lái ô tô.
Nội dung của giáo trình đã được xây dựng trên cơ sở thừa kế những nội dung đã được giảng dạy ở các trường kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Giáo trình cũng là cẩm nang về Kỹ thuật lái ô tô riêng cho nhưng sinh viên của Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp - Khoa Cơ khí- Xây Dựng. Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, bổ sung nhiều kiến thức mới phù hợp với ngành nghề đào tạo mà Khoa Cơ khí –Xây Dựng đã tự điều chỉnh cho thích hợp và không trái với quy định của chương trình khung đào tạo của trường. Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm: Bài 1: Kiểm tra xe trƣớc khi lái Bài 2: Thao tác tay lái và tay số Bài 3: Thao tác điều khiển chân ly hợp, chân ga, chân phanh và phanh tay Bài 4: Thực hành lái lái xe đi thẳng Bài 5: Thực hành lái lái xe rẽ và quay đầu Bài 6: Thực hành lái lái xe đi lùi Xin chân trọng cảm ơn Khoa Cơ khí –Xây Dựng - Trường Cao đẳng Cộng Đồng Đồng Tháp cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Sa Đéc, ngày 24 tháng 12 năm 2020 Tham gia biên soạn Chủ biên: Bùi Việt Hùng 2 MỤC LỤC TRANG LỜI GIỚI THIỆU: Trang 2 MỤC LỤC: Trang 3 Bài 1: Kiểm tra xe trƣớc khi lái 1. Kiểm tra trước khi khởi động động cơ. Kiểm tra sau khi khởi động động cơ.
Kiểm tra trước khi xe hoạt động. Kiểm tra và bảo dưỡng sau một ngày hoạt động. Trang 6 Bài 2: Thao tác tay lái và tay số 1. Vị trí, tác dụng các bộ phận chủ yếu trong buồng lái xe ôtô Trang 8 2.
Điều chỉnh ghế ngồi lái xe và gương chiếu hậu Trang 25 3. Thao tác điều khiển vô lăng Trang 31 4. Thao tác điều khiển cần số Trang 33 Bài 3: Thao tác điều khiển chân ly hợp, chân ga, chân phanh và phanh tay 1. Thao tác đạp và nhả bàn đạp ly hợp Trang 41 2.
Thao tác điều khiển bàn đạp ga Trang 41 3. Thao tác điều khiển chân phanh Trang 43 4. Thao tác khởi động và tắt động cơ Trang 44 5. Thao tác khởi hành, giảm tốc độ và dừng xe ôtô Trang 45 6.
Thao tác tăng, giảm số Trang 49 Bài 4: Thực hành lái lái xe đi thẳng 1. Phương pháp lái xe trên đường bằng Trang 51 2. Thực hành lái xe đi thẳng khi không nổ máy Trang 52 3. Thực hành lái xe đi thẳng khi có nổ máy Trang 53 Bài 5: Thực hành lái lái xe rẽ và quay đầu 1.
Phương pháp lái xe rẽ và quay đầu xe ôtô Trang 55 2. Thực hành lái xe rẽ và quay đầu khi không nổ máy Trang 56 3. Thực hành lái xe rẽ và quay đầu khi xe nổ máy Trang 56 Bài 6: Thực hành lái lái xe đi lùi 1. Phương pháp lùi xe ôtô 2.
Thực hành lái xe đi lùi khi không nổ máy Trang 57 Trang 59 3. Thực hành lái xe đi lùi khi xe nổ máy Trang 60 3 GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN Tên môn học/mô đun: Kỹ thuật lái ôtô Mã môn học/mô đun: MĐ 35 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí dạy sau các môn học/ mô đun sau: MH 17, MH 19, MĐ 20, MĐ 21, MĐ 22, MĐ 23, MĐ 24, MĐ 25, MĐ 26, MĐ 27, MĐ 28, MĐ 29. - Tính chất: là mô đun thực hành chuyên môn. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: cũng cố kiến thức về luật giao thông đường bộ và kỹ thuật lái xe.
- Kỹ năng: thao tác kiểm tra xe và kỹ thuật lái ô tô đảm bảo chính xác và an toàn. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Tự chịu trách nhiệm được các thao tác lái ô tô, tìm được giải pháp tối ưu trong quá trình lái. Nội dung của môn học/mô đun: + Kiểm tra tình trạng của xe trước vận hành + Nắm vững các kiến thức cơ bản về lái xe + Thao tác lái xe cơ bản trong xưởng sửa chữa, giúp kiểm tra và chẩn đoán + Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô + Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên. KIỂM TRA XE TRƢỚC KHI LÁI Mã bài: CMĐ 35-01 Mục tiêu: - Kiến thức: cũng cố kiến thức về luật giao thông đường bộ và kiểm tra xe an toàn trước khi vận hành.
- Thực hiện được các kỹ năng: thao tác kiểm tra xe an toàn đúng quy trình, quy phạm và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật trong kỹ thuật lái xe ôtô. - Có năng lực tự phân tích được các thao tác: có trách nhiệm thực hiện an toàn cho thiết bị, dụng cụ, thực hiện an toàn vệ sinh công nghiệp. Nội dung chính: 1. Kiểm tra trƣớc khi khởi động động cơ - Việc kiểm tra, chẩn đoán ôtô được tiến hành ở trạng thái tĩnh không nổ máy hoặc trạng thái động nổ máy, có thể lăn bánh.
- Quan sát toàn bộ bên ngoài và bên trong ôtô, phát hiện các khiếm khuyết của buồng lái, thùng xe, kính chắn gió, gương chiếu hậu, biển số, cơ cấu nâng hạ kính, cửa lên xuống, nắp động cơ, khung, nhíp, lốp và áp suất hơi lốp, cơ cấu nâng hạ (nếu có) và trang bị kéo moóc. - Để đảm bảo an toàn và tăng tuổi thọ của động cơ trước khi khởi động, ngoài các nội dung phải kiểm tra trước khi đưa xe ra khỏi vị trí đỗ người lái xe cần phải kiểm tra thêm các nội dung sau: - Kiểm tra mức đầu bôi trơn trong máng dầu các te của động cơ bằng thước thăm dầu, nếu thiếu thì bổ sung đủ mức quy định. - Kiểm tra mức nước làm mát, nếu thiếu đổ thêm cho đủ, đổ cách miệng két nước khoảng 2 đến 3 cm sử dụng dung dịch làm mát, nước sạch. - Kiểm tra mức nhiên liệu trong thùng chứa.
- Kiểm tra mức dầu trợ lự lái. - Kiểm tra độ chặt của đầu nối ở cực ắc quy. - Kiểm tra sự căng chùng của dây cua roa khoảng (5 – 7 mm) - Ly hợp nhẹ nhàng không quá nặng và không quá nhẹ, bàn đạp có hành trình tự do (3 – 5 cm). - Sang số dể dàng.
- Không kẹt hốc và không nhã số. - Hành trình cần số đúng mức. - Cần số không lỏng lẻo. - Áp suất lốp, độ mòn hoa lốp và độ bền của lốp.
- Sự rò rỉ của dầu, nước hoặc các loại chất lỏng khác. - Sự hoạt động của các cửa kính, gương chiếu hậu và các loại đèn chiếu sáng. - Độ an toàn của khu vực phía trước, phía sau, hai bên, dưới gầm xe. Kiểm tra sau khi khởi động động cơ - Kiểm tra các tín hiệu đèn trên bảng táp lô.
- Kiểm tra tiếng gõ, tiếng kêu của xe nếu có thì tắc máy khắc phục ngay. Kiểm tra các tín hiệu đèn trên bảng táp lô 3. Kiểm tra trƣớc khi xe hoạt động. - Kiểm tra hệ thống điện: ắc qui, sự làm việc ổn định của các đồng hồ trong buồng lái, đèn tín hiệu, đèn chiếu xa, đèn chiếu gần, đèn phanh, còi, gạt nước, cơ cấu rửa kính, hệ thống quạt gió.
- Kiểm tra hệ thống lái: Hành trình tự do của vành tay lái, trạng thái làm việc của bộ trợ lực tay lái, hình thang lái. - Kiểm tra hệ thống phanh: Hành trình tự do của bàn đạp phanh, trạng thái làm việc và độ kín của tổng phanh, các đường dẫn hơi, dầu, hiệu lực của hệ thống phanh. - Kiểm tra sự làm việc ổn định của động cơ, các cụm, tổng thành và các hệ thống khác hệ thống cung cấp nhiên liệu, bôi trơn, làm mát, truyền lực chính, cơ cấu nâng hạ. Kiểm tra và bảo dƣỡng sau một ngày hoạt động.
- Bảo dưỡng hàng ngày do lái xe, phụ xe hoặc công nhân trong trạm bảo dưỡng chịu trách nhiệm và được thực hiện trước hoặc sau khi xe đi hoạt động hàng ngày, cũng như trong thời gian vận hành. - Nếu kiểm tra thấy tình trạng xe bình thường thì mới được chạy xe. Nếu phát hiện có sự không bình thường thì phải tìm và xác định rõ nguyên nhân. 6 Ví dụ: Khó khởi động, máy nóng quá, tăng tốc kém, hệ thống truyền lực quá ồn hoặc có tiếng va đập, hệ thống phanh, hệ thống lái không trơn tru, hệ thống đèn, còi làm việc kém hoặc có trục trặc.
- Phương pháp tiến hành kiểm tra chủ yếu là dựa vào quan sát, nghe ngóng, phán đoán và dựa vào kinh nghiệm tích luỹ được. - Yêu cầu thời gian kiểm tra phải ngắn. - Kiểm tra mức dầu bôi trơn của động cơ, truyền lực chính, hộp tay lái. Nếu thiếu phải bổ sung.
- Kiểm tra mức nước làm mát, dung dịch ắc qui. - Kiểm tra bình chứa khí nén, thùng chứa nhiên liệu, bầu lọc nhiên liệu, bầu lọc dầu. - Đối với động cơ Diesel cần kiểm tra mức dầu trong bơm cao áp, bộ điều tốc. - Làm sạch toàn bộ ôtô, buồng lái, đệm và ghế ngồi, thùng xe.
Lau sạch kính chắn gió, gương chiếu hậu, đèn chiếu xa, đèn chiếu gần, đèn phanh, biển số. THAO TÁC TAY LÁI VÀ TAY SỐ Mã bài: 35-02 Mục tiêu: - Kiến thức: cũng cố kiến thức về các bộ phận trong buồng lái ôtô.