SỞ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH Tên mô đun: KỸ THUẬT CHIUNG NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ SƠ CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: 91/QĐ-TTCTM ngày 10 tháng 07 năm 2024 của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười Tháp Mười, năm 2024 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Hiện nay ở nước ta hầu hết các hoạt động của xã hội đều gắn với việc sử dụng điện năng. Điện không những được sử dụng ở thành phố mà còn được đưa về nông thôn, miền núi hoặc nhờ các trạm phát điện địa phương.
Cùng với sự phát triển của điện năng, các thiết bị điện dân dụng cũng ngày càng được phát triển đa dạng và phong phú. Các đồ dùng bằng điện đã trở thành người bạn gần gũi trong đời sống của người dân và đã có tác dụng tích cực trong việc nâng cao văn minh vật chất và văn minh tinh thần trong toàn xã hội. Giáo trình này trình bày các vấn đề như: - Kỹ thuật chung - Sử dụng đồng hồ đo điện - Lắp mạch chiếu sáng - Khí cụ hạ áp - Các ký hiệu điện, vẽ sơ đồ, đọc và phân tích sơ đồ điện Giáo trình được biên soạn nhằm phục vụ cho học sinh hệ sơ cấp đồng thời còn phục vụ cho những người quan tâm đến kiến thức cơ bản trong sửa chữa thiết bị điện gia dụng. Đồng Tháp, ngày……tháng….năm 2018 Tham gia biên soạn 1.
3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU. An toàn điện. Sử dụng đồng hồ đo điện. Lắp đặt mạch chiếu sáng.
Khí cụ điện hạ áp. Các ký hiệu điện, vẽ sơ đồ, đọc và phân tích sơ đồ mạch điện.99 4 MÔ ĐUN KỸ THUẬT CHUNG Mã mô đun: Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Mô đun được bố trí đầu tiên sau khi học viên nhập học. - Tính chất: Là mô đun cơ sở nghề. Mục tiêu mô đun: Sau khi học xong mô đun này người học có khả năng: - Trình bày được qui trình an toàn.
- Nhận biết được các thiết bị đóng cắt. - Biết tính năng, công dụng của các thiết bị đóng cắt. - Có kiến thức cơ bản về an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp - Sử dụng đúng kỹ thuật dụng cụ đồ nghề. - Có kỹ năng về an toàn lao động.
- Có ý thức học hỏi, nghiêm túc cẩn thận trong công việc. Nội dung mô đun: Thời gian Số TT Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra 1 Bài 1: An toàn điện 5 1 4 0 2 Bài 2: Sử dụng đồng hồ đo điện 5 1 4 0 3 Bài 3: Lắp đặt mạch điện chiếu sáng 5 2 3 0 4 Bài 4: Khí cụ điện hạ áp 8 3 3 2 Bài 5: Các ký hiệu điện, vẽ sơ đồ, đọc 5 và phân tích sơ đồ mạch điện. 5 2 3 0 * Kiểm tra kết thúc mô đun 2 2 Cộng 30 9 17 4 * Ghi chú: Thời gian kiểm tra được tích hợp giữa lý thuyết với thực hành được tính vào giờ thực hành 5 BÀI 1: AN TOÀN ĐIỆN Giới thiệu: Trong thời đại công nghiệp và công nghệ hiện đại, điện năng đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, sử dụng điện không đúng cách và thiếu quan tâm đến an toàn điện có thể gây ra những tai nạn đáng tiếc.
Vì vậy, việc hiểu về an toàn điện và các biện pháp đảm bảo an toàn là rất quan trọng để bảo vệ cuộc sống và tài sản của chúng ta. Mục tiêu: Sau khi học xong bài học này người học có khả năng: Trình bày được các qui định về an toàn điện. Biết sơ cấp cứu người bị điệt giật. Biết các biển báo, hiệu lệnh qui định về an toàn điện.1 ẢNH HƯỞNG CỦA DÒNG ĐIỆN ĐỐI VỚI CƠ THỂ CON NGƯỜI.
Người bị điện giật là do tiếp xúc với mạch điện có điện áp hay nói một cách khác là do có dòng điện chạy qua cơ thể người. Dòng điện chạy qua cơ thể người sẽ gây ra các tác dụng sau đây: - Tác dụng nhiệt: làm cháy bỏng thân thể, thần kinh, tim não và các cơ quan nội tạng khác gây ra các rối loạn nghiêm trọng về chức năng. - Tác dụng điện phân: biểu hiện ở việc phân ly máu và các chất lỏng hữu cơ dẫn đến phá huỷ thành phần hoá lý của máu và các tế bào. - Tác dụng sinh lý: gây ra sự hưng phấn và kích thích các tổ chức sống dẫn đến co rút các bắp thịt trong đó có tim và phổi.
Kết quả có thể đưa đến phá hoại, thậm chí làm ngừng hẳn hoạt động hô hấp và tuần hoàn. Các nguyên nhân chủ yếu gây chết người bởi dòng điện thường là tim phổi ngừng làm việc và sốc điện: Tim ngừng đập là trường hợp nguy hiểm nhất và thường cứu sống nạn nhân hơn là ngừng thở và sốc điện. Tác dụng dòng điện đến cơ tim có thể gây ra ngừng tim hoặc rung tim. Rung tim là hiện tượng co rút nhanh và lộn xộn các sợi cơ tim làm cho các mạch máu trong cơ thể bị ngừng hoạt động dẫn đến tim ngừng đập hoàn toàn.
Ngừng thở thường xảy ra nhiều hơn so với ngừng tim, người ta thấy bắt đầu khó thở do sự co rút do có dòng điện 20-25mA tần số 50Hz chạy qua cơ thể. Nếu dòng điện tác dụng lâu thì sự co rút các cơ lồng ngực mạnh thêm dẫn đến ngạt thở, dần dần nạn nhân mất ý thức, mất cảm giác rồi ngạt thở cuối cùng tim ngừng đập và chết lâm 6 sàng. Sốc điện là phản ứng phản xạ thần kinh đặc biệt của cơ thể do sự hưng phấn mạnh bởi tác dụng của dòng điện dẫn đến rối loạn nghiêm trọng tuần hoàn, hô hấp và quá trình trao đổi chất. Tình trạng sốc điện kéo dài độ vài chục phút cho đến một ngày đêm, nếu nạn nhân được cứu chữa kịp thời thì có thể bình phục.
Hiện nay còn nhiều ý kiến khác nhau trong việc xác định nguyên nhân đầu tiên và quan trọng nhất dẫn đến chết người. ý kiến thứ nhất cho rằng đó là do tim ngừng đập song loại ý kiến thứ hai lại cho rằng đó là do phổi ngừng thở vì theo họ trong nhiều trường hợp tai nạn điện giật thì nạn nhân đã được cứu sống chỉ đơn thuần bằng biện pháp hô hấp nhân tạo thôi. Loại ý kiến thứ ba cho rằng khi có dòng điện qua người thì đầu tiên nó phá hoại hệ thống hô hấp sau đó nó làm ngừng trệ hoạt động tuần hoàn. Điện trở cơ thể người: Thân thể người ta gồm có da thịt xương máu.tạo thành và có một tổng trở nào đó đối với dòng điện chạy qua người.
Lớp da có điện trở lớn nhất mà điện trở của da là do điện trở của lớp sừng trên da quyết định. Điện trở của người là một đại lượng rất không ổn định và không chỉ phụ thuộc vào trạng thái sức khoẻ của cơ thể người từng lúc mà còn phụ thuộc vào môi trường xung quanh, điều kiện tổn thương. Qua nghiên cứu rút ra một số kết luận cơ bản về giá trị điện trở cơ thể người như sau: - Điện trở cơ thể người là một đại lượng không thuần nhất. Thí nghiệm cho thấy dòng điện đi qua người và điện áp đặt vào có sự lệch pha.
Sơ đồ thay của điện trở người có thể biểu diển bằng hình vẽ sau: Hình 1.1 Trong đó: R1: điện trở tác dụng của da R2: điện trở của tổng các bộ phận bên trong cơ thể người C: điện dung của da và lớp thịt dưới da Vì thành phần điện dung rất bé nên trong tính toán thường bỏ qua. - Điện trở của người luôn luôn thay đổi trong một phạm vi rất lớn từ vài chục ngàn Ω đến 600Ω. Trong tính toán thường lấy giá trị trung bình là 1000Ω. Khi da bị ẩm 7 hoặc khi tiếp xúc với nước hoặc do mồ hôi đều làm cho điện trở người giảm xuống.
+ Điện trở của người phụ thuộc vào áp lực và diện tích tiếp xúc. Áp lực và diện tích tiếp xúc càng tăng thì điện trở người càng giảm. Sự thay đổi này rất dễ nhìn thấy trong vùng áp lực nhỏ hơn 1kG/cm2 (hình 1. Sự phụ thuộc của điện trở người vào áp lực tiếp xúc + Điện trở người giảm đi khi có dòng điện đi qua người, giảm tỉ lệ với thời gian tác dụng của dòng điện.
Điều này có thể giải thích vì da bị đốt nóng và có sự thay đổi về điện phân + Điện trở người phụ thuộc điện áp đặt vào vì ngoài hiện tượng điện phân còn có hiện tượng chọc thủng. Khi điện áp đặt vào 250V lúc này lớp da ngoài cùng mất hết tác dụng nên điện trở người giảm xuống rất thấp.3: Sự phụ thuộc điện trở người vào điện áp ứng với các thời gian tiếp xúc khác nhau (0,015s và 3s). Ảnh hưởng của trị số dòng điện giật đến tai nạn điện: Dòng điện là nhân tố vật lý trực tiếp gây tổn thương khi bị điện giật. Cho tới nay vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về giá trị dòng điện có thể gây nguy hiểm chết người.Trường hợp chung thì dòng điện 100mA xoay chiều gây nguy hiểm chết người.
Tuy vậy cũng có trường hợp dòng điện chỉ khoảng 5- 10mA đã làm chết người bởi vì còn tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố khác nữa như điều kiện nơi xảy ra tai nạn, sức 8 khoẻ trạng thái thần kinh của từng nạn nhân, đường đi của dòng điện. Trong tính toán thường lấy trị số dòng điện an toàn là 10mA đối với dòng điện xoay chiều và 50mA với dòng điện một chiều.1 cho phép đánh giá tác dụng của dòng điện đối với cơ thể người: Bảng 1.1 Trị số Tác dụng của dòng dòng Tác dụng của dòng điện xoay chiều điện điện (mA) Bắt đầu thấy ngón tay tê 0.5 mộtgiác Không có cảm chiều gì 2-3 Ngón tay tê rất mạnh Không có cảm giác gì Đau như kim châm cảm 3-7 Bắp thịt co lại và rung thấy Tay đã khó rời khỏi vật có điện nhưng vẫn nóng rời được. 8 - 10 Ngón tay, khớp tay, lòng bàn tay cảm thấy Nóng tăng lên đau Nóng càng tăng lên thịt 20 - 25 Tay không rời khỏi vật có điện, đau khó thở co quắp lại nhưng chưa mạnh Cảm giác nóng mạnh. Cơ quan hô hấp bị tê liệt.