mở đầu: Khái quát chung vÁ hß thßng trang bá đißn – đißn tā Bài học này cung cÁp kiến thức chung vß đặc điám thiết kế, lắp đặt trong hß tháng trang bị đißn Māc tiêu: - Phân tích đ°ÿc đặc điám căa hß tháng trang bị đißn. - Vận dāng đúng các yêu cầu hß tháng trang bị đißn khi thiết kế, lắp đặt. - Rèn luyßn tính cऀn thận, và nghiêm túc trong học tập và trong thực hißn công vißc 1. Đặc điểm của hß thßng trang bá đißn Ho¿t đáng căa mát hß tháng truyßn đáng đißn trong thực tế bao giá cũng phā thuác vào quá trình đißu khián nó.
Hß đißu khián là mát yếu tá quan trọng ¿nh h°ãng trực tiếp đến sự ho¿t đáng căa các hß tháng truyßn đáng đißn vßi những mức đá khác nhau tuỳ thuác yêu cầu cā thá căa mßi hß tháng. Mặt khác đá thiết lập đ°ÿc mát hß tháng đißu khián tự đáng phù hÿp vßi hß tháng truyßn đáng đißn nào đó ph¿i cn cứ vào đặc điám công nghß, đặc tính làm vißc mà hß tháng truyßn đáng đißn đó đ¿m nhißm. Đißu đó cho thÁy khi thiết lập mát hß tháng đißu khián tự đáng không thá chá xem xét đến các quy luật đißu khián mà còn ph¿i xem xét đến các mái quan hß căa các thông sá trong hß tháng đáng lực căa hß tháng truyßn đáng đißn. Mát hß tháng đißu khián bao gãm các yếu tá sau: Hình 1.1 S¡ đã khái căa hß tháng đißu khián 6 Mát hß tháng truyßn đáng đißn thông th°áng ph¿i bao gãm các khâu chức nng nhận lßnh đißu khián từ bên ngoài d°ßi d¿ng tín hißu đißn, chế biến các tín hißu đißn đó đá tác đáng đến nguãn nng l°ÿng cung cÁp tßi thành nguãn nng l°ÿng có thông sá phù hÿp đ°a đến khâu chÁp hành là đáng c¡ đißn, sau đó qua khâu truyßn lực c¡ khí đá cung cÁp cho c¡ cÁu s¿n xuÁt.Nh° vậy s¡ đã khái căa mát hß tháng đißu khián tự đáng truyßn đáng đißn có thá mô phßng gãm các khái chức nng sau: Hình 1.2: S¡ đã chức nng căa hß tháng truyßn đáng đißn Khối 11: Bá đißu khián hay khái đißu khián, đặc tr°ng cho bá đißu khián là nhận và biến đổi các lßnh đißu khián từ bên ngoài, phái hÿp vßi các tín hißu phát ra từ trong nái bá hß tháng truyßn đáng đißn đá t¿o thành các tín hißu đißu khián mßi đ°a đến khái biến đổi nng l°ÿng.
Khối 12: Bá biến đổi, đặc tr°ng cho bá biến đổi là chế biến nng l°ÿng cung cÁp từ nguãn phù hÿp vßi các tín hißu đißu khián đ°a tßi từ khái đißu khián có sự phái hÿp vßi tín hißu phát ra từ nái bá hß tháng truyßn đáng đißn đá t¿o ra những thông sá phù hÿp cung cÁp cho khâu chÁp hành (th°áng là đáng c¡ đißn). Khối 2: Khâu chÁp hành, đặc tr°ng cho khâu chÁp hành th°áng là các đáng c¡ đißn, có chức nng t¿o ra các thông sá truyßn đáng c¡ học nh° moment, lực, tác đá đá đ°a đến máy s¿n xuÁt 4 thông qua c¡ cÁu truyßn lực 3. Tr°áng hÿp đ¡n gi¿n hß tháng truyßn đáng đißn sẽ có khái 3 chá là mát khßp kết nái cứng liên hß giữa khái 2, khái 4. Khối 3: Ph¿i thông qua các nam châm đißn đá đißu khián các hß tháng thuỷ lực, khí nén, c¡ khí …đá liên hß vßi khái s¿n xuÁt.
Trong các hß tháng đißu khián tự đáng truyßn đáng đißn các khái th°áng liên hß vßi nhau theo chißu thuận từ khái 11 đến khái 4. Những hß tháng chá có 7 mát chißu liên hß nh° vậy đ°ÿc gọi là hß tháng đißu khián theo mát chißu hay hß tháng hã. Trong các hß tháng thực tế thì th°áng có thêm mái liên hß ng°ÿc, nhÁt là các hß tháng có yêu cầu công nghß phức t¿p, yêu cầu đá chính xác cao. Những hß tháng nh° vậy gọi là những hß tháng đißu khián có hãi tiếp hay là hß tháng kín.
Trong các hß tháng này, tín hißu ng°ÿc là các tín hißu kiám tra nh¿m tng c°áng chÁt l°ÿng cho hß tháng đißu khián, có nhißu tr°áng hÿp tín hißu này có thá trã thành tín hißu có tính quyết định đến tính chÁt đißu khián c¿ hß. Những hß tháng càng hißn đ¿i, có yêu cầu chÁt l°ÿng càng cao theo yêu cầu công nghß thì những mái liên hß ng°ÿc này càng phức t¿p và lúc đó hß tháng đißu khián tự đáng truyßn đáng đißn càng phức t¿p h¡n 2. Yêu cầu đßi vái hß thßng trang bá đißn công nghißp Truyßn đáng cho mát máy, mát dây chuyßn s¿n xuÁt mà dùng nng l°ÿng đißn thì gọi là truyßn đáng đißn (TĐĐ). Hß truyßn đáng đißn là mát tập hÿp các thiết bị nh°: thiết bị đißn, thiết bị đißn từ, thiết bị đißn tử, c¡, thăy lực phāc vā cho vißc biến đổi đißn nng thành c¡ nng cung cÁp cho c¡ cÁu chÁp hành trên các máy s¿n xuÁt, đãng thái có thá đißu khián dòng nng l°ÿng đó theo yêu cầu công nghß căa máy s¿n xuÁt.
Vß cÁu trúc, mát hß tháng TĐĐ nói chung bao gãm các khâu: Hình 1.3: CÁu trúc hß tháng truyßn đáng đißn. 8 BBĐ: Bá biến đổi, dùng đá biến đổi lo¿i dòng đißn (xoay chißu thành mát chißu hoặc ng°ÿc l¿i), biến đổi lo¿i nguãn (nguãn áp thành nguãn dòng hoặc ng°ÿc l¿i), biến đổi mức đißn áp (hoặc dòng đißn), biến đổi sá pha, biến đổi tần sá. Các BBĐ th°áng dùng là máy phát đißn, hß máy phát - đáng c¡ (hß F-Đ), các chánh l°u không đißu khián và có đißu khián, các bá biến tần. Đ: Đáng c¡ đißn, dùng đá biến đổi đißn nng thành c¡ nng hay c¡ nng thành đißn nng (khi hãm đißn).
Các đáng c¡ đißn th°áng dùng là: đáng c¡ xoay chißu KĐB ba pha rôto dây quÁn hay lãng sóc; đáng c¡ đißn mát chißu kích từ song song, nái tiếp hay kích từ b¿ng nam châm vĩnh cửu; đáng c¡ xoay chißu đãng bá. TL: Khâu truyßn lực, dùng đá truyßn lực từ đáng c¡ đißn đến c¡ cÁu s¿n xuÁt hoặc dùng đá biến đổi d¿ng chuyán đáng (quay thành tịnh tiến hay lắc) hoặc làm phù hÿp vß tác đá, mômen, lực. Đá truyßn lực, có thá dùng các bánh rng, thanh rng, trāc vít, xích, đai truyßn, các bá ly hÿp c¡ hoặc đißn từ. CCSX: C¡ cÁu s¿n xuÁt hay c¡ cÁu làm vißc, thực hißn các thao tác s¿n xuÁt và công nghß (gia công chi tiết, nâng - h¿ t¿i trọng, dịch chuyán.
ĐK: Khái đißu khián, là các thiết bị dùng đá đißu khián bá biến đổi BBĐ, đáng c¡ đißn Đ, c¡ cÁu truyßn lực. Khái đißu khián bao gãm các c¡ cÁu đo l°áng, các bá đißu chánh tham sá và công nghß, các khí cā, thiết bị đißu khián đóng cắt có tiếp điám (các r¡le, công tắc t¡) hay không có tiếp điám (đißn tử, bán dẫn). Mát sá hß TĐĐ TĐ khác có c¿ m¿ch ghép nái vßi các thiết bị tự đáng khác nhà máy tính đißu khián, các bá vi xử lý, PLC. Các thiết bị đo l°áng, c¿m biến (sensor) dùng đá lÁy các tín hißu ph¿n hãi có thá là các lo¿i đãng hã đo, các c¿m biến từ, c¡, quang.
Mát hß tháng TĐĐ không nhÁt thiết ph¿i có đầy đă các khâu nêu trên. Tuy nhiên, mát hß tháng TĐĐ bÁt kỳ luôn bao gãm hai phần chính: - Phần lực: Bao gãm bá biến đổi và đáng c¡ đißn. Mát hß tháng truyßn đáng đißn đ°ÿc gọi là hß hã khi không có ph¿n hãi, và đ°ÿc gọi là hß kín khi có ph¿n hãi, nghĩa là giá trị căa đ¿i l°ÿng đầu ra đ°ÿc đ°a 9 trã l¿i đầu vào d°ßi d¿ng mát tín hißu nào đó đá đißu chánh l¿i vißc đißu khián sao cho đ¿i lự¡ng đầu ra đ¿t giá trị mong muán.1 Phân lo¿i hß thßng truyÁn đßng đißn Ng°ái ta phân lo¿i các hß truyßn đáng đißn theo nhißu cách khác nhau tùy theo đặc điám căa đáng c¡ đißn sử dāng trong hß, theo mức đá tự đáng hoá, theo đặc điám hoặc chăng lo¿i thiết bị căa bá biến đổi. Từ cách phân lo¿i sẽ hình thành tên gọi căa hß.2 Theo đặc điểm của đßng c¡ đißn: Truyền động điện một chiều: Dùng đáng c¡ đißn mát chißu.
Truyßn đáng đißn mát chißu sử dāng cho các máy có yêu cầu cao vß đißu chánh tác đá và mômen, nó có chÁt l°ÿng đißu chánh tát. Tuy nhiên, đáng c¡ đißn mát chißu có cÁu t¿o phức t¿p và giá thành cao, h¡n nữa nó đòi hßi ph¿i có bá nguãn mát chißu, do đó trong những tr°áng hÿp không có yêu cầu cao vß đißu chánh, ng°ái ta th°áng chọn đáng c¡ KĐB đá thay thế. Truyền động điện không đồng bộ: Dùng đáng c¡ đißn xoay chißu không đãng bá. Đáng c¡ KĐB ba pha có °u điám là có kết cÁu đ¡n gi¿n, dễ chế t¿o, vận hành an toàn, sử dāng nguãn cÁp trực tiếp từ l°ßi đißn xoay chißu ba pha.
Tuy nhiên, tr°ßc đây các hß truyßn đáng đáng c¡ KĐB l¿i chiếm tỷ lß rÁt nhß do vißc đißu chánh tác đá đáng c¡ KĐB có khó khn h¡n đáng c¡ đißn mát chißu. Trong những nm gần đây, do sự phát trián m¿nh mẽ căa công nghißp chế t¿o các thiết bị bán dẫn công suÁt và kỹ thuật đißn tử tin học, truyßn đáng không đãng bá phát trián m¿nh mẽ và đ°ÿc khai thác các °u điám căa mình, đặc bißt là các hß có đißu khián tần sá. Những hß truyßn đáng đã đ¿t đ°ÿc chÁt l°ÿng đißu chánh cao, t°¡ng đ°¡ng vßi hß truyßn đáng mát chißu. Truyền động điện đồng bộ: Dùng đáng c¡ đißn xoay chißu đãng bá ba pha.
Đáng c¡ đißn đãng bá ba pha tr°ßc đây th°áng dùng cho lo¿i truyßn đáng không đißu chánh tác đá, công suÁt lßn hàng trm KW đến hàng MW (các máy nén khí, qu¿t gió, b¡m n°ßc, máy nghißn. Ngày nay do sự phát trián m¿nh mẽ căa công nghißp đißn tử, đáng c¡ đãng bá đ°ÿc nghiên cứu ứng dāng nhißu trong công nghißp, ã mọi lo¿i gi¿i công suÁt từ vài trm W (cho c¡ cÁu n dao máy cắt gọt kim lo¿i, c¡ cÁu chuyán đáng căa tay máy, ng°ái máy) đến hàng MW (cho các truyßn đáng máy cán, kéo tác đá cao.3 Theo tính năng điÁu chßnh: Truyền động không điều chỉnh: Đáng c¡ chá quay máy s¿n xuÁt vßi mát tác đá nhÁt định. Truyền động có điều chỉnh: Trong lo¿i này, tuỳ thuác yêu cầu công nghß mà ta có truyßn đáng đißu chánh tác đá, truyßn đáng đißu chánh mômen, lực kéo và truyßn đáng đißu chánh vị trí.4 Theo thi¿t bá bi¿n đổi: Hß máy phát - đßng c¡ (F-Đ): Đáng c¡ đißn mát chißu đ°ÿc cÁp đißn từ mát máy phát đißn mát chißu (bá biến đổi máy đißn). Thuác hß máy đißn khuếch đ¿i - đáng c¡ (MĐKĐ - Đ), đó là hß có BBĐ là máy đißn khuếch đ¿i từ tr°áng ngang.
Hß chßnh l°u - đßng c¡ (CL - Đ): Đáng c¡ mát chißu đ°ÿc cÁp đißn từ mát bá chánh l°u (BCL).